Reader

MEDITATIO XIX. De dulcedine divinae majestatis, et de aliis multis.

Admiratio de ineffabili bonitate Creatoris, et de magna miseria creati hominis.-- Dum considero quid sit Deus, quam dulcis natura, quam amabilis, quam bona, quam ineffabilis, quam admirabilis, quantum ab omni creatura veneranda et adoranda, et iterum video et intelligo quid sit homo, quem ipse Deus fecit ad imaginem et similitudinem suam, quemque praeterea talem creavit, ut sicut semper in se exprimeret imaginem Creatoris sui; sic semper in memoria haberet voluntatem ejus et dilectionem, qui eum talem creavit, miror multum et obstupesco et de inaestimabili bonitate Dei creatoris, et de magna miseria creati hominis.

De ineffabili bonitate Dei miror quod, cum sit ipse omnipotentissimus et justissimus, patitur hominem vel ad horamvivere, quem propterea voluit tam honorabilem creare ut sicut ipse homo honorabilior esset caeteris creaturis, honorabilius caeteris creaturis viveret semper secundum voluntatem sui Creatoris: et ipse miserrimus et infelicissimus per contrarium agit, quod, cum omnes aliae creaturae semper concordent cum voluntate Creatoris sui, ipse semper aut fere semper resistit illius voluntati. De immensa vero miseria hominis miror quomodo sensum sic perditum habeat, sic quasi pecus, quod sensum non habet, vivat, ut unquam obliviscatur Creatoris sui qui sui ipsius non potest oblivisci. Puto, nisi insanus sit, nunquam sui ipsius est immemor; ut non intelligat se esse, vivere et intelligere. Haec autem omnia homo se intelligens habere, mirandum est et multum obstupescendum quomodo unquam ipsius obliviscatur cui complacuit sibi omnia ista dare.

Quantum homo ab homine diligatur; et quare Deus plus debeat diligi, quam aliquis homo.-- Homo itaque, cui ab alio homine aliquod bonum in hoc saeculo datur, saepius tam ferventer illum solet diligere, qui sibi hoc bonum fecit, sicque jugiter se praesentare in ejus obsequium, ut si causa illius benefactoris suis exigat, mortem etiam saepius incurrere pro illo non metuat; et tamen nullum, quod unquam homo in hoc saeculo possit habere, vel quod alius alii possit dare, nullus est tam parvi sensus qui non intelligat se non in perpetuum retinere, sed, vel antequam finis ei eveniat, vel si non ante, saltem tunc cum finis ei advenerit, dimittere.

Quod vero Deus homini in hoc saeculo dat, aut tale est quod nunquam amittat, et nunquam ei aliquis auferat aut tale est, ut etiamsi homo illud perdat, per illud tamen promereri possit, finita praesenti vita, ut in aeternum sit cum Creatore suo in beata vita. Dat autem Deus homini saepius in hoc saeculo secundum rationem vivere et Creatorem suum, sicutipse praecipit et justum est, diligere, praeceptis ejus sine ulla contradictione per omnia obtemperare, et hoc bonum nullus hominum, nisi ipse sola sua voluntate dimittat, potest auferre. Pecuniam temporalem, velit nolit homo, necesse ei erit dimittere; sed, dum eam habet, si largitur eam sicut Deus suus praecepit, merebitur sic faciendo ad perpetuam vitam pervenire.

O immensa Creatoris nostri bonitas! o inaestimabilis misericordia! Ipse in nullo unquam egens homine, hominem tamen prosola bonitate sua creavit, creando rationalitate exornavit; ut felicitatis ejus et aeternitatis posset esse particeps, et sic cum eo gaudium 238 et laetitiam in perpetuum possidere. Adhuc etiam cum homo in multis contrarius ei existat, multa, quanquam ei displiceant, sciens volensque faciat; monet tamen eum ut redeat, et misericordiam Creatoris sui requirat, nec pro ullo commisso, tametsi gravi desperare praesumat. Est enim fons pietatis et misericordiae, et omnes, quacunque macula peccati sint foedati, desiderat mundare, mundatis perennis vitae laetitiam reddere.

Quod omnia bona Deus fecit, et quod solus ipse essentialiter bonus sit.-- Suavissime et dulcissime Jesu Christe, qui es pius amator hominum, ac benignissimus Redemptor peccatorum, te adoret anima mea, tibi serviat omnis vita mea, te desiderent omnia interiora mea. Vult, piissime Domine, vult mea misera anima cogitare de te, tua mirabilia inspicere, et quam bonus et misericors sis erga peccatores intelligere, ne propter mea peccata desperans, a bonitate tua( heu, miser!) me velim alienare, ut sic cogitans, et tibi, qui veritas es, credens, jam aliquando ab iniquitatibus possim cessare, et ad recta facienda animum meum malis operibus et peccatis incurvatum reformare.

