Epistulae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/horace" aria-label="More works by Horace">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
2.1.1
Cum tot sustineas et tanta negotia solus,
2.1.2
res Italas armis tuteris, moribus ornes,
2.1.3
legibus emendes, in publica commoda peccem,
2.1.4
si longo sermone morer tua tempora, Caesar.
2.1.5
Romulus et Liber pater et cum Castore Pollux,
2.1.6
post ingentia facta deorum in templa recepti,
2.1.7
dum terras hominumque colunt genus, aspera bella
2.1.8
componunt, agros assignant, oppida condunt,
2.1.9
ploravere suis non respondere favorem
2.1.10
speratum meritis, diram qui contudit hydram
2.1.11
notaque fatali portenta labore subegit,
2.1.12
comperit invidiam supremo fine domari,
2.1.13
urit enim fulgore suo, qui praegravat artis
2.1.14
infra se positas; exstinctus amabitur idem.
2.1.15
praesenti tibi maturos largimur honores,
2.1.16
iurandasque tuum per numen ponimus aras,
2.1.17
nil oriturum alias, nil ortum tale fatentes.
2.1.18
Sed tuus hic populus sapiens et iustus in uno,
2.1.19
te nostris ducibus, te Grais anteferendo,
2.1.20
cetera nequaquam simili ratione modoque
2.1.21
aestimat et, nisi quae terris semota suisque
2.1.22
temporibus defuncta videt, fastidit et odit;
2.1.23
sic fautor veterum, ut tabulas peccare vetantis,
2.1.24
quas bis quinque viri sanxerunt, foedera regum
2.1.25
vel Gabiis vel cum rigidis aequata Sabinis,
2.1.26
pontificum libros, annosa volumina vatum
2.1.27
dictitet Albano Musas in monte locutas.
2.1.28
Si, quia Graiorum sunt antiquissima quaeque
2.1.29
scripta vel optima, Romani pensantur eadem
2.1.30
scriptores trutina, non est quod multa loquamur:
2.1.31
nil intra est olea, nil extra est in nuce duri;
2.1.32
venimus ad summum fortunae, pingimus atque
2.1.33
psallimus et luctamur Achivis doctius unctis.
2.1.34
Si meliora dies, ut vina, poemata reddit,
2.1.35
scire velim, chartis pretium quotus arroget annus.
2.1.36
scriptor abhinc annos centum qui decidit, inter
2.1.37
perfectos veteresque referri debet an inter
2.1.38
vilis atque novos? excludat iurgia finis.
2.1.39
est vetus atque probus, centum qui perficit annos.
2.1.40
quid, qui deperiit minor uno mense vel anno,
2.1.41
inter quos referendus erit? veteresne poetas,
2.1.42
an quos et praesens et postera respuat aetas?
2.1.43
“iste quidem veteres inter ponetur honeste,
2.1.44
qui vel mense brevi vel toto est iunior anno.”
2.1.45
utor permisso, caudaeque pilos ut equinae
2.1.46
paulatim vello et demo unum, demo etiam unum,
2.1.47
dum cadat elusus ratione ruentis acervi,
2.1.48
qui redit in fastos et virtutem aestimat annis
2.1.49
miraturque nihil nisi quod Libitina sacravit.
2.1.50
Ennius et sapiens et fortis et alter Homerus,
2.1.51
ut critici dicunt, leviter curare videtur,
2.1.52
quo promissa cadant et somnia Pythagorea.
2.1.53
Naevius in manibus non est et mentibus haeret
2.1.54
paene recens? adeo sanctum est vetus omne poema,
2.1.55
ambigitur quotiens, uter utro sit prior, aufert
2.1.56
Pacuvius docti famam senis, Accius alti,
2.1.57
dicitur Afrani toga convenisse Menandro,
2.1.58
Plautus ad exemplar Siculi properare Epicharmi,
2.1.59
vincere Caecilius gravitate, Terentius arte.
