Pro Q. Ligario
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/cicero-marcus-tullius" aria-label="More works by Cicero, Marcus Tullius">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
1
1
novum
1
crimen, C. Caesar, et ante hunc
1
1
1
diem non auditum
1
2
1
propinquus meus ad te Q. Tubero detulit, Q. Ligarium in Africa fuisse, idque C. Pansa, praestanti vir ingenio, fretus fortasse familiaritate ea quae est ei tecum ausus est confiteri.
1
itaque
1
quo me vertam nescio.
1
paratus
1
enim veneram, cum tu id neque per te scires
1
3
1
neque audire aliunde potuisses, ut ignoratione tua ad hominis miseri salutem abuterer
1
4
1
.
1
sed
1
quoniam diligentia inimici investigatum est quod latebat, confitendum est, opinor
1
5
1
, praesertim cum meus necessarius Pansa fecerit ut id integrum iam non esset, omissaque controversia omnis oratio ad misericordiam tuam conferenda est, qua plurimi sunt conservati, cum a te non liberationem culpae, sed errati veniam impetravissent.
2
habes igitur, Tubero, quod est accusatori maxime optandum, confitentem reum, sed tamen hochoc ita γ confitentem, se in ea parte fuisse qua tete, Tubero γ, qua virum omni laude dignum, patrem tuum. itaqueitaque quare Quintil. viii. 5. 13 prius de vestro delicto confiteaminivestro facto fateamini Quintil. necesse est quam Ligari ullam culpam reprehendatis. Q.Q. igitur γ enim Ligarius, cum essetesset adhuc γ nulla belli suspicio, legatus in Africam C. ConsidioC. α, Quintil. iv. 2. 109 cod. A: cum C. β: cum consule γ profectus est, qua in legatione et civibus et sociis ita se probavit ut decedens Considius provincia satis facere hominibus non posset, si quemquam alium provinciae praefecisset. itaque Ligarius, cum diu recusans nihil profecisset, provinciam accepit invitus; cui sic praefuit in pace ut et civibus et sociis gratissima esset eius integritas et fidesac fides β.
3
3
bellum
3
subito exarsit, quod qui erant in Africa ante audierunt geri quam parari.
3
quo
3
audito partim cupiditate inconsiderata, partim caeco quodam timore primo salutis, post etiam
3
1
3
studi sui quaerebant aliquem ducem, cum Ligarius domum spectans, ad
3
2
3
suos redire cupiens, nullo se implicari negotio passus est.
3
interim
3
P. Attius Varus, qui tum
3
3
3
praetor Africam obtinuerat, Vticam venit.
3
ad
3
eum statim concursum est.
3
atque
3
ille non mediocri cupiditate adripuit imperium, si illud imperium esse potuit quod ad privatum
3
4
3
clamore multitudinis imperitae, nullo publico consilio deferebatur.
4
4
itaque
4
Ligarius, qui omne tale negotium fugeret
4
1
4
, paulum adventu Vari conquievit.
4
adhuc
4
, C. Caesar, Q. Ligarius omni culpa vacat
4
2
4
.
4
domo
4
est egressus non modo nullum ad bellum sed ne ad minimam quidem suspicionem
4
3
4
belli; legatus in pace profectus
4
4
4
in provincia pacatissima ita se gessit ut ei pacem esse expediret.
4
profectio
4
certe animum tuum non debet offendere: num igitur remansio?
4
multo
4
minus.
4
nam
4
profectio voluntatem habuit non turpem, remansio necessitatem etiam honestam.
4
ergo
4
haec duo tempora carent crimine: unum cum est legatus profectus, alterum cum efflagitatus a provincia praepositus Africae est.
5
5
tertium
5
tempus quod post adventum Vari in Africa restitit, si
5
1
5
est criminosum, necessitatis crimen est, non voluntatis.
5
an
5
ille, si potuisset illinc
5
2
5
ullo modo evadere, Vticae quam
5
3
5
Romae, cum P. Attio quam cum concordissimis fratribus, cum alienis esse quam cum suis maluisset?
5
cum
5
ipsa legatio plena desideri ac sollicitudinis fuisset propter incredibilem quendam fratrum amorem, hic aequo animo esse potuit belli discidio distractus a fratribus?
