Reader

CAPUT IX. De S. Flaviani Constantinopolitani episcopi ad apostolicam sedem appellatione. Falsa Joannis Launoii, Paschasii Quesnelli aliorumque sententia, quod ad novum generale concilium appellaverit, proponitur. Et denique tamquam infirma et valde fallacia horum argumenta certis evidentibusque demonstrationibus evertuntur et prorsus eripiuntur.

Ita novarum rerum studio Quesnelli animus fuit adductus, ut peregrinas doctrinas et a communioribus opinionibus discrepantes vendere cupiens, erroneis falsisque argumentis ratiocinari minime erubuerit, a quibus removeri nequidem voluit, cum veritas luce splendidior eidem occurrebat. Vehementer enim a suis constrictus praejudiciis, quibus semper in disputationibus congressionibusque habendis adhaesit, atque a clarissimorum doctissimorumque virorum semitis recedens, rerum cortices dumtaxat attingendo, sophismata fallacesque conjecturas veritatis colore depinxit, non tantum ut lectores deciperet, sed ut in apostolicam sedem odium exerceret, novamque in Ecclesia regiminis rationem stabiliret, praetextu antiquitatis persequendae et illustrandae. Hujusmodi sibi proposuisse scopum in omnibus suis scriptis mihi persuasum est. Sed potissimum id intellexi, cum octavam ejus dissertationem lustrandam assumpsi. Arbitrabar enim quod agens ibidem de celebri S. Flaviani appellatione ad apostolicam sedem, nullo invidiae spiritu se duci passus esset; sed voluisse in tanti argumenti negotio insistere vestigiis prudentum eruditorumque scriptorum, qui jampridem eum praecesserunt in hocce pertractando argumento, de quo nos in praesens verba facere statuimus. Baronii nimirum, Bellarmini, Joannis Davidis, cardinalis Peronii, Christiani Lupi, aliorumque. Quippe qui ex animo veritatem exquirentes, non tantum Ephesini latrocinalis statum, ordinem resque in eo gestas narraverunt, nullo prorsus mendaciorum fuco adhibito, quemadmodum opus erat; sed etiam ipsius sancti Flaviani ad apostolicam sedem appellationem, tamquam ratam, et validam, et juxta ecclesiastici juris formam factam fuisse asseverarunt. Tantum vero abest ut Quesnellus optimam hanc viam ad sincera ecclesiasticae historiae studia conducentem ingredi voluerit, ut potius, relictis planissimis semitis quas praefati clarissimi quondam viri prosecuti sunt, eos potius in scenam traduxerit exagitandos, et ignorantiae notam inusserit eis, quod judicaverint Flavianum apostolicam sedem, non potius generale concilium, appellasse; contra vero ipse, Launoii falsas conjecturas atque commentitias opiniones secutus, ejusdem Flaviani appellationem non ad apostolicam sedem, vel ad S. Leonem factam fuisse, sed ad generale concilium ab ipso episcopo provocante novumque judicium postulante fuisse directam. Suam ergo dissertationem Quesnellus aggressurus, eam simulat conscribere ex iis quae habet S. pontifex Leo in epistolis 39 et 40, quod sequenti epigraphe indicare voluit: Dissertatio octava de causa Flaviani episcopi Constantinopolitani in pseudosynodo Ephesina damnati atque depositi, ad epistolas 39 et 40 S. Leonis ad Theodosium imperatorem.

Hanc autem dissertationem aggreditur scribendo« appellationum 394 quae ad apostolicam sedem delatae dicuntur primis Ecclesiae saeculis, omnium celeberrimam esse, quae data est a Flaviano post latam adversum se a Dioscoro sententiam.» Paucis indicat fundamenta eorum qui affirmativam partem propugnant. Et statim subjicit:« De hujusmodi appellatione, quae epistolae 39 et 40 praecipua est et unica fere materies, paucis saltem disserendi necessitatem susceptum indicit consilium, etsi prolixiorem tractationem argumentum a doctioribus jam pridem ventilatum non exigat.» Ut tamen facilius sensim a doctiorum sententia qui hocce argumentum illustrarunt abscederet, annotandum censuit numquam a S. Leone scriptum esse sedem suam a Flaviano esse appellatam, sed generatim dici appellationem esse interpositam, ut in hujus epist. cap. 3 loquitur, et quod legati ipsius fideliter reclamarunt, et iisdem libellum appellationis Flavianus episcopus dedit. Sibi concinere arbitratur Ephesinae synodi Acta Graeca, in oecumenica Chalcedonensi relecta, in quibus aliud nihil a Flaviano dictum refertur quam istud recuso te, παραιτοῦμαί σε, et ab Hilaro, Leonis legato, contradicitur, κοντραδίκιτουρ. Ex quibus ait pergit ratiocinari. Sive enim veram appellationem intellexerit Flavianus, ut scriptor novellus operose contendit adversus Marcam, sive recusationem, quod affirmant alii, et ipse David tandem fatetur, perinde est: hoc unum assero, Leonis mentionem a Flaviano vel appellante vel recusante factam non fuisse. Clarissimi Petri de Marca opinionem a Davide exagitatam defendendam assumit; et in ejus impugnatorem graviter invehitur, quod pervicaciter propugnari hoc loco voluerit consuetas judiciorum canonicorum formulas, cum omnia contra jus fasque a Dioscoro praesumpta cognoscantur, nec Ephesino latrocinio accommodari ullo modo possint solitae judiciorum consuetudines et formulae.« Esto enim( ait) recusationi non sit locus secundum juris ordinem, nisi ante latam sententiam, nec appellationi nisi post prolatum judicium, optime id quidem, vel cum legitimus judex merito in suspicionem venit, vel ab incompetente judicium adornatur.» Tandem concludit Quesnellus: At nihil tale in Ephesino concilio reperias. Synodum ait legitime fuisse congregatam jussu principis assensuque Romani pontificis, qui etiam per legatos intererat, recusari ac repudiari nullatenus potuit. Hactenus vero jocari voluisse Quesnellum, ut lectores deciperet, deceptosque in suam traheret opinionem, quis non videt? Calamum stringere fingit contra Joannem David, Petri de Marca adversarium, et ludendo in verbis sibi blanditur, eam Ephesinam synodum in suis exordiis recusari et repudiari nullatenus potuisse, quia legitime congregata jussu principis et Romani pontificis assensu.

Sed in hac convocatione difficultatem non versari, lippis tonsoribusque notum est. Quamvis tamen dictis in superioribus inhaerendum sit, ostendentes Theodosium apostolicae sedis auctoritatem, non consensum tantum, adhibuisse pro ea synodo habenda. Igitur recusari ac repudiari potuit illa synodus statim in suis exordiis. Quando videlicet Dioscorus, nulla legitima auctoritate munitus, synodum ipse pro arbitrio facere aggressus, deturbando e loco in quo episcopus Constantinopolitanus sedere debebat ipsum Flavianum, illius Ecclesiae legitimum pastorem; quando 395 instructus de mandatis quae legati S. Leonis deferebant, debitum locum et honorem nec ipsis dedit, nec umquam permisit quod commonitoria et epistola dogmatica quae exhibuerunt in synodo legerentur. Quid plura? Potuit rejici et recusari illa synodus, quando Flaviano, legatis pontificiis caeterisque Patribus orthodoxis innotuit jam omnem lapidem a Dioscoro moveri ut soli Eutychianae factionis adhaerentes, numero, auctoritate, viribus adversum catholicam fidem religionisque pietatem praevalerent. An non in iis exordiis, Flavianus, Eusebius Dorylaei episcopus pontificiique legati potuissent recusare locum habere in eo conventu? At detinebantur a militibus imperialibus, qui ecclesiam hujusque fores custodiebant. Verum, ubi milites, gladii, fustes, qualis synodus quae recusari non possit? Ad haec ergo Quesnellum animadvertere oportebat, antequam licenter scriberet non potuisse initio synodum illam recusari. Sed( addit) tunc primum potuerunt recusari Dioscorus, ejusque synodus, cum ille omnia per vim scelusque sibi vindicans, et omnem judiciorum formam subvertens, ex episcopo visus est in praedonem et sicarium evadere, et synodum primum legitimam convertere in latrocinium. Tunc non tantum appellationi, quae legitimum ac competentem judicem supponit, quam recusationi et protestationi locus erat contra conventum, quem nulla ratio, ut loquitur S. Leo, synodum vocari sinit. Non sibi constare Quesnellum, vel nonnisi oscitanter Ephesini concilii historiam lustrasse, mea quidem sententia est. Idcirco dicat, amabo, undenam hoc latrocinii initium, in quo Dioscorus omnia per scelus sibi vindicavit, omnemque judiciorum formam subvertit, desumendum sit? Forte supponit Dioscorum tale scelus tantamque tyrannidem exercere non coepisse statim ac synodus convenit? Immo scelus jam mente a tribus mensibus praeconceptum libere et quasi furens, non amplius animo cohibere valens, in illis primis exordiis patefecit, illudque pedetentim auxit et consummavit tragicis illis actionibus quibus tota gestorum series referta fuit. Si igitur, Quesnello auctore, recusationi, protestationi appellationique locus erat cum primum Dioscorus illegitimum, et non competentem, judicem se reddidit, inde sequitur potuisse Flavianum in suis exordiis recusare et repudiare illam synodum, quia et in exordiis Dioscorus erat judex incompetens, et quia merito omnes ab eo artes adhibitae trium mensium spatio in suspicionem tantorum patratorum facinorum adducebant. Creditne Quesnellus Dioscori artes et machinationes, antiquas aemulationes et privata odia, Flavianum, Eusebium Dorylaei, legatos pontificios latuisse? Jocatur lepide. Itaque cum veritate concludendum est synodum illam legitimam fuisse quoad convocationem tantum, quia imperator ad eam cogendam apostolicae sedis auctoritatem voluit adhibere.