Ecce scio, Domine, quia omnia quae sunt, de nihilo fecisti; id est, non erant, et ea fecisti; sed tu ipse qui ea fecisti, semper fuisti, et nunquam fuit quando fueris; fuisti vero semper bonus, et semper omnipotens, et propterea omnia quaecunque fecisti, bona fecisti. Tu ergo qui semper fuisti, et es et eris, et non qui de non esse ad esse venisti, sicut tibi semper esse fuit, ita tibi semper bonitas et omnipotentia fuit. Et propter hoc non tibi est aliud essentia quam bonitas et omnipotentia; sed quae est tibi essentia, eadem est bonitas et omnipotentia. Et ideo non potes esse, nisi bonus et omnipotens, et omnia illa quae similiter de te dicuntur et creduntur.

Tu vero vere es, et non est aliud nisi tu, et non est tibi nisi unum est, quia non quod modo es, modo non es, sed quod modo es, semper es. Creaturae autem, cui non semper esse fuit, sed quae de non esse ad esse venit per te et a te cui semper esse fuit, non est eadem essentia quae bonitas et quae potentia; sed quando bona est, et quando bona facere potest, a te bona est, et a te bona facere potest, qui essentialiter es bonus et omnipotens. Fecisti autem omnem creaturam bonam, sed tamen non omni creaturae, licet sit bona facta a te, dedisti rationem intelligendi te. Et quamvis omnis creatura te laudet, te Creatorem suum et gubernatorem esse reclamet; tamen non omnis creatura te intelligit, nisi tantummodo rationalis, et quam fecisti ad imaginem et similitudinem tuam.

Quod omnis creatura suum laudet Creatorem.-- Laudat te etiam illa creatura, cui donum intelligentiae non dedisti, quando rationalis creatura eam a te creatam bonam pulchreque ordinatam conspicit; et hoc est ab illa te laudari, a rationali creatura, scilicet intelligi te eam bonam fecisse pulchreque ordinasse. Humanam vero naturam quam rationalem fecisti, et illam naturam cui intelligentiae donum non dedisti, sic distinxisti ut humana natura, propter quam aliam creaturam fecisti, illam secundum tuam voluntatem disponeret, et ex ipsa, te concedente, alimentum unde se sustentaret, acciperet.

Sed quia homo ex duabus naturis constat, ex anima scilicet et carne, alimentum, unde secundum carnem vivit, accipit a creatura; unde vero secundum animam vivit, accipit a Creatore, sed tamen utrumque a Creatore. Vivit autem homo hic interim secundum carnem, dum alitur cibis humanis; vivit vero secundum animam, dum voluntatem et praecepta Creatoris sui custodit. Et sicut moritur secundum carnem, si non sustentatur cibis humanis, sic moritur secundum animam, quando non obtemperat praeceptis divinis. Homo itaque qui constat ex anima et carne, faciendo quae jubet Deus, vivit in carne et in anima, quia in hoc agendo promeretur ut feliciter vivat cum Creatore suo in vita aeterna. Si vero ab agendo quae jubet Creator suus, deviare conatur, et magis appetit secundum carnis desideria vivere, quod vere non est vivere, sed sibi infeliciter vitam auferre; si quis diligenter intueretur, videret in illo non figuram illius hominis qui factus est ad imaginem Dei, sed figuram pecudis, cujus et mores satagit imitari, et tunc vere potest asseri quia est mortuus, mortem aeternam sine dubio subiturus, si in hoc perseverans finiatur.

In quo similis est homo Creatori suo.-- Fecit autem Deus Creator hominem ad imaginem et similitudinem suam, quia fecit eum rationalem. Et sicut Deus voluntate bonus est, sic homo, ad ejus similitudinem factus, voluntate bonus est; in hoc similis Creatori, quia Creator voluntate bonus, homo voluntate bonus; sed in hoc differens, quia Creator aeternaliter a seipso est bonus et essentialiter homo: vero ideo bonus, quia imitatur eum qui aeternaliter et essentialiter a se ipso est bonus. Est autem, sicut dixi, Creator voluntate bonus, homo ad similitudinem Creatoris factus voluntate bonus, sed in hoc differens, quod Creator non vult nec potest esse vel velle aliud quam esse bonus; voluntas enim, et potentia est illi essentia. Homini vero est aliud voluntas et potentia quam essentia. Si tamen concordat cum voluntate Dei, et idem vult quod Deus, exprimit in se imaginem Dei. Et si in hoc usque in finem perseverat, meretur operante miseratione divina ut post in aeternum voluntati Creatoris sui adhaereat, nec jam amplius ab ea divelli queat. Et sicut postea semper erit quod erit, sic semper quodcunque voluerit erit. Et sicut Creatori non est aliud essentia quam voluntas, nec aliud voluntas quam essentia, sic homini in ipsa felicitate jam existenti, secundum suum modum, tam immutabilis erit dono Creatoris sui voluntas quam essentia, quae tam sine dubio poterit quidquid voluerit quam sine dubio feliciter existens felix essentia erit. Et tunc homo habebit liberum arbitrium vere ab omni malo ex toto liberatum, secundum quod hic interim, dum vivit, operante Dei gratia, vult quae Deus praecepit facere, quae vero prohibet dimittere.

