Reader

NOVI TESTAMENTI. DE MATTHAEO.

A.

B. Booz, in quo robur, vel in ipso Acheldama,. Abraham, pater videns populum. Aminadab, populus meus voluntarius. Abia, pater Dominus. Asa, tollens, aut attollens. Aazia( Ozias), apprehendens Dominum, aut robur Domini, vel fortitudo ejus. Aaz( Achaz), apprehende. Amon(), fidelis vel nutritius: si tamen ab ALEPH littera exordium habeat: quod si ex AIN scribitur, onustus interpretatur. Abiu, pater meus iste, vel pater meus est. Azur, adjutus. Archelaus, agnoscens leo. Amen, vere, sive fideliter. Andreas, decorus, vel respondens pabulo. 89 Alphaeus, fugitivus, sed melius millesimus, vel doctus. Amora, populus scitus, vel populi illuminatio. Abel, vapor, aut luctus, aut vanitas. ager sanguinis. Syrum est, non Hebraeum.

C. Codrantes,. Bethphage, domus oris vallium, vel domus buccae. Syrum est, non Hebraeum. Quidam. fortitudo: sed melius in fortitudine. Bartholomaeus, filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, nomen, non Hebraeum. Bethsaida, domus frugum, vel domus venatorum. Barjona,(), filius columbae. Syrum paritor et Hebraeum. Bar quippe lingua Syra filius, et Jona columba utroque sermone dicitur. putant domum maxillarum vocari. Bethania, domus afflictionis ejus, vel domus obedientiae. Barachia, vel benedictus Dominus, vel benedictio Domini. Barabban, filium magistri nostri. Syrum est, non Hebraeum. Caiphas, investigator, vel sagax, sed melius vomens ore. caligo, vel tenebrae. Quem nos per Q litteram quadrantem dicimus. Corbana, oblatio. Cananaeus,(), possidens, sive possessio.

D .

E. Hucusque per C simplicem litteram scripta sunt nomina. quae Graeci per K efferunt: exin 90 aspiratione addita legendum, quam illi litteram CIII vocant. Chanani(), negotiator, vel motabilis, aut ipse pauperculus. Chorazain, hoc mysterium meum. Chananaei, negotiatores. Diabolus, defluens: Graece vero dicitur criminator. David desiderabilis, aut fortis manu. Daniel, judicium Dei, vel judicat me Deus. Esrom, sagittam vidit, sive atrium eorum. Essai( Jesse) insulae libatio, sed melius, incensum. Hucusque per E brevem litteram legerimus: exin per extensum legamus elementum. Eliacim, Dei resurrectio, vel Deus resuscitans, aut Deus resuscitabit. Eliu, Deus meus iste, vel Dei mei istius. Eliezer, Deus meus adjutor. Elia, Deus Dominus.

F .

G .

I. Josia, ubi est incensum Domini, Gennesar,. Eli Eli lama azabthani, Deus meus, Deus meus, quare dereliquisti me? Fares, divisio, sive divisit. Farisaei, dividentes, sive divisi. ortus principum. Gehennam, de valle sunt, sive vallis gratuita. Getsemani, vallis pinguedinum. Golgotha, calvaria. Syrum est, non Hebraeum. 91 Jesus, salvator, sive salvaturus. Ut I litterae servemus ordinem, aspirationem II in plerisque omisimus: licet eam Grammatici non putent litterae loco habendam. Isaac, risus, sive gaudium. Jacob, supplantator, sive supplantans. Judas, confitens, sive glorificans. Josaphat, ipse judicans, sed melius, Dominus judicabit. Joram, ubi est excelsus, aut qui est excelsus, sed melius, sublimabitur. Jotham, consummatus, sive perfectus. Jezecia, fortis Domini, vel confortabit Dominus.

L .

