Against Vatinius
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/cicero-marcus-tullius" aria-label="More works by Cicero, Marcus Tullius">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
1
1
si
1
tantum
1
1
1
modo, Vatini, quid indignitas postularet spectare
1
2
1
voluissem, fecissem id quod his vehementer placebat, ut te, cuius testimonium propter turpitudinem vitae sordisque domesticas nullius momenti putaretur, tacitus dimitterem; nemo enim horum aut ita te refutandum ut gravem adversarium aut ita
1
3
1
rogandum ut religiosum testem arbitrabatur.
1
sed
1
fui paulo ante
1
4
1
intemperantior
1
5
1
fortasse quam debui; odio enim tui, in quo etsi omnis propter tuum in me scelus superare debeo, tamen ab omnibus paene vincor, sic sum incitatus ut, cum te non minus contemnerem quam odissem, tamen vexatum potius quam despectum vellem dimittere.
2
2
qua re ne tibi hunc honorem a me haberi forte mirere, quod interrogem quem nemo congressu, nemo aditu, nemo suffragio, nemo civitate, nemo luce dignum putet, nulla me causa impulisset nisi ut ferocitatem istam tuam comprimerem et audaciam frangerem et loquacitatem paucis meis interrogationibus inretitam retardarem. etenim debuisti, Vatini, etiam si falso venisses in suspicionem P. Sestio, tamen mihi ignoscere, si in tanto hominis de me optime meriti periculo et tempori eius et voluntati parere voluissem.
3
3
sed
3
te
3
1
3
hesterno
3
die
3
2
3
pro testimonio esse mentitum, cum adfirmares nullum tibi omnino cum Albinovano sermonem non modo de Sestio accusando, sed nulla umquam de re fuisse, paulo ante imprudens indicasti, qui et
3
3
3
T. Claudium tecum communicasse et a te consilium P. Sesti accusandi petisse, et Albinovanum, quem antea vix tibi notum esse dixisses, domum tuam venisse, multa tecum locutum dixeris, denique contiones P. Sesti scriptas, quas neque nosset neque reperire posset, te Albinovano dedisse easque in hoc iudicio esse recitatas.
3
in
3
quo alterum
3
4
3
es confessus, a te accusatores esse instructos et subornatos, in altero inconstantiam tuam cum levitate tum etiam periurio implicatam
3
5
3
refellisti
3
6
3
, cum, quem a te alienissimum esse dixisses, eum domi tuae fuisse, quem praevaricatorem esse ab initio iudicasses
3
7
3
, ei te quos rogasset ad accusandum libros dixeris dedisse.
4
4
nimium
4
es vehemens feroxque natura: non putas fas esse verbum ex ore exire cuiusquam quod non iucundum et honorificum ad auris tuas accidat
4
1
4
.
4
venisti
4
iratus omnibus; quod ego, simul ac te aspexi, prius quam loqui coepisti, cum ante Gellius, nutricula seditiosorum omnium, testimonium diceret, sensi atque providi.
4
repente
4
enim te tamquam serpens e latibulis oculis eminentibus, inflato collo, tumidis cervicibus intulisti, ut mihi renovatus ille tuus in to
4
2
4
3
5
5
veterem meum amicum, sed tamen tuum familiarem, defenderim, cum in hac civitate oppugnatio soleat qua tu nunc uteris non numquam, defensio numquam vituperari.
5
sed
5
quaero a te cur C. Cornelium non defenderem: num legem aliquam Cornelius contra auspicia tulerit, num Aeliam, num Fufiam legem neglexerit, num consuli vim attulerit, num armatis hominibus templum tenuerit, num intercessorem vi deiecerit, num religiones polluerit, aerarium exhauserit, rem publicam compilarit?
5
tua
5
sunt, tua sunt haec omnia: Cornelio eius modi nihil obiectum est.
5
codicem
5
legisse dicebatur: defendebat
5
1
5
testibus conlegis suis non se
5
2
5
recitandi causa legisse, sed recognoscendi.
5
constabat
5
tamen Cornelium concilium illo die dimisisse, intercessioni paruisse.
5
tu
5
vero, cui Corneli defensio displicet, quam causam ad patronos tuos aut quod os adferes? quibus iam praescribis quanto illis probro futurum sit si te defenderint, cum tu mihi Corneli defensionem in maledictis obiciendam putaris.