Pergit Quesnellus ut discrimen assignet recusationem inter et appellationem, dicens in pluribus consistere; quorum unum est quod recusatio sententiam in irritum mittit, tamquam ab incompetente judice latam; appellatio vero suspendit solummodo sententiae effectum, tamquam injuste a judice, licet idoneo, profectam, donec a superiori ad examen revosetur. Addit deinde Ephesinum judicium, synodi nomine indignum praedicatum fuisse a Leone, etiam ante iteratam cognitionem, ut satis significet magis recusationi quam appellationi locum fuisse. Quid vero ex his? nisi illegitimam fuisse synodum in suis exordiis, quod Quesnellus paulo ante negavit. Quare ut principaliorem alium sibi praefixum scopum attingeret, 396 recitavit illa S. Leonis verba, quae in variis ejusdem epistolis leguntur, quibus conqueritur quod hi qui collecti sunt de fide et errantibus non secundum consuetudinem protulerunt, ubi primates synodi nec resistentibus sibi, nec consentientibus pepercerunt; ubi non omnes qui convenerant interfuisse cognovimus; ubi alios rejectos, alios didicimus intromissos, qui pro unius Dioscori arbitrio impiis subscriptionibus captivas manus dederunt; ubi in omnes saevitum est Ecclesias. His S. Leonis verbis addidit, et quidem rationabiliter, haec alia Quesnellus: Ubi scripta apostolicae sedis episcoporum auribus publicari non sunt permissa; ubi ejusdem legatis suus locus non est concessus; ubi Chalcedonenses Patres testati sunt summam violentiam factam fuisse. Ex quibus tamen omnibus hanc inferri consecutionem arbitratur. Hinc vides( ait) quam merito jure clamavit Flavianus, παραιτοῦμαί σε, Recuso te. Vellem tamen ut lector Quesnelli artem hic animadverteret, qua videlicet a recusatione ad appellationem gradum facere contendat, quibusque coloribus eam studeat ornare. Subdit enim:« Quia episcoporum fere omnium consensus ac subscriptio nonnullam synodi imaginem impio conventui conciliabant, imperatorisque ac potestatum interveniebat auctoritas, Flaviano visum est, cum postmodum libellum apostolicae sedis legatis tradidit, hanc appellationis vocem usurpare, ut ex jure appellationis novae synodo locus daretur.» Videtne lector ad quem scopum tendat tota praecedens Quesnelli fabulatio? Ex Launoio enim aliisque novitatum scriptoribus hanc doctrinam deprompsit, quam tamen scite et erudite suis auctoribus exagitatis Joannes David eripuit, perspicue ostendendo Flaviani illam loquendi formulam, παραιτοῦμαί σε, veram significare appellationem.

Et quidem Quesnellus ipse post magnum et inutilem verborum apparatum, utrumque dare coactus est. Videlicet Flaviani recusationem appellationem indicasse. Sed momenta omnia quae ad hanc veram appellationem demonstrandam concurrunt ita maligne interpretari nisus est, ut contenderit ad apostolicam sedem non fuisse delatam, quia Flavianus appellans Leonis nomen non interposuit, et Leo ipse in suis epistolis post Ephesinam synodum scriptis suffragatur. Vult tandem Quesnellus Flaviani appellationem vagam fuisse, et ad novum concilium ordinatam, cum nullibi S. P. affirmet suam sedem appellatam fuisse:« Quod pontifex sedis suae jurium studiosissimus numquam omisisset, si ita fuisset. Sed appellationem simpliciter interjectam asserit.» Hanc doctrinam, ut diximus, ex Launoio mutuatus est. Quam ut Launoius contra Bellarminum probaret, epistolam S. pontificis ad Theodosium exscripsit, eamque eminentissimo scriptori pontificiorum jurium vindici objecit, scribendo:« Cum in Bellarmini argumentum et in Leonis epistolam inspicio, adducor facile ut credam Bellarminum Leonis epistolam non legisse, sed deceptum fuisse ab amanuensi suo, qui illi dixit Flavianum ad Leonem appellasse. Nam pontifex hoc in epistola sua non scribit. Flavianum appellationis libellum dedisse scribit, sed ad quem dederit non scribit.» Hinc ergo quasi divinando ex praecedentibus ita ratiocinari assumit. Credibile est Flavianum provocasse ad synodum quae liberior foret, et numerosior. Nam Leo et Romana synodus unum id agunt, ut imperator generalem intra Italiam synodum celebrari jubeat, quae excitatis tumultibus et controversiis finem imponat. Tandem idem Launoius praefatae suae epistolae istum paragraphum aut caput his verbis claudit: Verum Flavianus ad Leonem provocaverit? Non ideo provocavit ut Flaviani causam Leo solus judicet, sed ut generalis synodus cum Leone judicet. Lepidum mendacium a Quesnello, ut diximus, adoptatum. Sed quomodo cohaerere possunt ista cum Flaviani 397 consilio agendive ratione? Qui jam olim ratam habuit Eutychetis ad Romanum pontificem appellationem, expresse scribendo, et appellasse vestram sanctitatem; quique ante quatuor menses suam et Eutychetis causam ad generale concilium deferri negavit, et ut ab hoc indicendo S. pontificem se abstineret obtestatus est. Jam vero mutata sententia sollicitus efficitur pro nova generali synodo, et pro ea cogenda, post tot tantasque clades et calamitates, appellationem interposuit? Quid? Praenovit forte Flavianus se infensum habiturum Leonem, quem paulo ante legitimum judicem habere desideravit, qui scripsit solam Romani pontificis defensionem, solum istius consensum sibi et toti Ecclesiae prodesse posse? Flavianus, inquam, auctore Launoio et Quesnello suffragatore, concilium generale pro sua defensione petiit, qui pariter affirmavit propter synodos sanctas ubique turbari Ecclesias, et causam de qua agebatur solo pontificio subsidio indigere, et pontificias litteras seu scripta sibi dari exposcebat? Is ergo Flavianus, qui non animo dumtaxat haec agitaverat, sed scripto etiam expresserat, mutato dictamine atque consilio, ad synodum generalem, et quidem numerosiorem, provocasse credibile est? Figmentum apage! Post latrocinium enim Ephesinum, experientia didicerat antiquas aemulationes et privata odia maxime in synodis propter diversas factiones praevalere, atque sibi adversarios saeculi potestatibus summopere patrocinari; idcirco nec mente cogitare poterat ad Romanum provocare pontificem, novam synodum postulaturus. Vel igitur Launoius describere voluit Flavianum tamquam inconstantem virum, vel mente captum; vel saltem illius animi consilium deliberationemque minime est assecutus. Quare si mihi liceret ejus loquendi formulas usurpare, eas in eum retorquerem, affirmando numquam S. Flaviani epistolam ad sanctum Leonem legisse, vel eam saltem dissimulasse, ut suis studiis indulgeret pro tot tantisque fabulis et nugis Jacobo Boetio vendendis, quemadmodum fecit praetextu card. Bellarminum exagitandi, hujusque doctrinam evertendi.

Flaviani verba a nobis hactenus sine ulla violenta interpretatione exposita nimis perspicua sunt. Nec actum agere arbitramur, si illa hic subjiciamus. Ait itaque Flavianus ad S. Leonem in Eutychetis causa ante Ephesinum concilium scribens: Causa enim eget solummodo vestro solatio et defensione, qua debeatis consensu proprio ad tranquillitatem et pacem cuncta perducere. Sic enim haeresis quae surrexit et turbae quae propter eam factae sunt facillime destruentur, Deo cooperante, per vestras sanctissimas litteras. Removebitur autem et concilium quod fieri divulgatur, quatenus nequaquam ubique sanctissimae perturbentur Ecclesiae. Hocce Flaviani testimonium Joannes David Launoio objecit; illique addidit responsum quo S. Leo Magnus, praecedentibus Constantinopolitani episcopi petitionibus occurrens, dixit habendi concilii causam haudquaquam ex quadam oriri necessitate, sed ex voluntate imperatoris, apostolicae sedis auctoritatem adhibentis, esse derivatam. Et quia clementissimus imperator pro Ecclesiae pace sollicitus synodum voluit congregari, quamvis evidenter appareat res de qua agitur nequaquam synodali indigere tractatu. Igitur mirari licet quomodo Launoius atque Quesnellus tam fidenter affirmare potuerint appellationes ad generalem synodum tamquam remedium adhibendum fuisse necessarias pro illa exorta controversia dirimenda, cum Flavianus atque Leo contrarium tradiderint. Quinimmo Leo ipse, qui seriem gestorum Constantipolitanorum attente lustraverat, apprime noverat ad componenda dissidia quae Flavianum inter et Eutychem intercedebant solum apostolicae sedis judicium fuisse sufficientissimum, 398 nec ad novae cogendae synodi consilium sese potuit determinare, nisi ductus motivo solemnioris judicii habendi, ut testatus est in epistolis, cum ad imperatorem, tum ad Julianum Coensem, de quibus in praecedentibus habuimus sermonem.

