Reader

MEDITATIO PRIMA. De humanae conditionis dignitate et miseria.

Quod ad imaginem et similitudinem Dei facti sumus.-- Evigila, anima mea, evigila; exerce spiritum tuum, excita sensum, expelle socordiam lethiferi torporis tui, apprehende sollicitudinem tuae salutis. Inutilium cogitationum effugetur vagatio, recedat ignavia, diligentia teneatur. Meditationibus sacris insiste, adhaere divinis bonis; intende sempiternis, temporalibus derelictis. Quid igitur utilius, quid salubrius in tam divino mentis exercitio poteris cogitare, quam immensa beneficia Conditoris dulcissima cogitatione recolere? Considera igitur in ipso creationis exordio quid sublimitatis, quid dignitatis tibi contulerit; et perpende quo amore, qua veneratione colendus sit. Certe, cum universitatem rerum visibilium et invisibilium creans et ordinans, humanam naturam facere disposuisset, summo consilio de tuae conditionis dignitate tractavit, utpote quam caeteris creaturis quae in mundo sunt, altius honorare disposuit. Vide igitur sublimitatem tuae creationis, et retracta debitum reddendi amoris. Faciamus( ait Deus) hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Si ad hoc dictum tui Conditoris non expergisceris, si in tam ineffabili benignitate erga te dignationis ejus in amorem illius tota non exardescis, si ad ejus desiderium totis medullis non inflammaris, quid dicam? Dormientem te, an potius mortuam reputem? Attende igitur diligenter quid sit ad imaginem et similitudinem Dei te esse creatam. Habes dulce pignus piae meditationis, ubi cogitationes tuas exerceas. Agnosce ergo aliud esse similitudinem, aliud imaginem: verbi gratia, potest habere similitudinem, quamdam cum homine equus, bos et caeterae similes creaturae; imaginem vero hominis non habet nisi alter homo. Manducat homo, manducat et equus: ecce quaedam similitudo ac communitas inter naturas diversas. Imaginem vero hominis non imitatur nisi alter homo ejusdem naturae, cujus imago est. Dignior igitur est imago quam similitudo. Similitudinem itaque ad Deum hoc modo habere poterimus, si eum bonum esse considerantes, nos boni esse studuerimus; si eum justum esse cognoscentes, nos justi esse contendamus; si misericordem contemplantes, nos misericordiae operam demus. Quomodo autem ad 203 imaginem suam? Attende. Deus semper meminit sui, intelligit se, amat se. Et tu ergo, si pro modulo tuo infatigabiliter memor fueris Dei, intellexeris Deum, amaveris Deum, eris ad imaginem ejus; quia hoc facere niteris, quod semper facit Deus. Ad memorandum, et intelligendum atque amandum summum bonum totum debet homo referre quod vivit: ad hoc omnis cogitatio, omnis volutatio cordis retorqueatur, acuatur, conformetur, ut infatigabili affectu memor sis Dei, intelligas Deum, ames Deum, et tuae creationis dignitatem, qua ad imaginem Dei creata es, salubriter exprimas. Quid dico ad imaginem Dei te esse creatam, cum, teste Apostolo, ipsa Dei imago sis? Vir, inquit Apostolus, non debet velare caput suum, cum sit imago et gloria Dei.

Quod ad hoc facti sumus, ut Deum sine fine laudemus.-- Sufficiunt ne tibi haec tam immensa beneficia Conditoris ad juges gratiarum actiones reddendas, et debitum continui amoris, cum de nihilo vel potius de luto te consideras ejus bonitate ad tantam celsitudinem in ipso conditionis exordio sublimatam? Sanctorum igitur sententiam in tuam converte vitam, et de sancto quid dicatur attende. Quae est igitur laus sancti? De omni corde suo laudavit Dominum. Ecce ad quod creata es; ecce opus famulatus tui. Ut quid enim te Deus tam praeclaro conditionis privilegio sublimaret, nisi te suis laudibus indesinenter intendere vellet? Ad laudandum igitur Conditorem tuum creata es, ut ejus laudibus vacans, et hic justitiae merito in illum semper proficias, et in futuro bene vivas. Laus enim ejus et hic justitiam, et ibi beatitudinem tribuit. Sed si laudas, ex toto corde lauda, diligendo lauda. Haec est enim sanctis laudandi proposita regula: De omni corde suo laudavit Dominum; et dilexit Deum qui fecit illum. Lauda ergo, et ex toto corde lauda, et quem laudas dilige; quia ad hoc facta es ut laudes et diligas. Laudat namque, sed ex toto corde non laudat, quem ad benedicendum Deum prospera demulcent; sed a benedicendi munere adversa restringunt. Laudat quoque, sed non diligit, qui in Dei laudibus aliud quam ipsum laudando requirit. Lauda igitur, et digne lauda, ut nulla in te cura, nulla intentio, nulla cogitatio, nulla sollicitudo mentis, in quantum tibi virtus suppetit, a laude Dei sit vacua. Ab ejus laude nulla te vitae hujus prosperitas revocet, nulla compescat adversitas. Sic enim ex toto corde laudabis Dominum. Sed, cum ex toto corde eum laudaveris, et diligens laudaveris, nihil ab eo aliud quam ipsum expetes, ut ipse sit finis desiderii tui, ipse praemium laboris, ipse solatium hujus umbratilis vitae, ipse possessio illius beatae vitae. Ad hoc itaque facta es, ut eum sine fine collaudes: quod tunc utique intelliges plenius, cum ejus beata visione sublimata videbis te sola et gratuita bonitate illius, cum non esses, de nihilo tam beatam, et ad tam ineffabilem beatitudinem creatam, vocatam, justificatam, glorificatam. Talis namque contemplatio infatigabilem tibi amorem dabit eum sine fine laudandi, ex quo, et per quem, et in quo tantis et tam immutabilibus bonis to beatificatam gaudebis.