M. Mariam plerique aestimant interpretari, Iscarioth, memoriale Domini: quod si voluerimus legere. Joannan,. vel in quo est incensum Domini, vel Domini salus: potest et fortitudo Domini dici. Jechonias, praeparans, sive praeparatio Domini. Joiachim, ubi est praeparatio? vel Domini praeparatio. Jojacim, Domini resurrectio, sive Dominus suscitans. Joseph, apposuit, sive apponens. Jerusalem, visio pacis, vel timebit perfecte. Jeremias, excelsus Domini. cui est gratia, vel Domini gratia. Isaia, salus Domini. Issacharioth, interpretatur, est merces ejus. Potest autem dici et memoria mortis. Jericho, odor ejus, sive luna. K litteram nos superfluam habemus, et exceptis kalendis, per C universa exprimimus, unde consequenter hic praetermissa est. Lebbaeus, figuratum nomen a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare. 92 Manasse, obliviosus. Matthan, donum, sive donatus.

N .

O .

R. Raama,. Osanna, salvifica, quod. illuminant me isti, vel illuminatrix, vel smyrna maris, sed mihi nequaquam videtur. Melius autem est, ut dicamus sonare eam stellam maris, sive amarum mare: sciendumque quod Maria, sermone Syro domina nuncupetur. Matthaeus, donatus quondam. Magedda, poma ejus, vel nuntia. Magdalene, turris, sed melius sic ut a monte montanus, ita turrensis a turri dicatur. Naason, quidam putant requietum sonitum interpretari, sed melius est, augurans, sive serpens eorum. Nazareth,() flos, aut virgultum ejus, vel munditiae, aut separatus, vel custodita. Scribitur autem non per Z litteram, sed per Hebraeum SADE, quod nec S, nec Z litteram sonat. Nazoreus, mundus. Nephthali, discretus, sive sejunctus vel convertit, sive convolvit me. Obed, serviens. Graece dicitur, σῶσον δὴ Utrumque autem nomen per O litteram extensam legendum. excelsa, sive exaltata.

S .

T .

Z. Thomas, abyssus, vel geminus: unde et Graece Didymus appellatur. Thare,. Rachel, ovis, vel videns Deum. Raab, lata, sive dilatata. Rachab, ascendens, vel concita, sive videns. Ruth, festinans. Raabam, impetus populi. Raca, vanus. Rabbi, magister meus. Syrum est. Ramatham, excelsa eorum, vel sublime eis. 93 Salman, sensibilis, sive sensus. Salomon, pacificus, sive pacatus erit. Salathiel, petitio mea Deus. Haec tria nomina per SIN litteram scribuntur: reliqua duo, SADE in exordio habent. Sadoc, justificatus, sive justus. Sidona, venatio. Thamar, palma, vel amara. pascens, sive pastura. Zare, oriens, sive ortus est. Zorobbabel, ipse magister Babylonis, id est, confusionis. Zabulon, habitaculum: potest et habitaculi substantia nuncupari. Zebedaeus, dotatus, sive fluens iste. Zacharia, memoria Domini, vel memor Domini. Zachaeus, justificatus, aut justus, vel justificandus, Syrum est, non Hebraeum.

NOVI TESTAMENTI. MARCI.

A et I.

C et S.

T. Cenna. Arrimathaeus, altitudo ejus, vel exaltatus est ipse. Abba, pater. Syrum est, non Hebraeum. Idumaea, rufa, sive terrena. Israel, vir videns Deum: sed melius: rectus Domini., zelotes: unde in alio loco Cananaeus, in alio Zelotes dicitur. Salome, pacifica. Tyro, angustiae. Tyrus quippe lingua Hebraea sor() dicitur, quod in nostrum sermonem transfertur, angustia. 94 Tiberius, visio ejus, sive bonitas ejus. Talitha cumi, puella surge. Syrum est. Tracontidis, negotiatio tristitiae.

NOVI TESTAMENTI. LUCAE.

A.

C .

E .

F .

