Reader

CAPUT PRIMUM. Quomodo cum proximo pacem servare debemus.

Necessarium valde est cum fratribus pacem habere et concordiam, praelato obedire, Deo munditiam cordis exhibere. Cum proximis namque idipsum debemus sentire, ut unanimes uno ore honorificemus Deum. Praelato convenit obedire, dicente Apostolo: Obedite praepositis vestris et subjacete eis. Ipsi enim quasi rationem reddituri pro animabus vestris vigilant, ut cum gaudio hoc faciant non gementes. Non enim expedit vobis. Deo munditiam cordis oportet praeparare, quia beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Qualiter itaque haec tria serventur videamus. Ut concordiam cum proximis servemus, studeamus honore illos praevenire. Tunc si quidem fratrem suum quis honore praevenit, quando suam voluntatem ejus supponit voluntati. Solent homines saeculo dediti propriam voluntatem diligere, facere ut et omnes alii sibi obtemperent desiderare. Hoc unusquisque concupiscit, hoc verbo et opere clamat. Qui non bene quid velint consideraverint, nunquam profecto voluntas eorum concors erit. In hoc tamen quamdam concordiam habent, quod omnes honorari desiderant. omnes amari volunt, omnes suae voluntati ut alii concordent appetunt. In hoc vero quod quique quae sua sunt quaerunt, et nullus quae alterius sint quaerat, multis modis discordant. Quippe in hoc quod iste subjectionem et honorem sibi exhiberi cupit, et ille hoc idem non minori studio sibi quaerit; nec iste illi, nec ille huic consentire poterit. Dicit iste: Hoc vel illud mihi fieri volo; dicit ille: Nequaquam sic esse volo. Taliter discordando pacis et concordiae dissolvuntur vincula. Verum ii qui in pacis charitatisque custodia Deo placere desiderant, talem sibi vivendi regulam constituant, ut quidquid proximis suis placere perpederint, hoc et ipsi fieri velint. Et quia testante B. Apostolo, beatius est dare quam accipere, honorare quam honorari, servire quam serviri, non majus acquirit ille qui ex charitate servit, quam faciat cui servitur? Denique qui alteri officium charitatis exhibet, jam hoc unde illi Deus sit gratus habet. Ille vero qui servitium suscipit, non sic. Quas enim mihi gratias debet Deus, si tu vel quilibet alius me amat? Cum itaque majus sit habere unde Deus bonam retributionem redditurus est, quam id unde nullam; constat quia is qui ex charitate ministrat, majus quid habet, quam ille cui ministratur. Adhuc ille, cui alterius charitas servit, munus perfunctorium aliquod accipit inde, videlicet honorem, prandium, vel aliud quodlibet beneficium. Alter qui ex charitate servivit, sibi non solum charitatem retinuit, sed etiam ampliorem quam fuerat, illam participando efficit. Res quippe minuuntur disperditae, charitas autem quanto magis spargitur, tanto magis amplificatur. Ex cujus administratione summe circa te, qui illam exhibuisti, dilectio crevit, cui hoc ipsum utique ad cumulum meriti erit; eo quod per te ipsa in me tui dilectio excrevit. Et licet me ideo ipsum charitatis officium pertransierit; ibi tamen remuneratio tuae charitatis, quae nunquam excidit, semper manebit. Unde et illud potest colligi praestantius esse servire quam serviri. Et ita ergo in omnibus justitiam Dei magis appetant dare quam accipere, et plus alterius quam propriae studeant voluntati parere. Qui sic se habere voluerit, voluntati alterius consors erit. Idipsum sentiens unanimis existens, alioquin concordiam habere non poterit. Quomodo enim illam habebit, nisi diligenter eam quaesierit? Quaerere ut habeat aliter non poterit; hoc modo quaerens habebit.

CAPUT II. De obedientia praelato exhibenda.