Quod ubicunque sumus, in illo vivimus, movemur, et sumus, dum ipsum intra nos habemus.-- Sed ab illa felicitate futura, contemplationis intuitu paululum etiam magnitudinem gratiae, qua te in hac etiam vita fugaci ditavit, considera. Ipse qui in coelis habitat, qui in angelis regnat, cui coelum et terra cum omnibus quae in eis sunt se inclinant, se tibi habitaculum praebuit, suam tibi praesentiam paratam fecit: docente enim apostolo Paulo, in illo vivimus, movemur et sumus. Dulcis vita, motus amabilis, optabile esse. Quid enim dulcius quam in illo vitam habere, qui est ipsa vita beata? Quid amabilius quam omnem voluntatis vel actionis nostrae motum ad illum et in illo dirigere, qui nos perpetua confirmet stabilitate? Quid optabilius quam voto et conversatione jugiter in illo esse, in quo solo, vel potius qui solus est verum esse, sine quo nulli potest bene esse? Ego, ait, sum qui sum. Et pulchre. Ipse enim vere solus est, cujus immutabile est esse. Ille itaque, cujus esse tam excellens, tam singulariter est, ut solum vere sit; in cujus comparatione omne esse nihil est, cum te ad celsitudinem creaverit ut tuae gloriam dignitatis nec intelligere possis, ubi te esse constituit? quem tibi mansionis locum praeparavit? Attende ipsum suis in Evangelio dicentem: Manete in me, et ego in vobis. O inaestimabilis dignatio, o beata mansio, o gloriosa vicissitudo? Quanta dignatio Creatoris, ut in se suam velit habitare creaturam? Quam incomprehensibilis beatitudo creaturae, in suo manere Creatore? Quanta rationalis creaturae est gloria, tam felici vicissitudine Creatori sociari, ut ipse in ea, et ipsa in eo teneat mansionem? Tam excellenter ergo creatos, in se nos manere misericorditer voluit; super omnia, sicut omnium gubernator, sine sollicitudine existens; omnia, velut omnium fundamentum, sine labore sustinens; omnia sicut omnibus rebus excellentior, sine superbia excedens; omnia, velut qui universa continet, sine diffusione complectens; omnia, sicut omnium plenitudo, sine sui angustia complens. Hic ergo, cum nusquam desit, delectabile intra nos sibi regnum elegit, Evangelio demonstrante, ubi dicitur: Regnum Dei intra vos est. Sed si regnum Dei intra nos est et Deus in suo regno habitat, nonne ipse in nobis manet, cujus intra nos regnum est? Ita plane: si enim Deus sapientia est, et anima justi sedes est sapientiae; qui vere justus est, Deum in se manentem habet. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos, ait Apostolus. Et tu igitur sanctitatis studio infatigabiliter insiste, ne templum Dei desinas esse. Ipse de suis dicit: Inhabitabo in illis, et inambulabo. Nec dubites, ubicunque animae sanctae fuerint, eum in illis esse. Si enim et tu in omnibus membris, quae vivificas, ubique tota es; quanto magis Deus ubique totus est, qui teipsam et corpus creavit? Summa igitur diligentia considerandum est cum quanta ratione et reverentia sensus nostros et membra corporis nostri movere debemus, quibus Divinitas ipsa praesidet. Demus igitur, ut dignum est, tanto inhabitatori omne imperium cordis nostri, ut nihil ei repugnet in nobis; sed omnes cogitationes, et voluntatis motus, omnia verba, et universa opera nostra illius nutum attendant, ejus voluntati deserviant, ad rectitudinis ejus regulam dirigantur. Sic enim vere regnum ejus erimus, et ipse in nobis manebit, et nos in illo manentes, bene vivemus.

