Meditationes et orationes
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/anselmus-cantuariensis1033-1109" aria-label="More works by Anselmus Cantuariensis">
—
⋯
Original / primary: 10626 Meetor
14.1
MEDITATIO XIII. De Christo.
14.1
Verbum secretum mihi est ad te, Domine mi, Rex saeculorum, Christe Jesu. Ausu charitatis alloqui te praesumit factura manus tuae, concupiscens decorem tuum, et audire te gestiens. Desiderate cordis mei, usquequo sustinebo absentiam tuam? Usquequo ingemiscam, et stillabit post te oculus meus? Amabilis Domine, ubi habitas? Ubi est diversorium tuum, in quo laetus recumbis inter charissimos tuos, et satias eos manifestatione gloriae tuae? Quam felix, quam illustris, quam sanctus, quanta appetendus aviditate locus ille deificae voluptatis, locus perennium deliciarum! Non accessit oculus meus, neque appropinquavit cor meum usque ad multitudinem dulcedinis tuae, quam intrinsecus abscondisti filiis tuis. Solo ejus odore foris utcunque sustentor. Spiramentum suavitatis tuae de longinquo venit ad me, quae est mihi super odorem balsami et fragrantiam thuris ac myrrhae, omnisque generis suavia odoramenta. Concupiscentias mundas parit in me, quarum est adustio dulcis, vix portabilis tamen. Quid enim mihi est in coelo? Quis est thesaurus meus in illa coelica cella? quae est haereditas mea in terra viventium? Nonne Christus Dominus meus, unica salus mea, totum bonum meum, plenum gaudium meum? Et quomodo potero continere cor meum, Domine, ut non amet te? Si non amavero te, quid amabo? Si transtulero amorem meum a te, ubi ipsum digne collocabo? Desiderabilis Domine, ubi extra te requiescerent desideria mea? Si uspiam extra te pedem extendat amor meus, pollutus erit; si a te declinaverint desideria mea, vana erunt. Nonne tu amabilis et desiderabilis es super omnia quae amari possunt et desiderari? abs te habet quidquid habet omnis creatura decoris et pretii. Et quid mirum, si omnia solus praecellis? Tu inter astra excellenti solem claritate vestisti, et clarior sole tu es. Imo quid est sol, quid est omnis creata lux ad tui comparationem, nisi tenebrae? Ornasti coelum sideribus, empyreum angelis, aera volucribus, aquas piscibus, terras herbis, floribus virgulta. Sed non est species ultra, neque decor omnibus iis, in tui comparatione, o fons universae pulchritudinis, Domine Jesu. Melli dulcedinem suam praestitisti, et dulcior melle tu es. Oleo suavitatem suam dedisti, et suavior oleo tu es. Aromatibus cunctis odores suos tribuisti, et est, o Jesu, odor tuus super omnia aromata suavis et gratus. Aurum inter omnia metalla pretiosum et pulchrum in singulari excellentia a te conditum est. Et hoc quid est, comparatum impretiabili Domino, et immensae claritati, in quam desiderant angeli prospicere? Opus manuum tuarum est omnis lapis pretiosus, et desiderabilis ad videndum, sardius, topazius, jaspis, chrysolitus, onyx, beryllus, amethystus, saphirus, carbunculus, smaragdus. Et haec quid sunt, nisi festucae, ad tui comparationem, o Rex decorus nimis et multum amande? Tuae operationis sunt gemmae vigae et immortales, quibus, o sapiens Architecte, in exordio saeculorum aulam superaetheream pulchre distinxisti, ad laudem et gloriam Patris.
14.2
Per te millia millium, ad complenda Patris mysteria, alacri discursu jugiter meant inter coelum et terram, quasi apes negotiosae inter alvearia et flores disponentes omnia suaviter; populus accinctus, nesciens labem vel inobedientiae moram. Per te centena decies millies millena assistunt in sanctuario uranici templi, intendentes in vultum majestatis claro et inflexibili visu, ac personantes harmoniam incessabilis hymni, in gloriam trinae et simplae divinitatis. Per te seraphim ardet, per te cherubim lucet, per te throni judicant.