Jam vero, relicto parumper Launoio, quemadmodum Quesnellus ratiocinetur videamus: Lego( ait) hic reclamasse legatos, lego interpositam esse appellationem, lego etiam legatis datum appellationis libellum, at vero ad quem appellatum sit prorsus non lego. Hinc occasionem arripit exagitandi Joannem David, qui scripsit perspicuum esse Romanum pontificem fuisse appellatum, cum necesse sit omnem appellationem alicui judici deferri. Cum igitur Flavianus libellum appellationis legatis dedit, in eis jurisdictionem agnovit recipiendae appellationis. Quod ipsis jus haudquaquam tamquam hominibus privatis convenire poterat; unde necesse est ut tamquam papae legatis libellum tradiderit, quia pontificem pro idoneo appellationis discutiendae judice agnovit. Eum ergo exagitat quod ita scripsisset recedendo a regulis jurisdicendi, ignoraveritque quod nemo nescit qui forum a limine salutavit. Subjicit deinde idem Quesnellus, secundum juris Romani formam, libellum appellationis dari ei ad quem appellatum est, qui litigatori decernat apostolos, id est litteras dimissorias. Atque tandem in medium profert Pauli exemplum a praeside Festo ad Caesarem appellantis: Non alteri( ait) quam ipsi praesidi vocem appellantis direxit. Jam vero Flavianus a Dioscoro ejusque infausta synodo appellans ad aliud concilium, cuinam suum tradidisset libellum, nisi legatis Romanis, qui fere soli iniquis Dioscori molitionibus non consenserant? Debuisse autem Flavianum pontificiis legatis appellationis libellum porrigere, sequentibus quatuor rationibus probare assumit. Primo quia Dioscorus, omnia per vim et impotentiam agens, nullam juris formam servari permisisset; secundo quia omnes synodi praesules captivas manus Dioscoro dederunt; tertio quia Occidentales maxime episcopos Flavianus appellabat, ut et Theodoretus, ac proinde necesse erat ut patriarchae ac omnium primati innotesceret Flaviani appellatio. Denique ad universale totius Ecclesiae concilium provocanti quis potius adeundus est cum appellationis libello, quam is qui et Ecclesiae totius apex summus, et in fidei causa universalis veluti procurator est cui incumbit convocandae synodi oecumenicae praecipua sollicitudo et cura; cui denique primae sententiae primique loci competunt in conciliis. Istud tandem suae dissertationis caput his verbis claudit Quesnellus scribendo:« Hae sunt verae rationes quae Flavianum moverunt ut appellationis vel recusationis libellum in manus legatorum deponeret, quos ad hunc effectum necesse non erat ut jurisdictionem propriam vel pontificis nomine haberent, sed sufficiebat ut concilii pars essent, et interpositae appellationis testes idonei.» Hactenus Quesnellus. Qui omnes suae artis nervos adhibuit ut Flaviani appellationem ad apostolicam sedem factam everteret et aboleret, in medium productis aliis et aliis violentis interpretationibus, quas et suis studiis favere, et clarissimorum virorum doctrinam et argumenta oppugnare arbitrabatur. Sed quemadmodum in suis ratiociniis multus fuit, ita ineptus, nec omnino sibi in sermonibus constans apparuit. Cujus vitium si ex nullo alio intelligeremus, optime colligere possemus ex illa admonitione ab eo apposita ad epistolas Valentiniani imperatoris, Gallae Placidiae, et Liciniae Eudoxiae augustarum, ad imperatorem Theodosium scriptas. Quid enim in ea habet? Lectoribus suadere conatur laudatas epistolas S. Leonis hortatu et totius Romanae synodi, quae tum agebatur scriptas fuisse, et subjicit eas ab ipso Leone fuisse dictatas. Si ergo rem ita 399 se habere arbitratus est, cum in hac dissertatione scripsit nullibi legere ad quem Flavianus appellaverit? Valentinianus quidem in sua epistola, sine ullo prorsus verborum involucro, vel obscuritate, Flavianum ad Leonem appellasse affirmat. Hujus( ait) enim rei gratia secundum solemnitatem conciliorum, et Constantinopolitanus episcopus eum per libellos appellavit propter contentionem quae orta est de fide. Duo autem hic animadvertenda occurrunt, quae Quesnelli dicta refellunt: alterum, ex Valentiniani imperatoris testimonio Flavianum juris ordinem servasse, appellationem interponendo secundum solemnitatem conciliorum; alterum, Flavianum S. Leonem pontificem, non concilium per libellos appellasse. Nec obstat quod summus pontifex de ejusmodi appellatione collationem fecerit in Romana synodo, quam singulis annis in Octobri mense habere consueverat. Aequissimum enim erat quod, pervento ad Urbem diacono Hilaro, narratore fidelissimo omnium rerum quae apud Ephesum contigerant; et existentibus adhuc in Urbe nonnullis aliarum provinciarum episcopis, qui ad synodum venerant, ipsis patefaceret quae in catholicae fidei et religionis exitium, orthodoxorum episcoporum ruinam, et apostolicae sedis contemptum, per unius Dioscori impotentiam facta fuerant. Haec enim tamquam nulla et irrita, damnabilia et exsecrabilia praefato episcoporum coetui Leonem referre oportebat; ut nimirum in Flaviani communione persisterent, a Dioscoro se abstinerent, et Romanae sedis jura graviter laesa atque violata, sicuti par erat, tuerentur. Nec enim summus pontifex horum suffragio indigebat, cum animo jam agitaret alio modo gravissimis hisce malis mederi, et omnia damna reparare. Causam autem illius quotannis habendae synodi, idem S. pontifex non obscure indicavit, scribendo: Quoniam, adjuvante gratia Dei, facilius poterit provideri ut in Ecclesiis Christi nulla scandala, nulli nascantur errores, cum coram beatissimo apostolo Petro id semper in commune tractandum fuerit, ut omnia ipsius constituta canonumque decreta apud omnes Domini sacerdotes inviolata permaneant. Cum itaque in Ecclesia nulla graviora scandala, neque perniciosior haeresis dari possent, quae fidem Orientis pene totam labefactaverant; idcirco, recurrente anniversaria Romanae synodi celebratione, de iis cum aliis episcopis verba facere debebat, definiendo nullum aliud remedium gravissimis illis malis gliscentibus esse adhibendum quam novum generale concilium cogere, ut fidei catholicae incolumitati prospiceretur, apostolicae sedis jura turpiter violata et abolita repararentur, et episcopis a recto tramite cum tanta subditarum animarum pernicie deviantibus, per solemnem retractationem libere faciendam, venia concederetur. Id indicant illa alia Valentiniani imperatoris verba, quibus in Theodosii mentem revocabat debitum fidei a majoribus acceptae defendendae, addit pariter defendendum esse summi sacerdotis honorem, et dignitatem propriae venerationis beato apostolo Petro intemeratam, et in nostris temporibus conservare; quatenus beatissimus Romanae civitatis episcopus, cui principatum sacerdotii super omnes antiquitas contulit, locum habeat et facultatem de fide et cacerdotibus judicare. Dicat nunc, amabo, Quesnellus, quomodo potuisset S. Leo Magnus consulere honori suae supremae dignitatis, violatae jurisdictionis suae damna reparare, facultatem quam super omnes antiquitas contulit in integrum restituere, si generalem ex omnibus totius orbis episcopis synodum non coegisset? An non in Ephesina synodo catholica fides, pontificia dignitas, sacerdotii principatus, cathedrae divi Petri honor, fuerunt contempta et solemniter dejecta? In nova ergo solemni synodo, et fides erat firmanda, et apostolicae 400 sedis jura debebant reparari, et propterea appellationem ad se factam a Flaviano ad generale concilium debebat deferre, quamvis sanctus Flavianus ipse solum pontificem, tamquam legitimum suae causae judicem, appellasset.

Ne interim tamen Quesnello, aut cuicumque alii qui ejus studiis indulgeat, a communi disserendi via recedere videar, praetermissis aliis epistolis aut Gallae Placidiae, aut Eudoxiae Liciniae ad Theodosium scriptis oculos conjicio in duas illas S. Leonis epistolas a Quesnello assumptas veluti suae dissertationis fundamentum. Tres iis in epistolis S. pontifex causas assignat, quae ejus animum moverunt ad novum generale concilium habendum: altera fidei catholicae vulneratio fuit; altera luctuosus status omnium Ecclesiarum Orientis, tantopere perturbatus, vel propter praesules dejectos, vel propter eos qui impiis subscriptionibus captivas manus dederunt, Dioscoro obtemperantes; tertia denique fuit illa pluries legatorum pontificiorum exclamatio facta, cum viderunt, a synodi exordiis usque ad finem, apostolicae sedis jura non tantum neglecta, sed pessumdata atque abolita. Duas illas priores causas S. Leo his verbis indicavit ad Theodosium imperatorem scribendo. Igitur( ait) concilium episcoporum quod propter Flavianum in Ephesina civitate fieri praecepistis, et ipsi fidei probatur obesse, et omnes Ecclesias vulnerare, et haec a nobis comperta sunt non incerto nuntio, sed ab ipsis reverendissimis episcopis, qui a nobis missi sunt, etc. Et paulo infra, volens exprimere gravia vulnera Ecclesiis illata, adjecit: In quo autem judicio non omnes qui convenerant interfuisse cognovimus. Nam alios rejectos, alios didicimus intromissos, qui pro supradicti sacerdotis arbitrio impiis subscriptionibus captivas manus dederunt. Quod nociturum statui suo scirent, nisi imperata fecissent, talemque ab ipso prolatam esse sententiam, ut in omnes per eam saeviretur Ecclesias. Hinc gradum facere volens ad tertiam causam, quae ipsius animum ad habendum novum concilium impellebat, pontificia utens auctoritate, animi sui gravitatem ecclesiasticae moderationi admiscens, imperatorem ipsum quasi leniter objurgat, quod imprudentibus aurem praebuerit, horumque malis artibus non obviaverit. In ipsius quoque mentem fidei et religionis pericula revocat, tamquam gravissima mala a conscientia removenda, ne Christi Evangelio humana praesumptio vim inferret. Atque tandem exhortationibus supplicationes adjungens, petit ut, abolitis omnibus latrocinii Ephesini Actis, permittat et jubeat omnia in pristinum restitui; in eo statu( videlicet) in quo fuerunt ante omne judicium, donec major ex toto orbe sacerdotum numerus congregetur, nec alieno vos peccato gravari patiamini. Ejusmodi vero synodum esse habendum ipse Leo judicavit, tum quia nostri, id est apostolicae sedis legati ob Romanae sedis violata jura fideliter reclamarunt, tum quia et iisdem libellum appellationis Flavianus episcopus dedit. Ad quem autem finem legatorum pontificiorum reclamatio esset directa, nec Launoio, nec Quesnello penetrare difficile erat, si attendissent ad Ephesina Acta in praecedentibus a nobis exposita. Reclamarunt enim contra illa quae in synodo ipsa agebantur, sine Romani pontificis consensu, institutione, atque mandatis; reclamarunt ob injuriam apostolicae sedi illatam, antequam etiam Eutyches absolveretur, et damnatum atque depositum Flavianum audirent; reclamarunt ob vim adhibitam ad extorquenda praesulum suffragia; reclamarunt denique ut impedirent exsecutionem scelestissimorum decretorum ibidem factorum, ut nimirum secundum juris regulas omne judicium in suspensivo staret, quoadusque summi pontificis Leonis, cujus personam agebant, interdictum exspectaretur. Hanc autem reclamationem veram appellationem 401 esse dicendam quis negare audebit; vel cum Quesnello omnia effugia hinc inde quaerenti affirmabit Flavianum Theodoretum provocasse, ut dumtaxat Occidentalibus appellatio innotesceret; eumque potius appellationis libello fuisse adeundum, qui et Ecclesiae totius apex summus, et in fidei causa universalis est veluti procurator? Nova loquendi formula, novum Romani pontificis officium hactenus a nemine quod sciam excogitatum. Sed commentum refellere, etiam sepositis tot sanctissimorum Patrum sententiis qui Romanum pontificem verum legitimumque judicem controversiarum fidei appellarunt, antequam de praesenti tabula manum removeamus, ostendemus.