Quod omnes, qui in Christo baptizati sumus, Christum induimus.-- Excita, quaeso te, anima mea, et exardescat ignis superni amoris in intimis tuis, et decorem a Domino Deo tuo tibi collatum prudenter intelligere, intelligens dilige, diligens sanctae conversationis obsequiis venerare. Nonne ipse qui tibi in seipso tribuit mansionem, et in te dignatus est habitare, seipso vestit te, munit et ornat? Quotquot, ait Apostolus, in Christo baptizati estis, Christum induistis. Quid igitur laudis, 204 quid gratiarum actionis, ei condigne tribues, qui te tanto vestivit decore, tanto sublimavit honore, ut jucundissimo cordis jubilo dicere possis: Induit me Dominus vestimento salutis, indumento laetitiae circumdedit me? Angelis Dei summum gaudium est, Christum contemplari: et ecce immensa dignatione sua se tibi tantum inclinat, ut seipso te velit vestiri. Quali vestimento, nisi eo de quo gloriatur Apostolus dicens: Christus factus est nobis a Deo sapientia, et justitia et sanctificatio? Quibus vestimentorum insigniis te magis ornaret, quam ut te splendidam redderet amictu sapientiae, ornamento justitiae, satisfactionis decore?

Quod corpus Christi sumus.-- Et quid dicam quia se tibi Christus vestimentum fecit, cum se tantum univerit, ut in unitate Ecclesiae de carne sua te esse voluerit? Audi Apostolum Scripturae testimonium exponentem: Et erunt duo in carne una. Ego autem, inquit, dico in Christo et in Ecclesia. Super hoc quoque, quanta te unione copulaverit, contemplare. Corpus Christi te Apostolus esse confirmat; Vos estis, ait, corpus Christi, et membra de membris. Serva igitur corpus et membra, ea dignitate qua decet, ne si ea quolibet levitatis studio injuriose tractaveris, quanto potiori praemio coronareris, si ea digne tractasses; tanto majori supplicio subjiciaris, si eis indigne abusus fueris. Oculi tui, oculi Christi sunt. Non igitur licet tibi oculos Christi ad aliquas vanitates conspiciendas dirigere, quia Christus est veritas, cui omnis vanitas contraria est. Os tuum, os Christi est. Non debes, non dico ad detractiones, non dico ad mendacia, sed nec ad otiosos sermones os aperire, quod ad solas laudes Dei et aedificationem proximi debes patulum habere. Sic de caeteris Christi membris tuae custodiae commissis intellige.