G. Galilaea, volutabilis, aut transmigratio Aepheta, adaperire. Augusti, solemniter stantis, aut solemnitatem additam. Abilenes, lugentis. Abia, pater Dominus. Aaron, mons eorum. Anna, gratia ejus. Aser, beatus, aut beatus erit. Amos, onerans, aut oneravit. Agge( Nagge), solemnitas. Addai( Addi), robustus: violenter figuratum nomen ab eo quod dicitur, saddai. Arfaxad, sanans depopulationem. Adam, homo, aut terrenus, sive indigena. Ammaus, populus abjectus. Caesar, possessio principalis. Cyreniu, haeredis: qui apud nos melius effertur, et verius per Q litteram, ut dicatur Quirinu. Cosam, divinans. Cainam, luctus, aut lugens. Capharnaum, ager, vel villa consolationis. Eseli( Hesli), vicinus meus. Eber, transitus. Enoch, dedicatio. Enos, homo. Hucusque per brevem E litteram legerimus; exin per extensum legamus elementum. Erodes, pelliceus gloriosus. Elisabe, Dei mei saturitas, vel Dei mei juramentum, aut septimus. Eli, ascendens. Elmadadi( Elmadan), Dei mei mensura. Er, vigilans, aut vigilia. Enam, oculus eorum. Elisae, Dei mei salus. 95 Fanuel, facies Dei. Fasee, transitus, sive transgressio, pro quo nostri Pascha legunt. Falec, dividens, aut divisit. Filippus, os lampadis, vel os manuum. Gabriel, confortavit me Deus, aut fortitudo Dei, vel vir meus.

I .

L .

M .

N .

P .

R .

S.. Sed sciendum est, quod apud Hebraeos P littera non habeatur: nec ullum nomen est, quod hoc elementum Martha. perpetrata, vel rota. Gerasenorum, suburbana, aut coloni ibidem. Itureae, montanae. Syrum est. Jordanis, descensus eorum, aut apprehensio eorum, vel videns judicium. Joni( Jona), columba mea. Jannai( Janne), praeparatus. Jojarim, Dominus exaltans, vel est exaltans. Jared, descendens, sive continens, quod Graece dicitur, ἐπίκρατον. Jona, columba. Joanna, Dominus gratia ejus, vel Dominus misericors. Jairus, illuminans, aut illuminatus. Lisania, nativitas tentationis; sed nimium violenter. Levi, appositus. Lamech, humilis; quidam putant percutientem, sive percussum posse resonare. Lazarus, adjutus. Lot, ligatus, aut declinans, vel vacans. Moses, assumptio, vel palpans, sive contrectans, aut urgens, sed melius est, ex aqua. Matthathia, donum Dei, aut aliquando. Melchi, rex meus. Matusala, mortuus est, et misit. Maallalel, laudatus Dei, vel laudans Deum., irritans, provocans: sermone autem Syro, domina interpretatur, vel dominans. 96 Naasson, augurans. Naum, consolatio, sive consolator. Neri, lucerna mea. Nathan, dedit, vel dantes. Nahor, requievit lux. Noe, requiescit, aut requievit. Naa( Naama) pulchra. Ninevitae, nativitas pulchritudinis, aut speciosi. Petrus, agnoscens. Pontius, declinans consilium. Pilatus, os malleatoris. resonet. Abusive igitur accipienda, quasi per F litteram scripta sint. Ros( Resa), caput. Ram( Aram), sublimis. Reu, pascens, aut pastus est. Sicera, ebrietas. Omne enim quod inebriare potest, apud Hebraeos Sicera dicitur. Simeon, audiens, vel audivit tristitiam. Sedi, ex latere meo. Semi, audiens. Salathiel, petitio mea Deus. Salman, pax. Seruch, lorum, sive corrigia, vel dependens, sive perfectio. Salem, misit. Sem, nomen. Seth, positus, aut ponens, vel posuit, aut poculum, sive germen, vel resurrectio. Seraptha, incensa, sive angustia panis. Nomen ex Hebraeo Syroque compositum. Simon, pone moerorem, vel audi tristitiam. Sosanna, lilium, aut gratia ejus: sed melius si femininum nomen figuretur a lilio. 97 Samaritae, custodes. Sodoma, pastio silens, vel declinatio eorum, aut fulva. Satan, adversarius, sive transgressor. Saba, captivitas. Sadducaei, justificati.

NOVI TESTAMENTI. DE JOANNE.

A.

B. Barsemia. Banereem. Aenon, oculus, aut fons eorum. Anani, donavit mihi., filii tonitrui, quod corrupte Boanerges usus obtinuit., filius caecus, quod et ipsum corrupte quidam Bartimaeum legunt.