Et quidem si pontificii legati libellum appellationis Flaviani accepissent, ut Leoni tamquam procuratori hujus causae deferrent, certe S. Leo ante oecumenicam synodum, quam cogere curabat, nullum prorsus decretum aut interdictum tulisset, non irrita et nulla in aliis et aliis suis epistolis Ephesina Acta solemniter declarasset, numquam e medio tulisset tamquam injustam Dioscori et illius synodi sententiam latam in Flavianum, in epistolis scriptis ad Pulcheriam augustam propria auctoritate non dixisset: Flavianus episcopus in nostra et omnium communione persistit. Veluti procurator, ipse utique cum Flaviano a synodo excommunicato secundum juris regulas communicare potuisset; sed qua ratione omnes alios Romanae synodi sacerdotes inducere poterat ad communicandum cum eo? Quid plura? ante oecumenicum concilium novum, quod congregare satagebat, tamquam magni facinoris reum condemnat ipsum Dioscorum: Magnum facinus( ait in epistola ad Anastasium Thessalonicensem) Alexandrino episcopo auctore vel exsecutore commissum est. Praeterea non ipse solus et Romana synodus voluit cum Flaviano communicare; sed etiam epistolas dedit ad clerum, honoratos et plebem Constantinopolitanam, ut nullis minis deterriti aut formidine acti, se separarent a legitimo suo episcopo, sequentem summae auctoritatis addendo declarationem, quod quisquis incolumi atque superstite Flaviano episcopo vestro, sacerdotium ejus fuerit ausus invadere, numquam in communione nostra habebitur, nec inter episcopos poterit numerari. Quis itaque sine invidiae fuco animum convertens in totam hanc S. Leonis agendi rationem, poterit sibi suaderi Romanum pontificem vigore illius appellationis, procuratoris personam gessisse? Undenam habemus procuratores causarumque patronos judicia proferre, decreta edere, nullas et irritas praecedentium judicum sententias facere, condemnatos absolvere, rogare, petere, mandare, ut omnia in pristinum statum restituantur in quo erant antequam de causis inquireretur? Ego quidem qui curiam et forum nec a limine salutavi, haec omnia cohaerere posse non video. Cum semper audierim procuratores dumtaxat apud legitimos judices instare posse pro causarum expeditionibus, illas rationes et leges scripto vel verbis in medium adducendo, quae judicis animum ad veritatis cognitionem prosecutionemque inducere possunt. Sed dicat Quesnellus, amabo, apud quem judicem credidit Leonem institisse, aut instare debuisse, ut Flaviani appellantis causae patrocinaretur? Apud imperatorem forte, quem enixe rogabat ut juberet novum intra Italiam concilium congregari? Sed Leo instabat, et imperatorem urgebat pro libera et solemni suorum decretorum exsecutione, et universo orbi manifestaretur catholicae fidei veritas, tot tantisque agitata periculis; jam grassantia per Orientem scandala abolerentur, sanorum fortitudo augeretur, et morbis, si curari acquiescerent, medicina praestaretur. Hisce rationibus ductum S. Leonem novum concilium fieri petiisse, testantur illius epistolae scriptae ad imperatorem et Pulcheriam augustam, ad clerum et honoratos Constantinopolitanos, ad Julianum Coensem, ad 402 Anastasium Thessalonicensem, ad Paschasinum et Marcianum augustum, quarum epistolarum momenta hic speciatim subjicere supervacaneum ducimus.

Non obstantibus tamen gravissimis tantarum rationum momentis, quibus explicatum atque demonstratum est S. Leonem, cum ob legatorum pontificiorum reclamationes, tum ob interpositam a Flaviano appellationem, veras legitimasque judicis partes et officium gessisse, Quesnellus sibi maxime blanditur causam vicisse; ita ut ex epistola 40 Leonis tale validissimum argumentum in suae opinionis favorem sibi suppeditatum decantet, quo a Flaviano synodum appellatam esse constet, et deinde Leonem, quatenus synodi caput. Artificiosum igitur adversarii ratiocinium inspiciamus.« Cum enim( ait) ex appellatione illius episcopi congregandae synodi oecumenicae necessitatem arcessat, sole clarius est appellatam esse synodum, nec alterius auctoritatem pulsatam esse appellationis libello, ut de Latrocinii Ephesini sententia judicium ferret.» Subjicit autem statim Leonis verba, ex quibus praecedens argumentum posse haurire sibi imaginatur. Quam autem post appellationem interpositam hoc necessario postuletur, canonum Nicaeae habitorum decreta testantur.« Si enim( addit Quesnellus) ad unum ex Occidentalibus episcopum cum provinciali vel dioecesana synodo provocatum, quidni solus cum suis comprovincialibus judicium adornat? Ut quid omnium Ecclesiarum sacerdotes e suis sedibus dimoventur, si unius judicio possit causa finiri? Cur necessario postulata synodus oecumenica, quando non oecumenica synodus appellata est? Si sedes primaria libello addita est, sedi suae pontifex litigantes sistat, rem discutiat, episcoporum sententiam postulet, judicium decernat, et causa finita est.» Haec ergo, et id genus alia, pro sua ratiocinandi libidine Quesnellus adjecit, ut ad violentam significationem S. pontificis testimonium traheret; et, quod maxime observandum est, suis partibus Liberatum diaconum favere confingit, qui jam expresse scribit: Porro locum obtinentes papae Leonis omnibus quae gesta sunt contradixerant: Flavianus autem contra se prolata sententia per ejus legatos sedem apostolicam appellavit libello. Verumtamen quoniam potissimum insistit necessitati novae cogendae oecumenicae synodi, tantopere cum lacrymis et gemitibus a Leone inculcatae, cum quadragesimam epistolam scripsit ad Theodosium imperatorem, jam non video Quesnellum meliorem fecisse suam causam, cum ea non refellat quae in praecedentibus adduximus.

Atque imprimis adversarium rogare juvat quisnam fuerit qui oecumenicam synodum in tantarum rerum et perturbationum conflictu necessariam esse judicavit? Flavianusne, an summus pontifex S. Leo? Non Flavianus quidem quem apostolicam sedem dumtaxat appellasse vidimus, quemque de generali synodo nec cogitasse probabile et certissimum est; non solum quia ante quatuor menses strenue se opposuit rumori, quo perferebatur pro sua et Eutychetis causa synodum esse indicendam, sed quia ex Leonis epistolis evidenter colligimus ita suae appellationis libellum in pontificiorum legatorum manibus deposuisse, ut S. Leonem solum suae causae judicem habere vellet et postularet. Satis id indicant S. Leonis verba quae in epistola 42 legenda occurrunt. Nam, accepto per Hilarum diaconum sancti episcopi appellationis libello, tamquam unicus et supremus illius causae arbiter ad eum scribens, certiorem reddidit se nihil pro communi causa eorum quae agenda sunt praeterire, ut primitus 403 ad ea quae universitati fidelium possint pervenire mereamur. Brevissimam deinde ait se scribere epistolam: sed subjicit in tali tantoque luctus et moestitiae statu solatium aliquod posse Flavianum ex istius epistolae perlatore habere, qui sermonibus poterit enarrare quidquid est illud ad quod, adjuvante Domino, studio fidei et charitatis intendimus. Haec Quesnello, qui S. Leonis scripta illustranda et ornanda assumpsit, objicere haud debuissem, cum eum non possint latere. Sed animadvertat, quaeso, Leonem dicentem pro communi causa nihil praeterire, voluisse indicare omnem sollicitudinem a se adhiberi ut suae, Flaviani et totius universitatis fidelium causae prospiceret. Nec de synodali judicio ad quod causa jure debeat referri unum verbum habet. Neque affirmat synodi habendae necessitatem intercedere ex canonum regulis illam praescribentibus, quotiescumque a praecedenti synodo aliquis fecerit appellationem. Nam si tritum, vulgare, consuetudine probatum, atque receptum fuisset quod appellationes ad apostolicam sedem porrectae ad generalem deinde aliam synodum essent deferendae, S. Leo aliam scribendi formulam adhibuisset, neque Flaviano umquam dixisset quod epistolarum perlator poterit enarrare quidquid est illud ad quod, adjuvante Domino, studio fidei et charitatis intendimus. Quis itaque credit opus fuisse Leoni studium impendere pro decernendo medio efficacissimoque remedio, ut mala quae tum in Ecclesia grassabantur penitus evelleret et aboleret, si canonibus statutum determinatumque jam fuisset appellationum negotia in oecumenicis conciliis esse finienda? An non verba illa, quidquid est illud quod, adjuvante Domino, intendimus, innuunt plenam fuisse Romano pontifici potestatem definiendi, deliberandi, praescribendi modum et ordinem, et remedium ipsum, quibus et fidei collabenti et charitati inter sacerdotes Orientis abruptae prospiceret?

