Reader

COLLECTA EX DICTIS S. ANSELMI CANTUARIENSIS ARCHIEPISCOPI.( Ex bibliotheca Vaticana.)

O homo, qui ex anima rationali et humana carne subsistis, conditionis miserae, repletus multis miseriis, miser et miserabilis; homo pauper, caecus, nudus, plurimis necessitatibus subditus, ad cor tuum revertere. Quid foris vagaris? Quid foris quaeris? Quid in carnalibus studes? Quid in saecularibus te implicas? Quid in vanitatibus te involvis? Inferioribus delectaris, et ab omnibus interioribus et superioribus elongaris; per ea quae foris sunt diffunderis, et in his quae intra te sunt confunderis. Quanto magis ad mundum accedis, tanto longius a Deo recedis. Quanto magis foris es sapiens, tanto magis intus stultus efficeris. Quanto magis extra lucraris, tanto magis intus perdis. Quanto magis in iis quae foris sunt vagaris, tanto magis intus evacuaris. Quanto magis in temporalibus es sollicitus, tanto magis in spiritualibus es mendicus. Quid est quod omnia ordinas, et te ipsum non vis ordinare? Quid in omnibus es prudens, et circa temetipsum insipiens? Quid est quod omnia quae foris sunt sollicitus es bona facere, et temetipsum sinis semper esse malum et inutilem? Dormit in te Spiritus Dei, et vigilat in te spiritus mundi? Vacat in te ratio, et viget in te sensus? Exstinguitur in te Spiritus Dei, et dominatur in te caro mundi? Fervet in corde tuo amor terrenorum et moritur in te amor aeternorum bonorum? Mundum diligis, et Deum derelinquis? Omnium recordaris, et tui ipsius oblivisceris? Quae super terram sunt desideras et diligis, coelestia vero non curas? Appropinquas ad interitum, et longe fis a salute? Curris ad diabolum, et prolongaris a Deo? Redi, redi, praevaricator homo, ad cor, quia loquitur Deus omnipotens pacem ei qui convertitur ad cor. Omnia mundi hujus tibi dedit Deus, et tu propter omnia relinquis Deum? Omnia propter te fecit Deus, et tu propter omnia dimittis temetipsum? Propter omnia quae occurrunt tibi dimittis Deum, et idcirco omnia dimittent te. Propter creaturas relinquis creatorem, et ideo contra te insurgent omnes creaturae, quia offendendo Creatorem, offendisti omnem creaturam. Et ideo omnes creaturae, quae factae sunt in ministerium et utilitatem tuam, convertentur ad vindictam et poenitentiam tuam; et vae tibi erit sine fine, quia noluisti habere bonum sine fine.

Recognosce itaque, homo, recognosce temetipsum. Recogita quod nihil facis. Attende quod vilis et malus es. Plange, homo miser, plange, incessabiliter peccata tua. Dele lacrymis malitias et miserias tuas, quia voluntate propria peccasti. Displiceat tibi super omnia. Displiceat tibi toto corde, et continue displiceat tibi, quod Dominum immensae majestatis, habentem potestatem omnis carnis, et mittere corpus et animam in gehennam, ausus fuisti offendere. Amarescat tibi amarissime cor tuum, quod Deum summum Patrem incomprehensibilis majestatis, misericordiae ineffabilis, qui benignus et misericors est super ingratos et malos, faciliter, voluntarie, libenter et delectabiliter offendisti. Totus displiceas tibi, ut possis totus placere sibi, qui est summus, verus et solus Deus, cui nemo placet, nisi qui sibimetipsi displicet; et nemo displicet, nisi qui sibimetpsi placet. Dissipat namque Deus ossa eorum qui hominibus placent, et quod altum et pulchrum est apud homines, abominabile est apud Deum. Mirum est de te, homo miser; ad mala quippe totus es avidus, totus promptus, totus facilis, totus sapiens et mobilis, et totus sollicitus ad malum. Ad bona autem totus es durus, totus piger, totus incredulus, et rebellis es ad bonum.