C .

E .

M et N.

S. Beelzebub, habens muscas, aut devorans muscas, aut vir muscarum. In fine ergo nominis B littera legenda est, non L. Musca enim zebub vocatur. Barabba, filius patris. Cephas, Petrus, Syrum est. Cana, possessio, sive possedit. Ephraim, fertilis, sive auctus; quem non possumus ab augendo, Augentium, dicere. Messia, unctus, id est, Christus. Manna, quid est? Nazareth, munditiae. Saalim, pugilli, sive volae, aut ortus aquarum, quod brevius Graece dicitur βρύωντα. Sichar, conclusio, sive ramus. Corrupte autem pro Sichem, quae transfertur in humeros, ut Sichar legeretur, usus obtinuit. Siloe, missus.

NOVI TESTAMENTI. 98 DE ACTIBUS APOSTOLORUM.

A. Amos(), potens, vel fortis: si tamen ab aleph littera incipiat, et finiatur in sade: quod si exordium sumit ab ain, et consummatur Andreas, deçus in statione, vel respondens pabulo, sed hoc violentum. Melius autem est, ut secundum Graecam etymologiam ἀπὸ τοῦ ἀνδρὸς, id est, a viro, virilis appelletur. Alphaeus, millesimus, sive super os, ab ore non ab osse. Acheldama, ager sanguinis. Syrum est. Aegyptus, tenebrae, sive tribulationes. Arabes, humiles, sive campestres. Annas, donans. Alexander, auferens angustiam tenebrarum; sed et hoc violentum. Ananias, gratia Domini.

B .

C .

D .

E. Elaeonis( Ἠλαιῶνος), id est, montis Dioscuri. Corinthum, conversationem eorum, quum significantius. Barnabas, filius prophetae, vel filius venientis, aut ut plerique. Ascalon. in nun(), transfertur in populum divellentem. Azotus(), Hebraice vocatur esdod, et secundum pristinum nomen etymologiam habet, ignis patruelis., ignis insanus, aut ignis ignobilis. Aeneas, respondens, aut pauper, sive miseria. Agabus, nuntius, vel nuntius tribulationis; sed et hoc violentum. Attalia, tempus ejus, melius declinatio domini. Amphipolis, populus ore corruens. Apollonia, disciplina, vel synagoga eorum; sed et hoc violentum. Athenienses, exploratores, aut respondentes, vel humiles, sive tempore dissipati; sed et hoc violentum. Arios pagos, primitiva solemnitas: sed et hoc violentum est; cum Atheniensis curiae nomen sit, quae a Marte nomen accepit. Aquila, dolens, sive parturiens. Achaia, soror laborans. 99 Apelles, congregans eos. Violentum. Artemis, id est, Diana, suscitans aegrotationes. Violentum. Aristarchus, suscitans coronam. Antipatridem, donantis laudationem. Violentum. Agrippa, congregans subito. Adrumetina, dividens sublimiter. Violentum. Adrias, continens mala, sive locus malorum. Violentum. Appii forum, libera, vel fortis ubertas. Violentum. Bartholomaeus, filius suspendentis aquas, vel ut supra. Barsaban, filium revertentem, vel filium quietis: ex Syro et Hebraeo nomen compositum. putant, filius consolationis. Blastum, habentem lucrum. Berieu, maleficum, sive in malo. Nonnulli Bariesu corrupte legunt. Bithynia, filia speciosa, sive inutilis. Beroea, filius ejus. Syrum est. Berenice, eleganter, vel electe commota, sive filius innocens: ex Syro Hebraeoque compositum. Cappadocia, manu redempta Domino. Violentum. Cirenae, haeres. Creta, vocationis, aut vocatae. Inter Syrum et Hebraeum. Caiphas, investigator, aut sagax, vel vomens ore. Cyprius, tristis, aut moeror. Cyrenenses, haeredes. Cilicia, coetus, aut luctus, vel assumptio, aut vomitus ejus. Caesarea, possessio principis. Candacis, commutatae. Cornelius, intelligens circumcisionem. Claudius, spes tranquillitatis. Cis, vomens vir, aut durus. Coloniam, revelationem eorum, aut vocem eorum. Graeci πολιτείαν 100 vocant, hoc est, administrationem reipublicae. Crispus, sciens, vel cognoscens. Cenchreas, possidens sectatores. Co( Chius), excussio, sive praestolatio. Cnidos( Gnidus), mentis excessus. Cauden( Cauda), recursum, aut retentionem, sive clangorem. Exceptis paucis nominibus, omnia pene ex C littera violenter interpretata sunt. David, desiderabilis, sive manu fortis. Damascus, sanguinis poculum. Derben, generationis filium, sive loquentem. Dionysius, dijudicatus, sive vehementer fugiens. Damaris, silens caput. Demetrius, vehementer innectens, sive nimium persequens. Derbaeus, loquax, sive ut supra. Drusilla, generis pacifici., pulchri ad tegendum. Sunt autem gemini Castores.