6
acAc P1: at P2 rell. tamen hoc, Vatini, memento, paulo post istam defensionem meam, quam tu bonis viris displicuisse dicis, me cum universi populi Romani summa voluntate tum optimi cuiusque singulari studio magnificentissime post hominum memoriam consulem factum, omniaque eaea et 23 esse om. Schol. me pudenter vivendo consecutum esse quae tu impudenter vaticinando sperare te saepe dixisti. nam quod mihi discessum obiecisti meum, et quod horum, quibus ille dies acerbissimus fuit qui idem tibi laetissimus, luctum et gemitum renovare voluisti, tantum tibi respondeorespondebo G me, cum tu ceteraeque rei publicae pestes armorum causam quaereretis, et cum per meum nomen fortunas locupletium diripere, sanguinem principumprincipum H all. (prin P1) om. BΣ civitatis exsorbere, crudelitatem vestram odiumque diuturnum quod in bonos iam inveteratum habebatis saturare cuperetis, scelus et furorem vestrum cedendo maluisse frangere quam resistendo.
7
7
qua
7
re peto a te ut mihi ignoscas, Vatini, ei cum
7
1
7
patriae pepercerim
7
2
7
quam servaram
7
3
7
, et, si ego te perditorem
7
4
7
et vexatorem rei publicae fero, tu me conservatorem et custodem feras.
7
deinde
7
eius viri discessum increpas quem vides omnium civium desiderio, ipsius denique rei publicae luctu esse revocatum
7
5
7
.
7
at
7
enim
7
6
7
dixisti non mea sed rei publicae causa homines de meo reditu laborasse: quasi vero quisquam vir excellenti animo in rem publicam ingressus optabilius quicquam arbitretur quam se a suis civibus rei publicae causa diligi!
8
8
scilicet
8
aspera mea natura, difficilis aditus, gravis vultus, superba responsa, insolens vita; nemo consuetudinem meam, nemo humanitatem, nemo consilium, nemo auxilium requirebat; cuius desiderio
8
1
8
, ut haec minima dicam, forum maestum, muta curia, omnia denique bonarum artium studia siluerunt.
8
sed
8
nihil sit factum mea causa: omnia illa senatus consulta, populi iussa, Italiae totius, cunctarum societatum, conlegiorum omnium decreta de me rei publicae causa esse facta fateamur.
8
quid
8
ergo, homo imperitissime solidae laudis ac verae dignitatis, praestantius mihi potuit accidere? quid optabilius ad immortalitatem gloriae atque in
8
2
8
memoriam mei nominis sempiternam, quam omnis hoc civis meos iudicare, civitatis salutem cum unius mea salute esse coniunctam?
9
quod quidem ego tibi reddo tuumreddo mutuum Pluygers; nam ut tu me carum esse dixisti senatui populoque Romano non tam mea causa quam rei publicaerei pub. nomine s, sic ego te, quamquam eses Wesenberg: sis codd. omni diritate atque immanitate taeterrimus, tamen dico esse odio civitati non tam tuo quam rei publicae nomine. atque ut aliquando ad te veniam, de me hoc sit extremum. quid quisque nostrum de se ipse loquatur, non est sane requirendum: boni viri quid dicantquid dicant scripsi: iudicent codd. (Verr. iii, § 3): quid iudicent coni. Jordan, id est maximi momenti et ponderis.
10
10
duo
10
sunt tempora quibus nostrorum civium spectentur iudicia de nobis, unum honoris, alterum salutis.
10
honos
10
tali
10
1
10
populi Romani voluntate paucis est delatus ac mihi, salus tanto studio civitatis nemini reddita.
10
de
10
te autem homines quid sentiant in honore experti sumus, in salute exspectamus.
10
sed
10
tamen ne me cum his principibus civitatis qui adsunt P. Sestio, sed ut tecum, cum
10
2
10
homine uno non solum impudentissimo
10
sed etiam sordidissimo
10
3
10
atque infimo, conferam, de te ipso, homine et adrogantissimo
10
4
10
et mihi inimicissimo, quaero, Vatini, utrum tandem putes huic civitati, huic rei publicae, huic urbi, his templis, aerario, curiae, viris his quos vides, horum bonis fortunis liberis, civibus ceteris, denique deorum immortalium delubris auspiciis religionibus melius fuisse et praestabilius me civem in hac civitate nasci an te? Cum mihi hoc responderis, aut ita impudenter ut manus a te homines vix abstinere possint, aut ita dolenter ut aliquando ista quae sunt inflata rumpantur, tum memoriter respondeto ad ea quae te de
10
5
10
te ipso rogaro.
11
atque illud tenebricosissimum tempus ineuntis aetatis tuaetuae om. P1 patiar latere. licet impune per me parietes in adulescentiain adul. secl. Bake perfoderis, vicinos compilaris, matrem verberaris: habeat hoc praemi tua indignitas, utut om. Schol. adulescentiae turpitudo obscuritate et sordibus tuistuis om. Schol. Madv.: suis Bake obtegatur. quaesturam petisti cum P. Sestio, cum hic nihil loqueretur nisi quod agebat, tu de altero consulatu gerendo te diceres cogitare. quaero abs te teneasne memoria, cum P. Sestius quaestor sit cunctis suffragiis factus, tunc te vix, invitis omnibus, non populi beneficio sed consulis, extremum adhaesisse?
