Reader

SERMO XCII. De triplici introductione, in hortum, in cellarium et in cubiculum.

Veni in hortum meum, soror mea sponsa. Alibi dicitur, Introduxit me rex in cellarium suum; alibi dicitur, in cubiculum suum. Haec triplex introductio fit animae rationali a Sponso suo, Verbo scilicet Dei, secundum triplicem sensum Scripturarum, historicum, moralem, mysticum. In horto est historicus, in cellario moralis, in cubiculo mysticus. In horto, id est in historia, continetur triplex Trinitatis operatio: creatio coeli et terrae, renovatio coeli et terrae, confirmatio coeli et terrae. Pater creavit, Filius reconciliavit, Spiritus sanctus confirmavit. Et aliud tempus est creationis, aliud reconciliationis, aliud confirmationis: sicut et in horto aliud est tempus plantationis, aliud fructus colligendi, aliud vescendi. Creatio et reconciliatio sunt praesentis; confirmatio, futuri saeculi. In principio temporis creavit Pater, in plenitudine temporis reconciliavit Filius, post omne praesens tempus confirmabit Spiritus sanctus. De Patre dixit Filius: Pater meus usque modo operatur; et de se subjunxit: Et ego operor. Similiter et Spiritus sanctus in consummatione saeculi vere poterit dicere: Pater et Filius usque modo operantur; et ex hoc jam operor ego: cum scilicet jam fecerit corpora nostra spiritualia, corpusque adhaeserit spiritui, et spiritus Deo; hoc ipsum corpus eodem Spiritu sancto sic confirmante, ut jam deinceps absque ullo temporis intervenientis momento fiat quod scriptum est, Qui adhaeret Deo, unus spiritus est. De creatione instruit nos vetus Testamentum, et promittit reconciliationem. Reconciliationem exhibet novum Testamentum, et spondet confirmationem.

Secunda introductio est in cellarium. Hoc cellarium continet moralem scientiam, et habet tres distinctas mansiones. Prima dicitur aromatica: secunda fructuaria: tertia, cella vinaria. In prima sunt qui bene se habent cum praelatis; in secunda, qui cum aequalibus; in tertia, qui cum subditis. Est ergo prima cella disciplinae; secunda, naturae; tertia, gratiae. Qui enim perfectae conversationis nititur cumulum attingere, fit primum discipulus, et ingreditur cellam disciplinae, in qua mores ejus a magistro variis virtutibus, velut a pigmentariis aromata diversis speciebus componuntur. Unde et ista cella dicitur aromatica, quia tales quique dum ultro amplectuntur disciplinae laborem, optimum aliis exemplo suo effundunt imitationis odorem. Inde consequenter ingrediuntur in secundam cellam naturae: quoniam illi quidem caeteris condiscipulis concordare facile possunt, qui sub magistro propriam voluntatem frangere didicerunt. Et haec cella, ubi cum caeteris communiter vivitur, congrue cella naturae dicitur; quia omnes homines aequales quidem natura genuit, sed alios aliis meritorum causa vel praeposuit, vel supposuit. Dicitur etiam fructuaria, quia magnae utilitatis est, si quisque gratiam quam accepit, in alterutrum admininistrat, unde scriptum est: Frater fratrem adjuvans, exaltabitur sicut civitas munita. Et item dicit propheta: 1215 Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum. At vero cum consummati plene fuerint in hac secunda cella naturae, tunc tandem ingredi possunt tertiam, quae est gratiae: ut etiam caeteris instituendis praesint, qui cum caeteris juste et sine querela vixerint. Et haec quoque cella dicitur vinaria; ut scilicet ferveant charitate, qui caeteris praesunt in regimine. Dicitur etiam cella gratiae, quod nomen scilicet aliis quoque duabus possit esse commune. Nam et disciplina, et socialis vita donum gratiae est. Ista tamen sibi illud vindicat specialiter: quoniam quidem multum facile est subjici vel sociari; rarum vero et difficile ad aliorum regimen utiliter quemvis posse transferri.

His tribus cellis continentur et formantur omnium hominum mores. Omnes enim homines vel sunt praelati, vel aequales, vel subditi. Quemadmodum autem eliguntur de hortis quaeque potiora, et in cellariis reponuntur, ubi etiam distincta habent loca, in quibus serventur: ita de historia sumitur, et quasi reconditur in cellario moralis sensus, unde omnis humana vita instruatur. Legunt etenim ibi praelati, quales se exhibere subditis debeant, cum eis dicitur: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis; et illud: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri; et Dominus in Evangelio: Bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis. Inveniunt etiam in eadem Scriptura aequales qualiter se habere debeant invicem, cum legunt: Alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi; et illud: Honore invicem praevenientes; et multa in hunc modum. Habent ibi et subditi quod eorum mores componat, quomodo scilicet subdi eos majoribus oporteat, quibus dicitur: Obedite praepositis vestris, et subjacete eis. Ipsi enim pervigilant, quasi rationem reddituri pro animabus vestris.