F .

G .

I. Fisidiam, os sonitus, quia( ut. Frigia. Oliveti, quod interpretatur divinitas, vel allaborantes. Elamitae, objecti, oppositi, sive despecti. Ebraei, transitores. Emor, asinus, si per heth litteram scribatur(): quod si per aleph(), loquax dicitur. Elimas, ad transgressionem, sive transgredi faciens. Ermes, anathema moeroris. Erastus, frater meus videns: satis absurde vocabulum figuratum. Ellada, ad scientiam, vel ad ascensum, sive Dei scientia. Syra vero lingua dicitur, super hanc. Ellenon, id est, Graecorum, ad ascendentes, sive scientia Dei. Ephesum, voluntas mea in ea, sive finis eorum. Eutyches, amens. Porro Graece dicitur fortunatus. Ebraice, transitorie. 101 Eurietion, commiscens, sive deorsum ducens. Quae sequuntur duo nomina per extensam E litteram sunt legenda. Erodes, pellis gloria. Esaias, salus Domini: verum apud Hebraeos ab I littera sumit exordium. Filippus, os lampadarum., scissio pectorum. Farisaei, divisi. Farao, denudans eum, sive dissipator ejus. Foenicis, annuerunt, sive nutus. supra dixi) P litteram non habent: propterea Pisidiam per F efferunt. Felicem, ruinam facturae, sive timorem ejus. Latinum nomen est. Festum, ore multorum: et hoc Latinum nomen violenterque Hebraice figuratur. Galilaei, volubiles, sive rotabiles. Gamaliel, retributio Dei. Gaza(), fortitudo ejus: G littera addida est: siquidem Hebraice per AIN scribitur. Gallionis, transferentis. Galatiam, magnificam, sive translatam. Gaium, commotum, sed melius vallensem. Jerosolyma, visio pacis. Joannes, in quo est gratia, vel Domini gratia.

L .

M .

N. Lydia, quam nos dicere possumus. Joseph, auctus. Justus, parcens, sive ipse allevatus. Joel, incipiente Deo, sive est Deus. Jonatha, columba dans, sive columba veniens. Joppe, pulchritudo. Italica, mentis excessus. Jesar( Jesse), insulae oblatio. Jasonis, desiderantis, sive qui mandatum fecerit. Julium, incipientem. Iconium, praeparatio, aut consolatio. 102 Libyam, venientes, sive introitus: numero plurali. Levites, additus. Libertinorum, facientium paleas. Lydda, utilitas. Lucius, ipse suscitans. Lycaonia, ad suscitandum. Lystra, generans decorem. prodificatam. Porro Graece melius appellatur ὠφεληθεῖσα. Lysias, generatus. Lyciae, lacrymantis. Laissa, in salutem. Omnia pene ex L littera nomina violenter usurpata sunt. Matthaeum, donatum. Maria, illuminata, vel ut supra. Medi, mensurantes, sive mensurati. Mesopotamia, elevata vocatione quadam: sed melius a Graeco etymologiam possidet, quod duobus fluviis, Euphrate ambiatur et Tigri. Madian, in judicio, vel ex judicio. Moloch, rex vester: quem et Melchom solent dicere. Marcus, excelsus mandato. Manaem, castrum. Mysia, attrectatio, sive palpatio. Macedo, quem nos Orientalem possumus dicere, figuratum nomen ab eo, quod Hebraice legitur, MECCEDEM(). Mitylene, declinans, sive transmigrans. Miletum, generantem. Mnasonem, consolantem, sive quiescentem. Myrrha, amara. Militine, de infirmitate, sive mandatum humilitatis. Nazoraeum, mundum, sanctum, sive sejunctum.