14.3
Tu Dominus noster, ignis es innocue ardens, et a tuae divinitatis immediata approximatione totus charitate ignitur, et flammea coruscatione vestitur sacer ordo seraphim, qui et sui suavis incendii exuberantiam spargit in caeteras tibi militantes phalangas, de quarum plenitudine gustamus et non. Tu Deus noster, vera lux es, et suscipiunt montes populo tuo lucem, dum thesauros sapientiae et scientiae in de reconditos ad intuentes te e vicino oculos cherubim, per te ipsum large effundis, et derivari facis ad illuminandas subordinatas illis electas lampades admirabilis tabernaculi tui, quae ante faciem tuam, Domine, inexstinguibiliter lucent. Tu Rex regum, et Judex judicum magne et metuende, excelsos insides thronos, solam super se habentes celsitudinem tuam, sedes vivas et suaves, pacatissimas, summaeque tranquillitatis uniformitate compactas, per te discernentes vias veritatis, per te judicantes judicia aequitatis. Dominator Domine, te dominationum sublimitas sancta adorat, singulari liberalitate animum in divina extendens, atque inter praenobiles aulae tuae heroes, per te primatum agens alti dominii sine altitudine fastus. Nobile decus principum, per te, Domine Deus meus, celsus ordo principatuum sine invidiosa praecellentia principatur super militiam coeli, cui ad explenda divina mysteria, juxta perceptam intrinsecus cordis tui dispositionem, dulcis magisterii praebet ducatum. Tua est potentia, potestatum Domine, prementium in flammeo telo colla tartaricorum principum, et te in illis metuunt ne, quantum volunt, valeant perficere malum ob perniciem nostram. Tua est, o virtus Patris, omnis mirificentia beatarum virtutum, quarum agitur ministerio, ut te miretur omne saeculum, et obmutescens in mirabilibus tuis exclamet et dicat: Omnia quaecunque voluit Dominus, fecit in coelo et in terra, in mari et in omnibus abyssis. Tua est, o dulcis Jesu, magnificentia archangelorum, in quibus multae dignationis opus operatur benignitas tua, dum tam gloriosos palatii tui Satrapas destinare non spernis in haec mundi infirma, ad suffragandum parvitati nostrae, qui comparati sumus luto, et assimilati favillae et cineri. Per hos quippe tuo jussu summa nostrae salutis administrantur negotia, summaque 226 superni consilii ad nos deferuntur arcana; per hos sanitates mortalium procreantur; per hos consistunt regna et imperia mundi. Inter quos praecipuum novimus tuum Michaelem, signiferum nobilem, coeli civem, qui stat pro acie Dei viventis extendens romphaeam propugnationis, ac voce terrifica intonans, quis ut Deus? super eos qui ex adverso sunt. Sed et illa felicium angelorum amabilis innocentia, nonne pretiosum opus digitorum tuorum est, o Dei sapientia? Unde exornasti eos quasi incorruptibili vestitura in die qua condidisti eos, in opus sacri ministerii tui. Hi sunt viva sidera superioris coeli, lilia interioris paradisi, rosae plantatae super aquam Siloe, quae fluit cum silentio, tibi mentium radicibus immobiliter haerent. O flumen pacis, o deliciarum agri odor, o sapientia sola gyrum coeli circuiens, ex te lucent, candent, rubent in sapient a multa, in castitate virginea, in charitatis ardoribus sempiternis. Florida haec juventus, Domine, fideliter tibi in nostra infirmitate deservit, dum in his tenebris mundi gressus nostros paedagogica manuductione dirigit, dum hostiles incursus a nobis repellit, dum voluntatis tuae secreta nobis nuntiat, dum ad bona quaeque mentes dissolutas roborat, dum orationum nostrarum thymiamata ad aram auream transfert, et faciem pii Patris pro nobis semper exorat. Ita, pie Pater, de nobis longe adhuc agentibus aliqua tibi cura est. Et si quid pretii habet drachma decima olim e sinu tuo elapsa, et nunc tandem in laboribus tuis requisita, hoc tui, bone Jesu, pii est muneris. Si quid dulcisonae vocis habet haec decima chorda divinae laudationis, hoc tuus in ea suavis contactus operatur, dum in psalterio decachordo psallis gloriam Patris. Psalle ut psallis, Domine, modulare dulce melos Patri velocibus articulis multiformium gratiarum. Tange novem illas purissimas chordas in coelo, quae nihil triste unquam sonuerunt. Tange et istam decimam gravem, cujus superior quidem portio jam pertracta ad te laetitiam sonat, inferior adhuc terrae astricta moestos novit roboare sonos.
14.4
Cuncta virtutis tuae opera, o Dei Unigenite, dum attenta mente considero, stupens expavesco, quia multum per omnem modum in eis gloriosus appares. Magna enim, pulchra et bona sunt valde, sed ad tui comparationem, quasi nihilum et inane reputantur. Coeli et terra, et omnis ornatus eorum, te auctore et gubernatore subsistunt, et te potentem et metuendum, sapientem et pulchrum, bonum et amabilem omnia praedicant, et quantum lux tenebras, tantum cuncta solus praecedis. Et tu in coelo servatus es, Deus meus, merces servi tui, ipse dator et donum salutis, quam a te exspectat anima mea. Et a te quid voluit super terram? Quid volvor de coelo in centrum? Quid melius, quid amabilius te existimavi super terram, ut abstraherem cor meum a te, ad concupiscendum quidquam in mundo absque te? Cur amavi, quare concupivi in omni vita mea quidquam, praeter te Jesum Deum meum? Quare distuli, cur intermisi ullo tempore te, Jesu, versare in corde, te tota mente amplecti, et delectare in tua dulcedine omnia interiora spiritus mei? Ubi eram, quando tecum mente non eram? Quo defluxerunt, quando non te solum habuerunt desideria mea?
