Antikeimenon
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/julianus-toletanus642690" aria-label="More works by Julianus Toletanus">
—
⋯
Original / primary: 8585 Antike
12.1
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXII.
12.1
Cum David in psalmo quarto, vers. 5, dicat: Irascimini, et nolite peccare, quomodo Paulus in Epistolis suis dicit: Deponite omnem iram, et indignationem?
12.2
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.2
Alia est ira, qua zelo justitiae commovemur; alia, qua irrationabili motu ferimur. Non ergo illam Apostolus quae de justitia descendit, abscindere voluit, praesertim cum idipsum testimonium de psalmo in Epistola ad Ephesios adsumpserit, dicens: Irascimini, et nolite peccare. Ac si dixisset: Sic irascimini, ut a culpa abstineatis; sed omnem potius iram, quae de irrationabili motu procedit, voluit amputari.
12.3
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXIII.
12.3
Quomodo David in psalmo quinto decimo dicat: Caro mea requiescit in spe, quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem, cum quasi e contra videatur dicere in psalmo vigesimo nono: Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem?
12.4
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.4
Quod dicit: Caro mea requiescit in spe, quoniam non derelinques animam, etc., utique Psalmista ex persona Christi id affirmative pronuntiat, ac si diceretur ex voce filii Dei ad Deum patrem: Caro mea in spe resurrectionis obdormiet, quia non dabis animam meam inferis possidendam, neque sanctificatum corpus meum, per quod et alii sanctificandi sunt, corrumpi patieris. Hoc autem quod videtur esse contrarium, hoc est quod et illud, nec diversum est. Dicit enim quodammodo Christus ad patrem: Quae utilitas in effusione sanguinis mei, si sic fuerit corrupta caro mea, quomodo et caeterorum hominum, ut in fine resurgam? Nunquid confitebitur tibi pulvis, id est, turba impiorum, quae nisi me resurgente justificari non poterit? Ergo sic intellecta, non sunt contraria.
12.5
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXIV.
12.5
Cum Psalmista dicat: Dolores inferni invenerunt me; necnon et illud: Deus noster refugium et virtus, adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis; quomodo immutato alio locutionis genere, non se a tribulationibus inventum esse, sed se tribulationem potius invenisse testatur, dicens: Tribulationem et dolorem inveni?
12.6
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.6
Aliae sunt tribulationes vel dolores, quas nos invenimus; et aliae, quae nos inveniunt. Nam quando sine alicujus admonitione vel percussione homo considerat factum suum, et rogans Deum, plangit et contremiscit, iste utique tribulationem et dolorem invenit: qui sic aut alio increpante, aut altero admonente, aut percutiente conteritur, hunc tribulationes et dolores inveniunt.
12.7
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXV.
12.7
Cum David propheta in vigesimo primo psalmo non exauditum se conqueratur, dicens; Deus meus, clamabo per diem, nec exaudies; et nocte, etc. quomodo e contra in eodem psalmo testatur, dicens: Non avertit faciem suam a me; et dum clamarem ad eum, exaudivit me?
12.8
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.8
Dominus Christus ex persona veteris hominis, cujus mortalitatem portabat, verbis delictorum clamare se dicit die ac nocte, et non exaudiri: verba enim delictorum sunt, et non justitiae, cum clamatur ad Dominum per diem, id est, in prosperitate, ut haec ipsa prosperitas non mutetur; et cum clamatur nocte, ut adversitas prosperetur. Haec igitur talis petitio, longe est a salute. Nam inde et sequitur, et non ad insipientiam mihi, id est, neque hoc facias ad insipientiam mihi, sed potius ut sapiam, quid velis me clamare, non verbis delictorum et desiderio temporalis vitae, sed verbis conversionis ad te in vitam aeternam. Ex his igitur verbis conversionis atque justitiae, in subsequentibus idem exauditum se commemorat dicens: Non sprevit, neque despexit precem pauperis; neque avertit faciem suam a me: et dum clamarem ad eum, exaudivit me: id est, non illius qui verbis delictorum clamans ad Deum, viam istam, id est, prosperitatem transire nolebat; sed precem pauperis exaudivit. Qui ergo verbis delictorum superius clamasse, et non exauditum se contestatur, ipse verbis justitiae deprecans, se commemorat exauditum. Clamavit superius verbis delictorum( ex persona veteris hominis) exauditus non est. Clamavit subterius verbis justitiae et conversionis ad Deum( ex persona hominis ad novam vitam pertinentis) et exauditus est.
12.9
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXVI.
12.9
Cum Psalmista in psalmo vigesimo quarto dicat: Universae viae Domini misericordiae et veritas, quomodo in alio psalmo e contrario dicit: Omnes viae tuae veritas, vel sicut in alia translatione legitur: Omnia mandata tua veritas?
12.10
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug., serm. 29, in psal. CXVIII, n. 8).
12.10
Erga sanctos et universae viae Domini misericordia, et universae viae Domini veritas: quia et in judicando subvenit, atque ita non deest misericordia; et in miserando id exhibet quod promisit, ne veritas desit. Erga omnes autem et quos liberat, et quos damnat, omnes viae Domini misericordia et veritas: quia ubi non miseretur, vindictae veritas exhibetur. Multos quippe immeritos liberat, immeritum autem neminem damnat.
12.11
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXVII.
12.11
Quomodo Psalmista in vigesimo nono psalmo contraria de se praedicare videtur, ait enim: Ego dixi in abundantia mea: Non movebor in aeternum; et post modicum subjungit: Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus?
12.12
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.12
Quia de confidentia virtutis intumuit, dicit: Ego dixi in abundantia mea, etc. Sed paulo post quid pertulit, adjunxit: Avertisti faciem tuam, etc., ac si aperte dicat: Fortem me inter virtutes credidi, sed quantae infirmitatis sim, derelictus agnovi. Hinc rursus dicit: Juravi et statui custodire judicia justitiae tuae. Sed quia ejus virium non erat manere in custodia quam jurabat, debilitatem suam protinus turbatus invenit. Unde et ad preces et opem repente se contulit, dicens: Humiliatus sum usquequaque: vivifica me secundum verbum tuum.
12.13
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXVIII.
12.13
Quomodo David dicat: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino, et tu remisisti, etc.; et illud quod alibi dicitur: Peccator cum ingemuerit, salvus erit: cum e contra in Evangelio ille caecus dixerit: Nos scimus quia peccatores Deus non exaudit( Joan. IX, 31)?
12.14
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.14
Quia Deus peccatores audiat, ex multis Scripturarum locis monstratur, sicut de publicano illo, vel de aliis in Evangelio scribitur. Hoc autem quod caecus iste dixit, quasi adhuc inunctus loquitur. Ac proinde non est ita accipiendum, quod Deus peccatores non audiat. Si non exaudit in miraculis, exaudit pro culpis.
12.15
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXIX.
12.15
Cum Psalmista in psalmo trigesimo tertio dicat, Semper laus ejus in ore meo, quomodo e contrario specialem numerum tenet in psalmo centesimo decimo octavo? Dicit enim: Septies in die laudem dixi tibi.
12.16
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.16
Septenarium laudis numerum posuit propter septem dies, quibus mundus iste peragitur, in quibus semper laus Deo refertur.
12.17
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXX.
12.17
Cum Psalmista dicat: Homines et jumenta salvos facies, Domine, quomodo Paulus apostolus quasi e contrario videtur dicere: Nunquid de bobus cura est Deo?