12
12
in eo magistratu cum tibi magno clamore
12
1
12
aquaria provincia sorte obtigisset, missusne sis a me consule Puteolos, ut inde aurum exportari argentumque prohiberes? in eo negotio cum te non custodem ad continendas, sed portitorem ad partiendas mercis missum putares, cumque omnium domos, apothecas, navis furacissime scrutarere, hominesque negoti gerentis iudiciis iniquissimis inretires, mercatores e navi egredientis terreres, conscendentis
12
2
12
morarere, teneasne memoria tibi in conventu Puteolis manus esse adlatas, ad me consulem querelas Puteolanorum esse delatas? post quaesturam exierisne legatus in ulteriorem Hispaniam C. Cosconio
12
3
12
pro consule
12
4
12
? cum illud iter Hispaniense pedibus fere confici soleat, aut, si qui
12
5
12
navigare velit, certa sit ratio navigandi, venerisne in Sardiniam atque inde in Africam? fuerisne, quod sine senatus consulto tibi facere non licuit, in regno Hiempsalis, fuerisne in regno Mastanesosi, venerisne ad fretum per Mauretaniam
12
6
12
? quem scias umquam legatum Hispaniensem istis itineribus in illam provinciam pervenisse?
13
13
factus
13
es tribunus plebis—quid enim te de Hispaniensibus flagitiis tuis sordidissimisque furtis interrogem?
13
quaero
13
abs te primum universe quod genus improbitatis et sceleris in eo magistratu praetermiseris?
13
ac
13
tibi iam
13
1
13
inde praescribo ne tuas sordis cum clarissimorum virorum splendore permisceas.
13
ego
13
te quaecumque rogabo de te ipso rogabo, neque te ex amplissimi viri dignitate, sed ex tuis tenebris extraham; omniaque mea tela sic in te conicientur ut nemo per tuum latus, quod soles dicere, saucietur; in tuis pulmonibus ac visceribus haerebunt.
14
14
et
14
quoniam omnium rerum magnarum ab dis immortalibus principia ducuntur, volo ut mihi respondeas tu, qui te Pythagoreum
14
1
14
soles dicere et hominis doctissimi nomen tuis immanibus et barbaris moribus praetendere, quae te tanta pravitas mentis tenuerit, qui tantus furor ut, cum inaudita ac nefaria sacra susceperis
14
2
14
, cum inferorum animas elicere, cum puerorum extis deos manis mactare soleas, auspicia quibus haec urbs condita est, quibus omnis res publica atque imperium tenetur, contempseris, initioque tribunatus tui senatui denuntiaris tuis actionibus augurum responsa atque eius conlegi adrogantiam impedimento non futura?
15
15
secundum
15
ea quaero servarisne
15
1
15
in eo fidem? num quando tibi moram attulerit quo minus concilium advocares legemque ferres, quod eo die scires de caelo esse servatum?
15
et
15
quoniam hic locus est unus
15
2
15
quem tibi cum Caesare communem esse dicas, seiungam te ab illo, non solum rei publicae causa verum etiam Caesaris, ne qua ex tua summa indignitate labes illius dignitati adspersa videatur.
15
primum
15
quaero num tu senatui causam tuam permittas, quod facit Caesar? deinde, quae sit auctoritas eius qui se alterius facto, non suo defendat? deinde,— erumpet enim aliquando ex me vera vox et dicam sine cunctatione quod sentio,—si iam violentior aliqua in re C. Caesar fuisset, si eum magnitudo contentionis, studium gloriae, praestans animus, excellens nobilitas aliquo impulisset, quod in illo viro et tum ferendum esset et maximis rebus quas postea gessit oblitterandum, id tu tibi, furcifer, sumes, et Vatini latronis ac sacrilegi vox audietur hoc postulantis, ut idem sibi concedatur quod Caesari?
16
16
sic
16
enim ex te quaero.
16
tribunus
16
plebis fuisti,—seiunge te a consule: conlegas habuisti viros fortis novem.
16
ex
16
iis
16
1
16
tres
16
2
16
erant quos tu
16
3
16
cotidie sciebas
16
4
16
servare de caelo, quos inridebas, quos privatos esse dicebas
16
5
16
; de quibus duos
16
6
16
praetextatos sedentis vides,—te aediliciam
16
7
16
praetextam togam, quam frustra confeceras, vendidisse
16
8
16
!—tertium scis
16
9
16
ex illo obsesso atque adflicto tribunatu consularem auctoritatem hominem esse adulescentem consecutum.