Sed jam S. pontificem Leonem ab illis duabus causis, fidei scilicet et charitatis, adductum fuisse ut oecumenicam synodum, tamquam necessarium remedium adhibendum, ipse decerneret, Quesnellus perfecte intellexisset, si verba ad quae provocat, et quibus insistit, e sua sede non extraxisset, neglectis caeteris aliis quibus S. pontifex Theodosium imperatorem allocutus est. Rerum ergo omnium infelicissimum statum exponit, indicando Ephesini latrocinii judicium et Acta ad apostolicae sedis tribunal, tum propter suorum legatorum reclamationem, tum propter episcopi Flaviani appellationem esse devoluta. Ut quia et nostri fideliter reclamarunt, et eisdem libellum appellationis Flavianus episcopus dedit. Ex hoc ergo, quod praemittit, immediate hoc aliud, tamquam necessario apostolicae sedis juribus cohaerens, subjicit: Generalem synodum intra Italiam jubeatis celebrari, quae omnes offensiones ita aut repellat, aut mitiget, ne aliquid ultra sit vel in fide dubium, vel in charitate divisum. Ne vero ejusmodi decretum a se factum Theodosio imperatori injustum aut irrationabile videretur, in ejus mentem revocat summam necessitatem miserabilemque statum Ecclesiarum Orientis. Quarum episcopi, alii turpiter in Ephesina synodo lapsi erant, alii dejecti, alii minis superati, et injuriis affecti, pro quibus omnibus hoc unum, tamquam necessarium remedium, concilium oecumenicum esse adhibendum praescribit. Eo enim solo, subjicit, cuncta ad pristinum veritatis tramitem posse revocari affirmat. Ut qui vel timore acti, vel ignorantia decepti, a fidei et charitatis institutis deviarunt; vel illi quoque qui malitiose sese criminibus inquinaverunt, minime ab Ecclesiae unitate exciderent, vel separarentur; quoties, mutato consilio, per debitam solemnem retractationem ad poenitentiam reducerentur. Perpendere ergo opus erat Quesnello sequentium verborum sensum, antequam contra Joannem David caeterosque melioris judicii 404 et doctrinae scriptores causam vicisse sibi blandiretur. Convenientibus utique Orientalium provinciarum episcopis, quorum si qui superati minis atque injuriis a veritatis tramite deviarunt, salutaribus remediis in integrum revocentur; ipsique quorum est causa durior, si consiliis melioribus acquiescant, ab Ecclesiae unitate non excidant. Quam autem post appellationem interpositam hoc necessario postuletur, canonum Nicaeae habitorum decreta testantur...., quae a totius mundi sacerdotibus constituta, quaeque subter annexa sunt.

Patet ergo ad quam dispositionem feliciter pervenire intenderet sanctissimus pontifex Leo; quam quidem nec tamquam injustam, nec malis grassantibus incongruentem, vel imperator, vel alius quispiam reprobare potuisset, ob duo gravissima motiva in jure expressa, quibus summus pontifex insistebat oecumenicum statuendo habere concilium: alterum ergo motivum ex genuinis Nicaenis canonibus a totius mundi sacerdotibus constitutis desumebatur; alterum vero cum ex solemni pontificiorum legatorum reclamatione, tum ex Flaviani appellatione oriebatur. Quae quidem duo, cum hactenus a scriptoribus distincta non fuerint, liberum deinde fuit ipsis pro arbitrio ratiocinari, et in diversas sententias et opiniones abire, prout iis erit exploratum qui Launoii, Petri de Marca, Quesnelli, Joannis Davidis, aliorumque scripta lustrarunt. Verumtamen alias et alias horum scriptorum inter se dissidentium interpretationes in praesens hic subjicere supervacaneum arbitramur. Cum eorum nullus S. pontificis scribendi rationem fuerit assecutus; quamvis ad Sardicenses canones unice attendentes, variis divinationibus usi sint, de quibus verba facere in praesens praetermittimus, ut quantum possumus pedetentim in Quesnellianis dictis examinandis studium impendamus.« Non ergo ad unicum( ait) ex Occidentalibus episcopum cum provinciali vel dioecesana synodo provocatum est.» Sed quis cum veritate affirmavit, vel umquam affirmabit, hoc quod sibi imaginatur Quesnellus? Qui tantum bardus et plumbeus sit in hanc sententiam abibit. Nos tamen non ideo Romanum pontificem cum provinciali aut dioecesana synodo appellatum dicimus, quod Romam adventante Hilaro, S. Leonis ad Ephesinam synodum legato, quando anniversarium concilium agebatur, totum negotium Patribus in Urbe congregatis proposuerit, de eo cum iisdem collationem habiturus. Nihil prorsus Patres circa turbatissimum illum Ecclesiarum Orientis statum decrevisse, innotescit. Constat dumtaxat suos amaros ploratus lacrymis atque gemitibus summi pontificis adjunxisse, ut imperatoris Theodosii animum moverent ad liberam faciendam facultatem pro nova oecumenica synodo agenda, quemadmodum jam ipse summus pontifex statim Flaviani appellatione accepta decreverat. Sed addit Quesnellus: Cur necessario postulata oecumenica synodus, quando non oecumenica synodus est appellata?» Et contendit insuper quod in tanto rerum discrimine« si Leonem solum, unicum episcopum Flavianus appellasset, potuisse litigantes ad se vocare, rem discutere, coepiscoporum sententiam postulare, judicium decernere.» Miror sane audire hominem, quem multa eruditione pollere et in ecclesiasticis rebus apprime versatum ii judicaverunt qui suas has in sancti Leonis Opera elucubrationes recognoverunt et approbarunt, ita comminiscentem, nulla prorsus habita ratione ad aequitatis, prudentiae et justitiae leges, quibus S. Leo semper ducebatur in suis habendis consiliis et deliberationibus. Purum enim, et rectum, nullaque exceptione subjectum, S. pontificis judicium esse debebat. Cujus robur ab auctoritate potestateque non tantum pendere oportebat, sed ab iis etiam solemnitatibus requisitis ad reparanda in pristinum statum suae sedis profligata jura, quam reparationem numquam perfecte obtinuisset sine totius universalis Ecclesiae celebritate. Praeterea, quale remedii genus adhibuisset, litigantes ad se vocare, rem discutere, et judicium decernere? 405 Si quaestio Flavianum inter dumtaxat et Eutychetem intercessisset, id forte S. Leo fecisset, quia potestatem plenariam habebat, nec ab aliis et aliis gravissimis rerum circumstantiis et calamitatibus adductus fuisset ad oecumenicam synodum decernendam. Sed dicat, amabo, Quesnellus, quomodo potuisset S. Leo cogere Dioscorum et totam Eutychianam factionem ut coram apostolica sede se sisterent; quomodo nonaginta duos episcopos, qui in Ephesina synodo impiis subscriptionibus captivas manus praebuerunt, ad publicam atque solemnem retractationem reducere potuisset; quomodo denique monachorum Constantinopolitanorum Aegyptiorumque intolerandam audaciam fregisset, ut poenitentes, abjecta omni superbia et impietate, ab Ecclesiae unitate non exciderent? Flaviani utique justitiae et sanctitati debebat summus pontifex necessaria praestare praesidia, sed simul illud remedii genus praescribere, quod caeteris omnibus prodesset; alias cum tot facinorum auctoribus, et horum sociis, catholicorum universitas in Oriente periisset. Igitur poterat praevidere Quesnellus ad rem nostram maxime facere, quod ipse de Innocentio primo summo pontifice in S. Joannis Chrysostomi causa, injuria depositi, ex Sozomeno descripsit, dicendo: Oecumenicam synodum convocare studuit, scribensque ad clericos Constantinopolitanos, quodnam remedium esset adhibendum his verbis inquirebat: Sed quodnam remedium hisce rebus in praesenti afferemus? Necessaria erit synodalis cognitio, quam etiam multo jam antea congregandam diximus. Ea quippe sola est quae hujusmodi procellarum impetus retundere potest. Quam quidem donec consequamur, expedit medelam calamitatis hujus committere voluntati magis Dei ac Christi ejus Domini nostri. Et postea de eadem synodo a se decreta, ut exsecutioni mandaretur se multum( ait) deliberare, subjiciendo: Ac nos quidem multum deliberamus quonam modo synodus oecumenica congregari possit, per quam divina voluntate turbulenti isti motus consopiri possint. Quis ergo non intelligit suo se gladio jugulare Quesnellum, ad Innocentium papam provocando? Nec enim alia de causa oecumenicam synodum habendam esse sanctissimus pontifex decreverat, nisi quia Chrysostomus illum appellavit.

His non obstantibus, noster adversarius alta se sapere sibi blanditur, et duo maximi momenti ex praecedentibus inferri posse contendit. Alterum( ait), quod superius rejecimus, non ad unum pontificem aliquem, sed ad omnes Occidentis saltem episcopos, devolutam esse Flaviani appellationem; alterum legatos sedis apostolicae, non Romani solius pontificis nomine Ephesinae synodo secundae interfuisse, nec alias interesse consuevisse oecumenicis conciliis in Oriente congregatis, sed et omnium Occidentis episcoporum vice, quorum procurationem gerebant, cum per se interesse iisdem non poterant.« Hoc( subjicit) solemne erat Romano episcopo, ut cum primum synodus universalis indicta erat, omnes sui patriarchatus episcopos ea de re admoneret, cogeretque ipse Romae synodum, ad quam invitati Occidentales confluerent.» Magni nomenti quidem haec sunt, quae hominibus nullatenus in Romanorum pontificum historia et rebus versatis vendere quaerit. Sed duo illo ad juris et veritatis regulas parumper examinemus, ut inde colligamus undenam hausta sint, et quo titulo appellationes ad unicum summum pontificem factae ad omnes saltem Occidentis episcopos devolutae censeantur. Vel ergo credere debet ejusmodi causas esse devolutas ad synodum voluntate et intentione eorum qui appellationes interponunt; vel decreto et dispositione illius unici episcopi ad quem est appellatum. Si primum, igitur qui appellat, suum libellum ad unicum tantum episcopum haud debet dirigere; vel si ad unum tantum libellum dirigit, et velit ab 406 aliis etiam Occidentis episcopis judicari, id necessario debet exprimere. Sed unde colligit Flavianum Occidentalium episcoporum aliquem in suo libello mentionem fecisse? Ex hactenus a nobis et ab aliis scriptoribus annotatis, ad solam apostolicam sedem, et ad unicum pontificem, sanctum Leonem, provocasse exploratum est. Quapropter hic grave, immo gravissimum, pondus haberet illud Joannis Davidis ratiocinium, quo ostendit Flavianum, non Mediolanensem, aut Aquileiensem, Ravennatensem, Arelatensem, Lugdunensem; sed Romanum episcopum solum, hujusque legatis reclamantibus, libellum appellationis tradidisse. Restat ergo ut Flaviani causa dumtaxat devolvi debuisset ad Occidentale concilium voluntate et decreto S. Leonis. Sed quid supremae auctoritati Romanorum pontificum derogat, si ipsi hoc vel illo ordine, modo, solemnitateve negotia discutere, examinare, expedire statuerint? An non possunt in suae sollicitudinis consortium accire aliquos et multos Occidentis episcopos, ipsisque seriem totam gerendarum rerum patefacere et exponere, horumque etiam suffragia adhibere, ut nihil judiciorum solemnitati deesse videatur, quam S. Leo indicare voluit ea scribendi formula: Leo, et sancta synodus, quae Romae convenit.