6
6
nullum
6
igitur habes, Caesar, adhuc in Q. Ligario signum alienae a te voluntatis; cuius ego causam animadverte, quaeso, qua fide defendam: prodo meam. O clementiam admirabilem atque omnium laude, praedicatione, litteris monumentisque decorandam! M. Cicero
6
1
6
apud te defendit alium in ea voluntate non fuisse in qua se ipsum confitetur fuisse, nec tuas tacitas
6
2
6
cogitationes extimescit nec quid tibi de alio audienti de se
6
3
6
occurrat reformidat.
6
vide
6
quam non reformidem; vide quanta lux liberalitatis et sapientiae tuae mihi apud te dicenti oboriatur: quantum potero voce contendam ut hoc
6
4
6
populus Romanus exaudiat.
7
7
suscepto
7
bello, Caesar, gesto etiam
7
1
7
ex parte magna, nulla vi coactus, iudicio ac voluntate
7
2
7
ad ea arma profectus sum quae erant sumpta contra te.
7
apud
7
quem igitur hoc dico?
7
nempe
7
apud eum qui, cum hoc sciret, tamen me, ante quam vidit, rei publicae reddidit; qui ad me ex Aegypto litteras misit ut essem idem qui fuissem; qui me
7
3
7
, cum ipse imperator in toto imperio populi Romani
7
4
7
unus esset, esse alterum passus est; a quo hoc ipso C. Pansa mihi hunc
7
5
7
nuntium perferente concessos fascis laureatos tenui quoad tenendos putavi; qui mihi tum denique salutem se putavit dare
7
6
7
, si eam nullis spoliatam ornamentis dedisset.
8
8
vide
8
, quaeso, Tubero, ut, qui de meo facto non dubitem, de Ligari audeam dicere
8
1
8
2
8
.
8
atque
8
haec propterea de me dixi ut mihi Tubero, cum de se eadem dicerem, ignosceret; cuius ego industriae gloriaeque faveo vel propter propinquam cognationem, vel quod eius ingenio studiisque delector, vel quod laudem adulescentis propinqui existimo etiam ad meum aliquem fructum redundare.
9
9
sed
9
hoc quaero:
9
quis
9
putat
9
1
9
esse crimen fuisse in Africa
9
2
9
?
9
nempe
9
is qui et ipse in eadem provincia
9
3
9
esse voluit et prohibitum se a Ligario queritur, et certe contra ipsum Caesarem est congressus armatus.
9
quid
9
enim, Tubero, tuus ille
9
4
9
destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? cuius latus ille mucro petebat? qui sensus erat armorum tuorum? quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? quid cupiebas, quid optabas?
9
nimis
9
urgeo; commoveri videtur adulescens.
10
10
ad
10
me revertar.
10
isdem
10
in armis fui.
10
quid
10
autem aliud egimus, Tubero, nisi ut quod hic potest nos possemus?
10
quorum
10
igitur impunitas, Caesar, tuae clementiae laus est, eorum ipsorum ad crudelitatem te
10
1
10
acuet
10
2
10
oratio?
10
atque
10
in hac causa non nihil equidem, Tubero, etiam tuam, sed multo magis patris tui prudentiam desidero, quod homo cum ingenio tum etiam doctrina excellens genus hoc causae quod esset non viderit.
10
nam
10
si vidisset, quovis profecto quam isto modo a te agi maluisset.
10
arguis
10
fatentem.
10
non
10
est satis: accusas eum qui causam habet aut, ut ego dico, meliorem quam tu aut, ut tu vis, parem.
11
11
haec
11
admirabilia
11
1
11
, sed prodigi simile
11
2
11
est quod dicam.
11
non
11
habet eam vim ista accusatio ut Q. Ligarius condemnetur, sed ut necetur
11
3
11
.
11
hoc
11
egit civis Romanus ante te nemo: externi sunt isti
11
4
11
mores
11
5
11
aut levium Graecorum aut immanium barbarorum.
11
nam
11
quid agis aliud? ut Romae ne sit, ut domo
11
6
11
careat, ne cum optimis fratribus, ne cum hoc T. Broccho avunculo, ne cum eius filio consobrino suo
11
7
11
, ne nobiscum vivat, ne sit in patria?