Praelato nostro subjectionem et obedientiam ex corde servare debemus; aliter enim normam quam profitemur non tenemus. Siquidem ille vere subjectus et monachus vel canonicus est, qui gaudet se suum non esse propter Deum. Qui enim non ex corde sed sola subjectionis lege obedit, nisi se correxerit, mercedem obedientiae non habebit: etenim non est bonum nisi voluntarium. Oportet ergo ut ex amore legem obeditionis teneat, ne mercedem suae possessionis amittat. Quandiu ex voluntate non paruerit, quantum ad se in propria voluntate persistit: quam in quantum habuerit, suus est, non alterius, Et si suus est, videat qua potestate, quibus armis, quibus viribus ab impugnantibus se defendat? Mirum est quomodo adversarius qui circuit quaerens quem devoret, illum et illum non invadit, invadendo deglutit, deglutiendo interimit; qui viam vadit qua a latronibus invenitur, si non agnoscitur exemplo invaditur, tunditur, exspoliatur. Porro si cognoscitur, sed Dominum et advocatum non habuerit, cujus reverentia et timore latronum manus evadat, veluti illum amant et appretiantur se habent circa eum. Si rex aut filius regis est, aut praepotens aliquis, ex timore toleratur, reverenter salutatur, illaesus coepto itinere proficiscitur: sin autem denudatur et tunditur. Sic, fratres, sic sine dubio fit in animabus nostris. Deus omnipotens paravit nobis regnum suum, cui si obedire voluerimus, non servi sed amici ejus et filii dicemur et erimus. Obediemus ergo ei si quidquam eum velle scire poterimus ex bona voluntate nostra satagemus exsequi. Bona et obediens erit voluntas nostra, si ejus voluntati eam supposuerimus, et ei voluntarie parere curaverimus. Si bona voluntate Domini voluntati concordemus, amici vocabimur, filii Dei efficiemur. Quod postquam effectum fuerit, secure quo vult ire et transire poterit. Nam manus latronum fortium et daemonum non timebit, non malos occursus pavebit, quoniam rex filiusque regis erit. Caveat ergo unusquisque ne quidquam aliud velit, nisi quod auctore Deo vel spirituali patre suo licenter velle quiverit. Verum licentia fallere consuevit; obedientia enim et inobedientia contraria sunt. Harum media est licentia. Qui ergo vult quod velle non debet, nec tamen ipsum velle nisi praemissus facto vult adimplere; obedientia quam in hoc amplexus est, ipsum excusabit factum; sed velle quod contra obedientiam habuit, periculosum, nisi poenituerit, erit ei: quod minus quidam attendentes licentia saepe falluntur. Caventes itaque ne plus aequo licentiae innitentur, quoniam quidem licentia quamvis poenam minuit, non eam tamen ex toto repellit. Noverit quia nulli tantum timet diabolus appropinquare, quantum illi qui a voluntate praelati sui nunquam vult discrepare. Nam sicut fur qui furatur illi qui se a sui praelati cognitione celat indubitanter prava saepe suggerit. Illi vero qui se praelato qualis sit ostendit, quia ab ejus voluntate nulla ratione vuit discordare, non secure praesumit: quidquid enim pravi suggesserit, ad verecundiam sibi vertitur; cum ille cui suggeritur, aut suggestionem pene contemnit, aut si ad horam consentit, per confessionem et dignam satisfactionem sese emendavit. In omnibus ergo et per omnia Deo debet subditus obedire et praelati jussionem salva fidelitate Dei subire. Nam si praelatus subditum perjurare jusserit, si latrocinium, fornicationem aut aliud hujusmodi nullo modo obtemperare debet, quia Deus hoc fieri prohibet. Deo ergo per omnia obediat: praelato suo Dei voluntate servata per omnia obtemperet, et quantum in ipso est, Dei et magistri voluntate servata, cum omnibus hominibus pacem habeat. Quisquis hoc modo Dei et majoris sui voluntati subditus fuerit, tunc Deo obediet, et cum praelato suo in Deo paruerit, sese non suum sed Dei esse fiducialiter