12.18
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.18
Haec sanctus Augustinus ita distinguit dicens:« Ecce dicitur, quod de bobus non sit cura Deo. Rursumque dicitur: Homines et jumenta salvos facies, Domine. Nunquid contraria sunt ista? Non. Ad praecepti ergo tenorem non est de bobus cura Deo. Ad providentiam universitatis cura est illi de omnibus. Quid ergo ait Apostolus? Nunquid de bobus pertinet ad Deum? Ubi praeceptum dedit: Bovi trituranti os non infraenabis; ibi de bobus non cogitavit Deus? Itaque quosdam boves voluit significare. Non enim hoc curat Deus monere, quid agas cum bobus. Habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis, nec inde a Deo praecepta accepit: sed insinuatum est illi in mente a Deo, ut possit et sine praecepto facere: fecit illum talem Deus. Sed quomodo regit pecus, regendus ab alio: ab eo qui regit, praeceptum accepit. Ad praecepti ergo tenorem non est de bobus cura Deo. Ad providentiam universitatis, qua creavit omnia, et mundum regit, homines et jumenta salvos facies Deus. Intendat charitas vestra. Hic forte aliquis dicat mihi: De Novo Testamento est, quia de bobus non pertinet ad Deum. Homines et jumenta( salvos facies, Domine) de Veteri Testamento est. Sunt qui calumnientur, et dicant, non sibi consonare ista duo Testamenta. Ne forte aliud dicat in Veteri, aliud in Novo; et flagitet de me sententiam de Novo talem qualis est haec: Homines et jumenta salvos facies, Domine; quid facio? Nihil tam in capite Novi Testamenti, quam Evangelium. In Evangelio invenio, quia omnia ista pertinent ad Deum. Nemo erit jam, qui contradicat. Nunquid enim apostolus Evangelio contrarius erit? Audiamus ipsum Dominum, principem, et magistrum apostolorum. Respicite, inquit, volatilia coeli, quia non seminant, neque metunt, neque congregant in horreum, et Pater vester coelestis pascit illa.... Et de vestimento quid solliciti estis? Considerate lilia agri quomodo crescunt. Non laborant neque nent. Dico autem vobis, quoniam nec Salomon in omni vita sua coopertus est, sicut unus ex istis. Si enim fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos modicae fidei? Ergo et praeter hominem animalia et herbae pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad legem dandam attinet, de bobus cura non est Deo. Quod autem ad credenda, pascenda, gubernanda, et regenda, omnia ad Deum pertinent.» Hinc etiam in Evangelio dicitur Matthaei: Nonne duo passeres asse veneunt: et unus ex illis non cadet sine Patre vestro super terram? Lucas vero sic dicit: Nonne quinque passeres veneunt dipondio, et unus ex illis non est in oblivione apud Deum? Quos enim recordatur, et pascit, gubernat, et regit, et sine quo unus ex illis super terram non cadit, non solum cum ipsis et intra ea est; verum etiam in illis, unde ea pascere potentialiter ipse disposuit, cui aequalis de omnibus cura manet.
12.19
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXI (Alias 70).
12.19
Quomodo Psalmista in psalmo trigesimo septimo ex persona Christi dicat: Vim fecerunt, qui quaerebant animam meam, cum e contra similiter ex persona Christi in centesimo quadragesimo primo redarguens dicat: Non est qui quaerat animam meam? Si quosdam redarguit quasi inimicos, qui non quaerant animam ejus: ergo amici erant quaerentes animam ejus?
12.20
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug., enarrat. in psal. XXXVII, n. 18).
12.20
Quaeritur anima Christi et bene, et male: bene, qui incorporari cupiunt membris ejus; male autem, qui vim faciunt, et persequuntur vel illum vel membra ipsius. Quis est, qui quaerit bene animam ipsius? Qui ejus passiones imitatur. Qui sunt qui quaerebant male animam ejus? Qui ei vim faciebant, et crucifigebant eum.
12.21
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXII.
12.21
Quomodo David in psalmo quadragesimo tertio dicit: Exsurge, quare obdormis, Domine? et quasi e contra in psalmo centesimo vigesimo: Ecce non dormitabit neque dormiet, qui custodit Israel? Si non dormit neque dormitat, qui custodit Israel, quomodo clamatur ad eum: Exsurge, quare obdormis, Domine?
12.22
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.22
Dormit Dominus in cordibus infidelium, non dormit in cordibus christianorum. Ergo cum canitur, Exsurge, quare obdormis, Domine? pro infidelibus hoc Ecclesia clamat, qui Christum mortuum, sed resurrexisse non credunt, et ideo, quasi in cordibus talium semper dormit Christus. Quia Christum adhuc mortuum putant, ad hoc petitur ut resurgat in illis, id est, ut fides praestetur illis, qua credant eum resurrexisse a mortuis. Cum autem canimus, quod non dormit, neque dormitat, qui custodit Israel; quia Israel videns Deum interpretatur, ad solos fideles hoc testimonium refertur, qui Christum a somno mortis suscitatum, non dormientem, id est, mortuum, sed viventem in saecula confitentur.
12.23
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXIII.
12.23
Cum in quadragesimo quarto psalmo ex voce advocantis Dei, animae dicatur humanae, Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, quomodo alterius patris mentionem faciens subjungit e contrario dicens: Et obliviscere populum tuum, et domum patris tui?
12.24
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.24
Advocat hic Deus pater filiam, id est, animam hominis, ut de domo alterius patris sui, id est, mundi hujus exeat, et ad speciem patris creatoris utique sui redire contendat. Quod ita fit, cum mortificati cum Christo ab elementis hujus mundi, contemplamur secundum Apostolum jam non ea quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt: quae autem non videntur, aeterna.
12.25
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXIV.
12.25
Quomodo unus idemque propheta David cum dixisset: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua, quasi e contrario videtur dicere: Quoniam si voluisses sacrificium, dedissem utique, holocaustis vero non delectaberis? Quomodo delectari et non delectari Deum humanis sacrificiis dicit?
12.26
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.26
Sacrificium visibile, invisibilis sacrificii sacramentum, id est, sacrum signum est. Unde ille poenitens apud prophetam, vel ipse propheta quaerens Deum peccatis suis habere propitium: Si voluisses, inquit, sacrificium, dedissem utique, holocaustis non delectaberis. Sacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit. Intuemur quemadmodum ubi Deum dixit nolle sacrificium, ibi Deum ostendit velle sacrificium? Non vult ergo sacrificium trucidati pecoris, sed vult sacrificium contriti cordis. Illo igitur quo eum nolle dixit, hoc significatur quod eum velle subjecit. Ac per hoc ubi scriptum est: Misericordiam volo, et non sacrificium( Oseae VI, 6), nihil aliud quam sacrificium sacrificio praelatum oportet intelligi, cum illud quod ab hominibus appellatur sacrificium, signum est veri sacrificii. Porro autem misericordia verum sacrificium est. Unde et Apostolus ait: Benefacere, et communicatores esse, nolite oblivisci; talibus enim sacrificiis placetur Deo.
12.27
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXV.
12.27
Cum David propheta dicat: Peccatori dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? quomodo Paulus videatur e contrario praecipere, ubi etiam malos in praedicationem admittat, dicens: Sive per occasionem, sive per veritatem Christus annuntietur? Et illud Evangelicum: Quod dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite?
12.28
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug., enarrat. in psal. XLIX, n. 23).