Quod unum in Christo sumus, et cum ipso unus Christus sumus.-- Sed adhuc altius agnosce quanta illi societate jungaris. Ipsum Dominum audi pro suis Patrem exorantem: Volo, ait, ut sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint. Sum ego Filius tuus per naturam; sint et illi filii tui et fratres mei per gratiam. Quanta celsitudo est Christianum hominem sic in Christo proficere, ut et ipse quodammodo Christus dicatur? Quod ille vere fidelis dispensator ecclesiasticae familiae sensit, qui dixit: Omnes Christiani in Christo unus Christus sumus. Nec mirum, cum ipse sit caput, et nos corpus ejus; ipse sponsus, ipse sponsa; sponsus in se, sponsa in animabus sanctis, quas sibi aeterni amoris vinculo sociavit. Sicut sponso, inquit, imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento. Hic igitur, anima mea, hic erga te revolve beneficia ejus, accende in dilectione ejus, exardesce in desideria beatae contemplationis ejus. Exclama ergo fortiter ardentissimo illo intimi amoris affectu et tota in ejus desiderium liquefacta, in vocem sponsae fidelis erumpe: Osculetur me osculo oris sui. Recedat ab animo meo omnis delectatio, quae extra illum est; nullus praesentis vitae affectus, nullum mihi solatium blandiatur, dum mihi ejus praesentia beata denegatur. Ipse me charitatis brachiis amplectatur, ipse me ore supernae illius suavitatis osculetur, ipse me eloquio illo ineffabili, quo angelis sua secreta manifestat, alloquatur. Haec sit sponsi ad sponsam vicaria sermonum vicissitudo, ut ego illi totum cor meum expandam, et ipse mihi suae dulcedinis secreta revelet. His itaque anima et hujusmodi meditationibus vegetata, pleno sancti desiderii affectu, sponsum tuum sequi contende, et dic ei: Trahe me post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Sed dic, et fideliter dic, non transitorio sono, sed infatigabili desiderio. Sic dic, ut audiaris; sic attrahi concupisce, ut sequi possis. Dic ergo Redemptori et Salvatori tuo: Trahe me post te. Non trahat dulcedo saeculi, sed trahat me suavitas beatissimi amoris tui. Traxit me aliquando vanitas mea; sed jam trahat me tam post se veritas tua. Trahe, quia traxisti; retine, quia apprehendisti. Traxisti redimendo, trahe salvando. Traxisti miserando, trahe beatificando. Apprehendisti inter homines apparens pro nobis homo factus, retine coelo praesidens super angelos exaltatus. Tuus sermo, tua promissio est. Promisisti dicens: Et ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad meipsum. Trahe igitur jam potenter exaltatus, quem attraxisti misericorditer humiliatus. Ascendisti, sentiam; super omnia regnas, agnoscam. Nunquid te regnare non agnosco? agnosco certe, et gratias ago. Sed agnoscam perfecte amando quod agnosco pie de te sentiendo. Agnoscam videndo quod agnosco credendo. Liga tecum indissolubilibus amoris vinculis desideria cordis mei, ubi tecum sunt primitiae spiritus mei. Societ nos unitas charitatis, quos copulavit charitas redemptionis. Dilexisti enim me, tradidisti temetipsum pro me. Sit itaque tecum in coelo jugiter intentio mea, sit mecum in terra continue protectio tua. Adjuva tui amoris desiderio aestuantem, qui dilexisti contemnentem. Da quaerenti, qui te dedisti nescienti. Suscipe redeuntem, qui revocasti fugientem. Diligam ut diligar; imo quia diligor, magis ac magis diligam, ut magis diligar. Uniatur tecum cogitatio mea, una et singularis sit tecum intentio mea, ubi tecum a te misericorditer suscepta beata jam regnat substantia nostra. Adhaeream tibi inseparabiliter, adorem te infatigabiliter, serviam tibi perseveranter, quaeram te fideliter, inveniam te feliciter, possideam te aeternaliter. His sermonibus, o anima mea, Deum interpellando accendere, inflammare, exardesce, et tota in ejus desiderio ignea effici contende.

Retractatio peccatorum nostrorum, de quibus nos conscientia nostra plus remordet, per quae perdidimus haec omnia.-- Cum autem consideras ad quae et quanta bona per ejus gratiam profecisti, retracta etiam quae et quanta bona per tuam culpam perdidisti, et in quae mala culpis gravata corruisti. Revolve suspirando mala quae nequiter fecisti; et recogita gemendo bona quae propter eadem mala miserabiliter amisisti. Quid enim boni praestantissimus tuus Creator sua tibi non contulit bonitate? Et quid mali tu ei non rependisti, exsecrabili vegetata iniquitate? Bona perdens, mala meruisti; imo bona projiciens, mala elegisti; et amissa vel potius abjecta gratia Conditoris, iram ejus miserabiliter incurristi. Non est unde te probes innocentem, cum malorum tuorum caterva te velut exercitus immensus circumdet, hinc pravorum operum probra objiciens; illinc inutilium et, quod damnabilius est, perniciosorum verborum immensam congeriem proferens; inde malarum cogitationum molem infinitam ostentans. Haec sunt, propter quae bona inaestimabilia perdidisti; propter haec Conditoris gratia caruisti. Haec recogita gemendo, geme eis abrenuntiando, abrenuntia damnando; damna ea, vitam in melius commutando. Luctare tecum in animo tuo, ne amodo vel ad momentum alicui vanitati seu corde, seu lingua, sive, quod summae damnationis est, opere assensum praebeas. Sit quotidiana, imo continua in animo tuo rixa, ne quodlibet cum vitiis foedus retineas. Districte temetipsam semper examina, secreta discute, et quidquid in te reprobum 205 inveneris, rigida animadversione percute, prosterne, contere, exstirpa, projice, et ad nihilum redige. Non tibi parcas, non tibi blandiaris, sed in matutino, id est in contemplatione extremi judicii, quod nocti praesentis vitae tanquam lux matutina succedit, interfice omnes peccatores terrae, id est delicta atque peccata conversationis terrenae, ut disperdas de civitate Domini, quam in temetipsa illi aedificare debes, omnes operantes iniquitatem, id est diabolicas suggestiones, odibiles Deo delectationes, mortiferos consensus et opera perversa. Ab omnibus iis tanquam civitas Dei debes emundari, ut placitam in te mansionem sibi Creator inveniat, obtineat, possideat. Noli esse de illis, quorum pertinaciam Deus ipse videtur plangere, dicens: Non est qui recogitet in corde suo, et dicat: Quid feci?. Si reprobantur illi, quia pro transactis malis erubescere et se reprehendere noluerunt, tune ut in electorum numerum curras, temetipsam convenire, dijudicare, ac severa disciplina corrigere negliges? Revolve igitur sedulo cogitatu immensa beneficia Conditoris, quibus te nullis intercurrentibus meritis sublimavit, et ad memoriam revoca mala innumera, quibus ejusdem beneficiis tua iniquitas indigne respondit, et magnum dolorem parturiens, clama: Quid feci? Deum exacerbavi, Creatorem meum ad iracundiam provocavi, beneficiis ejus immensis innumera mala rependi. Quid feci? Sed haec dicens, cor tuum acerbe contere, gemitus emitte, lacrymas funde. Si enim hic non ploras, quando plorabis? Si te ad compunctionem non excitat aversio vultus Dei a te, quam tua peccata fecerunt, confringat duritiam tuam vel enormitas infernalium suppliciorum, quam super te eadem peccata provocaverunt. Redi ergo, redi, praevaricatrix, ad cor, et pedem ab inferis extrahe, ut debita mala evadere et amissa bona, quibus juste privaris, possis recuperare. Si enim ad mala tua respicias, omnia bona quae tibi sunt ab eo collata perdidisti. Oportet te igitur ad ea, et maxime de quibus te conscientia gravius accusat, semper oculos retorquere, ut ille oculos suos avertat. Nam si tu peccata tua digna satisfactionis intentione avertis, ille ab eis intuitum ultionis avertit. Si tu oblivisceris, ille recordatur.