14.5
Deus vitae meae, quam vane consumpta sunt, quam infructose elapsa sunt tempora mea, quae dedisti mihi ut facerem voluntatem tuam in eis, et non feci? Quanti anni, quot horae perierunt apud me, in quibus sine fructu vixi coram te? Et quomodo subsistam? Quomodo levare potero oculos meos in faciem tuam in illo magno examine tuo, si rememorari jusseris omnia peccata mea, vel tempora mea, et fructum requisieris singulorum? Patientissime Pater, non fiat hoc, sed sint in oblivione coram te, quae perdidi tempora, heu! multa nimis. Et si quae te juvante utiliter servavi, quorum, o Domine, numerus brevis est, in memoria aeterna fac permanere; fiat, amande Pater, saltem hoc residuum temporis mei fructuosum et sanctificatum in gratia tua, ut in diebus aeternitatis inveniat locum, et computabile sit ante te. Jam ex hoc nunc omnia desideria mea incalescite, et effluite in Dominum Jesum; currite, satis hactenus tardastis? properate quo pergitis, quaerite quem quaeritis. Jesum quaeritis Nazarenum crucifixum. Ascendit in coelum, non est hic. Non est ubi erat; non est ubi nobile caput suum reclinare non poterat; non est ubi ambulavit in medio tribulationis, repletus despectione; non est ubi stetit judicandus ante faciem Pilati; non est ubi stetit spretus et illusus coram Herode; non est ubi pependit consputus, caesus, vulneratus, et cruore perfusus in medio sceleratorum; non est ubi jacuit lapide clausus, et gentium militia custoditus. Ubi vero est amantissimus Domini? habitat confidenter et flagellum non appropinquat tabernaculo ejus. Super altitudinem coelorum, super omnem excellentiam angelorum, propria virtute ascendit, super solium singularis gloriae in dextra Patris, cui coaeternus et consubstantialis sedet, et divino amictus lumine, coronatus gloria et honore, ut decet Unigenitum Dei, serenus in laetitia, plenus omnipotentatu, Dominus in coelo et in terra. Ibi adorant eum omnes angeli Dei, et universa multitudo civium coelestis Sion. In ipso unanimiter laetantur omnium corda, in ejus desiderabili facie pascuntur omnium oculi bonorum. In ipsum undique confluunt desideria omnium sanctorum, ipsi jubilat, ipsi applaudit, ipsum magnificat tota uranica civitas, gloriosa per omnem modum in splendoribus ejus.
14.6
Exsulta et lauda, habitatio Sion, quia magnus in medio tui sanctus Israel. Exsultate in nobili filio vestro, vos illustres patriarchae, quia impleta est in eo omnis exspectatio vestra, et ipse sublimis est valde, et benedicentur in ipso, vestro videlicet semine, omnes gentes; sic enim pollicitus est sermo divinus. Gaudete in Jesu propheta magno, vos prophetae viri veraces, quia mirifice et gloriose impleta videtis omnia, quae de ipso annuntiastis in Spiritu sancto, et fideles inventi estis per ipsum in cunctis sermonibus vestris. Gaudete in Domino Jesu magistro vestro, vos inclyti proceres coeli, beati apostoli, gaudete in ipso, et iterum dico, gaudete cum Christo familiari laetitia. Ecce enim quem vidistis in medio vestri esurientem et sitientem, fatigatum, et iis similia carnis infirma tolerantem ab omnibus reprobari, et cum sceleratis reputari, quomodo vicit, quomodo regnat, quomodo ei omnia sub pedibus sunt, quam gloriosus in suo dominio lumine fulget, et sui gaudii; suae ineffabilisque gloriae nunc vos socios habet, qui olim permansistis cum ipso in tentationibus suis, et vexationum ejus consortes fuistis. Adorate nunc dulcia illa genua quae se curvaverunt ante vos usque ad terram, sedentibus vobis ad sanctissimam coenam. Adorate nunc sacrosanctas illas manus, quibus pulverem pedum vestrorum Rex regum lavare et extergere dignatus est. Gaudete in Jesu, principe militiae vestrae, vos martyres victoriosi, qui ipsum pro quo tradidistis in mortem animas vestras, ipsum, inquam, Jesum, Filium Dei, possidetis praemium certaminis vestri. Gaudete in Jesu summo doctore veritatis, o venerandi confessores et doctores, quia quem olim doctrinis sacris et operibus justis confessi estis coram hominibus, nunc confitetur vos coram Patre suo et sanctis angelis ejus. Gaudete in Jesu virgine et virginum sanctificatore, vos paradisicolae virgines, vos angelis similes, quia ecce quem amastis, quem optastis, quem ardentibus desideriis expetistis, pro cujus amore terrenos sponsos et omnem ornatum saeculi contempsistis, summi Regis Filium nunc videtis, nunc 227 tenetis, nunc in ejus castis amplexibus quiescitis, et divelli a vobis nulla insidiatoris fraudulentia potest.