allegare poterit. Cujus anima cum in exitu sui corporis fuerit, validam manum occursantium daemonum non timebit, quia Dominum Christum advocatum potentem habebit. Ecce quid quantumque boni obedientia acquirit. Cum in ratione positus fuerit, cujus homo sit, unde veniat, quo vadat, quem quaerat: Si voluntati Dei obedivit, Dei se esse dicere poterit. Si vero in sua voluntate consistit, et ob hoc Dei et praelati sui voluntati contrarius exstiterit, mentitur si se Dei esse dixerit: quippe dum vixit propriae, non Dei voluntati vixit. Quem ergo advocatum habebit? Ad quem ibit? Quis ei auxilio erit? Quid interpellabit? Certe fugere non poterit, per medium ire necesse erit, ad vitam vel ad mortem iter habebit vel tenebit. Rogo qua potestate, quibus viribus a manibus invasorum exibit? Cruciabitur miser, si voluntatis et actionis suae Deum et majorem suum auctorem non habuerit. Profecto sic procellis vitiorum et incursibus daemonum quatiuntur, quicunque a praelati sui voluntate alienantur; quemadmodum naves in vado fervente tempestate agitantur. Nam si vado scopulis pleno palus ponatur, cui naves loris alligentur; quo longius a palo fuerint, ego gravius ingruente tempestate ferientur. Quanto vero proprius connexae fuerint, tanto minus gravitatem tempestatis sentient. Sic utique qui a sui praelati justa voluntate alienatur, procul dubio in propriae voluntatis studio periclitatur; nec Dei voluntati concordabit, quandiu a voluntate vicarii Dei discordabit: vices enim Dei gerendas suscipit quicunque in Ecclesia Dei culmen praelationis assumit; et qualicunque modo illud suscipiat, ille videat. Quem quidem non est meum judicare, sed ejus imperio, si injustum non fuerit, obtemperare, dicente Domino: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei. Quodcunque ergo dixerint vobis, facite; quae autem faciunt, facere nolite. Et Apostolus ait: Tu quis es qui judicas alienum servum. Suo domino stat aut cadit, et non est potestas nisi a Deo, quae autem a Deo sunt, ordinata sunt. Qui ergo potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Et alibi: Fratres, nolite plures magistri effici, ut non in judicium incidatis. Magister efficitur qui sui rectoris facta indiscrete reprehendit. Unde in judicium Dei incidit, quia indebite sibi magisterium usurpabit; quod valde est cavendum, quia nimis horrendum est incidere in manus Dei viventis. Si vero facta Patris reprehensione digna fuerint, leniter et modeste cum reverentia deprecetur. Scriptum quippe est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem.

CAPUT III. De munditia cordis Deo exhibenda.

Deo autem munditiam cordis servandam esse diximus. Ipse enim solus scrutator est cordis, qui conditor est mentis et corporis. Homo cor hominis videre non potest; quia nemo novit quae sunt hominis nisi spiritus hominis qui in ipso est. Deus autem, cui nulla peccata latent, cor hominis et intentionem libere videt. Quod qui mundum habuerit, Deum videre poterit; qui vero mundum non habuerit, sine dubio Deum videre nullo modo poterit. Necesse est ergo ut puritatem cordis habeat quisquis Deum habitatorem in se habere desiderat: quem nullus habere quibit, nisi cor suum a terrena cupiditate evacuaverit, et amore Christi calere studuerit. In quantum enim quis mundum dilexerit, in tantum ab amore coelesti vacuus erit. Et tanto magis Christum quisque deserit, quanto magis peccando a justitia Dei recedit. Quid enim cuiquam prodest quod baptizatur, si non justificatur? Profecto ille qui dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei, ipse etiam dixit: Nisi abundaverit justitia vestra plusquam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum. Quare igitur multi timendo illud festinant baptizari, et hoc non timendo minime justificari? Utique