Retractatio Dominicae incarnationis, per quam recuperavimus haec omnia.-- Ut igitur inde libereris, miserationes erga te tui Redemptoris attende. Certe originalis peccati merito caecata eras, sublimitatem tui Conditoris videre non poteras. Peccatorum nubibus circumsepta in obscura tendebas, et ad aeternas tenebras rapidis fluctibus vitiorum agitata festinabas. Et ecce Redemptor tuus caecatis luminibus collyrium suae incarnationis apposuit, ut quae Deum in secreto majestatis fulgentem videre non poteras, Deum in homine apparentem aspiceres, aspiciendo agnosceres, agnoscendo diligeres, diligens summo studio ad ejus gloriam pervenire satageres. Incarnatus est ut te ad spiritualia revocaret. Mutabilitatis tuae particeps factus est, ut te suae incommutabilitatis participem faceret. Inclinavit se ad humilia tua, ut te sublimaret ad excelsa sua. De virginitatis integritate natus est, ut praevaricatricis naturae corrupta sanaret. Circumcisus est, ut omnia peccatorum vitiorumque superflua hominem abscindere a se debere doceret. Oblatus est in templo, et a sancta vidua susceptus, ut fideles suos domum Dei frequentare, et ut eum mereantur suscipere, studio sanctitatis intendere moneret. A Simeone sene susceptus atque laudatus est, ut vitae gravitatem et morum maturitatem se diligere patefaceret. Baptizatus est, ut nostri baptismatis sacramenta sanctificaret. In Jordane sub manu Joannis se ad baptismum inclinans paternam vocem audivit, et Spiritus sancti in columba adventum suscepit, ut nos doceret in humilitate mentis( quae per Jordanem notatur: Jordanis enim descensio eorum interpretatur,) debere consistere, ibique superni Patris honorari colloquio, de quo dicitur quia cum simplicibus sermocinatio ejus; et Spiritus sancti praesentia sublimari, qui super humiles requiescit. Et hoc sub manu Joannis, qui Dei gratia dicitur; ut eidem gratiae quidquid a Deo percipimus, non nostris meritis ascribamus. Quadraginta dierum completo jejunio diabolum cum suis tentamentis superans, angelico est ministerio glorificatus, edocens nos toto vitae praesentis tempore delectationes rerum temporalium declinando mundum cum suo principe pedibus nostris substernere, et sic angelicis praesidiis communiri. Regnum Dei praedicando diebus cum populo commoratur, et confluentes turbas miraculis et verbis aedificat; noctibus montem frequentans orationibus vacat, admonens nos pro congruentia temporis nunc proximis, inter quos vivimus, verbis et exemplis pro modulo nostro vitae vitam demonstrare; nunc solitudinem mentis adeuntes et virtutum montem ascendentes dulcedini supernae contemplationis inhiare, et intentionem nostram infatigabili affectu in superna dirigere. In monte coram Petro, et Jacob, et Joanne transfiguratur, insinuans nobis quod si tanquam Petrus( qui agnoscens interpretatur) nostram infirmitatem humiliter agnoscere, si vitiorum supplantatores( quod Jacobus sonat) fieri, si Dei gratiae( quae per Joannis nomen innuitur) fideliter nos submittere studuerimus, ad Jesu gloriam contemplandam illum coelestem montem, eodem rege nostro duce, feliciter conscendemus. In Bethania( quod domus obedientiae interpretatur) Lazarum suscitavit, ostendens omnes, qui bonae voluntatis studio huic mundo morientes in sinu obedientiae requiescunt, in vitam aeternam ab eo resuscitandos. Corpus et sanguinem suum discipulis suis in coena mystica tradens eorum pedes humiliter lavit, docens sacrosancta ministeria mundis operibus et pia mentis humilitate celebranda. Resurrectionis sacrae gloria sublimandus ludibria perfidorum, asperitatem verborum, crucis opprobrium, fellis amaritudinem, et ad ultimum mortem sustinuit, admonens suos ut qui post mortem ad gloriam pervenire contendunt, vitae praesentis angustias et labores, pravorumque oppressiones non solum aequo animo tolerent, sed omnia hujus mundi aspera pro praemiis aeternis ament, appetant et gratanter suscipiant. Haec itaque tam praeclara, tam immensa tui Conditoris erga te beneficia si digne cogitare, si devote amplecti, si fervida charitate imitari studueris; non modo bona per primum parentem amissa recuperabis, sed multo potiora per ineffabilem Salvatoris tui gratiam aeternaliter possidebis. Ipse namque Deus tuus per Incarnationis mysterium factus frater tuus, quid tibi inenarrabilis gaudii causaverit, dum naturam super omnem creaturam videris in eo exaltatam!