11
num
11
est, num potest magis carere his omnibus quam caret? Italia prohibetur, exsulat.
11
non
11
tu hunc
11
8
11
ergo patria privare, qua caret, sed vita vis.
12
12
at
12
istud ne apud eum quidem dictatorem qui omnis quos oderat morte multabat quisquam egit isto modo.
12
ipse
12
iubebat occidi nullo postulante, praemiis
12
1
12
invitabat; quae tamen crudelitas ab hoc eodem
12
2
12
aliquot annis post quem tu nunc crudelem esse vis vindicata est.
12
ego vero istud non postulo
12
inquies.
12
ita
12
me hercule existimo, Tubero. Novi enim te, novi patrem, novi domum nomenque vestrum; studia
12
3
12
generis ac familiae vestrae virtutis, humanitatis, doctrinae, plurimarum artium atque optimarum nota mihi sunt
12
4
12
.
13
13
itaque
13
certo scio vos non petere sanguinem, sed parum attenditis.
13
res
13
enim eo
13
1
13
spectat ut ea poena in qua adhuc Q. Ligarius sit non videamini esse contenti.
13
quae
13
est
13
2
13
igitur alia praeter mortem?
13
si
13
enim est in exsilio, sicuti est, quid amplius postulatis? an, ne ignoscatur
13
3
13
?
13
hoc
13
vero multo acerbius multoque
13
4
13
durius.
13
quodne
13
5
13
nos petimus
13
6
13
precibus ac
13
7
13
lacrimis, strati ad pedes, non tam nostrae causae fidentes quam huius humanitati, id ne impetremus pugnabis
13
8
13
, et in nostrum fletum inrumpes, et nos iacentis ad pedes supplicum voce prohibebis?
14
14
si
14
, cum hoc domi faceremus, quod et fecimus et, ut spero, non frustra fecimus, tu repente inruisses et clamare coepisses
14
C. Caesar, cave credascave credas γ: om. αβ, cave ignoscas, cave te fratrum pro fratris salute obsecrantium misereatmisereatur Priscian K. ii. 392,
14
nonne omnem humanitatem exuisses?
14
quanto
14
hoc durius, quod nos domi petimus, id a te in foro oppugnari
14
3
14
et in tali miseria multorum perfugium misericordiae tolli
14
4
14
?
14
dicam
14
plane, Caesar, quod sentio.
15
15
si
15
in tanta
15
1
15
tua fortuna lenitas
15
2
15
tanta non esset, quam tu per te, per te
15
3
15
, inquam, obtines—intellego quid loquar—, acerbissimo luctu redundaret ista victoria.
15
quam
15
multi enim essent de victoribus qui te crudelem esse vellent, cum etiam de victis reperiantur! quam multi qui
15
4
15
cum a te ignosci nemini vellent, impedirent clementiam tuam, cum
15
5
15
hi quibus ipsis
15
6
15
ignovisti nolint te esse in alios misericordem!
16
16
quod
16
si probare Caesari possemus in Africa Ligarium omnino non fuisse, si honesto et misericordi mendacio saluti civi calamitoso esse vellemus, tamen hominis non esset in tanto discrimine et periculo civis refellere et coarguere
16
1
16
nostrum mendacium, et, si esset alicuius, eius certe non esset qui in eadem causa et fortuna fuisset.
16
sed
16
tamen aliud est errare Caesarem nolle, aliud est nolle
16
2
16
misereri.
16
tum
16
diceres
16
3
16
:
16
Caesar, cave credas: fuit in AfricaAfr. Ligarius γ, tulit arma contra te.
16
nunc
16
quid dicis?
16
cave ignoscas.
16
haec
16
nec hominis nec ad hominem vox est.
16
qua
16
qui apud te, C. Caesar, utetur
16
5
16
, suam citius abiciet humanitatem quam extorquebit tuam.
17
17
ac
17
primus aditus et postulatio Tuberonis haec, ut opinor, fuit, velle se de Q. Ligari scelere dicere.
17
non
17
dubito quin admiratus sis, vel quod nullo de alio
17
1
17
quisquam
17
2
17
, vel quod is qui in eadem causa fuisset, vel quidnam novi sceleris
17
3
17
adferret.