P .

R. Pascha,. Nicanorem, stantem lucernam. Nicolaum, stultum ecclesiae languentis. Niger, ascendens. Neapolim, commotionem mirabilem. Nasson, augurans. 103 Petrus, cognoscens, sive dissolvens. Parthi, dividentes perfecte. Pontus, inclinans. Pamphylia, conversi a ruina, sive divisio cadens. Pontius, declinans consilium. Pilatus, os malleatoris. Procorum, fructus congregantem. Parmenam, dividentem plenitudinem. transcensum, sive transgressum. Paphum, redemptionem cadentem. Parion( φόρον XXVIII, 15), discooperientem. Perge, voraginem. Phytona, os abyssi. Priscilla, agnoscens. Pyrrhus, dissolvens. Patara, separans. Ptolemais, deducens ad mensuram. Portium, dividentem duritiam eorum. Publius, tabernaculum ejus. Puteoli, declinantes. Haec omnia Graeca nomina, vel Latina, quam violenter secundum linguam Hebraicam interpretata sint, perspicuum puto esse lectori. Romani, sublimes, vel tonantes. Rapham( Rempham), facturae vestrae, vel laxitati eorum.

S. Saulus, tentatio respicientis vel. Sinai. Saffiram. Rhodum, visionem, aut. Rhode, videns, vel fortis. descensionem. Regium, pascuam eorum. Romam, sublimem, sive tonitruum. Samaria, custos. Simonis, obedientis, sive ponentis tristitiam, aut audientis moerorem. Salomon, pacificus. Samuel, nomen ejus Deus. 104 Sadducaei, justificati., narrantem, sive litteratam, aut librariam: vel certe Syro sermone, formosam. Stephanum, normam vestram, vel σκοπὸν vestrum, quo veru et jacula diriguntur. Sichem, humeri., sive Sinii, aut secundus interpretatur, aut mandatum, mensuraque ejus, vel certe tentatio. saturitas. Sarona, cantans tristitiam. Sidonii, venatores. Seleuciam, tollentem semetipsam, sive experimentum itineris, vel exeuntem ad vocationem. Salaminam, umbra commotionis, aut fluctus, vel salutationem judicii. Sergio, principi vallis, sive hortuli. Saul, expetitus, sive petitio. Silam, missus. Syria, sublimis juxta Hebraeam etymologiam: nam Syria() Hebraice ARAM dicitur. Samothracia, auditio revelationis, sive responsionis. Sosthenes, salvanti eos, sive gaudium da mihi.

T. Timonem, numerantem. Syrtim, angustiam, sive tribulationem:. Sopater. Scaeva, vulpecula clamans, vel loquens., narrans. Secundus, elevans. Samus, auditus. Sicariorum, ebriosorum. Sebaste, gyro, sive gyranti: ita tamen ut a SAMECH littera() exordium habeat. Samonem, nomen habitaculi. melius autem Sallustius, a tractu ait nomen impositum. Syracusae, murus, sive maceria laetitiae. sitim, sive pinguedinem. Tabita, damna, vel caprea. 105 Tyrii, coangustati, ut supra diximus, ab Hebraico sor() nomine declinatum. Troadem, requiem. Tyranni, continentis eos, sive confortantis eos. Tertullus, placens stercore, vel aggere eorum. Tabernae, visionis eorum, sive bona visio. Hucusque per simplicem litteram tau( τ), nunc per theta( θ) Graecum legenda sunt. 106 Theophile, sursum ferens, sive convertens: sed melius Graeca etymologia, ab eo quod amatus sit a Deo. Thomas, Didymus, id est, geminus, vel abyssus. Theudas, laudatio, sive capiens, aut signum. Tharsensis, explorator laetitiae. Thyatira, illuminata. Thessalonicensium, festinantium umbram roborare, sive firmare.