Quod orandum sit, ut de lacu miseriae eripiaris, et de luto faecis.-- Quid ergo jam restat, nisi ut, iis omnibus digne consideratis, modis omnibus ad haereditatem tantorum bonorum mentem succendas, ipsumque qui te alia possidenda creavit, continua supplicatione deposcas, ut te de lacu miseriae, et de luto faecis eripiat, et tantae beatitudinis possessorem efficiat? Quid est autem lacus miseriae, nisi profunditas cupiditatis mundanae? Et quid est lutum faecis, nisi fetor carnalis voluptatis? Haec enim sunt duo retinacula, quibus humanum genus ne ad beatum supernae contemplationis tendat libertatem, flenda contritione 206 praepeditur, cupiditas scilicet et voluptas. Vere enim lacus miseriae est cupiditas mundana, quae mentem quam suo dominio subjicit, per innumera desideria, velut quibusdam vinculis, in profundum vitiorum trahit, nec eam requiem ullam habere permittit. Mens namque hominis cupiditatis oppressa jugo, amore rerum visibilium extra se spargitur, et per diversas animi passiones raptatur. Devastant illam labor in acquirendo, anxietas in multiplicando, gaudium in possidendo, timor amittendi, dolor cum amiserit, nec in quantis periculis sit omnino eam videre permittunt. Hic est lacus miseriae, quem tantis malis mundana cupiditas non desinit implere. De hoc lacu beatus David se gratulabatur ereptum, cum gratias agens loqueretur, et diceret: Eduxit me de lacu miseriae et de luto faecis. Quid est lutum faecis? Delectatio immundae voluptatis. Exclama ergo fortiter cum beato David, et dic Creatori tuo: Eripe me de luto, ut non infigar. Terge cor tuum ab omni inquinamento carnalis delectationis, cogitationes immundas ab animo tuo exclude, si hujus luti sordes cupis evadere. Sed cum poenitendo, confitendo, flendo, et sanctas cogitationes cordi tuo sedule ingerendo evaseris, inde ne recidas; sed totis praecordiis ante Deum suspira, ejus clementiam deprecans ut statuat supra petram pedes tuos, id est, affectiones cordis tui Christi virtutibus solidet, ut collocet se mens tua supra firmamentum justitiae, constanter Christo adhaerens, de quo dicitur quod factus est nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio. Ora etiam ut dirigat gressus tuos, ne reflectantur in vitia; sed in praeceptis coelestibus inflexibili statu proficiant, et ad beatam angelorum patriam tota intentione festinent. Sed tali directione sublimatus, noli esse piger in laude Creatoris; sed ejus clementiam supplica, ut immittat in os tuum canticum novum, ut digna devotione carnem Deo nostro decantes. Dignum est enim ut per vitae novitatem Deo sociata canticum in ejus laudibus resones novum, contemptis temporalibus, sola aeterna desiderans; nec jam timore poenae, sed amore justitiae, divinae legi obtemperans. Hoc est enim canticum novum Deo cant re, veteris hominis studia conterere, et novi hominis vias quas Filius Dei mundo demonstravit, toto conatu cordis, solo desiderio vitae permanentis incedere. Carmen quoque decantat, qui gaudia illa patriae coelestis in memoria purae mentis retentat, et ad eadem, conscientia sanctae vitae suffultus et supernae gratiae dono subnixus, satagit pervenire.