17
scelus
17
tu illud vocas, Tubero? cur? isto enim nomine illa adhuc causa caruit. Alii errorem appellant, alii timorem; qui durius, spem, cupiditatem, odium, pertinaciam; qui gravissime, temeritatem: scelus praeter te adhuc nemo.
17
ac
17
mihi quidem, si proprium et verum nomen nostri mali quaeritur
17
4
17
, fatalis quaedam calamitas incidisse videtur et improvidas hominum mentis occupavisse, ut nemo mirari debeat humana consilia divina necessitate esse superata.
18
18
liceat
18
esse miseros—quamquam hoc victore esse non possumus; sed non loquor de nobis, de illis loquor qui occiderunt—fuerint cupidi, fuerint irati, fuerint pertinaces: sceleris vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. Pompeio mortuo, liceat multis aliis carere.
18
quando
18
hoc ex te quisquam
18
1
18
, Caesar, audivit, aut tua quid aliud arma voluerunt nisi a te contumeliam propulsare
18
2
18
?
18
quid
18
egit tuus invictus exercitus nisi uti
18
3
18
suum ius tueretur et dignitatem tuam?
18
quid
18
? tu, cum pacem esse cupiebas, idne agebas ut tibi cum sceleratis an ut cum bonis civibus
18
4
18
conveniret?
19
19
mihi
19
vero, Caesar
19
1
19
, tua in me maxima merita tanta certe non viderentur, si me ut sceleratum a te conservatum putarem.
19
quo
19
modo autem tu de re publica bene meritus esses
19
2
19
, cum tot sceleratos incolumi dignitate esse voluisses?
19
secessionem
19
tu illam existimavisti, Caesar, initio, non bellum, nec hostile odium, sed civile discidium, utrisque
19
3
19
cupientibus rem publicam salvam
19
4
19
, sed partim consiliis, partim studiis a communi utilitate aberrantibus.
19
principum
19
dignitas erat paene par, non par fortasse eorum qui sequebantur; causa tum dubia, quod erat aliquid in utraque parte quod probari posset; nunc melior
19
5
19
ea iudicanda est quam etiam di adiuverunt.
19
cognita
19
vero clementia tua quis non eam victoriam probet in qua occiderit nemo nisi armatus?
20
20
sed
20
, ut omittam communem causam, veniamus ad nostram.
20
utrum
20
tandem existimas facilius fuisse, Tubero, Ligario
20
1
20
ex Africa exire an vobis
20
2
20
in Africam non venire?
20
poteramusne,
20
inquies,
20
cum senatus censuisset?
20
si
20
me consulis, nullo modo; sed tamen Ligarium senatus idem legaverat.
20
atque
20
ille eo tempore paruit cum parere senatui necesse erat; vos tum paruistis cum paruit nemo qui
20
3
20
noluit.
20
reprehendo
20
igitur?
20
minime
20
vero.
20
neque
20
enim licuit aliter vestro generi, nomini, familiae, disciplinae.
20
sed
20
hoc non concedo ut, quibus rebus gloriemini in vobis, easdem in aliis reprehendatis.
21
21
Tuberonis
21
1
21
sors coniecta est ex senatus consulto, cum ipse non adesset, morbo etiam impediretur: statuerat excusari
21
2
21
.
21
haec
21
ego novi propter omnis necessitudines quae mihi sunt cum L. Tuberone: domi
21
3
21
una eruditi, militiae contubernales, post adfines, in omni
21
4
21
vita familiares; magnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumus.
21
scio
21
5
21
Tuberonem domi manere voluisse: sed ita quidam agebant, ita rei publicae sanctissimum nomen opponebant
21
6
21
ut, etiam si aliter sentiret, virorum
21
7
21
tamen ipsorum pondus sustinere non posset.
22
22
cessit
22
auctoritati amplissimi viri
22
1
22
vel potius paruit: una est profectus cum eis quorum erat una causa.
22
tardius
22
iter fecit; itaque in Africam venit iam occupatam.
22
hinc
22
in Ligarium crimen oritur vel ira potius.