Unde tibi hoc nisi a carne, quam tantum diligis et sequeris. Quia vero carnem sequeris, carnem diligis; et quia carnem sequeris, opera carnis facis, et cum ipsa punieris. Carnis tuae fructus est libido, concupiscentia, infirmitas, fragilitas et dolor. Vermis et putredo, putens et fetidus fetor. Tu ipse es tenebris ignorantiae sic excaecatus, ut nescias quid sis. Non attendis quo vadis, nec animadvertis factum tuum, neque insidias inimici et tentationes fraudulentas intelligis, totus negligens, nec cogitas quo tendere debeas. Viam nescis, et non inquiris, grandis namque tibi restat via; sollicite quaeris cibum, vestitum, et requiem, et omnes carnis necessitates quando indiges; de vita vero et salute animae tuae semper tepens non curas, licet semper indigcas, plenus malitia et nequitia. Miser homo ut miserum corpus pascas et vestias, et carnis voluptatibus, quae post paucos dies a vermibus devorabitur, satisfacias, sollicitus laboras, curris et discurris, vigilas, somnum non capis oculis ut repleas ventrem, et pro anima tua, quae Deo praesentanda est in coelis, cur non sollicitus fatigaris; ut ipsam pascas bonis operibus, et induas virtutibus, ne appareat confusio nuditatis ejus? Homo tristis quaeris semper implere ventrem, et cur non pascis animam esurientem? De vase stercorum semper curas, et de Dei imagine cur non curas? Pascis sterilem, et quae non parit, animam esurientem non satias bonis? Vae tibi est, quia anima tua propter famem in te deficit. Vae tibi, et vae tibi erit, quod reddis quae sunt Caesaris Caesari, et non reddis quae sunt Dei Deo; et ideo maledictus es a Deo, et confunderis ab eo. Vide, miser homo, vide, quia totum est vanitas, totum stultitia, totum dementia, quidquid cogitas, quidquid vis, quidquid loqueris, quidquid facis in hoc mundo, praeter id solum quod in Deum, et propter Deum, et ad honorem Dei facis. Quidquid sine Deo facis, totum est malitia et vanitas, quia nihil est bonum sine summo bono. Certe magis miseria hominis est cum illo non esse, sine quo esse non potest.

Vide, homo miser, quia ad imaginem et similitudinem Dei creatus es, et propter nimiam charitatem Domini nostri Jesu Christi morte turpissima redemptus et liberatus es, et ad videndam claritatem summi Dei sola inaestimabili misericordia sua vocatus es, et plurimis beneficiis ex quo esse coepisti, ab altissimo Patre totius veritatis ad vitam aeternam cum ipso habendam per unicum filium suum invitatus es. Miser homo, recognosce hunc honorem. Intellige dignitatem et honorem tuum, quo a tanta majestate honoratus es. Aeternus enim Deus et immensus creavit te, formavit te, et invitavit te. Maximus honor, et amplissimus a mor. Cognosce, o homo, honorem tuum, et curre, gratias agens, ad invitatorem, ne forte si ingratus ire nolueris, sed aut villa, aut bobus, vel uxore te impedieris, iratus Dominus jubeat te succendi, et tibi ostium vitae aeternae in perpetuum claudatur. Cognosce ergo, o homo, honorem tuum, et honora Creatorem tuum. Sed heu! hodie recte potest dici de te, homo: Homo cum in honore esset non intellexit; comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis. Dignum certe et justum est ut qui noluit esse socius angelorum, fiat similis jumentorum, et qui destruxit in se imaginem et similitudinem Dei, dignum est ut imago et similitudo jumentorum adhaereat ei. Cognosce ergo te, miser homo, cognosce te meliorem esse avibus, digniorem cunctis animantibus. Noli similis esse jumentis insipientibus, quae tantum vitam praesentem cogitant, quae tantum carnalia et corporalia appetunt, terrena et temporalia diligunt, quia nec alia sciunt.

Homo, non te subjicias carni, non sis amator mundi. Nec te sustineas esse filium diaboli, propter honorem potentissimi, sapientissimi et incomprehensibilis Patris tui altissimi Dei. Propter admirabile nomen Dei aeterni non te constituas adversarium et homicidam tui. Propter amorem benignissimi Dei non te facias inimicum et contrarium omnipotentis Dei. Propter magnitudinem et dilectum Filium Dei Christum Dominum non te facias socium daemonum, et combustionem ignis aeterni, qui redemptus es pretiosissimo sanguine Agni immaculatissimi. Noli tantum pretium vilipendere, quod pro te Filius Dei dignatus est exsolvere, ne sempiternis involvaris incendiis. Tunc enim poenitentiam maximam habebis, sed sine remedio. Tunc dolorem inopinabilem patieris, sed sine fine tormentis plenus eris, nunquam tamen alleviaberis. Quia quisquis non flebit, flendi dum tempus habebit, aeterno luctu lugebit, sed sine fructu. Redi ergo ad te, redi, nec tardes converti ad illum qui te sua potestate fecit, sua sapientia redemit, sua inenarrabili bonitate ad se vocavit, et exspectat adhuc quotidie, et coronabit. Quid quaeris extra illum? Quid? Quid desideras praeter ipsum? Quid tibi placet sine ipso? Ipse fecit omnia, ipse habet omnia, ipse est omnia. Quidquid bonum cupis, quidquid pulchrum quaeris, quidquid dulce et delectabile requiris, totum in ipso invenies, et in ipso perfrueris; si gaudere vis, ipse gaudium est, etc.