Consideratio miseriarum hujus vitae.-- Inter haec autem miserias vitae praesentis perpende, et cum quanta cautela in ea tibi vivendum sit pervigili corde revolve. Considera te de illius esse consortio, de quo Scriptura dicit: Viro cujus abscondita est via, et circumdedit eum Dominus tenebris. Vere enim profunda ignorantiae caecitate circumdaris, qui nescis quomodo Deus penset opera tua, et qualem finem sis habiturus ignoras. Nescit homo, ait Salomon, utrum odio, an amore dignus sit, sed omnia servantur usque in finem incerta. Pone in animo tuo te videre aliquam vallem profundam, tenebrosam, omne genus tormentorum in fundo habentem. Cogita desuper pontem unum, longo spatio extentum, in latitudine tantum unius pedis mensuram tenentem. Hunc igitur tam strictum, tam altum, tam periculosum pontem si quilibet transire cogeretur, cujus oculi ligarentur, ne gressus videret; cujus manus retro constringerentur, ne vel baculo iter suum palpando regere posset; quid timoris, quidve angustiae putas in animo gereret? Essetne illi aliquis locus laetitiae, jucunditatis, sive lasciviae? Non puto. Auferretur omnis superbia, vana gloria fugaretur, solius mortis in mente tenebrosa caligo versaretur. Adhuc cogita crudelium avium monstra circa pontem volitantia, et in profundum transeuntem pertrahere cupientia, nonne timor augebitur? Quid si, eo transeunte, semper a talo tabulae subtrahantur? Nunquid non transeunti major sollicitudo incutietur?

Sed exemplum tale quid sibi velit agnosce, et mentem tuam divino timore sollicitus astringe. Vallem profundam et tenebrosam, infernum intellige, sine mensura profundum, et tenebrosa caligine horribiliter obscurum. Ibi omne genus tormentorum confluit. Ibi omne quod demulcet, abest; et omne quod terret et cruciat, et quod angustias inferre potest, praesto est. Pons periculosus, de quo qui male transit inferius praecipitatur, vita praesens est; in qua qui male vivit, ab illa cadens ad inferna descendit. Tabulae quae post transeuntes subtrahuntur, singuli sunt dies vitae nostrae; qui sic praetereunt, ut nunquam revertantur, sed diminutione sui nos semper urgent ad finem, et ad terminum festinare compellunt. Aves circa pontem volitantes, et transeuntibus insidiantes, maligni spiritus sunt, quorum omne studium est homines a rectae viae statu dejicere, et ad profunda inferni praecipitare. Nos ipsi transeuntes sumus, ignorantiae caligine caeci, et difficultate bene operandi velut gravi catena ligati, ne liberos ad Deum sanctae vitae gressus dirigere possimus. Attende igitur si non summo studio in tanto discrimine tibi ad Creatorem tuum clamandum sit, quo ejus munita praesidio inter adversariorum turmas fiducialiter cantes: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo? Illuminatio videlicet contra caecitatem; salus contra difficultatem. Haec enim duo mala sunt, in quibus primus parens nos dejecit, ignorantia et difficultas, ut nec quo tendimus, nec quid agendum sit videamus; et cum ex aliqua parte viderimus, difficultate praepediti nec ipsum quod recte novimus, implere possimus. Haec meditare, anima mea, haec cogita; in iis quotidie se mens tua exerceat. Iis intenta a rerum, nutilium curis et cogitationibus se avocet, et totam se ad haec mala fugienda, et ad aeterna bona capessenda, sancti timoris et beati amoris igne succendat.

De corpore, post animae discessum.-- Ad te jam redeo, dulcissime Creator, et benignissime Redemptor, formator et reformator meus, votis supplicius tuam implorans pietatem, ut doceas cor meum vitali timore et salutari tremore considerare quam fetida et quam lugubri conditione caro mea post obitum, spiritu quod ad praesens vegetatur viduata, putredini et vermibus tradatur consumenda. Ubi tunc erit, si qua modo est, de qua superbit, pulchritudo ejus; exquisitae, quibus nunc defluit, deliciae illius; delicati artus? Nonne tunc vere implebitur in ea illud propheticum: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni? Claudentur oculi ad interiora capitis reflexi, quorum saepe vanis et perniciosis vagationibus delectabar. Jacebunt horrendis tenebris obducti, qui modo pro luce vanitates gaudent haurire. Patebunt aures vermibus mox replendae, quae nunc detractionis voces et saeculares rumores damnabili jucunditate suscipiunt. Stringentur dentes miserabiliter obserati, quos solvit edacitas. Putrescent nares, quae nunc variis odoribus delectantur. Squalore fetido labia horrebunt, quae stulto cachinno frequenter dissolvi gaudebant. Ligabitur lingua tabida sanie, quae saepe inanes fabulas proferebat. Arctabitur guttur, et venter saturabitur vermibus, qui variis escis crebro distenti sunt. Quid commemorem singula? Tota illa compositio corporis, cujus sanitati, cujus commoditati, cujus voluptati omnis pene cura 207 invigilat, in putredinem, in vermem, postremo in abjectissimum pulverem dissolvetur. Ubi cervix erecta? Ubi jactantia verborum, ornatus vestium, varietas deliciarum? Velut somnium evanuerunt, omnia ulterius non reditura transierunt, et amatorem sui miserrimum reliquerunt.