2.1.60
hos ediscit et hos arto stipata theatro
2.1.61
spectat Roma potens; habet hos numeratque poetas
2.1.62
ad nostrum tempus Livi scriptoris ab aevo.
2.1.63
Interdum volgus rectum videt, est ubi peccat,
2.1.64
si veteres ita miratur laudatque poetas,
2.1.65
ut nihil anteferat, nihil illis comparet, errat.
2.1.66
si quaedam nimis antique, si pleraque dure
2.1.67
dicere credit eos, ignave multa fatetur,
2.1.68
et sapit et mecum facit et Iove iudicat aequo,
2.1.69
non equidem insector delendave carmina Livi
2.1.70
esse reor, memini quae plagosum mihi parvo
2.1.71
Orbilium dictare; sed emendata videri
2.1.72
pulchraque et exactis minimum distantia miror,
2.1.73
inter quae verbum emicuit si forte decorum, et
2.1.74
si versus paulo concinnior unus et alter,
2.1.75
iniuste totum ducit venditque poema.
2.1.76
Indignor quicquam reprehendi, non quia crasse
2.1.77
compositum illepideve putetur, sed quia nuper,
2.1.78
nec veniam antiquis, sed honorem et praemia posci,
2.1.79
recte necne crocum floresque perambulet Attae
2.1.80
fabula si dubitem, clament periisse pudorem
2.1.81
cuncti paene patres, ea cum reprehendere coner,
2.1.82
quae gravis Aesopus, quae doctus Roscius egit;
2.1.83
vel quia nil rectum, nisi quod placuit sibi, ducunt,
2.1.84
vel quia turpe putant parere minoribus, et quae
2.1.85
imberbes didicere senes perdenda fateri.
2.1.86
iam Saliare Numae carmen qui laudat et illud,
2.1.87
quod mecum ignorat, solus volt scire videri,
2.1.88
ingeniis non ille favet plauditque sepultis,
2.1.89
nostra sed impugnat, nos nostraque lividus odit.
2.1.90
Quod si tam Graecis novitas invisa fuisset
2.1.91
quam nobis, quid nunc esset vetus? aut quid haberet
2.1.92
quod legeret tereretque viritim publicus usus?
2.1.93
Ut primum positis nugari Graecia bellis
2.1.94
coepit et in vitium fortuna labier aequa,
2.1.95
nunc athletarum studiis, nunc arsit equorum,
2.1.96
marmoris aut eboris fabros aut aeris amavit,
2.1.97
suspendit picta voltum mentemque tabella,
2.1.98
nunc tibicinibus, nunc est gavisa tragoedis;
2.1.99
sub nutrice puella velut si luderet infans,
2.1.100
quod cupide petiit, mature plena reliquit.
2.1.101
quid placet aut odio est, quod non mutabile credas?
2.1.102
hoc paces habuere bonae ventique secundi.
2.1.103
Romae dulce diu fuit et sollemne reclusa
2.1.104
mane domo vigilare, clienti promere iura,
2.1.105
cautos nominibus rectis expendere nummos,
2.1.106
maiores audire, minori dicere, per quae
2.1.107
crescere res posset, minui damnosa libido.
2.1.108
mutavit mentem populus levis et calet uno
2.1.109
scribendi studio; pueri patresque severi
2.1.110
fronde comas vincti cenant et carmina dictant.
2.1.111
ipse ego, qui nullos me adfirmo scribere versus,
2.1.112
invenior Parthis mendacior, et prius orto
2.1.113
sole vigil calamum et chartas et scrinia posco,
2.1.114
navem agere ignarus navis timet; habrotonum aegro
2.1.115
non audet nisi qui didicit dare; quod medicorum est
2.1.116
promittunt medici ; tractant fabrilia fabri:
2.1.117
scribimus indocti doctique poemata passim.