16
reliqui
16
sex fuerunt, e quibus partim plane tecum sentiebant, partim medium quendam cursum tenebant: omnes habuerunt
16
10
16
leges promulgatas, in iis
16
11
16
multas meus necessarius, etiam de mea sententia, C. Cosconius, iudex noster, quem tu dirumperis cum aedilicium vides.
17
17
volo
17
uti mihi respondeas num quis ex toto conlegio legem sit ausus
17
1
17
ferre praeter unum te? quae tanta in te fuerit audacia, quae tanta vis ut, quod
17
2
17
novem tui conlegae sibi timendum esse duxerint, id unus tu emersus e caeno, omnium facile omnibus rebus infimus contemnendum, despiciendum, inridendum putares? num quem post urbem conditam scias tribunum plebis egisse cum plebe, cum constaret servatum esse de caelo.
18
18
simul
18
etiam illud volo uti respondeas, cum te tribuno plebis esset etiam tum in re publica lex Aelia et Fufia, quae leges saepe numero tribunicios furores debilitarunt et represserunt, quas contra praeter te nemo umquam est facere conatus,—quae quidem leges anno post, sedentibus in templo duobus non consulibus sed proditoribus huius civitatis ac pestibus, una cum auspiciis, cum intercessionibus, cum omni iure publico conflagraverunt: ecquando dubitaris contra eas leges cum plebe agere et concilium convocare? num quem ex omnibus tribunis plebis, quicumque seditiosi fuerunt, tam audacem audieris fuisse ut umquam contra legem Aeliam aut Fufiam concilium advocaret
18
1
18
?
19
19
quaero
19
illud etiam ex te, conatusne sis, voluerisne, denique cogitaris
19
1
19
,—est enim res eius modi ut, si tibi in mentem modo venit, nemo sit qui te ullo cruciatu esse indignum putet,—cogitarisne in illo tuo intolerabili non regno,—nam cupis id audire,—sed latrocinio augur fieri in Q. Metelli locum, ut, quicumque te aspexisset, duplicem dolorem gemitumque susciperet et ex desiderio clarissimi
19
2
19
civis et ex honore turpissimi atque improbissimi? adeone non labefactatam rem publicam te tribuno neque conquassatam civitatem, sed captam hanc urbem atque perversam
19
3
19
putaris
19
4
19
ut augurem Vatinium ferre possemus?
20
20
hoc
20
loco quaero, si, id quod concupieras, augur factus esses,—in qua tua cogitatione nos qui te oderamus vix dolorem ferebamus, illi autem quibus eras in deliciis vix risum tenebant: sed quaero, si ad cetera vulnera, quibus rem publicam putasti deleri
20
1
20
, hanc quoque mortiferam plagam inflixisses auguratus tui, utrum decreturus fueris, id quod augures omnes usque ab Romulo decreverunt, Iove fulgente cum populo agi nefas esse, an, quia tu semper sic egisses, auspicia fueris augur dissoluturus?
21
21
ac
21
ne diutius loquar de auguratu tuo,—quod invitus facio ut recorder ruinas rei publicae; neque enim tu umquam stante non modo maiestate horum, sed etiam urbe te augurem fore putasti: verum tamen ut somnia tua relinquam, ad scelera veniam, volo uti mihi respondeas, cum M. Bibulum consulem non dicam bene de re publica sentientem, ne tu mihi homo potens irascare, qui ab eo dissensisti, sed hominem certe nusquam progredientem, nihil in
21
1
21
re publica molientem, tantum animo ab actionibus tuis dissentientem,—cum eum tu consulem in vincula duceres et ab
21
2
21
tabula Valeria conlegae tui mitti iuberent, fecerisne ante rostra pontem continuatis tribunalibus, per quem consul populi Romani moderatissimus et constantissimus
21
3
21
, sublato auxilio, exclusis amicis, vi
21
4
21
perditorum hominum incitata, turpissimo miserrimoque spectaculo non in carcerem, sed ad supplicium et ad necem duceretur?
22
22
quaero
22
num quis ante te tam fuerit nefarius qui id fecerit, ut sciamus utrum veterum facinorum sis imitator an inventor novorum; idemque tu cum his atque huius modi consiliis ac facinoribus nomine C. Caesaris, clementissimi atque optimi viri, scelere vero atque audacia tua, M. Bibulum foro, curia, templis, locis publicis omnibus expulisses, inclusum domi contineres, cumque non maiestate imperi, non iure legum, sed ianuae praesidio et parietum custodiis consulis vita tegeretur, miserisne viatorem qui M. Bibulum domo
22
1
22
2
22
vi extraheret, ut, quod in privatis semper est servatum, id
22
3
22
te tribuno plebis consuli
22
4
22
domus exsilium esse non posset?