Deus observantia mandatorum suorum vult illum justificari, et se ab illo amari, in corde cujus ipse deberet hospitari. Nam sicut thus ad olendum ignis cupit ardorem, ita ad hospitandum Deus cupit amoris calorem. Qui ergo Deum in se hospitari desiderat, disciplinam ab illicitis abstinendi sine fictione apprehendat. Spiritus enim Dei disciplinae effugiet fictum, et corripitur a superveniente iniquitate. Non enim cohabitare possunt iniquitas et spiritus Dei, qui et amor est. Ubicunque amor Dei hospitatus fuerit, et is qui ei locum praebuerit, et in se locum iniquitati dederit, procul dubio corripitur, et propellitur amor vel spiritus Dei a superveniente iniquitate, nec remanebit si non emendaverit ad sui hospitis utilitatem. Et quidem non convertuntur amor Dei et iniquitas. Qui ergo Domini habitaculum effici voluerit, cordis munditiam teneat, carnalia desideria procul repellat, ac sicut mulier casta sponsa fidelis cum adultero colloqui despicit, ejus secreta verba contemnit, nihil eorum quae desiderat clam vel aperte consentit sic fidelis anima in voluntate sua proprio appetitui non consentiat, ejus permissionem non recipiat, verba illius contemnat, nulla illius blandimenta admittat. Si hoc fecerit, amicam sponsam sine ambiguitate se Dei constituit. Si vero illicitis appetitibus consenserit, non sponsa, sed adultera vocabitur. Voluntas ergo nostra sit munda, ut vocetur et sit Dei sponsa, nullius immunditiae corrumpatur macula, ne efficiatur adultera. Quandiu voluntati Dei consentit, est munda et sponsa; quando vero a voluntate ejus dissentit, corrumpitur, maculatur, fornicatur. Solet contingere nonnunquam ut aliquis dum munditiae cordis voluerit studere, immundos et exsecrabiles cogitatus saepe habeat, quos quia nimium audit semetipsum eo quod tale quid sibi in mentem venit, graviter reprehendit, judicat et condemnat: sicque sese corripiendo tractat miser: Ego quid cogitavi? Quid feci? Quid sensi? proh dolor! quomodo a tanta immunditia, a tam nefario cogitatu potero expurgari? Timeo celare, timeo illud revelare. Tale quid non solum non dicere, sed nec etiam ab aliquo vellem audire. Qualiter igitur talem spurcitiam nominabo? Sic apud se dum angustiatur, dum tractat quod videre nollet, magis magisque impugnatur, tribulatur, nec liberatur. Verum non sic se habeat, si liberari desiderat. Quid ergo faciet? Intende. Cum id quod exsecratur videre, eum impugnaverit, nimiumque importunum fuerit; despiciat, non attendat, assensum non praebeat, ad aliud cogitatum suum vertat, alicui rei faciendae intendat, non plus curet si nolens quid sentit, quam si papilio sibi prae oculis volitet. Viator qui a cane infestatur, si substiterit, et se ab ejus importunitate defenderit, canem importuniorem illico sentiet; si autem ejus latratus despiciat, transit et non attendit, mox omnis impugnatio illa canina quiescit, unde viator libere transit. Sic qui cordis munditiam habere contendit, vanos et infructuosos sive immundos cogitatus despiciat, cor suum avertat, omnem impugnantiam illam quam intus patitur pro nihilo ducat, non reiteret pensando quod cogitavit: sed penitus despiciat quidquid mali minus caute pensaverit. Nondum enim damnantur qui sunt in fide Domini Jesu, qui secundum carnem non vivunt. Taliter si vixerimus, hujus rei studium si habuerimus, tales nos coram Deo si exhibuerimus, ejus habitaculum, ejus hospites effici poterimus. Quem donec vivimus si diligere et honorare satageremus; ipse nobis quandiu vixerimus, vicem dilectionis et honorificentiae suae sine dubio rependet. Eadem quippe mensura qua mensi fuerimus, remetietur nobis per eum qui se dedit pro nobis, et a voragine mortis liberavit, qui nos in aeterna patria immortalitate coronabit; cui honor et gloria in saecula. Amen.