14.7
Verum inter omnes coelicolas uberrimum tibi gaudium sit, o Maria, virginum virgo singularis, rosa coelicae amoenitatis, praelucidum sidus inter primaevas lucernas divini luminis susceptivas. In tuo Jesu filio dulcissimo sola prae omnibus gaude gaudio magno, quia quem ut hominem peperisti, et propriis uberibus enutristi, ipsum cum angelis et universis civibus coeli adoras ut Deum vivum et verum. Gaude, felix mater, quia quem vidisti in ligno crucis pendentem, vides in coelo regnantem cum gloria magna, vides omnem altitudinem coelestium, terrestrium, et infernorum majestati ejus inclinatam, et omne robur inimicorum ejus attritum. Gaudia gaudiorum sunt tibi, omnis plenitudo sanctorum, beata Hierusalem mater nostra, quae sursum es: festivitatem age laetabundam, et indesinentem in visione pacifica tui Jesu libertatis tuae auctoris.
14.8
Et tu nunc rursum elevare, anima mea, quali potes conatu, et sanctis te ingere millibus laetantium in Domino Jesu. Illuc fidei et spei vehiculo perge, ibi per charitatis ardorem conversare, ubi Christus est in dextera Dei sedens. Intende mentis oculum in lumine vultus ejus. Lustra ac deosculare gratulabunda devotione singula loca felicium plagarum ejus, de quibus egressi sunt pretiosi illi liquores sanguinis sancti, quo te appretiavit unigenitus Dei, et sanctificavit in vitam aeternam. Jesu, qui non amat te, anathema sit. Qui te non amat, amaritudinibus repleatur. Castus est amor tuus, Domine, et nihil impuritatis admittit. Sobrius est sapor amoris tui, et nullam mentem alienat a recto. Suavis est amor tuus, et nihil habet amari: nam et quae amara sunt mundi, indulcat; et dulcia ejus, reddit amara. Inter angustias non coarctatur, inter pressuras non comprimitur; non perit sub inopia, non moerore contrahitur. In laboribus manuum aequanimis, inter minas securus, inter blandimenta incorruptus, inter tormenta perseverat invictus, in morte semper est vivus. Sicut in thesauro cupidus gaudet, et sicut in amore unici filii delectatur mater; ita gaudium et delectatio est grata in charitate tua, dulcis Jesu, animae amanti te. Dulcedo mellis, suavitas lactis, vini inebrians sapor, cunctaeque deliciae non sic oblectant fauces gustantium se, ut tuus amor mentes diligentium te.
14.9
O dulcis Jesu, vive panis nimis concupiscibilis, botre suavis, oleum mistum, mitis agne, fortis leo, formosa panthera, simplex columba, velox aquila, stella matutina, sol aeterne, angele pacis, fontale lumen sempiternorum luminum, te amet, in te delectetur, te admiretur omnis sensus bonus tuae conveniens laudi, Deus cordis mei, et pars mea Christe Jesu, deficiat cor meum spiritu suo, et caro a concupiscentiis suis, et vivas tu in me, et concalescat in spiritu meo vivus carbo amoris tui, et excrescat in ignem perfectum. Foveat et enutriat illum in me gratia tua, ut ardeat jugiter in ara cordis mei: ferveat in medullis meis, flagret in absconditis animae, in die consummationis meae consummatus inveniatur apud te. In die qua erui me videbis a tunica ista mortali quam nunc circumfero, circumdet me dilectio tua, sit animae meae quasi vestimentum decoris, ut non nuda sed vestita inveniatur, et habeat unde abscondantur infirma ejus ab oculis tuis. Ignem alienum, ignem qui per adversarios tuos ardeat, Dilelectionis tuae fervor elonget a me: animam meam ad te Creatorem suum attollat; et quantum satis est, tuo divino lumine eam immergat. Domine Jesu, omnes qui te diligunt, repleantur benedictionibus tuis. Accedentes ad te, in coelo scribantur, ut sit pax eis in velamento alarum tuarum per aevum. Tibi autem, unice Dei, sit cum aeterno Patre et sancto Spiritu laus indeficiens, inviolabile decus, et solidum regnum, permanens in saecula saeculorum. Amen.