12.28
Sed haec dicta sunt, ne timeant qui audiunt a quocunque audiant: non ut securi sint, qui dicunt bona, et faciunt mala. Sed noluit Deus sine correptione dimittere illos qui dicunt; ne hoc solo quod dicunt, securi obdormiscant in mala vita, et dicant sibi: Neque enim perdet nos Deus, per quorum os voluit tanta bona dici populo suo. Secundum hunc igitur intellectum, praedicatores peccatores admonentur ne vivant male, et praedicent bene, non ut os suum prohibeant a praedicamento justitiae.
12.29
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO AUGUSTINI LXXVI (Enarrat. in hunc psal.).
12.29
Cum in psalmo quinquagesimo secundo scriptum sit: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, quomodo statim bonorum nomen subjungitur, dicendo: Qui devorant populum meum? Si non est qui faciat bonum, non est usque ad unum; quis est iste populus, qui Dei tantum populus nominatur? Nec enim potest Dei populus dici, nisi bonum faciendo, et inhaerendo illi.
12.30
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.30
Ecce in uno eodemque psalmo, et boni, id est, Dei populus describuntur, et quod non sit qui faciat bonum usque ad unum, sententia superiori praefertur. Propheta enim volens distinguere filios Dei a filiis hominum, dixit: Non est qui faciat bonum, etc., quod pertinet ad filios hominum, qui adhuc filii Dei nondum sunt. De his enim superius dixerat: Dominus de coelo prospexit super filios hominum. Idem dixit, qui devorant populum meum. Ecce hic populum Dei nominavit, quod utique pertinet ad filios Dei. Ista voce filii Dei sumus. Tolle ergo quod homines filii Dei sunt, remanet quod filii hominum sunt, id est, reprobi et peccatores, de quibus dictum accipitur: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Cum autem inter malos quidam boni inveniuntur, ipsi filii Dei sunt, qui hoc loco populus Dei nominatur. Qui etiam sicut cibus panis a filiis hominum, id est, ab iniquis devoratur, cum a persequentibus lacerantur. Cum autem et ipsi mali boni efficiuntur, jam non filii hominum, sed filii Dei sunt. Si ergo superiorem versum, quo dicitur: Non est qui faciat bonum, filiis hominum tribueris, et subsequentem versum quo dicitur: Qui devorant populum meum, filiis Dei ascripseris, nulla erit in his repugnantia quaestionis.
12.31
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXVII.
12.31
Cum David in psalmo quinquagesimo quarto pro quibusdam schismaticis imprecetur, dicens: Veniat mors super illos, quomodo quasi e contrario videatur subjungere: Et descendant in infernum viventes?
12.32
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.32
Veteris historiae factum, quo Dathan et Abiron viventes terra absorbuit, populum autem illis consentientem ignis consumpsit, psalmus iste replicans, dicit: Veniat mors super illos, et descendant in infernum viventes. Sed si jam mors super eos venerat, quomodo vivi ad inferos descendebant? aut quomodo potest fieri, ut prius venisse videantur in mortem, et postea approbentur viventes ad inferna descendere? Sed quod dicit: Veniat mors super illos, ad populum pertinet illis consentientem, qui igne consumptus est; quod autem subjicit: Descendant in infernum viventes, ad duces eorum malorum Dathan et Abiron pertinet, quos vivos terra absorbuit. Primum quippe illud schismatis initium nova mors perdidit. Vel viventes ad infernum descendere, est viventes sentientesque per pravum opus ad inferni claustra descendere.
12.33
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXVIII.
12.33
Cum in sexagesimo primo psalmo loquatur propheta dicens: Semel locutus est Deus, quomodo quasi e contra videtur subjungere, duo haec audivi, praesertim cum et Paulus apostolus ad Hebraeos scribat, Multifarie multisque modis olim Deus locutus est patribus nostris in prophetis?
12.34
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug. enarrat. in psal. XVI, n. 17, seq.).
12.34
Omnino investigare difficile est, quemadmodum positum sit prius, semel locutus est Deus, deinde, cum ille semel locutus est, ego duo audivi. Si enim diceret, semel locutus est Deus, unum hoc audivi, videbatur partem quaestionis hujus amputavisse, ut tantummodo quaereremus quid sit, semel locutus est Deus. Nunc vero quaesituri sumus, et quid sit, semel locutus est Deus; et quid sit, duo haec audivi, cum ille semel locutus sit. Sed sciendum, quod inter homines hominibus saepe multis modis, multis partibus, per multiformem creaturam locutus est Deus. Apud se semel locutus est Deus. Quod unum Verbum genuit Deus, in illo Verbo sunt omnia, quia per Verbum facta sunt omnia. Unum Verbum habet, ibi omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Duo vero, quae audisse sese dixit, ista sunt: potestas et misericordia. Ista plane: intelligite potestatem Dei, intelligite misericordiam Dei. His duobus continentur prope omnes Scripturae: propter haec duo prophetae, propter haec patriarchae, propter haec lex, propter haec ipse Dominus noster Jesus Christus, propter haec apostoli, propter haec annuntiatio omnis, et celebratio verbi Dei in Ecclesia. Potestatem ejus timete, misericordiam ejus amate. Nec sic de misericordia praesumatis, ut potestatem contemnatis; nec sic potestatem timeatis, ut de misericordia desperetis. Apud illum potestas, apud illum misericordia: hunc humiliat, et hunc exaltat: hunc humiliat potestate, illum exaltat misericordia.
12.35
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXIX.
12.35
Cum in psalmo sexagesimo octavo propheta ex persona Christi dicat, Laboravi clamans, raucae factae sunt fauces meae: quomodo Evangelium dicit, quod in passione sua Dominus non respondederit eis verbum? Necnon et illud quod Isaias dicit, Sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum.
12.36
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug. serm. I. in Psalm. LXVIII, n. 7).
12.36
Ideo jam tunc tacebat, quod raucus erat, quod sine causa tantum clamaverat. Et illam quidem ejus vocem de Psalmo alio in cruce novimus: Deus meus, Deus meus, ut quid me dereliquisti? Sed quanta illa vox fuit, aut quam diuturna, ut in ea faucae factae essent fauces ejus? Diu clamavit, Vae vobis, Scribae, et Pharisaei! Diu clamavit, Vae mundo ab scandalis( Ibid. XVIII, 7)! Et revera quomodo raucus clamabat, et ideo non intelligebatur, quando dicebant Judaei: Quid est quod dicit? Durus est hic sermo. Quis potest illum audire? Non scimus quid dicat. Ille omnia verba dicebat, sed illis raucae fuerunt fauces ejus, qui voces ejus non intelligebant. Haec igitur sub tali intellectu promissa, non erunt sibi contraria: ut juxta quod superius dicit, clamor ipse unde raucae fauces ejus factae fuisse dicuntur, non ipso passionis tempore, sed ante passionem factus accipiatur.
12.37
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXX.