23
23
simulque
23
mihi respondeto tu, qui nos qui de communi salute
23
1
23
consentimus tyrannos vocas, fuerisne non tribunus plebis, sed intolerandus ex caeno nescio qui atque ex tenebris tyrannus, qui primum
23
2
23
eam rem publicam
23
3
23
quae auspiciis inventis constituta est isdem auspiciis sublatis conarere pervertere
23
4
23
, deinde sanctissimas leges, Aeliam et Fufiam dico, quae in Gracchorum ferocitate et in audacia Saturnini et in conluvione Drusi et in contentione Sulpici et in cruore Cinnano, etiam inter Sullana arma vixerunt, solus conculcaris ac pro nihilo putaris, qui consulem morti obieceris, inclusum obsederis, extrahere ex suis tectis conatus sis, qui in eo magistratu non
23
modo
23
5
23
emerseris ex mendicitate, sed etiam divitiis nos iam tuis terreas?
24
24
fuerisne tanta crudelitate ut delectos viros et
24
1
24
principes civitatis tollere et
24
2
24
delere tua rogatione conareris
24
3
24
, cum L. Vettium, qui in senatu confessus esset se cum telo fuisse, mortem
24
4
24
Cn. Pompeio, summo et clarissimo civi, suis manibus offerre voluisse, in contionem produxeris, indicem in rostris, in illo, inquam, augurato templo ac loco conlocaris, quo auctoritatis exquirendae causa ceteri tribuni plebis principes civitatis producere consuerunt? ibi tu indicem Vettium linguam et vocem suam sceleri et dementiae
24
5
24
tuae praebere voluisti.
24
dixeritne
24
6
24
L. Vettius in contione tua rogatus a te sese auctores et impulsores et socios habuisse sceleris illius eos viros, quibus e civitate sublatis, quod tu eo tempore moliebare, civitas stare non posset? M. Bibulum, cuius inclusione contentus non eras, interficere volueras, spoliaras
24
7
24
consulatu, patria privare cupiebas; L. Lucullum, cuius tu rebus gestis, quod ipse ad imperatorias laudes a puero videlicet spectaras, vehementius invidebas, C. Curionem, perpetuum hostem improborum omnium, auctorem publici consili in
24
8
24
libertate communi tuenda maxime liberum, cum filio principe iuventutis cum re publica coniunctiore etiam quam
24
9
24
ab illa aetate postulandum fuit, delere voluisti;
25
25
L. Domitium, cuius dignitas et splendor praestringebat
25
1
25
, credo, oculos Vatini
25
2
25
,—quem tu
25
3
25
propter commune odium in bonos oderas, in posterum autem, propter omnium spem quae de illo est atque erat, ante aliquanto timebas, L. Lentulum, hunc iudicem nostrum, flaminem Martialem, quod erat eo tempore Gabini tui competitor, eiusdem Vetti indicio opprimere voluisti: qui si tum illam labem pestemque vicisset, quod ei tuo scelere non licuit, res publica victa non esset.
25
huius
25
etiam filium eodem indicio et crimine ad patris interitum adgregare voluisti: L. Paulum, qui tum quaestor Macedoniam obtinebat, quem civem, quem virum! qui duo
25
4
25
nefarios patriae proditores, domesticos hostis
25
5
25
, legibus exterminarat, hominem ad conservandam rem publicam natum, in idem Vetti indicium atque in eundem hunc numerum congregasti.
26
26
quid
26
ergo
26
1
26
de me querar? qui etiam gratias tibi agere debeo quod me ex fortissimorum civium numero seiungendum non putasti.
26
sed
26
qui fuit tuus ille tantus furor ut, cum iam Vettius ad arbitrium tuum perorasset et civitatis lumina notasset descendissetque de rostris, eum repente revocares, conloquerere populo Romano vidente, deinde interrogares ecquosnam alios posset nominare?
26
inculcarisne
26
ut C. Pisonem, generum meum, nominaret, qui in summa copia optimorum adulescentium pari continentia, virtute, pietate reliquit neminem, itemque M. Laterensem, hominem dies atque noctes de laude et de re publica cogitantem? promulgarisne, impurissime
26
2
26
hostis, quaestionem de tot amplissimis et talibus viris, indicium Vettio, praemia amplissima? quibus rebus omnium mortalium non voluntate sed convicio repudiatis, fregerisne in carcere cervices ipsi illi Vettio, ne quod indicium corrupti indici exstaret eiusque sceleris in te ipsum quaestio flagitaretur?