De anima a corpore separata.-- Deus bone, quid est quod intueor? Ecce occurrit timor timori, dolor dolori. Post separationem sui a corpore, nonne anima a multitudine occursantium daemonum, qui ejus accusationes exaggerent, circumfundetur, et usque ad minimam negligentiam de omnibus exquiretur? Veniet princeps mundi hujus cum satellitibus suis furore rabidus, callidus ad circumveniendum, ad mentiendum pronus, malevolus ad accusandum, quaecunque potest contra eam vera ex perpetratis malis proferens, multa falsa confingens. O tremenda hora, o examen horridum! Hinc judex districtus ad judicandum; inde adversarii procaces ad accusandum. Stabit anima sola sine consolatore, inde solatium solum capiens, si eam bonorum operum conscientia defendit. Sed in tanta districtione ubi omnia nuda apparebunt, quis gloriabitur castum se habere cor? Si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt? Tunc laudantium labia cessabunt, adulatorum lingua non proderit, vana gloria seductrix probabitur fuisse. Fugiet inepta laetitia, dignitatum pompa fugabitur, honoris ambitio plena deceptionis fuisse videbitur. Beata illa anima, quam in tali discrimine innocentiae conscientia protegit, sanctitatis memoria defendit; quam adhuc in carne positam piae compunctionis unda saepius abluit, confessionis diligentia decoravit, sacrae legis meditatio illuminavit; quam humilitas mitem, tranquillam patientia, obedientia a propria voluntate vacuam reddidit, et charitatis ad omnis virtutis exercitium fervidam fecit. Talis anima tremendam illam horam non formidabit, nec confundetur cum loquetur inimicis suis in porta. Sociabitur enim illis, de quibus Scriptura dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, ecce haereditas Domini.

Retractatio diei judicii, ubi haedi ad sinistram constituentur.-- Jam vero de terrore illo extremi judicii quis dicere aliquid valeat, ubi oves ad dexteram, haedi ad sinistram statuentur? Quis tremor erit, ubi virtutes coelorum movebuntur? Quae rerum confusio, qui gemitus, qui clamores ululantium, cum vox illa terribilis negligentibus opponetur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum! Vere dies irae dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris. Vere tunc vox diei amara, tribulabitur ibi fortis. Quia qui mente superba divinam voluntatem contemnentes modo de prosecutione propriae voluntatis gloriantur, tunc perpetuus ignis involvet, qui nunquam exstinguetur, et vermis depascet qui non morietur, et ascendet fumus tormenti eorum in saecula saeculorum.

Retractatio gaudii, ubi oves ad dexteram statuentur.-- His autem lugentibus, et prae angustia spiritus diros cordis rugitus emittentibus, quid putas gaudii et exsultationis erit beatis illis, qui ad dexteram Dei constituti vocem illam felicissimam audituri sunt, qua dicetur illis: Venite, benedicti Patris mei, possidete regnum quod vobis paratum est ab origine mundi? Tunc vere vox exsultationis et salutis morabitur in tabernaculo justorum. Tunc Dominus humilium eriget caput, qui modo pro eo viles et abjecti esse non dedignantur. Medebitur contritis corde, et perpetuis gaudiis consolabitur pro sui desiderio in hac peregrinatione lugentes. Apparebit ineffabile praemium eorum, qui pro sui Conditoris amore proprias se laetabuntur abjecisse voluntates. In illa die obedientium capita corona coelestis circumdabit, et patientium gloria inenarrabili splendore fulgebit. Ibi charitas milites suos angelorum societate ditabit, et cordis puritas amatores suos Conditoris felicissima visione beatificabit. Tunc ostendet se Deus omnibus dilectoribus suis, et aeterna securitate in perpetuum sublimabit. Tunc vere ab electis omnibus cantabitur: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te. Cujus laudis participes nos facere dignetur, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saecula saeculorum. Amen.