2.1.118
Hic error tamen et levis haec insania quantas
2.1.119
virtutes habeat, sic collige, vatis avarus
2.1.120
non temere est animus; versus amat, hocstudet unum;
2.1.121
detrimenta, fugas servorum, incendia ridet;
2.1.122
non fraudem socio puerove incogitat ullam
2.1.123
pupillo; vivit siliquis et pane secundo;
2.1.124
militiae quamquam piger et malus, utilis urbi,
2.1.125
si das hoc, parvis quoque rebus magna iuvari.
2.1.126
os tenerum pueri balbumque poeta figurat,
2.1.127
torquet ab obscenis iam nunc sermonibus aurem,
2.1.128
mox etiam pectus praeceptis format amicis,
2.1.129
asperitatis et invidiae corrector et irae,
2.1.130
recte facta refert, orientia tempora notis
2.1.131
instruit exemplis, inopem solatur et aegrum,
2.1.132
castis cum pueris ignara puella mariti
2.1.133
disceret unde preces, vatem ni Musa dedisset?
2.1.134
poscit opem chorus et praesentia numina sentit,
2.1.135
caelestis implorat aquas docta prece blandus,
2.1.136
avertit morbos, metuenda pericula pellit,
2.1.137
impetrat et pacem et locupletem frugibus annum,
2.1.138
carmine di superi placantur, carmine Manes.
2.1.139
Agricolae prisci, fortes parvoque beati,
2.1.140
condita post frumenta levantes tempore festo
2.1.141
corpus et ipsum animum spe finis dura ferentem,
2.1.142
cum sociis operum et pueris et coniuge fida.
2.1.143
Tellurem porco, Silvanum lacte piabant,
2.1.144
floribus et vino Genium memorem brevis aevi,
2.1.145
Fescennina per hunc inventa licentia morem
2.1.146
versibus alternis opprobria rustica fudit,
2.1.147
libertasque recurrentis accepta per annos
2.1.148
lusit amabiliter, donec iam saevus apertam
2.1.149
in rabiem coepit verti iocus et per honestas
2.1.150
ire domos impune minax, doluere cruento
2.1.151
dente lacessiti; fuit intactis quoque cura
2.1.152
condicione super communi; quin etiam lex
2.1.153
poenaque lata, malo quae nollet carmine quemquam
2.1.154
describi: vertere modum, formidine fustis
2.1.155
ad bene dicendum delectandumque redacti.
2.1.156
Graecia capta ferum victorem cepit et artis
2.1.157
intulit agresti Latio, sic horridus ille
2.1.158
defluxit numerus Saturnius, et grave virus
2.1.159
munditiae pepulere ; sed in longum tamen aevum
2.1.160
manserunt hodieque manent vestigia ruris.
2.1.161
serus enim Graecis admovit acumina chartis
2.1.162
et post Punica bella quietus quaerere coepit,
2.1.163
quid Sophocles et Thespis et Aeschylus utile ferrent.
2.1.164
temptavit quoque rem, si digne vertere posset,
2.1.165
et placuit sibi, natura sublimis et acer:
2.1.166
nam spirat tragicum satis et feliciter audet,
2.1.167
sed turpem putat inscite metuitque lituram.
2.1.168
Creditur, ex medio quia res accersit, habere
2.1.169
sudoris minimum, sed habet Comoedia tanto
2.1.170
plus oneris, quanto veniae minus, adspice, Plautus
2.1.171
quo pacto partis tutetur amantis ephebi,
2.1.172
ut patris attenti, lenonis ut insidiosi,
2.1.173
quantus sit Dossennus edacibus in parasitis,
2.1.174
quam non adstricto percurrat pulpita socco.
2.1.175
gestit enim nummum in loculos demittere, post hoc
2.1.176
securus cadat an recto stet fabula talo.
2.1.177
Quem tulit ad scaenam ventoso Gloria curru,
2.1.178
exanimat lentus spectator, sedulus inflat: sic leve,
2.1.179
sic parvum est, animum quod laudis avarum
2.1.180
subruit aut reficit. valeat res ludicra, si me
2.1.181
palma negata macrum, donata reducit opimum.