12.37
Cum propheta ex persona Christi in psalmo sexagesimo octavo praemiserit primum dicens, Veni in altitudinem maris, et tempestas dimersit me( Psal. LXVIII, 3): quomodo quasi e contrario in subsequentibus deprecatur de profundo aquarum, non me dimergat tempestas aquae? Necnon et alia, quae superius in eodem psalmo contraria sibi esse videntur: primum quod dixit, In limum profundi; aliudque e contra subsequitur, Salvum me fac de luto, ut non inhaeream
12.38
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.38
Quod superius dictum est, tempestas dimersit me, pro corpore quod jam in passione tenebatur, hoc dictum accipitur. Quod autem sequitur, non me dimergat tempestas aquae, pro spiritu deprecari videtur: ut quia corpus tenebatur ad passiones, saltem pro anima precaretur, ut in tempestate passionum non mergeretur. Hoc quippe et in his aliis duobus sentiendum est, quibus ait: Infixus sum in limo profundi: et quod repetiit, salvum me fac de luto, ut non inhaeream, cum secundum sententiam priorem deberet dicere, salvum me fac de luto ubi eram, eruendo me, non agendo ut non haeream. Ergo haeserat carne, sed non haeserat spiritu. Dicit hoc ex infirmitate membrorum suorum. Quando forte caperis ab eo qui te premit ad iniquitatem, tenetur quidem corpus tuum, secundum corpus infixus es in limum profundi: sed quandiu non consentis, non haesisti; si autem consentis, haesisti. Haesisti? Oratio tua ibi sit, ut quomodo jam tenetur corpus tuum, non teneatur et anima tua. Item et de profundo aquarum, non me dimergat tempestas aquae. Sed jam dimersus erat. Veni in altitudinem maris, tu dixisti; et tempestas dimersit me, tu dixisti. Dimersit secundum carnem, non dimersit secundum spiritum. Quibus dictum est, Si vos persecuti fuerint in unam civitatem, fugite in aliam, hoc eis dictum est, ut nec carne haererent, nec spiritu.
12.39
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXI.
12.39
Cum Veteris et Novi Testamenti patres, Moysen, Aaron, Eliam, Eliseum, vel caeteros illius temporis sanctos, atque ipsos Christi filii Dei apostolos diversa mirabilia et signa legerimus fecisse: cur e contrario in psalmo septuagesimo primo scribitur, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia magna solus?
12.40
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.40
Deus facit mirabilia solus; quoniam quicunque faciunt, ipse in eis operatur, qui facit mirabilia solus.
12.41
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXII.
12.41
De eo quod in psalmo septuagesimo quarto scriptum est: Quia calix in manu Domini vini meri plenus est misto; videtur esse contrarium, quod et vini meri plenum ipsum calicem dixit, et misto subsecutus adjunxit.
12.42
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.42
Prima quaestio, juxta quod sanctus Augustinus ait, ista occurrit:« Vini meri plenus est misto. Quomodo meri si misto. Non ergo vos terreat, quod dicit, et merum et mistum: merum propter sinceritatem, mistum propter faecem. Calix enim vini meri plenus misto videtur mihi esse lex quae data est Judaeis et omnis illa Scriptura Veteris, quod dicitur Testamenti. Ibi sunt pondera omnium sententiarum, nam ibi Novum Testamentum absconditum latet tanquam in faece corporalium sacramentorum. Circumcisio carnis magni sacramenti res est, et intelligitur inde circumcisio cordis. Templum illud in Jerusalem magni sacramenti res est, et intelligitur ex eo corpus Domini. Terra repromissionis intelligitur regnum coelorum. Sacrificium victimarum et pecorum magnum habet sacramentum: sed in omnibus illis generibus sacrificiorum intelligitur unum illud sacrificium, et unica victima in cruce Domini: pro quibus omnibus sacrificiis unum nos habemus, quod illa figurabant, et haec ex illis figurabantur. Accepit populus ille legem, accepit mandata justa et bona. Quid tam justum, quam Non occides, non moechaberis, non furaberis, non falsum testimonium dices, honora patrem et matrem, non concupisces rem proximi tui, non concupisces uxorem proximi tui, unum Deum adorabis, et ipsi soli servies? Omnia ista ad vinum pertinent. Illa vero carnalia quasi resederunt, ut remanerent apud illos, ut funderetur inde omnis spiritalis intellectus. Calix in manu Domini, id est, in potestate Domini: vini meri, id est, legis sincerae: plenus est misto, id est, cum faece corporalium sacramentorum. Et quia hunc humiliat, superbum Judaeum; et hunc exaltat, confitentem Gentilem, inclinavit ex hoc in hunc, id est, a Judaico populo, in Gentilem populum. Quid inclinavit? Legem eliquatus est: inde spiritalis intellectus. Verumtamen faex ejus non est exinanita, quia omnia sacramenta carnalia apud Judaeos remanserunt. Bibent omnes peccatores terrae. Qui bibent? Omnes peccatores terrae. Judaei erant quidem peccatores, sed superbi: et Gentiles erant peccatores, sed humiles. Omnes peccatores bibent, sed vide, qui faecem, qui vinum. Etenim illi bibendo faecem, evanuerunt; isti bibendo vinum, justificati sunt.
12.43
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXIII.
12.43
Cum Psalmista in psalmo octogesimo quarto quasi praeterita narrans, dicat: Benedixisti, Domine, terram tuam, avertisti captivitatem Jacob. Remisisti iniquitatem, etc., usque aversus es ab ira indignationis tuae: quomodo quasi facta non fuerint, statim subjungit, Converte nos, Deus salutaris noster, et averte iram tuam a nobis. Ne in aeternum irascaris nobis? Quomodo narrat quasi factum esset, et quomodo orat ut fiat?
12.44
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug. enarrat. in hunc psal., n. 6).
12.44
Nisi quia voluit ostendere praeterita verba se in prophetia dixisse? Nondum autem factum esse quod dicebat jam factum, hinc ostendit, quia orat ut fiat. Nam sic tibi propheta responderet: Illa dico quasi facta, quae video futura. Quia vero nondum facta sunt, oro ut veniant quae jam vidi.
12.45
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXIV.
12.45
Cum de Deo propheticae et apostolicae litterae clament, quod sit idem Deus justus et verax, praesertim Psalmista dicente in psalmo octogesimo quinto, Et tu, Domine, miserator et misericors.... et.... verax: quomodo quasi e contrario videtur Deus ipse in libro Job de se contra Satan dixisse, Tu autem commovisti me adversus Job, ut affligerem illum frustra? Qui enim justus est, affligere frustra non potuit. Et rursum quia verax, non potuit aliter dixisse, quam fecit.
12.46
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Gregor. Magn. lib. III Mor., n. 3).
12.46
Ut ergo justo et veraci utraque conveniant, quatenus et vera dicat, et injusta non faciat; cognoscamus beatum Job et juxta aliquid frustra, et rursum juxta aliquid non frustra percussum. Beatus ergo Job et non frustra percutitur, quia augetur meritum: et tamen frustra percutitur, quia nullum in eo punitur admissum. Deus ergo verax secundum modum illum locutus est, quo beatus Job non pro puniendis culpis, sed pro augendis meritis percussus esse cognoscitur.
12.47
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXV.
12.47
Quaeritur quomodo sibi utraque concordent, id est, jucunditas et timor, juxta quod in psalmo octogesimo quinto scribitur: Jucundetur cor meum, ut timeat nomen tuum. Quomodo jucunditas sit timor? Nonne timor amarus solet esse?
12.48
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug. enarrat. in hunc Psalm., n. 16).
12.48
Erit aliquando jucunditas sine timore: modo jucunditas cum timore. Non est enim plena securitas, nec perfecta jucunditas. Si nulla jucunditas, deficimus; si plena securitas, male exultamus. Ergo et jucunditatem aspergat, et timorem incutiat, ut de dulcedine jucunditatis perducat nos ad sedem securitatis. Dando timorem, non nos faciat male exultare, et recedere de via. Ideo dicit in psalmo: Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore. Sic et Apostolus: Cum timore et tremore vestram salutem operamini.
12.49
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXVI.
12.49
Cum in psalmo octogesimo octavo legatur Deus ad David jurasse dicens: Semel juravi in sancto meo, si David mentiar, semen ejus in aeternum manebit. Et sedes ejus sicut sol in conspectu meo, et sicut luna perfecta in aeternum manebit: et testis in coelo fidelis; quomodo e contrario subjungit: Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti: distulisti christum tuum. Evertisti testamentum servi tui, etc., usque, perfudisti eum confusione? Nunquid ita falsum promittit Deus( quod dici summa dementia est) aut falsum jurat? Quare ergo illa promisit, et ista fecit?