Quod homo existat in duabus naturis, quarum una erigitur ad summa, altera deprimitur ad ima.-- Constat autem homo ex duabus naturis: ex natura animae et ex natura carnis. Natura autem animae, quia anima spiritalis est, naturaliter tendit ad superiora; natura autem carnis, quia caro ex desiderio in carnales appetitus exit, quasi naturaliter ad infima tendit. Est vero inter has duas naturas, ex quibus homo constat, voluntas, quasi media habens liberum arbitrium. Quo libero arbitrio si se junxerit cum anima quae naturaliter tendit ad superiora, tunc anima 239 et voluntas( opitulante tamen divina gratia) carnem sursum ad excelsa secum elevant, et in aeterna felicitate sine fine victuram locant, ut jam amplius non sit inter carnem et animam ulla repugantia, sed semper idem amor, eademque voluntas. Et tunc erit una voluntas Creatoris, et creati hominis, quem creavit ad imaginem et similitudinem suam, cum Deus omnia in omnibus erit. Si vero eodem libero arbitrio se junxerit desideriis carnis, quae quasi naturaliter ad infima tendit, tunc voluntas, male utens libero arbitrio, et caro animam superno auxilio destitutam ad inferiora trahunt, et peccata hominis totum ipsum hominem, scilicet animam et carnem, in perditionem mergunt, ut jam amplius non habeat nisi malum, vel quod patiatur nisi tormentum.

. Hic orat homo Deum, ut non permittat eum male uti libero arbitrio.-- O dulcissime Domine, o piissime Deus meus, Creator meus, salus mea, vita mea, spes et consolatio mea, refugium meum, per gratiam tuam et per piissimam misericordiam tuam guberna et sustine liberum arbitrium meum, ne illo male utendo possim offendere te dulcissimum Creatorem meum, et quotiescunque malum mihi placet, antequam illud opere perficiam, destrue et confunde omne malum desiderium meum. Malo a te, dulcissime Pater, vel invitus trahi, vel etiam catenis ligatus in aliquo angulo domus tuae projici, quam a te separari, ubi etsi non piissimum vultum tuum possim propter peccata mea respicere, saltem laetitiam et gaudium illorum qui tibi famulantur valeam audire.

Quis, dulcissime Creator hominum, potest aestimare ineffabilem bonitatem tuam, qua in tantum humanam naturam dilexisti; ut non solum eam creares, cum non esset, sed tu ipsa, Creator, ejus, pro amore ejus creatura fieres? Cujus cor tam durum, tam ferreum, sciens et intelligens tantam dilectionem tuam erga hominem quem creasti, non potest emolliri, et totum liquefieri in gratiam et venerationem tuae dulcedinis? Vere, anima mea, vere cor meum, et omnia intima mea, mirum est si unquam tantae charitatis tantaeque pietatis Creatoris vestri potestis oblivisci. Ecce, miser homo, quid fecit Creator tuus, quid fecit Dominus tuus. Ipse, cui semper esse est, et semper esse fuit, immutabilis et invisibilis, inaestimabilis et incomprehensibilis, miro et ineffabili modo suum esse non dimittens, pro te se exinanivit, cum pro te creatura fieri voluit, ut te, qui de non esse ad esse venisti, ad se qui non de non esse ad esse venit, sed cui semper esse fuit, familiarius reconciliaret, reconciliatum et ex toto in pristinam dignitatem reformatum ad suum esse reduceret, uti felix semper et laetus in aeterna sua gloria secum in aeternum gauderes. Ecce, Deus meus, et Creator meus, ecce vides quo cogitando perveni; et tamen, hoc cogitando, quantis adhuc vanitatibus et stultitiis infelix anima mea subjecta sit. Si aliquando gratia tua respectus incipio cogitare quomodo pertineat ad aliquam utilitatem animae meae, instabilis mens mea, et fere ab omni bono vacua cito labitur ad inania et noxia, veluti palea quam levissimus flatus venti exsufflat de area.

Cernens ergo, Creator meus, tantam inconstantiam mentis meae, tam torpentem et desidiosam ad cogitandum ea quae sunt utilia, tam ferventem et studiosam ad ea quae sunt noxia, non respicias ad hoc quod peccator sum. Fateor, fateor, peccator sum, indignus sum, immundus sum, et tamen non recedo a te, dulcissime Jesu Christe, velis nolis, non dimitto te, etsi infirma manu tenebo te, nec recedes a me, donec ab omni cogitatione peccati absolvas me. Verbera me, emenda me, et corripe me, et tandiu castiga servum tuum, donec per ineffabilem bonitatem tuam perducas me ad gloriam tuae contemplationis.