2.1.182
Saepe etiam audacem fugat hoc terretque poetam,
2.1.183
quod numero plures, virtute et honore minores,
2.1.184
indocti stolidique et depugnare parati,
2.1.185
si discordet eques, media inter carmina poscunt
2.1.186
aut ursum aut pugiles: his nam plebecula gaudet.
2.1.187
verum equitis quoque iam migravit ab aure voluptas
2.1.188
omnis ad incertos oculos et gaudia vana.
2.1.189
quattuor aut pluris aulaea premuntur in horas,
2.1.190
dum fugiunt equitum turmae peditumque catervae;
2.1.191
mox trahitur manibus regum fortuna retortis,
2.1.192
esseda festinant, pilenta, petorrita, naves,
2.1.193
captivum portatur ebur, captiva Corinthus.
2.1.194
si foret in terris, rideret Democritus, seu
2.1.195
diversum confusa genus panthera camelo
2.1.196
sive elephans albus volgi converteret ora;
2.1.197
spectaret populum ludis attentius ipsis
2.1.198
ut sibi praebentem nimio spectacula plura:
2.1.199
scriptores autem narrare putaret asello
2.1.200
fabellam surdo. nam quae pervincere voces
2.1.201
evaluere sonum, referunt quem nostra theatra?
2.1.202
Garganum mugire putes nemus aut mare Tuscum;
2.1.203
tanto cum strepitu ludi spectantur et artes
2.1.204
divitiaeque peregrinae, quibus oblitus actor
2.1.205
cum stetit in scaena, concurrit dextera laevae.
2.1.206
dixit adhuc aliquid? nil sane. quid placet ergo?
2.1.207
lana Tarentino violas imitata veneno.
2.1.208
ac ne forte putes me, quae facere ipse recusem,
2.1.209
cum recte tractent alii, laudare maligne,
2.1.210
ille per extentum funem mihi posse videtur
2.1.211
ire poeta, meum qui pectus inaniter angit,
2.1.212
irritat, mulcet, falsis terroribus implet,
2.1.213
ut magus, et modo me Thebis, modo ponit Athenis.
2.1.214
Verum age et his, qui se lectori credere malunt
2.1.215
quam spectatoris fastidia ferre superbi,
2.1.216
curam redde brevem, si munus Apolline dignum
2.1.217
vis complere libris et vatibus addere calcar,
2.1.218
ut studio maiore petant Helicona virentem.
2.1.219
Multa quidem nobis facimus mala saepe poetae
2.1.220
(ut vineta egomet caedam mea), cum tibi librum
2.1.221
sollicito damus aut fesso; cum laedimur, unum
2.1.222
si quis amicorum est ausus reprehendere versum;
2.1.223
cum loca iam recitata revolvimus irrevocati;
2.1.224
cum lamentamur non apparere labores
2.1.225
nostros et tenui deducta poemata filo;
2.1.226
cum speramus eo rem venturam ut, simul atque
2.1.227
carmina rescieris nos fingere, commodus ultro
2.1.228
arcessas et egere vetes et scribere cogas.
2.1.229
sed tamen est operae pretium cognoscere, qualis
2.1.230
aedituos habeat belli spectata domique
2.1.231
Virtus, indigno non committenda poetae.
2.1.232
gratus Alexandro regi magno fuit ille
2.1.233
Choerilus, incultis qui versibus et male natis
2.1.234
rettulit acceptos, regale nomisma, Philippos;
2.1.235
sed veluti tractata notam labemque remittunt
2.1.236
atramenta, fere scriptores carmine foedo
2.1.237
splendida facta linunt, idem rex ille, poema
2.1.238
qui tam ridiculum tam care prodigus emit,
2.1.239
edicto vetuit, ne quis se praeter Apellen
2.1.240
pingeret, aut alius Lysippo duceret aera
2.1.241
fortis Alexandri voltum simulantia. quod si
2.1.242
iudicium subtile videndis artibus illud
2.1.243
ad libros et ad haec Musarum dona vocares,
2.1.244
Boeotum in crasso iurares aere natum.