12.50.1
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug. serm. 2 in hunc psal., n. 6).
12.50.1
David positus erat cui promitterentur haec omnia in semine ejus, qui est Christus, implenda. Propter promissa ergo quae dicta sunt ad David, exspectabant homines ea impleri in David. Proinde ne quisquam Christianus cum diceret, de Christo dixit, alius diceret. Non, sed de illo David dixit, et erraret, cum diceret impleta omnia esse in David; destruxit ea in David. Ut cum vides ea in illo non impleta quae necesse est impleri, quaeras alterum, in quo ostenderentur impleri. Ita etiam in Esau et Jacob invenimus majorem adoratum a minore, cum scriptum sit, Major serviet minori: ut cum in illis duobus praecedentibus vides non impletum, exspectes duos populos in quibus impleatur, quia non mendax Deus polliceri dignatur. Ecce ex semine tuo, dixit ad David, ponam super sedem tuam. Promisit ex semine ejus in aeternum aliquid, et natus Salomon factus est tantae sapientiae, ut promissio Dei de semine David in illo putaretur impleta. Sed cecidit Salomon, et dedit locum sperando Christo; ut quoniam Deus nec falli possit, nec fallere, quem sciebat casurum, non in eo poneret promissum suum, sed post casum ejus respiceres tu Deum, et flagitares promissum tuum. Ergo, Domine, mentitus es, non implens quod promisisti, non exhibens quod jurasti? Forte hic dicturus erat tibi Deus: Juravi quidem et promisi, sed iste noluit perseverare. Quid ergo? Tu, Domine Deus, non praesciebas istum non perseveraturum? utique sclebas. Quare ergo hoc non perseveraturo mihi, quia in aeternum esset, promittebas? Nonne tu dixisti, Si dereliquerint legem meam, et mandata mea non custodierint, et testamentum meum profanaverint, manebit tamen promissio mea, implebitur juratio mea? Semel juravi in sancto meo, intus in secreto quodam, in ipso fonte, unde prophetae biberunt, qui nobis haec ructaverunt. Semel, inquit, juravi, si David mentiar. Exhibe ergo quod jurasti, redde quod promisisti. Sublatum est de isto David, ne exspectaretur in isto David. Exspecta ergo quod promisi.
12.50.2
Novit illud et ipse David. Vide enim quid dicat: Tu vero repulisti, et ad nihilum deduxisti. Ergo ubi est quod promisisti? Distulisti christum tuum. Quamvis tristia quaedam enumeret, in hoc tamen verbo reficit nos. Manet omnino, Deus, quod promisisti: nam christum tuum non abstulisti, sed distulisti. In hoc ergo David, in quo sperabant ignari promissa sua Deum completurum, videte quid accidit, ut promissa Dei firmius in alio sperata compleantur. Evertisti testamentum servi tui. Ubi est enim testamentum vetus Judaeorum? Ubi est terra illa promissionis, in qua habitantes peccarunt, qua deleta migrarunt? Regnum Judaeorum quaeris? non est. Profanasti in terra sanctitatem ejus. Sancta illa quae habebant, terrena esse ostendisti. Destruxisti omnes macerias ejus, quibus eum munieras. Quando enim diriperetur, nisi maceriae dirutae fuissent? Posuisti munitiones ejus in formidinem. Quid est formidinem? Ut dicatur peccantibus: Si Deus naturalibus ramis non pepercit, neque tibi parcet. Diripuerunt eum omnes transeuntes viam. Omnes scilicet gentes. Per viam, hoc est, per vitam istam transeuntes diripuerunt Israel, diripuerunt David. Primum videte frusta ejus in omnibus gentibus. De ipsis enim dictum est, Partes vulpium erunt. Reges quippe impios vulpes appellavit Scriptura, dolosos et timidos, quos terret virtus aliena. Ideo Dominus ipse cum de Herode comminante loqueretur, Dicite, inquit, vulpi illi. Rex qui neminem hominum timet, ipse vulpes. Non est leo ille de tribu Juda, cui dicitur: Ascendisti, recumbens dormisti sicut leo. Potestate ascendisti, potestate dormisti: quia voluisti, dormisti. Unde et illud, Ego dormivi. Ergo de quibus dictum erat, Partes vulpium erunt, de his nunc dictum est, Diripuerunt eum omnes transeuntes viam, factus est opprobrium vicinis suis. Exaltasti dexteram inimicorum ejus, jucundasti omnes inimicos ejus. Advertite Judaeos, et videte omnia impleta, quae praedicta sunt. Avertisti adjutorium gladii ejus. Quomodo solebant pauci dimicare, non multos prosternere. Avertisti adjutorium gladii ejus, et non es opitulatus ei in bello. Merito victus, merito captus, merito a regno suo alienatus, merito dispersus. Eam enim terram perdidit, pro qua Dominum occidit. Dissolvisti eum ab emundatione. Quid est hoc? Inter omnia mala magnus hic terror. Si enim dissolvit ab emundatione, jam non habet mundandum, sed projiciendum. A qua ergo emundatione dissolvitur Judaeus? A fide. Ex fide enim vivimus, et ex fide dictum est: Fide mundans corda eorum. Et quia sola fides Christi mundat, non credendo in Christum soluti sunt ab emundatione. Sedem ejus in terra collisisti: merito et fregisti. Minuisti dies sedis ejus: putabant se in aeternum regnaturos. Perfudisti confusione. Haec omnia venerunt Judaeis. Non tamen ablato Christo, sed dilato.
12.51
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXVII.
12.51
Cum Psalmista dicat, Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? quomodo Christus in Evangelio e contrario videtur promisisse, dicens, Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum?
12.52
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.52
De alia morte Psalmista egit, de alia quoque Salvator praedixit. Et Psalmista quidem dicens, Quis est homo qui vivit, et non videbit mortem? de morte carnis sciscitans loquebatur, et confirmans praenuntiavit, quia nullus omnino sit, qui vivat et non videat mortem. Tanquam si diceret: Nullus est alius homo, qui vivit et non videat mortem, nisi ipse solus qui animam suam eruit de manu inferni, id est, qui pro nobis mortuus est, et ultra non moriens resurrexit. Quia vero Dominus in Evangelio loquitur promittens. Si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum; non de hac corporali morte dixit, qua omnes moriuntur, sed de morte aeterna, id est, morte damnationis cum diabolo et angelis ejus. Ipsa est vera mors, nam ista migratio est. Secundum hunc ergo sensum, non sunt haec duo contraria.
12.53
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXVIII.
12.53
Cum Psalmista dicat, Quis similis erit Deo inter filios Dei, quomodo apostolus dicit, Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est?
12.54
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Gregor. Magn. lib, XVIII, Moral., n. 79).
12.54
Unde ergo similes, et unde non similes, nisi quia huic sapientiae et similes erunt ad imaginem, et non erunt similes ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, quia habent circumscriptionem.
12.55
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO LXXXIX.
12.55
Cum David de Christo dicat in psalmo centesimo nono, Dominus a dextris tuis, quasi significet Deum Patrem ad dexteram assistere Filii: quomodo Paulus quasi e contra in epistola ad Ephesios, Christum ad dexteram Patris sedere pronuntians, dicat: Sedere eum fecit ad dexteram suam in coelestibus; praesertim cum idipsum quod Paulus dicit, et Psalmista in principio praedicti psalmi testetur, dicens: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis?