22
nam
22
si crimen est voluisse
22
2
22
, non minus magnum est vos Africam, arcem omnium provinciarum, natam ad bellum contra hanc urbem gerendum, obtinere voluisse quam aliquem se maluisse.
22
atque
22
is tamen aliquis Ligarius non fuit: Varus imperium se habere dicebat; fascis certe habebat.
23
23
sed
23
quoquo modo se illud habet
23
1
23
, haec querela, Tubero, vestra quid valet?
23
recepti in provinciam non sumus.
23
quid
23
, si essetis? Caesarine eam tradituri fuistis
23
2
23
an contra Caesarem retenturi?
23
vide
23
quid licentiae, Caesar, nobis
23
3
23
tua liberalitas det vel potius audaciae.
23
si
23
responderit Tubero, Africam, quo senatus eum sorsque miserat, tibi patrem suum traditurum fuisse, non dubitabo apud ipsum te cuius id eum facere interfuit gravissimis verbis eius consilium reprehendere.
23
non
23
enim, si tibi ea res grata fuisset, esset etiam approbata
23
4
23
.
24
24
sed
24
iam hoc totum omitto, non ultra
24
1
24
offendam tuas patientissimas auris quam ne Tubero quod numquam cogitavit facturus fuisse videatur.
24
veniebatis
24
igitur in provinciam
24
2
24
, unam ex omnibus huic victoriae maxime infensam
24
3
24
, in qua rex
24
4
24
potentissimus inimicus huic causae, aliena voluntas conventus firmi atque magni.
24
quaero
24
:
24
quid
24
facturi fuistis
24
5
24
? quamquam quid facturi fueritis dubitem
24
6
24
, cum videam quid feceritis?
24
prohibiti
24
estis in provincia vestra pedem ponere et prohibiti
24
7
24
summa cum iniuria.
25
25
quo
25
modo id tulistis? acceptae iniuriae
25
1
25
querelam ad quem detulistis?
25
nempe
25
ad eum cuius auctoritatem secuti in societatem belli veneratis.
25
quod
25
si Caesaris causa in provinciam veniebatis, ad eum profecto exclusi provincia venissetis.
25
venistis
25
ad Pompeium.
25
quae
25
est ergo apud Caesarem querela, cum eum accusetis a quo queramini prohibitos vos
25
2
25
contra Caesarem gerere bellum?
25
atque
25
in hoc quidem vel cum mendacio, si voltis
25
3
25
, gloriemini
25
4
25
per me licet, vos provinciam fuisse Caesari tradituros.
25
etiam
25
si a Varo et a
25
5
25
quibusdam aliis prohibiti estis
25
6
25
, ego tamen confitebor culpam esse Ligari qui vos tantae laudis occasione privarit
25
7
25
.
26
26
sed
26
vide, quaeso, Caesar, constantiam ornatissimi viri L. Tuberonis
26
1
26
, quam ego, quamvis ipse probarem, ut probo, tamen non commemorarem, nisi a te cognovissem in primis eam virtutem solere laudari.
26
quae
26
fuit igitur umquam in ullo homine tanta constantia? Constantiam dico; nescio an melius patientiam possim dicere.
26
quotus
26
enim istud
26
2
26
quisque fecisset ut, a quibus partibus in dissensione civili non esset
26
3
26
receptus, essetque etiam cum
26
4
26
crudelitate reiectus, ad eas ipsas partis
26
5
26
rediret? Magni cuiusdam animi atque eius viri quem de suscepta
26
6
26
causa propositaque sententia nulla contumelia, nulla vis, nullum periculum posset
26
7
26
depellere.
27
27
ut
27
enim cetera paria Tuberoni cum Varo fuissent, honos
27
1
27
, nobilitas, splendor, ingenium, quae nequaquam fuerunt, hoc certe praecipuum Tuberonis quod iusto cum imperio ex senatus consulto in provinciam suam venerat.
27
hinc
27
prohibitus non ad Caesarem ne iratus, non domum ne iners, non aliquam in
27
2
27
regionem ne condemnare causam illam quam secutus esset
27
3
27
videretur: in Macedoniam ad
27
4
27
Cn. Pompei castra venit, in eam ipsam causam a qua erat reiectus iniuria.