2.1.245
At neque dedecorant tua de se iudicia atque
2.1.246
munera, quae multa dantis cum laude tulerunt
2.1.247
dilecti tibi Vergilius Variusque poetae,
2.1.248
nec magis expressi voltus per aenea signa,
2.1.249
quam per vatis opus mores animique virorum
2.1.250
clarorum apparent, nec sermones ego mallem
2.1.251
repentis per humum quam res componere gestas,
2.1.252
terrarumque situs et flumina dicere, et arces
2.1.253
montibus impositas et barbara regna, tuisque
2.1.254
auspiciis totum confecta duclla per orbem,
2.1.255
claustraque custodem pacis cohibentia Ianum,
2.1.256
et formidatam Parthis te principe Romam,
2.1.257
si quantum cuperem possem quoque; sed neque parvum
2.1.258
carmen maiestas recipit tua, nec meus audet
2.1.259
rem temptare pudor quam vires ferre recusent.
2.1.260
sedulitas autem stulte quem diligit urget,
2.1.261
praecipue cum se numeris commendat et arte;
2.1.262
discit enim citius meminitque libentius illud
2.1.263
quod quis deridet, quam quod probat et veneratur.
2.1.264
nil moror officium quod me gravat, ac neque ficto
2.1.265
in peius voltu proponi cereus usquam
2.1.266
nec prave factis decorari versibus opto,
2.1.267
ne rubeam pingui donatus munere, et una
2.1.268
cum scriptore meo, capsa porrectus operta,
2.1.269
deferar in vicum vendentem tus et odores et piper
2.1.270
et quidquid chartis amicitur ineptis.
2.2.1
Flore, bono claraque fidelis amice Neroni,
2.2.2
si quis forte velit puerum tibi vendere natum
2.2.3
Tibure vel Gabiis, et tecum sic agat: “hic et
2.2.4
candidus et talos a vertice pulcher ad imos
2.2.5
fiet eritque tuus nummorum milibus octo,
2.2.6
verna ministeriis ad nutus aptus erilis,
2.2.7
litterulis Graecis imbutus, idoneus arti
2.2.8
cuilibet; argilla quidvis imitaberis uda;
2.2.9
quin etiam canet indoctum sed dulce bibenti.
2.2.10
multa fidem promissa levant, ubi plenius aequo
2.2.11
laudat venalis qui volt extrudere merces,
2.2.12
res urget me nulla; meo sum pauper in aere.
2.2.13
nemo hoc mangonum faceret tibi; non temere a me
2.2.14
quivis ferret idem. semel hic cessavit et, ut fit,
2.2.15
in scalis latuit metuens pendentis habenae:
2.2.16
des nummos, excepta nihil te si fuga laedit :”
2.2.17
ille ferat pretium poenae securus, opinor,
2.2.18
prudens emisti vitiosum; dicta tibi est lex :
2.2.19
insequens tamen hunc et lite moraris iniqua?
2.2.20
dixi me pigrum proficiscenti tibi, dixi
2.2.21
talibus officiis prope mancum, ne mea saevus
2.2.22
iurgares ad te quod epistula nulla rediret.
2.2.23
quid tum profeci, mecum facientia iura
2.2.24
si tamen attemptas? quereris super hoc etiam, quod
2.2.25
exspectata tibi non mittam carmina mendax.
2.2.26
Luculli miles collecta viatica multis
2.2.27
aerumnis, lassus dum noctu stertit, ad assem
2.2.28
perdiderat: post hoc vehemens lupus, et sibi et hosti
2.2.29
iratus pariter, ieiunis dentibus acer,
2.2.30
praesidium regale loco deiecit, ut aiunt,
2.2.31
summe munito et multarum divite rerum,
2.2.32
clarus ob id factum donis ornatur honestis,
2.2.33
accipit et bis dena super sestertia nummum,
2.2.34
forte sub hoc tempus castellum evertere praetor
2.2.35
nescio quod cupiens hortari coepit eundem
2.2.36
verbis quae timido quoque possent addere mentem:
2.2.37
“i, bone, quo virtus tua te vocat, i pede fausto,
2.2.38
grandia laturus meritorum praemia, quid stas? ”
2.2.39
post haec ille catus, quantumvis rusticus: “ibit,
2.2.40
ibit eo, quo vis, qui zonam perdidit,” inquit.