Gravioris tamen momenti est altera illa fallacia, quam idem Quesnellus subjecit, qua unice usus est ad Romanorum pontificum auctoritatem elevandam, et inter angustissimos limites restringendam. Quapropter eum rogare oportet undenam hauserit S. Leonis legatos ad istud munus fuisse assumptos totius Occidentalis synodi mandato et delegatione? Eos autem e suo latere S. Leonem misisse, quocumque alio episcopo inconsulto nobis persuadent illae scribendi formulae: Quos e latere meo misi; qui vice mea sancto conventui vestrae fraternitatis intersint; qui vicem praesentiae meae implere sufficerent, et aliae hujusmodi, quas frequenter offendimus in epistolis, cum ante tum post Ephesinam synodum scriptis. Vel ergo Quesnellus dare debet in solo Romano episcopo totius Occidentis synodi auctoritatem residere, vel legatos illos solius Romani pontificis personam gesisse. Si primum, jam Romanus pontifex solus totius synodi habet auctoritatem, potest solus statuere, definire, judicare, decernere; illiusque decreta tantam vim roburque obtinebunt, quantam assequerentur si a tota Occidentali synodo essent pronuntiata. Idem sequitur si legati solius Romani pontificis personam agebant. Igitur utroque jugulo se perstringit Quesnellus hanc novam fallaciam proponendo. Alterutrum enim cum dare debeat, coactus erit fateri legatos illos solius S. Leonis personam gessisse. Sed legatos, de quibus agimus, ab Occidentali episcoporum synodo mandatum accipere non debuisse perspicuum est. Vidimus enim in praecedentibus non potuisse sanctum Leonem Magnum Occidentalium synodum cogere, etiamsi voluisset. Labente enim mense Maio, Theodosii epistolas accepit pro synodo Ephesina habenda, et ipse incunctanter ablegatos ad illam destinavit, ut constat ex ipsius epistolis ad Flavianum, Theodosium, Julianum Coensem, Pulcheriam Augustam, et ad ipsam Ephesinam synodum, idibus Junii scriptis. An ergo paucorum dierum cursu potuisset concilium Occidentalium episcoporum indicere, agere, et absolvere, ut nimirum hujus auctoritate legati muniti ex Urbe Orientem versus proficiscerentur? Dicat sodes Quesnellus an ipse in evolvendis et adornandis S. P. scriptis hoc argumentum praeviderit; et si praevidit, quomodo illud eripere cogitaverit?

Non illud quidem eripere possunt duo illa figmenta quae ad eludendos lectore subjecit, contendendo semel iterumque id factum fuisse a Romanis pontificibus, vel quando oecumenicum concilium sub papa 407 Coelestino erat agendum, vel quando Occidentalium legati ad sextam synodum se conferre debuerunt. Notavit ergo primo quod S. Cyrillus in Ephesino concilio, legatorum sedis apostolicae sententiam resumens, sic loquitur: Deposuerunt enim supplentes locum sedis apostolicae, totiusque synodi sanctissimorum Deoque dilectissimorum Occidentalium episcoporum. Et in relatione missa ad imperatorem: Piissimus magnae vestrae Romae archiepiscopus, et universa Occidentalis synodus per sanctissimos episcopos quos ad nos ipsa misit, etc.. Idem( addit):« Manifestum est ex concilii sexti Actis, ubi episcopi Portuensis, Paternensis et Rhegitanus locum tenere dicuntur concilii antiquae Romae, in quo centum et viginti episcopi convenerant. Hinc saepe saepius cum pontifex noster legatos ex synodo mittit, non suo tantummodo, sed et concilii nomine scribit in hunc modum: Leo, et sancta synodus, quae Romae convenit, etc.» Hactenus Quesnellus, qui veritatis colore aut lectori fucum facere voluit, aut historias ad quas provocavit prorsus nescire indicavit. Ut utrumque explicemus, minime inficiamur Romanos pontifices, quandoque accepta occasione, multorum episcoporum ad Urbem venientium, cum anniversaria synodus habenda erat, vel cum ad sanctorum apostolorum limina ipsi accedebant, ab apostolica sede de suarum dioeceseon rebus et negotiis consilium accepturi, conventus celebrasse, vel in consuetis synodis quotannis recurrentibus ea proponere consuevisse quae ex Oriente ad ipsos delata erant. Idque potissimum, si agebatur de novis haeresibus damnandis, horumque auctoribus praecavendis: ne error videlicet aliquis sensim induceretur, quo simplicium corda perverti possent, neve cum laesae fidei hominibus communicarent. Tum enim in utroque casu, cum juris, tum facti quaestiones in synodis Romae habitis discutiebantur, quarum resolutiones Romanus pontifex, tamquam firmissimas regulas ab omnibus sequendas, etiam ad Orientalium synodos vel episcopos mittebat. Id evenisse in causa Nestoriani dogmatis, antequam oecumenica Ephesina synodus cogeretur, evidentissime S. Coelestini pontificis epistolae ad S. Cyrillum Alexandrinum demonstrant. In quibus mandat ut nisi Nestorius, intra decem dierum intervallum, tam verbi praedicatione ad populum quam scriptis palinodiam recantet, anathemate illum feriat, aliumque episcopum Constantinopolitanae sedi praeficiat. Id vero in dubium revocari non potest a nostro adversario. Cum in synodo hoc anno celebrata non actum sit de legatis in Orientem mittendis pro oecumenico Ephesino concilio habendo. Apostolicae ergo sedis legati, de quibus agit Quesnellus, instituti fuerunt in altera Romana synodo, anno sequenti pariter celebrata in causa Nestorii. Et cum primum oculos conjeci in illa Ephesini concilii, quibus ipse adversarius noster insistit, gravi suspicione ducebar rem aliter exposuisse ac se habuit. Nec suspicione me esse deceptum deprehendi. Cum videlicet lustratis Actis Romanae synodi, a Coelestino anno quadragintesimo trigesimo primo coactae, apprime intellexi, non tantum Quesnelli aedificium labare, sed prorsus corruere. In istius ergo concilii Actis, ut sapientissime etiam clariss. Stephanus Baluzius notavit, duas classes, ut ita dicam, seu ordines legatorum offendimus. Nam alii utique fuerunt a synodo Romana instituti, pro exsecutione damnationis latae in Nestorium; alii vero fuerunt ab ipso Coelestino papa electi, ut ejus vices et locum in oecumenica synodo tenerent. Unus ex legatis S. Coelestini fuit Cyrillus archiepiscopus, seu patriarcha Alexandrinus; alter vero fuit Philippus, presbyter Romanus. Hunc pontifex e suo latere misit; S. Cyrillo vero, qui numquam Romam ad synodum venit, post longum litterarum commercium, 408 suam et apostolicae sedis legationem in oecumenica synodo agere demandavit. Et quoniam synodi Romanae decreto fuerat statutum mittendam esse legationem ad Ephesinam synodum, idcirco ad idque munus obeundum delecti Arcadius et Projectus episcopi, qui totius sanctae synodi Occidentalis sententiam exponerent. Poterat ergo videre Quesnellus non eosdem fuisse legatos papae Coelestini, et synodi Occidentalis. Potuisset quoque intelligere prioribus illis legatis demandatum fuisse munus agendi personam summi pontificis, hujusque locum tenendi; postremos autem destinatos fuisse, ut totius Occidentalis sanctae synodi sententiam oecumenico concilio exponerent. Diversitas ergo haec personarum et legationum plane evertit illud Quesnellianum commentum, quo auctor contendebat legatos apostolicae sedis omnium Occidentalium nomine interfuisse synodo, omniumque personam egisse.

Hanc deinde diversitatem pariter ex Actis Ephesini generalis concilii colligimus: neque urgemur verbis S. Cyrilli a Quesnello recitatis. Nam S. Cyrillus quamvis ibidem distinctam non faciat mentionem singulorum legatorum, tamen sine nominum expressione indicat eos qui apostolicae sedis locum tenebant, et deinde eos quos Occidentalis synodus sub Coelestino coacta instituerat; idcirco dixit: Deposuerunt enim supplentes locum sedis apostolicae, totiusque synodi sanctissimorum Deoque dilectissimorum Occidentalium episcoporum. Utrosque autem legatos suam operam impendere debuisse aequanimiter pro apostolicae sedis juribus, patet ex commonitorio quod idem S. Coelestinus ipsis dederat, praecipiendo ut Ephesum convenientibus, ad S. fratrem et coepiscopum nostrum Cyrillum consilium omne converterent, et quidquid in ejus viderent arbitrio facerent. Subjecit deinde: Et auctoritatem apostolicae sedis custodire debere mandamus. Quemadmodum tandem se genere in ea synodo debuissent, ipse hisce verbis indicavit, videlicet, ut si forte ad disceptationem fuerit ventum, vos de eorum sententiis debeatis judicare, non subire certamen. Voluit Coelestinus hocce commonitorio prospicere suae sedis et totius Occidentalis synodi honori et auctoritati, atque in iis personam agere supremi ecclesiasticarum rerum et fidei dogmatum judicis, qui jam Nestorii causam Romae finierat, nec aliquid amplius quam exsecutio latae in ipsum Nestorium sententiae desiderabatur. Non mirum ergo si ex laudati commonitorii epigraphe intelligamus, aequanimiter praefatae Romani pontificis et Occidentalis synodi sententiae exsecutionem inculcatam fuisse episcopis et presbyteris euntibus ad Orientem. Omnes enim cum Cyrillo operam subire debebant ut Romani pontificis vota implerentur.