12.56
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.56
Cum dicitur, Sede a dextris meis, Pater Filium ad dexteram suam collocasse intelligitur. Et cum dicitur, Dominus a dextris tuis, ad ipsum Patrem sermo dirigitur, quasi ei dicatur: O Deus Pater, ecce Dominus Christus a dextris tuis sedens, confringet in die irae suae reges. Et nihilominus utroque testimonio insinuatur Filius ad Patris dexteram sedens.
12.57
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XC.
12.57
Cum Psalmista dicat, Superbo oculo, et insatiabili corde, huic non convescebar, quomodo e contrario Dominus in Evangelio legitur, cum superbis et peccatoribus manducasse?
12.58
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug. enarrat, in hunc Psal. n. 8 et 9).
12.58
Quid est, non convescebar? non cum illo manducabam. Vesci enim manducare est. Cur ergo ipsum primo Dominum invenimus manducasse cum superbis? nam superbus quidam invitaverat illum: ipse est cui displicuit, quia mulier peccatrix, quae erat in civitate famosa, accessit ad pedes Domini. Iste Pharisaeus superbus erat, sed convescebatur cum illo Deus. Quomodo nobis proponit haec? Quando ipse non fecit, ad imitationem suam nos hortatur. Videmus eum convivatum esse cum superbis; quomodo nos prohibet ne convivemur cum eis? Convivamur nos quidem cum fratribus propter correctionem aliquam: tenemus nos etiam a fratribus nostris, et non cum eis convivamur, ut corrigantur. Cum extraneis potius convivamur et cum paganis, quam cum his qui nobis haerent, si viderimus eos male vivere, ut erubescant, et corrigantur, sicut dicit Apostolus: Si quis non obaudit verbo nostro per epistolam, hunc notate, et nolite commisceri cum eo: et non ut inimicum existimetis, sed corripite ut fratrem. Facimus hoc plerumque propter medicinam, et tamen cum extraneis multis, et cum impiis saepe vescimur. Quid est hoc, Superbo oculo, et insatiabili corde, huic non convescebar? Habet epulas suas cor pium, habet epulas suas cor superbum. Nam propter cibos ipsos cordis superbi, ideo dixit, insatiabili corde. Cor superbum unde pascitur? Si superbus est, invidus est, et aliter non potest. Superbia mater invidentiae est. Omnis ergo superbus, invidus est. Si invidus est, malis alienis pascitur. Unde dicit Apostolus: Si mordetis, et comeditis invicem, videte ne ab invicem consummamini. Videntes ergo comedentes, nolite his convesci, fugite tale convivium. Neque enim se satiant gaudendo de malis alienis, quia insatiabili corde sunt: cave ne capiaris in epulis eorum.
12.59
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCI.
12.59
Cum in psalmo centesimo sexto Psalmista dicat, Et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt minorata: quomodo quasi e contrario videtur subjungere dicens, Pauci facti sunt, et vexati sunt?
12.60
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug. enarrat. in hunc psal., n. 13 et 14).
12.60
Jumenta et pecora dicuntur in Ecclesia simpliciter ambulantia, seu vitilia, non multum docta, sed fide plena. Ergo et spiritales et carnales benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt minorata. Istud capitulum psalmi ad fideles populos refertur; hoc autem quod subsequitur, Pauli facti sunt, et vexati sunt, de haereticis dicitur: quia omnes qui se dividunt ab unitate, pauci fiunt. Multi enim sunt sed in unitate, dum non separantur ab unitate. Cum enim coeperit ad eos non pertinere multitudo unitatis, in haeresi et in schismate pauci sunt.
12.61
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCII.
12.61
Cum psalmista dicat: Non mortui laudabunt te, Domine, quomodo idem quasi e contrario videtur dicere: Laudabo nomen tuum in aeternum, et in saeculum saeculi, necnon et illud: Beati qui habitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te?
12.62
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug., enarrat, in psal. CXLIV, n. 5).
12.62
Dictum est quidem: Non mortui laudabunt te, Domine, sed in illis de quibus dicitur: A mortuo velut qui non sit, periit confessio, non illis de quibus ait: Qui credit in me, licet moriatur, vivit. Quia et Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob non est mortuorum, sed vivorum. Si enim nunquam nisi ipsius eris, nunquam a laude ipsius tacebis. Audi Apostolum: Nemo enim, inquit, sibi vivit, et sibi moritur. Sive enim vivimus, Domino vivimus; sive morimur, Domino morimur. Ad hoc enim, iterum inquit, Christus mortuus est, ut et mortuorum et vivorum dominetur. Ergo quia magnitudinis ejus non erit finis, laudis quoque nostrae, qui Deo placebimus etiam cum mortui fuerimus, finis non erit.
12.63
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCIII (Alias 220).
12.63
Cum Psalmista dicit: Omnis homo mendax, ei responderi potest: Si omnis, et tu; falsaque tam erit sententia quam mendax ipse protulisti. Si vero ipse non mendax, vera jam sententia non erit, quia dum tu verax, non omnis homo cognoscitur mendax.
12.64
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.64
Sed notandum quod praemittitur: Ego dixi in excessu mentis meae. Per excessum ergo mentis etiam semetipsum transiit, cum de hominis qualitate definivit. Ac si patenter dicat: De falsitate omnium hominum inde veram sententiam protuli, unde ego ipse super hominem fui. In tantum vero et ipse mendax, in quantum homo; in tantum autem omnino non mendax, in quantum per excessum mentis super hominem.
12.65
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCIV.
12.65
Cum Psalmista dicat: Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulabunt, quomodo credendus est Paulus apostolus in viis Domini ambulasse, cum de seipso confiteatur dicens: Non enim quod volo, facio bonum, sed quod volo malum, hoc ago? praesertim cum e contra idem Paulus in viis Domini se ambulasse fixis sententiis protestatur dicens: Nonne eodem spiritu ambulabimus? et ad Timotheum: Bonum certamen certavi, cursum consummavi( II Tim. IV, 7). Quid est hoc? Aut ergo sancti Domini non ambulant in viis Domini, aut si ambulant, non operantur iniquitatem. Si non operantur iniquitatem, non habent peccatum, quoniam peccatum iniquitas est. Peccatum autem quomodo non habent, cum dicitur: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est?
12.66.1
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug., serm. 2 in psal. CXVIII, n. 2).
12.66.1
Audiamus ipsum apostolum Paulum de hac quaestione si placet. Imo quia placet, interrogemus. Dic nobis, Paule beatissime, utrum ambulaveris in viis Domini, cum in carne adhuc viveres? Respondet: Nonne eodem spiritu ambulavimus? Nonne iisdem vestigiis? et illud: Per fidem enim ambulamus, non per speciem: Et illud: Bonum certamen certavi, et reliqua. Satis ergo sint ista responsa, quibus apostolum Paulum in viis Domini ambulasse didicimus. Sed ab illo et aliud inquiramus. Dic, obsecro, Paule, quando adhuc in carne vivens in viis Domini ambulabas, habebas peccatum, an sine peccato eras? Et hic ergo respondet: Nonne legistis ubi confiteor, dicens: Non enim quod volo, facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago? et hoc audivimus. Jam itaque illud interrogamus. Quomodo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas, hoc agebas, cum Psalmista sanctus intonet dicens: Non enim qui operantur iniquitatem, et reliqua. Audi continuo respondentem per sententiam consequentem: Si quod nolo, hoc, inquit, facio, jam ego non operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Ecce quemadmodum qui ambulant in viis Domini, non operantur peccatum, et tamen non sunt sine peccato; quia jam non ipsi operantur iniquitatem, sed quod habitabat in eis peccatum.