2.2.41
Romae nutriri mihi contigit atque doceri
2.2.42
iratus Grais quantum nocuisset Achilles.
2.2.43
adiecere bonae paulo plus artis Athenae,
2.2.44
scilicet ut vellem curvo dinoscere rectum
2.2.45
atque inter silvas Academi quaerere verum.
2.2.46
dura sed emovere loco me tempora grato
2.2.47
civilisque rudem belli tulit aestus in arma
2.2.48
Caesaris Augusti non responsura lacertis.
2.2.49
unde simul primum me dimisere Philippi,
2.2.50
decisis humilem pennis inopemque paterni
2.2.51
et laris et fundi, paupertas impulit audax
2.2.52
ut versus facerem: sed quod non desit habentem
2.2.53
quae poterunt umquam satis expurgare cicutae,
2.2.54
ni melius dormire putem quam scribere versus?
2.2.55
Singula de nobis anni praedantur euntes;
2.2.56
eripuere iocos, Venerem, convivia, ludum;
2.2.57
tendunt extorquere poemata: quid faciam vis?
2.2.58
denique non omnes eadem mirantur amantque:
2.2.59
carmine tu gaudes, hic delectatur iambis,
2.2.60
ille Bioneis sermonibus et sale nigro.
2.2.61
tres mihi convivae prope dissentire videntur,
2.2.62
poscentes vario multum diversa palato,
2.2.63
quid dem? quid non dem? renuis tu, quod iubet alter;
2.2.64
quod petis, id sane est invisum acidumque duobus.
2.2.65
Praeter cetera me Romaene poemata censes
2.2.66
scribere posse inter tot curas totque labores?
2.2.67
hic sponsum vocat, hic auditum scripta, relictis
2.2.68
omnibus officiis; cubat hic in colle Quirini,
2.2.69
hic extremo in Aventino, visendus uterque;
2.2.70
intervalla vides humane commoda. “verum
2.2.71
purae sunt plateae, nihil ut meditantibus obstet.”
2.2.72
festinat calidus mulis gerulisque redemptor,
2.2.73
torquet nunc lapidem, nunc ingens machina tignum,
2.2.74
tristia robustis luctantur funera plaustris,
2.2.75
hac rabiosa fugit canis, hac lutulenta ruit sus:
2.2.76
i nunc et versus tecum meditare canoros.
2.2.77
scriptorum chorus omnis amat nemus et fugit urbem,
2.2.78
rite cliens Bacchi somno gaudentis et umbra:
2.2.79
tu me inter strepitus nocturnos atque diurnos
2.2.80
vis canere et contracta sequi vestigia vatum?
2.2.81
ingenium, sibi quod vacuas desumpsit Athenas
2.2.82
et studiis annos septem dedit insenuitque
2.2.83
libris et curis, statua taciturnius exit
2.2.84
plerumque et risu populum quatit: hic ego rerum
2.2.85
fluctibus in mediis et tempestatibus urbis
2.2.86
verba lyrae motura sonum conectere digner?
2.2.87
Frater erat Romae consulti rhetor, ut alter
2.2.88
alterius sermone meros audiret honores,
2.2.89
Gracchus ut hic illi, foret huic ut Mucius ille.
2.2.90
qui minus argutos vexat furor iste poetas?
2.2.91
carmina compono, hic elegos. mirabile visu
2.2.92
caelatumque novem Musis opus! adspice primum,
2.2.93
quanto cum fastu, quanto molimine circum-spectemus
2.2.94
vacuam Romanis vatibus aedem!