27
27
et
27
quoniam crebro usurpas legem te de alternis consiliis reiciendis tulisse, ut omnes intellegant te ne recte quidem facere sine scelere potuisse, quaero, cum lex esset aequa promulgata initio magistratus, multas iam
27
1
27
alias tulisses, exspectarisne dum
27
2
27
C. Antonius reus fieret apud Cn. Lentulum Clodianum, et, postea quam ille est reus factus, statim tuleris in eum
27
quiin eum (eam P1) qui codd.: Quicumque Cobet, Mueller (Rabir. § 14) tuam post legem reus factus esset,
27
ut homo consularis exclusus miser puncto temporis spoliaretur beneficio et aequitate legis tuae?
28
28
dices
28
familiaritatem tibi fuisse cum Q. Maximo.
28
praeclara
28
defensio facinoris tui!
28
nam
28
maximi
28
quidem summa laus est sumptis inimicitiis, suscepta causa, quaesitore consilioque delecto, commodiorem inimico suo condicionem
28
1
28
reiectionis dare noluisse.
28
nihil
28
maximus
28
fecit alienum aut sua virtute aut illis viris
28
2
28
clarissimis, Paulis,
28
maximis
28
, Africanis, quorum gloriam huius virtute renovatam non modo speramus, verum etiam iam videmus; tua fraus, tuum maleficium, tuum scelus illud est, te id quod promulgasses misericordiae nomine ad crudelitatis tempus distulisse.
28
ac
28
nunc quidem C. Antonius hac una re miseriam suam consolatur, quod imagines patris et fratris sui fratrisque filiam non in familia sed in carcere conlocatam audire maluit quam videre.
29
29
et
29
quoniam pecunias aliorum despicis, de tuis divitiis intolerantissime gloriaris, volo uti mihi respondeas, fecerisne foedera tribunus plebis cum civitatibus, cum regibus, cum tetrarchis; erogarisne pecunias ex aerario tuis legibus; eripuerisne partis illo tempore carissimas partim a Caesare, partim a publicanis?
29
quae
29
cum ita sint, quaero ex te sisne ex pauperrimo dives factus illo ipso anno quo lex lata est de pecuniis repetundis acerrima, ut omnes intellegere possent a te non modo nostra acta, quos tyrannos vocas, sed etiam amicissimi tui legem esse contemptam; apud quem tu etiam nos criminari soles, qui illi sumus amicissimi, cum tu ei
29
1
29
contumeliosissime totiens
29
2
29
male dicas quotiens te illi adfinem esse dicis.
30
30
atque
30
etiam illud scire ex te cupio, quo consilio aut qua mente feceris ut in epulo Q. Arri, familiaris mei, cum toga pulla accumberes? quem umquam videris, quem audieris? quo exemplo, quo more feceris?
30
dices
30
supplicationes te illas non probasse.
30
optime
30
: nullae fuerint
30
1
30
supplicationes.
30
videsne
30
me nihil de anni illius causa, nihil de eo quod tibi commune cum summis viris esse videatur, sed de tuis propriis sceleribus ex te quaerere?
30
nulla
30
supplicatio fuerit.
30
cedo
30
quis umquam cenarit atratus?
30
ita
30
enim illud epulum est funebre ut munus sit funeris, epulae quidem ipsae dignitatis.
31
31
sed
31
omitto epulum populi Romani, festum diem argento, veste, omni apparatu ornatuque visendo
31
1
31
: quis umquam in luctu domestico, quis in funere familiari cenavit cum toga pulla? cui de balineis
31
2
31
exeunti praeter te toga pulla umquam data est? Cum tot hominum milia accumberent, cum
31
3
31
ipse epuli dominus, Q. Arrius, albatus esset, tu in templum Castoris te cum C. Fibulo
31
4
31
atrato ceterisque tuis furiis funestum intulisti.
31
quis
31
tum non ingemuit, quis non doluit rei publicae casum? qui sermo alius in illo epulo fuit nisi hanc tantam et tam gravem civitatem subiectam esse non modo furori, verum etiam inrisioni tuae?
32
32
hunc
32
tu morem ignorabas? numquam epulum videras? numquam puer aut adulescens inter cocos
32
1
32
fueras? Fausti, adulescentis nobilissimi, paulo ante ex epulo magnificentissimo famem illam veterem tuam non expleras
32
2
32
?
32
quem
32
accumbere atratum videras? dominum cum toga pulla et eius amicos ante convivium
32
3
32
?
32
quae
32
tanta
32
te
32
4
32
tenuit amentia
32
5
32
ut, nisi id fecisses quod fas non fuit, nisi violasses templum Castoris, nomen epuli, oculos civium, morem veterem, eius qui te invitarat auctoritatem, parum putares testificatum esse supplicationes te illas non putare?