12.66.2
Verum ita soluta est ista quaestio, ut difficilior altera nasceretur. Quomodo agat homo, quod ipse non agit? Utrumque enim dixit, et: Non quod volo, ago, et: Non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Unde et intelligere debemus, quando peccatum quod habitat in nobis, operatur in nobis, tunc nos id non operari, quando nequaquam voluntas nostra ei consentit, et tenet etiam corporis membra ne obediant desideriis ejus. Quid enim operatur peccatum nolentibus nobis, nisi sola illicita desideria, quibus si voluntatis non adhibeatur assensus, movetur quidem nonnullus affectus, sed nullus ei relaxatur effectus? Hoc praecepit idem Apostolus ubi dicit: Non ergo regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus. Sunt itaque desideria peccati, quibus nos prohibuit obedire. Operantur ergo peccatum haec desideria, quibus si obedimus, et nos operamur. Si autem obtemperantes apostolo, non eis obedimus, non illud nos operamur, sed quod in nobis habitat peccatum. Si autem desideria nulla haberemus illicita, nec nos, nec peccatum mali aliquid operaretur in nobis. Motum porro illiciti desiderii, cui non obediendo non eum nos operamur, ideo et nos agere dicimur, quoniam non est naturae vigor alienae, sed languor est noster, a quo languore omnimodo salvi erimus, cum et animo et corpore immortales facti fuerimus. Quapropter, et quia in viis Domini ambulamus, non obedimus desideriis peccati; et quia non sumus sine peccato, habemus desideria peccati. Ac per hoc jam nos ea non operamur, non eis obediendo, sed quod in nobis habitat peccatum, eadem commovendo. Non enim qui operantur iniquitatem, id est qui obediunt desideriis peccati, in viis Domini ambulaverunt. Et quoniam tentatio est vita humana super terram; etiamsi a criminibus longe simus, non tamen deest, ubi desideriis peccati vel facto vel dicto vel cogitato obediamus, quando adversus majora vigilantibus, quaedam incautis minuta subrepunt, quae si adversus nos colligantur, etsi non singula suis motibus conterunt, omnia tamen acervo nos obruunt. Et propter haec etiam hi qui ambulant in viis Domini, dicunt: Dimitte nobis debita nostra, quoniam ad vias Domini et ipsa oratio pertinet, et ipsa confessio, quamvis non ad eas peccata pertineant.
12.66.3
Itaque in viis Domini, quas omnes fides una complectitur, qua in eum creditur qui justificat impium, qui etiam dixit: Ego sum via, nemo peccata operatur, sed confitetur. Deviat ergo cum peccat; et ideo peccatum viae non tribuitur, quod a deviante committitur, sed in via fidei pro non peccantibus habentur, quibus peccata non imputantur. De quibus apostolus Paulus justitiam fidei commendans, in psalmis scriptum esse monstravit: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata. Beatus vir, cui non iniputavit Dominus peccatum. In hac autem via, id est, in fide pia quisquis ambulat, aut peccatum non operatur, aut si quid a deviante committitur, propter viam non imputatur, et tanquam non fuerit operatus accipitur, et ideo bene etiam sic intelligitur: Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus ambulaverunt, ut hanc iniquitatem significaverit, quae recedit a fide, aut non accedit ad fidem. Qui ergo operantur iniquitatem, id est, infidelitatem, non in viis ejus ambulaverunt, quia in Christum non crediderunt.
12.67
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCV.
12.67
Cum Psalmista dicat: In corde meo abscondi eloquia tua, et reliqua, quomodo consequens est, ut subjungere videatur dicens: Benedictus es, Domine, doce me justificationes tuas?
12.68
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (D. Aug., ex serm. 5 in psal. CXVIII n. 4).
12.68
Quomodo adhuc ea quaerit discere, quae abscondita jam custodit in corde, quod utique non fecisset, nisi ea didicisset; nisi quia eas vult faciendo discere, non loquendo, vel memoria retinendo? Quoniam ergo sicut in alio psalmo legitur, benedictionem dabit, qui legem dedit; ideo benedictus es, Domine, doce me justificationes tuas. Quia enim in corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi, legem dedisti; da etiam benedictionem gratiae, ut faciendo discam, quae intimando jussisti.
12.69
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCVI.
12.69
Quomodo David dicit: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui, cum Paulus apostolus dicat inscrutabilia esse judicia Dei, et investigabiles vias ejus? Quis omnia judicia Dei enuntiare possit, cum investigare non possit?
12.70
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex serm. 6, in eumdem psal., num. 1 et 2).
12.70
Nunquid judicia Dei nescit Ecclesia? Scit plane. Nam scit utique qualibus dicturus sit judex vivorum et mortuorum: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum; et qualibus dicturus sit: Ite in ignem aeternum. Scit, inquam, neque fornicatores, neque idolis servientes, neque hos, neque illos, quos ibi apostolus Paulus enumerat, regnum Dei possessuros. Scit iram et indignationem, tribulationem et angustias in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci: gloriam vero, et honorem, et pacem omni operanti bonum, Judaeo primum et Graeco. Haec atque hujusmodi judicia Dei evidenter expressa novit Ecclesia: sed non ipsa sunt omnia, cum sint quaedam inscrutabilia, et sicut multa abyssus profunda et occulta. An et ipsa nota sunt quibusdam excellentioribus membris hominis hujus, qui cum suo capite Salvatore totus est Christus? Inscrutabilia enim fortasse dicta sunt homini, quia viribus suis ea non potest perscrutari. Sed cur non possit dono Spiritus sancti, cuicumque hoc Dominus conferre dignatur? Sic enim et illud dictum est: Deus habitat lucem inaccessibilem: et audimus tamen, Accedite ad me, et illuminamini: quae utique quaestio ita solvitur, ut inaccessibilis sit viribus nostris, accedatur autem ad eum muneribus suis. Quanquam etsi nemini omnino sanctorum, quandiu corpus quod corrumpitur, aggravat animam, omnia judicia Dei scire conceditur, quia revera multum est ad hominem, cum profecto( ut aliquid exempli gratia dicam, unde judiciorum Dei conjiciatur immensitas) nemo sine judicio Dei sit tardus in animo, vel claudus in corpore: habet tamen unde dicat Ecclesia, hoc est, populus acquisitionis, et veraciter dicat: In labiis meis enuntiavi omnia judicia oris tui, id est, nihil judiciorum tuorum tacui, quae mihi per eloquia tua innotescere voluisti, sed omnia prorsus in labiis meis enuntiavi. Hoc enim significatur; quia non ait, omnia judicia tua, sed omnia judicia oris tui, id est, quae mihi dixisti: ut per os ejus eloquium ejus intelligamus. Quod factum nos in revelationibus sanctorum pluribus, et Testamentis duobus scimus. Quae omnia judicia usquequaque in labiis suis enuntiare non cessat Ecclesia.
12.71
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCVII.
12.71
Cum Psalmista in centesimo decimo octavo psalmo dicat: A judiciis tuis non declinavi, quomodo in subsequentibus ipse quasi e contrario expetere videtur, dicens: Judicia tua doce me? Quomodo ergo a judiciis non declinavit, si ea non noverat? Porro si noverat, quomodo ea doceri se petebat?
12.72
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.72
Augustinus hoc ita exponit, dicens:« Ut intelligeremus verba proficientis, et addi sibi ad id quod acceperat, postulantis.»