2.2.95
mox etiam, si forte vacas, sequere et procul audi,
2.2.96
quid ferat et qua re sibi nectat uterque coronam.
2.2.97
caedimur et totidem plagis consumimus hostem
2.2.98
lento Samnites ad lumina prima duello.
2.2.99
discedo Alcaeus puncto illius; ille meo quis?
2.2.100
quis nisi Callimachus? si plus adposcere visus,
2.2.101
fit Mimnermus et optivo cognomine crescit.
2.2.102
multa fero, ut placem genus irritabile vatum,
2.2.103
cum scribo et supplex populi suffragia capto;
2.2.104
idem finitis studiis et mente recepta
2.2.105
obturem patulas impune legentibus auris.
2.2.106
Ridentur mala qui componunt carmina; verum
2.2.107
gaudent scribentes et se venerantur et ultro,
2.2.108
si taceas, laudant quidquid scripsere beati.
2.2.109
at qui legitimum cupiet fecisse poema,
2.2.110
cum tabulis animum censoris sumet honesti;
2.2.111
audebit, quaecumque parum splendoris habebunt
2.2.112
et sine pondere erunt et honore indigna ferentur,
2.2.113
verba movere loco, quamvis invita recedant
2.2.114
et versentur adhuc intra penetralia Vestae;
2.2.115
obscurata diu populo bonus eruet atque
2.2.116
proferet in lucem speciosa vocabula rerum,
2.2.117
quae priscis memorata Catonibus atque Cethegis
2.2.118
nunc situs informis premit et deserta vetustas;
2.2.119
adsciscet nova, quae genitor produxerit usus.
2.2.120
vemens et liquidus puroque simillimus amni
2.2.121
fundet opes Latiumque beabit divite lingua;
2.2.122
luxuriantia compescet, nimis aspera sano
2.2.123
levabit cultu, virtute carenti tollet,
2.2.124
ludentis speciem dabit et torquebitur, ut qui
2.2.125
nunc Satyrum, nunc agrestem Cyclopa movetur.
2.2.126
Praetulerim scriptor delirus inersque videri,
2.2.127
dum mea delectent mala me vel denique fallant,
2.2.128
quam sapere et ringi. fuit haud ignobilis Argis,
2.2.129
qui se credebat miros audire tragoedos
2.2.130
in vacuo laetus sessor plausorque theatro;
2.2.131
cetera qui vitae servaret munia recto
2.2.132
more, bonus sane vicinus, amabilis hospes,
2.2.133
comis in uxorem, posset qui ignoscere servis
2.2.134
et signo laeso non insanire lagoenae,
2.2.135
posset qui rupem et puteum vitare patentem.
2.2.136
hic ubi cognatorum opibus curisque refectus
2.2.137
expulit elleboro morbum bilemque meraco,
2.2.138
et redit ad sese: “pol, me occidistis, amici,
2.2.139
non servastis,” ait, “cui sic extorta voluptas
2.2.140
et demptus per vim mentis gratissimus error.”
2.2.141
Nimirum sapere est abiectis utile nugis,
2.2.142
et tempestivum pueris concedere ludum,
2.2.143
ac non verba sequi fidibus modulanda Latinis,
2.2.144
sed verae numerosque modosque ediscere vitae,
2.2.145
quocirca mecum loquor haec tacitusque recordor:
2.2.146
Si tibi nulla sitim finiret copia lymphae,
2.2.147
narrares medicis: quod, quanto plura parasti,
2.2.148
tanto plura cupis, nulline faterier audes?
2.2.149
si volnus tibi monstrata radice vel herba
2.2.150
non fieret levius, fugeres radice vel herba
2.2.151
proficiente nihil curarier: audieras, cui
2.2.152
rem di donarent, illi decedere pravam
2.2.153
stultitiam; et cum sis nihilo sapientior ex quo
2.2.154
plenior es, tamen uteris monitoribus isdem?
2.2.155
At si divitiae prudentem reddere possent,
2.2.156
si cupidum timidumque minus te, nempe ruberes,
2.2.157
viveret in terris te si quis avari or uno.