33
33
quaero
33
etiam illud ex te, quod privatus admisisti, in quo certe iam tibi dicere non licebit cum clarissimis viris causam
33
1
33
tuam esse coniunctam, postulatusne sis lege Licinia et Iunia? edixeritne C. Memmius praetor ex ea lege ut adesses die tricensimo
33
2
33
? cum is dies venisset, fecerisne quod in hac re publica non modo factum antea numquam est, sed
33
3
33
in omni memoria est
33
4
33
omnino inauditum? appellarisne tribunos plebis ne causam diceres—levius dixi; quamquam id ipsum esset et novum et non ferendum—sed appellarisne nominatim pestem illius anni, furiam patriae, tempestatem rei publicae, Clodium
33
5
33
.
33
qui
33
tamen cum iure, cum more, cum potestate iudicium impedire non posset, rediit ad illam vim et furorem suum, ducemque se militibus tuis praebuit.
33
in
33
quo ne quid a me
33
6
33
dictum in te potius putes quam abs te esse quaesitum, nullum onus imponam mihi testimoni: quae mihi
33
7
33
brevi tempore ex eodem isto loco video esse dicenda servabo, teque non arguam, sed, ut in ceteris rebus feci, rogabo.
34
34
quaero
34
ex te, Vatini, num quis in hac civitate post urbem conditam tribunos plebis appellarit ne causam diceret? num quis reus in tribunal sui quaesitoris
34
1
34
escenderit
34
2
34
eumque vi deturbarit, subsellia dissiparit, urnas deiecerit
34
3
34
, eas denique omnis res in iudicio disturbando commiserit, quarum rerum causa iudicia sunt constituta? sciasne tum fugisse Memmium, accusatores esse tuos de tuis tuorumque manibus ereptos, iudices quaestionum de proximis tribunalibus esse depulsos, in foro, luce, inspectante populo Romano quaestionem, magistratus, morem maiorum, leges, iudices, reum, poenam esse sublatam? haec omnia sciasne diligentia C. Memmi publicis tabulis esse notata atque testata?
34
atque
34
illud etiam quaero, cum
34
4
34
, postea quam es postulatus, ex legatione redieris,—ne quis te iudicia defugere arbitretur
34
5
34
,— teque, cum tibi utrum velles liceret, dictitaris causam dicere maluisse, qui consentaneum fuerit, cum legationis perfugio uti noluisses, appellatione improbissima te ad auxilium nefarium confugisse?
35
35
et
35
quoniam legationis tuae facta mentio est, volo
35
1
35
audire de te quo tandem senatus consulto legatus sis.
35
de
35
gestu intellego quid respondeas: tua lege, dicis.
35
esne
35
igitur patriae certissimus parricida? spectarasne
35
2
35
id, ut patres conscripti ex re publica funditus tollerentur? ne hoc quidem senatui relinquebas, quod nemo umquam ademit, ut legati ex eius ordinis auctoritate legarentur?
35
adeone
35
tibi sordidum consilium publicum visum est, adeo adflictus senatus, adeo misera et prostrata res publica ut non nuntios pacis ac belli, non oratores
35
3
35
, non interpretes, non bellici consili auctores, non ministros muneris provincialis senatus more maiorum deligere posset
35
4
35
?
36
36
eripueras
36
senatui provinciae decernendae potestatem, imperatoris deligendi iudicium, aerari dispensationem: quae numquam sibi populus Romanus appetivit, qui numquam
36
1
36
senatui
36
2
36
summi consili gubernationem auferre conatus est.
36
age
36
, factum est horum aliquid in aliis: raro, sed tamen factum est ut populus deligeret imperatorem: quis legatos umquam audivit sine senatus consulto?
36
ante
36
te nemo, post continuo fecit idem
36
3
36
in duobus prodigiis rei publicae Clodius; quo etiam maiore es malo mactandus, quod non solum facto tuo sed etiam exemplo rem publicam vulnerasti, neque tantum ipse es improbus sed etiam alios docere voluisti.
36
ob
36
hasce omnis res sciasne te severissimorum hominum Sabinorum, fortissimorum virorum Marsorum et Paelignorum, tribulium tuorum, iudicio notatum, nec post Romam conditam praeter te tribulem quemquam
36
4
36
tribum Sergiam perdidisse?
37
37
atque
37
illud etiam audire
37
de
37
te
37
1
37
cupio, qua re, cum ego legem de ambitu tulerim ex senatus consulto, tulerim sine vi, tulerim salvis
37
2
37
auspiciis, tulerim salva lege Aelia et Fufia, tu eam esse legem non putes, praesertim cum ego legibus tuis, quoquo modo latae sunt
37
3
37
, paream; cum mea lex dilucide vetet
37
biennio qvo qvis petat petitvrvsve sit gladiatores dare nisi ex testamento praestitvta die
37
, quae tanta in te sit amentia ut in ipsa petitione gladiatores audeas dare? num quem putes illius tui certissimi gladiatoris similem tribunum plebis posse
37
4
37
reperiri qui se interponat quo minus reus mea lege fias
37
5
37
?