12.73
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCVIII.
12.73
Quomodo concordantia approbentur, quae contraria sibi videntur de his quae Psalmista dicit, Evangelium e contra respondit? Sic enim de charitate Psalmista scribit: Latum mandatum tuum nimis. Et iterum: Statuisti in spatioso loco pedes meos. Si igitur lata est charitas, per quam pervenitur ad Deum, quomodo e contra in Evangelio Dominus dicit: Intrate per angustam portam? Item alia duo similia, quae sibi videntur esse contraria. Dicit enim Psalmista: Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras. Et quasi e contra Dominus in Evangelio dicit: Jugum enim meum suave est, et onus meum leve. Quomodo ergo lata est charitas, si angusta porta? quomodo jugum suave est, et onus leve, si in praeceptis Dei hae viae durae sunt, quae custodiuntur?
12.74
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Gregor. Magn., lib. II Hom. in Ezech., hom. 5, n. 13).
12.74
Sed hanc nobis quaestionem citius ipsa charitas solvit; quia via Dei et inchoantibus angusta est, et perfecte jam viventibus lata. Et dura sunt quae contra usum spiritaliter in animo proponimus, et tamen onus Dei leve est, postquam hoc ferre coeperimus: ita ut pro amore ejus et persecutio placeat, et omnis pro eo afflictio in mentis dulcedinem veniat; sicut sancti quoque apostoli gaudebant, cum pro Domino flagella tolerabant. Ipsa ergo angusta porta amantibus lata fit; ipsae viae durae spiritaliter currentibus molles et planae fiunt. Dum enim sciat animus se pro temporalibus doloribus gaudia aeterna recipere, et hoc incipit, per quod affligitur, amare.
12.75
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO XCIX (Alias 121).
12.75
Cum Psalmista dicat: Qui fundavit terram super aquas, quomodo Job dicit: Qui fundavit terram super nihilum?
12.76
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.76
Ut duo haec sibi non videantur esse contraria, id ex majorum disputatione collegimus. Dicit etiam Ambrosius: De terrae qualitate sive positione sufficiat Scriptura. Secundum Job sciendum, quia suspendit terram in nihilo. Philosophi quoque similiter opinantur, aere denso terram sustineri, et quasi spongiam in medio aeris mole sua immobilem pendere: sicque ut aequabili motu hinc atque inde, veluti alarum suffulta remigiis ex omni parte libera propendeat, nec in partem possit inclinari alteram. De hoc vero quod Psalmista dicit: Qui fundavit terram super aquas, ut superiori intelligentiae non videatur esse contrarium, sic beatus Augustinus disputationis suae texit oraculum. Ait enim:« Quid est, qui firmavit terram super aquas? Obscura etiam quaestio est: quia terra gravior videtur, ut non portari aquis, sed aquas potius portare credatur. De qua re ne adversum eos, qui se putant ista certis rationibus comperisse, contentiose Scripturas nostras defendere videamur, sive illud ita, sive aliter sit, habemus quod de proximo intelligamus. Terra quae habitatur ab hominibus, et terrestria continet animalia, quae alio modo in Scripturis arida dicitur, super aquas esse fundata dicitur, quod aquis circumfluentibus superemineat. Non enim quae dicitur littoraria civitas super mare fundata, ita sub ea mare est, quemadmodum sunt aquae sub speluncarum cameris, aut sub navibus supernatantibus: sed ideo nuper mare dicitur, quia inferiori mari supereminet. Sic dictus est Pharao exisse super aquam; ita enim habet Graecus, quod quidam Latini habent, ad aquam. Sic Dominus super puteum sedebat: quod ambo superiores essent, quam flumen et puteus, ille juxta flumen, iste juxta puteum.» Ergo si haec secundum praedictum intellectum rimentur, in nullo sibi contraria erunt.
12.77
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO C (Alias 97).
12.77
Dum David in psalmo centesimo quadragesimo secundo dicat: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens, quomodo quasi e contrario Paulus videtur dicere: Elegit nos in Christo ante constitutionem mundi, ut essemus sancti et immaculati coram ipso? Aut enim sancti et immaculati coram Deo Ephesli sunt, quibus apostolus scribit, et falsum est hoc quod dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens; aut si nemo justificabitur in conspectu Dei, falsum est quod praecessit, sanctos et immaculatos esse in conspectu Dei.
12.78
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO.
12.78
Ad haec bifarie respondendum est. Non enim ait Paulus: Elegit nos ante constitutionem mundi, cum essemus sancti et immaculati; sed elegit nos, ut essemus: hoc est: Qui sancti et immaculati ante non fuimus, ut postea essemus. Quod et de peccatoribus ad meliora conversis dici potest, et stat illa sententia, Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens, id est, in tota vita sua, in omni quod in mundo isto versatus est tempore. Nam eliguntur Paulus et qui similes ei, non quia erant sancti et immaculati; sed eliguntur et praedestinantur, ut in consequenti vita per opera et virtutes sancti et immaculati fiant. Deinde et sic sentiendum est, quia dixerit non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens, id est, non justificabitur omnis, justificabuntur aliqui.
12.79
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO CI (Alias 98).
12.79
Cum in centesimo quadragesimo quarto psalmo scribatur de Deo: Magnitudinis ejus non est finis quomodo, in psalmo octogesimo octavo quasi e contrario dicitur: Deus qui glorificatur in consilio justorum, magnus et terribilis super omnes, qui in circuitu ejus sunt? Si ubique Deus, qui poterunt esse in circuitu ejus, ut ille quasi in medio positus ab aliis circumdetur? Si enim habet aliquos in circuitu, quasi undique finitus intelligitur. Porro si verum dictum est de Deo, Magnitudinis ejus non est finis, qui remanent qui sint in circuitu ejus?
12.80
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug., serm. 1 in psal. LXXXVIII, n. 8)
12.80
Nisi quia ille qui ubique est, voluit per carnem in uno loco nasci, in una gente conversari, in uno loco crucifigi, ex uno loco resurgere, ex uno loco ad coelum ascendere? Ubi hoc fecit, in circuitu ejus gentes sunt. Si ibi remaneret, ubi ista fecit, non esset magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt. Quia vero ibi sic praedicavit, ut inde sui nominis mitteret praedicatores per omnes gentes, toto orbe terrarum faciendo miracula per servos suos, factus est magnus et terribilis in omnes qui in circuitu ejus sunt.
12.81
EX LIBRO PSALMORUM. INTERROGATIO CII (Alias 99).
12.81
Cum Psalmista dicat: Prope est Dominus omnibus invocantibus se in veritate, quomodo Salomon dicit: Invocabunt me, et non exaudiam?
12.82
EX LIBRO PSALMORUM. RESPONSIO (Ex Aug., enarrat. in psal. CXLIV, n. 22, ad sensum, non ad litteram).
12.82
Multi Dominum invocant, sed non in veritate, quaerentes ab illo terrenarum rerum lucra vel praedia. Alia ab illo quaerunt, et ipsum non quaerunt. Qui autem Dominum ipsum, a quo acceperunt de quibus gaudent, praeponunt omnibus rebus quas acceperunt, et ipsum Deum non propter aliud aliquid, sed propter semetipsum quaerunt, et amare videntur, ii omnes in veritate invocant Dominum, et prope esse eis Dominus creditur. Non omnibus scilicet, qui et mala ab illo petunt, et transitoria quaerunt; sed hos tantum omnes dicit, quibus invocantibus se in veritate proximus fit, qui ea sibi a Domino dari expetunt, quae ipsi Domino placita sunt.