Lubenter tamen darem tantam inter praefatos legatos diversitatem ex praecedentibus colligere non potuisse Quesnellum, vel quod nimis properanter concilii Ephesini Acta lustravit, minime recogitando an gestorum series suis interpretationibus suffragaretur; vel quia, studio ductus novae propugnandae opinionis, sui amanuensis dictis indulgendo, sibi blanditus est, praeter Occidentalis synodi legatos non alios ad oecumenicum concilium Ephesinum missos fuisse qui Coelestini papae personam agerent et ejus locum tenerent. Sed eum vix excusatione dignum reputare possum, quod non animadverterit ad id quod in eadem actione, in praecedenti, et in subsequentibus omnino perspicue indicatum est. In iis enim frequentissime sermo occurrit de Philippo presbytero Romano, qui locum Coelestini tenebat, et legationem pro apostolica sede agebat. Deinde sermo est de duobus episcopis, Arcadio nimirum atque Projecto, qui tamquam Romanae Ecclesiae legati nominantur. In his actionibus quoque, qui 409 ad interloquendum primus assurgebat, erat Philippus, cui primus locus dabatur; quique et vigore legationis qua fungebatur, Coelestini quidem locum tenebat, et propterea in iis Actis: Philippus apostolicae sedis presbyter et legatus dixit. Arcadius vero et Projectus, quamvis in majori clericali gradu constituti, post Philippum interloquebantur, atque ad horum delegationem significandam sequentia verba concilii notarii adhibebant. Arcadius episcopus et Romanae Ecclesiae legatus dixit. Et rursus: Projectus episcopus et Romanae Ecclesiae legatus dixit. Ad quam formularum loquendi et scribendi diversitatem cum ego animadvertissem, plane intellexi totum Quesnelli praecedens aedificium pessumdatum esse, atque ad nihilum redactum. Potissimum si perpendamus, Philippum ipsum, secundo interloquentem, petiisse ut S. Coelestini papae epistolae in synodo legerentur, quibus recitatis, gratias oecumenico concilio agit, et paucis Romanorum pontificum jura, praerogativas et in tota Ecclesia principatum praedicat. Deinde quia, multis tempestatibus agitatus, atque vexatus, praestituta die non potuit ad Ephesum pervenire antequam synodum generalem aggrederentur, et jam prima actio adhuc ipso Arcadio et Projecto episcopis absentibus fuerat absoluta, rogavit ut quae gesta erant explicarent, ut videlicet auctoritate sibi data a Rom. pontifice possent confirmari. Non absimilia quoque in laudem Romani pontificis, divi Petri successoris, in altera actione praedicavit, adjungendo: Nos ipsius praesentiam supplentes, ad sanctam synodum misit.

Jam vero inquiramus an concilii sexti Acta Quesnelli opinioni possint suffragari. Sed in hac parte quoque a mendacio contra apertam veritatem ipsum Quesnellum stetisse, prodit Romana synodus ab Agathone coacta in Monothelitarum causa. In hac enim synodo, quamvis electi fuissent tres illi legati, videlicet Joannes Portuensis, Abundantius Paternensis, et Joannes Regiensis, seu Regitanus, tamen summus pontifex suis juribus consulere voluit, et huic publicae legationi suam adjunxit. Ad hoc ergo munus obeundum delegit Theodosium episcopum, et Georgium presbyterum, Joannem diaconum, et Constantinum subdiaconum, quibus, ut ait Anastasius Bibliothecarius, suo solius nomine epistolam quamdam dedit ad imperatorem conscriptam. Itaque duplex quoque legatio admittenda est pro sexta generali synodo. Ne vero Anastasii Bibliothecarii testimonium, aut tamquam supposititium, aut male interpretatum existimetur, Acta ipsius sexti concilii, quamvis a Graecis interpolata atque corrupta in Honorii et apost. sedis odium, ea tamen in medium adducere juvabit, ex quibus evidentissime veritatem de qua agimus demonstrabimus. Nam omnium primi qui synodi generalis Actis subscripserunt, fuerunt Agathonis legati. Legimus enim: Theodorus, humilis episcopus sanctae Romanae Ecclesiae, locum gerens Agathonis ter beatissimi et universalis papae urbis Romae, subscripsi. Non absimili usi sunt subscribendi formula alii duo ejusdem Agathonis legati, quamvis non essent in episcopali ordine constituti. Hi autem ante quoscumque episcopos vel episcoporum legatos immediate post Theodorum sic subscripserunt: Georgius, humilis presbyter 410 sanctae Romanae Ecclesiae, et locum gerens Agathonis ter beatissimi et universalis papae urbis Romae subscripsi. Atque tertio loco tandem iisdem subscripsit Joannes diaconus, ejusdem Agathonis legatus. Si vero Romanae synodi legatorum subscriptionem conspiciamus, certe valde diversam fuisse inveniemus. Nono enim loco, Joannis Portuensis episcopi nomen cum sequenti formula descriptum est: Joannes, indignus episcopus sanctae Portuensis Ecclesiae, legatus totius concilii sanctae sedis apostolicae urbis Romae, definiens subscripsi. Tandem duodecimo et tertio decimo loco subscriptiones duorum aliorum legatorum ejusdem synodi Romanae sub praecedenti formula regestae sunt. Unde ergo habet Quesnellus Romanorum pontificum legatos in oecumenicis synodis totius Occidentalis concilii personas egisse et agere consuevisse? Unde colligit apostolicae sedis legatos, non solius Romani pontificis nomine oecumenicis conciliis in Oriente congregatis interfuisse, sed omnium Occidentis episcoporum vice, quorum procurationem gerebant, cum per se interesse iisdem non poterant? Duo profecto illa exempla ab eo conficta prorsus contrarium probant. Et idcirco arbitrari licebit Quesnelli animum, non ecclesiasticae historiae factis insistentem, veritatem exquirere voluisse, sed potius huc illucque vagatum abiisse, somniantiumque nugis adhaesisse, qui dormientes sibi imaginari solent jam invenisse quidquid vigilantes maximis in votis habuerunt.

Vim tamen roburque praecedentes nugas obtinere posse adhuc sibi blanditus est Quesnellus. Et propterea, a proposito non abscedens consilio, provocat ad epistolam 77 sancti Leonis, quae ad Galliarum episcopos scripta est. Sed prae oculis minime habere curans scopum, tempus occasionemque quibus pontifex adductus hanc epistolam conscripsit, stylum vertit in Joannem David, hunc exagitat, quia scripserat:« Cum ex eo quod legatis traditus dicebatur appellationis libellus, ad Leonem unum provocatum esse a Flaviano asseruit. Subjicit statim: Siquidem ex dictis patet non solius pontificis personam gessisse legatos, sed omnium Occidentalium; ac proinde ad eos omnes delatam esse appellationem, quorum nomine intererant synodo.» Ecce novum Quesnelli somnium. Jam sibi imaginatur adversarium David vicisse; canit victoriam, quod probaverit appellationes ad unicum Romanum pontificem ecclesiasticae consuetudini et synodorum juribus repugnare, cum potius lugere debuisset cladem sibi imminentem, ob gravissima commenta forte artificiose congesta, ad Romanorum pontificum auctoritatem elevandam et dejiciendam. Interim vero quid dicendum sit de epistola S. pontificis ad Galliarum episcopos, nostra scribendi ratio haud permittit referamus. De ea enim agemus in altero tomo Operum S. Leonis, vel hujus gesta recensentes post Chalced. concilium, ne temporum rationes confundere videamur. Dumtaxat in praesens annotamus nullam in ea fieri mentionem de Flaviani appellatione, circa quam nostra controversia versatur. Galliarum episcopos dumtaxat certiores facit de accepta ipsorum fidei professione synodaliter habita, qua subscripserunt epist. dogmaticae de Verbi incarnatione, quam jam pridem tamquam certam fidei regulam a cunctis sequendam scripserat ad Flavianum. Gratias agit Deo quod summa consensione absque concertationum strepitu evangelicae apostolicaeque traditioni adhaerere delegissent. Nec unum verbum offendimus quod Quesnellianae causae jam prorsus pessumdatae patrocinetur.