28
28
quid
28
? cum
28
1
28
ista res nihil commovisset eius animum ad quem veneratis, languidiore, credo, studio in causa fuistis; tantum modo in praesidiis eratis, animi vero a causa abhorrebant: an, ut fit in civilibus bellis
28
2
28
—nec in vobis magis
28
3
28
quam in reliquis; omnes enim vincendi studio tenebamur.
28
pacis
28
equidem semper auctor fui, sed tum sero; erat enim amentis, cum aciem videres, pacem cogitare.
28
omnes
28
, inquam, vincere volebamus; tu certe praecipue
28
4
28
, qui in eum locum venisses
28
5
28
ubi tibi
28
6
28
esset pereundum, nisi vicisses.
28
quamquam
28
, ut nunc se res habet, non dubito quin hanc salutem anteponas illi victoriae.
29
haec ego non dicerem, Tubero, si aut vos constantiae vestrae aut Caesarem benefici sui paeniteret. nunc quaero utrum vestras iniurias an rei publicae persequamini. si rei publicae, quid de vestra in illa causa perseverantia respondebitis? si vestras, videte ne erretis qui Caesarem vestris inimicis iratum fore putetis, cum ignoverit suis. itaque num tibi videor in causa Ligari esse occupatus, num de eius facto dicere? quicquid dixi, ad unam summam referri volo vel humanitatis vel clementiae vel misericordiaemisericordiae β, Zielinski: misericordiae tuae αγ.
30
30
causas
30
, Caesar, egi multas equidem
30
1
30
tecum, dum te in foro tenuit ratio honorum tuorum, certe numquam hoc modo:
30
ignoscite, iudices; erravit, lapsus est, non putavit; si umquam posthac.
30
ad
30
parentem sic agi solet, ad iudices:
30
non fecit, non cogitavit; falsi testes, fictum crimen.
30
dic
30
te, Caesar, de facto Ligari iudicem esse; quibus in praesidiis fuerit quaere
30
2
30
: taceo, ne haec quidem conligo, quae fortasse valerent etiam apud iudicem:
30
legatus ante bellum profectus, relictus in pace, bello oppressus, in eo ipso non acerbusacerbus fuit γ, totus animototus animo αa: tametsi totus hm: tametsi totus animo β: iam est totus animo Madvig et studioac studio β tuus.
30
ad
30
iudicem sic
30
6
30
, sed ego apud
30
7
30
parentem loquor:
30
erravi, temere fecierravit... fecit γ, paenitet; ad clementiam tuam confugio, delicti veniam peto, ut ignoscaturignoscas γ oro.
30
si
30
nemo impetravit, adroganter: si plurimi, tu idem fer opem qui spem dedisti.
31
31
an
31
sperandi de Ligario causa non erit
31
1
31
, cum mihi apud te locus sit etiam pro altero deprecandi?
31
quamquam
31
nec in hac oratione spes est posita causae nec in eorum studiis qui a te pro Ligario petunt tui necessarii.
31
vidi
31
enim et cognovi quid maxime spectares, cum pro alicuius salute multi laborarent: causas apud te rogantium gratiosiores esse quam voltus
31
2
31
, neque te spectare quam tuus esset necessarius is qui te oraret, sed quam illius
31
3
31
pro quo laboraret.
31
itaque
31
tribuis tu
31
4
31
quidem tuis ita multa ut mihi beatiores illi
31
5
31
videantur interdum qui tua liberalitate fruantur
31
6
31
quam tu ipse qui illis tam multa concedas; sed video tamen apud te, ut dixi, causas
31
7
31
valere plus quam preces, ab eisque te moveri maxime quorum iustissimum videas dolorem in petendo.
32
32
in
32
Q. Ligario conservando multis tu quidem gratum facies necessariis tuis, sed hoc, quaeso, considera, quod soles.
32
possum
32
fortissimos viros, Sabinos, tibi probatissimos, totumque agrum Sabinum, florem Italiae ac robur rei publicae, proponere
32
1
32
. Nosti
32
2
32
optime homines.
32
animadverte
32
horum omnium maestitiam et dolorem; huius T. Brocchi de quo non dubito quid existimes lacrimas squaloremque ipsius et fili vides.
33
33
quid
33
de fratribus dicam?