38
38
ac
38
si haec omnia contemnis ac despicis, quod ita tibi persuaseris, ut palam dictitas, te dis hominibusque invitis amore in te incredibili quodam C. Caesaris omnia quae velis consecuturum, ecquid audieris, ecquisnam tibi dixerit C. Caesarem nuper
38
1
38
Aquileiae, cum de quibusdam esset mentio facta, dixisse
38
2
38
C. Alfium praeteritum permoleste tulisse, quod in homine summam fidem probitatemque cognosset, graviterque etiam se ferre praetorem aliquem esse factum qui a suis rationibus dissensisset; tum quaesisse quendam, de Vatinio quem ad modum ferret; illum
38
3
38
respondisse Vatinium in tribunatu gratis nihil fecisse; qui omnia in pecunia posuisset honore animo aequo carere debere.
39
39
quod
39
si ipse, qui te suae dignitatis augendae causa, periculo tuo, nullo suo delicto, ferri praecipitem est facile passus, tamen te omni honore indignissimum iudicat, si te vicini, si adfines, si tribules ita oderunt ut repulsam tuam triumphum suum duxerint, si nemo aspicit quin ingemescat
39
1
39
, nemo mentionem facit quin exsecretur, si vitant, fugiunt, audire de te nolunt, cum viderunt, tamquam auspicium malum detestantur, si cognati respuunt, tribules exsecrantur, vicini metuunt, adfines erubescunt, strumae denique ab ore improbo demigrarunt et aliis iam se locis conlocarunt, si es odium publicum populi, senatus, universorum hominum rusticanorum
39
2
39
,—quid est quam ob rem praeturam potius exoptes quam mortem, praesertim cum popularem te velis esse neque ulla re populo gratius facere possis?
40
40
sed
40
ut aliquando audiamus quam copiose mihi ad rogata respondeas, concludam iam interrogationem meam teque in extremo pauca de ipsa causa rogabo.
40
quaero
40
quae tanta in te vanitas, tanta levitas fuerit ut in hoc iudicio T. Annium isdem verbis laudares quibus eum verbis laudare et boni viri et boni cives consuerunt, cum in eundem nuper ab eadem illa taeterrima furia productus ad populum cupidissime falsum testimonium dixeris?
40
an
40
erit haec optio et potestas tua, ut, cum Clodianas operas et facinerosorum
40
1
40
hominum et perditorum manum videris, Milonem dicas, id quod in contione dixisti, gladiatoribus et bestiariis obsedisse rem publicam: cum autem ad talis viros veneris, non audeas civem singulari virtute, fide, constantia vituperare?
41
41
sed
41
cum T. Annium tanto opere laudes et clarissimo viro non nullam laudatione tua labeculam adspergas—in illorum enim numero mavult T. Annius esse qui a te vituperantur: verum tamen quaero
41
1
41
, cum in
41
2
41
re publica administranda T. Annio cum P. Sestio consiliorum omnium
41
3
41
societas fuerit —id quod non solum bonorum, verum etiam improborum iudicio declaratum est; est enim reus uterque ob eandem causam et eodem crimine, alter die dicta ab eo quem tu unum improbiorem esse quam te
41
non
41
4
41
numquam soles confiteri, alter tuis consiliis, illo tamen adiuvante—quaero qui possis eos quos crimine coniungis testimonio diiungere?
41
extremum
41
illud est quod mihi abs te responderi velim, cum multa in Albinovanum de praevaricatione diceres, dixerisne nec tibi placuisse nec oportuisse Sestium de vi reum fieri? quavis lege, quovis crimine accusandum potius fuisse? etiam illud dixeris, causam Milonis, fortissimi viri, coniunctam cum hoc existimari? quae pro me a Sestio facta sint, bonis esse grata?
41
non
41
coarguo inconstantiam orationis ac testimoni tui—quas enim huius actiones probatas bonis esse dicis, in eas plurimis verbis testimonium dixisti; quicum autem
41
5
41
eius causam periculumque coniungis
41
6
41
, eum summis laudibus extulisti: sed hoc quaero, num P. Sestium, qua lege accusandum omnino fuisse negas, ea lege condemnari putes oportere? aut, si te in testimonio consuli noles, ne quid tibi auctoritatis a me tributum esse videatur, dixerisne in eum testimonium de vi quem negaris
41
7
41
reum omnino de vi fieri debuisse?