2.2.158
si proprium est, quod quis libra mercatus et aere est,
2.2.159
quaedam, si credis consultis, mancipat usus;
2.2.160
qui te pascit ager tuus est, et vilicus Orbi,
2.2.161
cum segetes occat tibi mox frumenta daturas,
2.2.162
te dominum sentit, das nummos, accipis uvam,
2.2.163
pullos, ova, cadum temeti: nempe modo isto
2.2.164
paulatim mercaris agrum, fortasse trecentis
2.2.165
aut etiam supra nummorum milibus emptum.
2.2.166
quid refert, vivas numerato nuper an olim?
2.2.167
emptor Aricini quondam Veientis et arvi
2.2.168
emptum cenat holus, quamvis aliter putat; emptis
2.2.169
sub noctem gelidam lignis calefactat aënum;
2.2.170
sed vocat usque suum, qua populus adsita certis
2.2.171
limitibus vicina refugit iurgia; tamquam
2.2.172
sit proprium quicquam, puncto quod mobilis horae
2.2.173
nunc prece, nunc pretio, nunc vi, nunc morte suprema
2.2.174
permutet dominos et cedat in altera iura.
2.2.175
sic quia perpetuus nulli datur usus, et heres
2.2.176
heredem alterius velut unda supervenit undam,
2.2.177
quid vici prosunt aut horrea? quidve Calabris
2.2.178
saltibus adiecti Lucani, si metit Orcus
2.2.179
grandia cum parvis, non exorabilis auro?
2.2.180
Gemmas, marmor, ebur, Tyrrhena sigilla, tabellas,
2.2.181
argentum, vestes Gaetulo murice tinctas
2.2.182
sunt qui non habeant, est qui non curat habere,
2.2.183
cur alter fratrum cessare et ludere et ungui
2.2.184
praeferat Herodis palmetis pinguibus, alter
2.2.185
dives et importunus ad umbram lucis ab ortu
2.2.186
silvestrem flammis et ferro mitiget agrum,
2.2.187
scit Genius, natale comes qui temperat astrum,
2.2.188
naturae deus humanae, mortalis in unum
2.2.189
quodque caput, voltu mutabilis, albus et ater.
2.2.190
utar et ex modico, quantum res poscet, acervo
2.2.191
tollam, nec metuam quid de me iudicet heres,
2.2.192
quod non plura datis invenerit; et tamen idem
2.2.193
scire volam, quantum simplex hilarisque nepoti
2.2.194
discrepet et quantum discordet parcus avaro.
2.2.195
distat enim, spargas tua prodigus, an neque sumptum
2.2.196
invitus facias neque plura parare labores,
2.2.197
ac potius, puer ut festis Quinquatribus olim,
2.2.198
exiguo gratoque fruaris tempore raptim,
2.2.199
pauperies immunda domus procul absit : ego, utrum
2.2.200
nave ferar magna an parva, ferar unus et idem.
2.2.201
non agimur tumidis velis Aquilone secundo:
2.2.202
non tamen adversis aetatem ducimus Austris,
2.2.203
viribus, ingenio, specie, virtute, loco, re
2.2.204
extremi primorum, extremis usque priores.
2.2.205
Non es avarus: abi. quid? cetera iam simul isto
2.2.206
cum vitio fugere ? caret tibi pectus inani
2.2.207
ambitione? caret mortis formidine et ira?
2.2.208
somnia, terrores magicos, miracula, sagas,
2.2.209
nocturnos lemures portentaque Thessala rides?
2.2.210
natalis grate numeras? ignoscis amicis?
2.2.211
lenior et melior fis accedente senecta?
2.2.212
quid te exempta iuvat spinis de pluribus una?
2.2.213
vivere si recte nescis, decede peritis,
2.2.214
lusisti satis, edisti satis atque bibisti:
2.2.215
tempus abire tibi est, ne potum largius aequo
2.2.216
rideat et pulset lasciva decentius aetas.