33
noli
33
, Caesar, putare de unius capite nos agere: aut tres Ligarii retinendi in civitate
33
1
33
sunt aut tres ex
33
2
33
civitate exterminandi.
33
quodvis
33
3
33
exsilium his est optatius quam patria, quam domus, quam di penates, illo uno
33
4
33
exsulante.
33
si
33
fraterne, si pie, si cum dolore faciunt, moveant te horum lacrimae, moveat pietas, moveat germanitas; valeat tua vox illa quae vicit.
33
te
33
enim dicere audiebamus nos omnis adversarios putare, nisi qui nobiscum essent; te omnis qui contra te non essent tuos.
33
videsne
33
igitur hunc splendorem omnem
33
5
33
, hanc Brocchorum domum, hunc L. Marcium, C. Caesetium, L. Corfidium, hos omnis equites Romanos qui adsunt veste mutata, non solum notos tibi verum etiam probatos viros
33
6
33
.
33
atque
33
his irascebamur, hos requirebamus, his non nulli etiam minabantur
33
7
33
.
33
conserva
33
igitur tuis suos ut, quem ad modum cetera quae dicta sunt a te, sic hoc verissimum reperiatur.
34
34
quod
34
si penitus perspicere posses concordiam Ligariorum, omnis fratres tecum iudicares fuisse.
34
an
34
potest quisquam dubitare quin, si Q. Ligarius in Italia esse potuisset, in eadem sententia futurus
34
1
34
fuerit in qua fratres fuerunt?
34
quis
34
est qui horum consensum conspirantem et paene conflatum in hac prope aequalitate fraterna noverit
34
2
34
qui hoc non sentiat, quidvis prius futurum fuisse quam ut hi fratres diversas sententias fortunasque sequerentur?
34
voluntate
34
igitur omnes tecum fuerunt: tempestate abreptus est unus qui, si consilio id fecisset, esset eorum similis quos tu tamen salvos esse voluisti.
35
35
sed
35
ierit ad bellum, dissenserit non a te solum verum etiam a fratribus: hi te orant tui.
35
equidem
35
, cum tuis omnibus negotiis interessem, memoria teneo qualis T. Ligarius quaestor urbanus fuerit erga te et dignitatem tuam.
35
sed
35
parum est me hoc meminisse: spero etiam te qui oblivisci nihil soles nisi iniurias—cum hoc est animi, tum
35
1
35
etiam ingeni tui—te aliquid de huius illo quaestorio officio, etiam de aliis quibusdam quaestoribus reminiscentem recordari.
36
36
hic
36
igitur T. Ligarius, qui tum nihil egit aliud—neque enim haec divinabat—nisi ut tui se
36
1
36
studiosum et bonum virum iudicares, nunc a te supplex fratris salutem petit.
36
quam
36
huius admonitus officio cum utrisque his dederis, tris fratres optimos et integerrimos non solum sibi ipsos
36
2
36
neque his tot talibus viris neque nobis necessariis tuis
36
3
36
sed etiam rei publicae condonaveris.
37
37
fac
37
igitur, quod de homine nobilissimo et clarissimo fecisti
37
1
37
nuper in curia, nunc idem in foro de optimis et huic omni frequentiae probatissimis fratribus.
37
ut
37
concessisti illum senatui, sic da hunc populo, cuius voluntatem carissimam semper habuisti, et, si ille dies tibi gloriosissimus, populo Romano gratissimus fuit, noli, obsecro, dubitare, C. Caesar, similem illi gloriae laudem quam saepissime quaerere.
37
nihil
37
est tam populare quam bonitas, nulla de virtutibus tuis plurimis nec admirabilior nec gratior misericordia est.
38
38
homines
38
enim ad deos nulla re propius accedunt quam salutem hominibus dando
38
1
38
.
38
nihil
38
habet nec fortuna tua maius quam ut possis, nec natura melius quam ut velis servare quam plurimos.
38
longiorem
38
orationem causa forsitan postulet
38
2
38
, tua certe natura breviorem.
38
qua
38
re cum utilius esse arbitrer te ipsum quam aut me
38
3
38
aut quemquam loqui tecum, finem iam faciam: tantum te admonebo, si illi absenti salutem dederis, praesentibus te his daturum
38
4
38
.