Opus erit igitur ad alia gradum facere, quae nobis occurrunt ejusdem dissertationis numero sexto, in quo sermonem orditur a Nicaenis canonibus a S. Leone in praefata epistola 40 laudatis. Notat primo ad marginem: Ex Sardicensibus canonibus a Leone laudatis male arguit David. 411 Et deinde in corpore ejusdem capitis, ad eumdem David alludens, ait:« At vero, inquit ille scriptor, S. Leo Nicaenorum, id est hoc loco, Sardicensium canonum auctoritatem profert, ut ex appellatione Flaviani postulationis suae aequitatem asserat. Nullam porro appellationem commemorant Sardicenses canones praeter eam quae Romanum episcopum unice spectat. Quare vel synodi decretis male et extra causam abutitur S. Leo, inquit ille; vel appellationem Flaviani sibi sensit devolutam.» Infirmis hisce fulcimentis Davidis causam sustentari posse, in comparatione argumentorum contrariorum a se propositorum, Quesnellus adversarius negat. Et quoniam in Nicaenis canonibus nulla mentio de appellationibus occurrit, David quasi irridet, quod cum aliis scriptoribus divinatione uti voluerit. Non invitus tamen concedit Sardicenses canones, alieno hic nomine vestitos, adductos fuisse a Leone ut necessitatem oecumenici concilii argueret. Si haec autem argumentandi ratio staret, nemo( ait) qui non Leone indignam existimet. Argumentum postea, quod in scholis syllogismus appellatur, ad David perstringendum subjicit. Et quemadmodum facere solent pueri illi qui in primis dialecticen institutionibus se exercent, ait:« Vides, mi David, quam absurda sit illa major cui inniti necesse est argumentationem tuam?» et contendit subinde syllogismum juxta Davidis methodum pro arbitrio a se compositum et explicatum, alia ratione esse disponendum, ut inde eliciatur potius ex Sardicensium canonum decreto congregandum esse concilium, in quo appellatio discuteretur. Pergit postmodum, scholasticorum methodum secutus,« unum esse supponendum,» quod a Davidis mente putat alienum, et maximi esse momenti arbitratur, nimirum,« pontifici fuisse persuasum quod cum Sardicensis synodus episcopis appellandi ad sedem apostolicam seu ad Romanum episcopum potestatem fecit, non ad episcopum solitarie sumptum, sed ad eum suarum dioeceseon episcopis septum, deferri voluit appellationem, nec aliter judicandam censuit quam ab Omnibus occidentalibus episcopis sub patriarcha congregatis.» Quare incassum quidem omnes sui studii nervos intendit, ut propositum sibi systema tueatur. Subjicit deinde illa S. Leonis verba Theodosium imperatorem urgentis: Convenientibus utique Orientalium provinciarum episcopis, et addit: Tunc enim vitiosum non erit pontificis ratiocinium, ita Augustum urgentis, sed potius dialecticae canonibus omni ex parte congruet. Quod ut demonstretur, S. Leonis enthymema in syllogismum resolvi debet, ex quo quid ipse in mente habuerit, quidque necessario supplendum sit, nemo sole meridiano clarius non videat.

Pulchrum quidem aedificium, solo veritatis colore depictum; sed cum male materiatum sit, prorsus ruvinosum iis apparere debebit qui non solas rerum facies contemplari solent, quin potius res prout in veritate constructae sunt scrutari et intueri satagunt. In praesens igitur missum faciam subsequentem illum syllogismum a Quesnello constructum ut David perstringeret. In quo conficiendo cum Quesnellus falso laboraverit supposito( ut scholae loquuntur), non tantum labat, sed prorsus concidit. Nec mihi objiciatur David, qui Nicaenorum canonum nomine Sardicenses intellexit, et ad eos provocavit. Sed cur hos Sardicenses canones David in medium adduxerit Quesnellus dissimulavit. Contra Launoium autem, caeterosque aliosque hujus opinionis suffragatores, David causam agebat; idcirco hos perstringere volens, iisdem principiis primo 412 eum insistere oportebat, et horum refellendo opiniones, saltem probare cogebatur, ecclesiastici juris vigore, Flaviani appellationem ad solum et unicum Romanum pontificem, non ad Occidentalem synodum, esse devolutam. Quare ergo David in crimen vocari possit, haud video. Cum criminis notam potius ejus adversarii et Quesnellus maxime, subire debeant, qui S. pontificis loquendi rationem agendive oeconomiam minime assecuti sunt. Ut itaque mentem S. pontificis assequamur, duo distinguenda sunt, quorum neutrum ad Sardicenses canones referri debet; sed unum ad jus divinum, alterum vero ad quintum et sextum Nicaenum canonem, ad quos provocasse potissimum S. Leonem nostra sententia est. Nam jus ad appellationes suscipiendas, et appellantium episcoporum potissimum causas cognoscendas, Romani pontifices non tantum ex canonum decretis, sed ex divina institutione acceperunt. Quare ipsis solis postmodum incubuit, post acceptos appellantium libellos, illud judiciorum genus decernere atque statuere, quod rerum necessitati, temporum vicissitudinibus( quibus quandoque ob irregulares motus potestatum saeculi eos servire oportuit) atque Ecclesiarum utilitati, sacerdotumque tranquillitati magis congruum et necessarium arbitrabantur. Hinc minime mirari debemus quod quamvis post acceptas appellationes in eorum stet potestate hoc vel illud remedii genus eligere atque statuere, ad illud se determinant quod sacris canonibus magis consonum est, quodque fidelium universitati, non paucorum utilitati, dumtaxat, prospiciat et prosit. Cum itaque Ecclesiarum Orientis status talis esset qualem latrocinium Ephesinum fuisse declarat, idcirco sanctissimus pontifex noster utrumque jus, divinum et ecclesiasticum nimirum, prae oculis habens, voluit vigore illius acceptae appellationis decretum interponere atque statuere, omnium Orientalium causas in novo generali concilio solemniter esse tractandas atque finiendas. Pro qua quidem habenda synodo tales praescripsit regulas, quae violatae suae sedis jura per Dioscori impotentiam repararent, et universali Ecclesiae prodesse posse judicavit. Id plane indicant illa Leonis verba a nobis in superioribus exposita, quorum priorem partem dumtaxat, paulo ante Quesnellus objecit, suae perditae causae patrocinari posse arbitratus.

23 Convenientibus utique Orientalium provinciarum episcopis, quorum si qui superati minis atque injuriis a veritatis tramite deviarunt, salutaribus remediis in integrum revocentur; ipsique quorum est causa durior, si consiliis melioribus acquiescant, ab Ecclesiae unitate non excidant. Quam autem post appellationem interpositam hoc necessario postuletur, canonum Nicaenae habitorum decreta testantur, quae a totius mundi sunt sacerdotibus constituta, quaeque subter annexa sunt. Subjicit Quesnellus:« Ita enim obscura sunt apud plerosque decreta illa Nicaeae habita, quae a S. Leone laudantur, ut nihil obscurius. Nihil quippe tale legitur inter Nicaenos canones; et ad Sardicenses confugere cogitur David, quos sub Nicaenorum nomine citatos a Leone divinat, ut a multis ante ipsum divinatum est. Verum hoc non inviti concedimus, Sardicenses canones alieno hic nomine vestitos adductos esse a Leone, ut necessitatem concilii oecumenici argueret.» Hactenus Quesnellus, qui pro suo arbitrio indiscrete David exagitans, duos illos syllogismos subnectens, quorum unum David ex suis principiis composuerat, alium vero ex suo cerebro ipse Quesnellus contexuit ad infirmandam prorsusque dejiciendam Davidis aliorumque cordatorum virorum sententiam; laborat tandem inquirendo dumtaxat ex Sardicensibus canonibus S. pontificis mentem. Tres Sardicenses exscribit canones; tertium videlicet, quartum et septimum, et ad hos praecedentia S. Leonis verba referenda esse contendit. At tempus 413 et operam perdidisse Quesnellum, mecum sine ulla prorsus dubitatione judicabunt qui non tantum postremis S. pontificis verbis haerere velint, sed ad totius contextus texturam, ordinem verborumque significationem animo attendere non recusabunt. Quae quidem omnia, si cum Nicaenis conferantur canonibus, jam prorsus illae multorum divinationes cessabunt, in quas plerique inciderunt, apud quos, Quesnello auctore, decreta illa ita obscura habita sunt, ut nihil obscurius queat desiderari aut inveniri.

24 Age ergo, quintum Nicaenum canonem subjiciamus. De his qui communione privantur, seu ex clero, seu ex laico ordine, ab episcopis per unamquamque provinciam sententia regularis obtineat, ut hi qui abjiciuntur, ab aliis non recipiantur. Requiratur autem ne pusillanimitate, aut contentione, aut alio quolibet vitio episcopi videantur a congregatione seclusi. Ut ergo decentius inquiratur, bene placuit annis singulis per unamquamque provinciam bis in anno concilia celebrari, ut, communiter omnibus simul episcopis provinciae congregatis, discutiantur hujusmodi quaestiones, et sic qui suo peccaverint, evidenter episcopo excommunicati rationabiliter ab omnibus aestimentur, usquequo episcoporum congregationi placeat. Conciliorum collectores ad marginem posuerunt: Vel in communi, vel episcopo placeat humaniorem pro talibus ferre sententiam, etc.

Conferat jam modo Quesnellus, qui S. Leonis Opera novis typis illustranda proposuerat, an S. pontificis imperatorem urgentis verba cum hujus canonis decreto aliquam affinitatem habeant; ea tamen ratiocinandi formula servata, quam scholae a minori ad majus appellant? Quid enim habet Leo iis in verbis quod huic canoni non respondeat? Agitur hic de laico vel clerico exciso, et e gradu suo ejecto per oppressionem, vim atque judicis tyrannidem. Leo autem episcoporum causam pertractat, qui superati minis atque injuriis, a veritatis tramite deviarunt solemniter. Concilium de quibusdam malis in una sola provincia grassantibus, de laicis vel clericis irregulariter excommunicatis; de episcopis tandem vim atque tyrannidem exercentibus disserens, tamquam remedium adhibendum, provincialem congregandam synodum praescribit, in quo decentius de causa inquiratur, et discutiantur hujusmodi quaestiones. Sanctus pontifex vero, non ad unius provinciae quaestiones pertinentes discutiendas per appellationis libellum interpellatus, sed provocatus ad totius Orientis scandala abolenda, ad catholicorum fidem tuendam, atque ad vindicandos ab injusta oppressione sanctissimos episcopos per vim, furorem, atque impotentiam excommunicatos atque dejectos, generalem synodum fieri postulat; hancque tamquam remedium necessario adhibendum praescribit, ut salutaribus( ait) remediis in integrum revocentur. Nicaenum concilium tandem statuit ut cum iis quos synodus rationabiliter ab episcopo fuisse excommunicatos aestimabit nulla indulgentia adhibeatur usquequo totius synodi consensione vel episcopi voluntate placuerit humaniorem pro talibus ferre sententiam. Similiter S. Leo loquens de iis episcopis qui malitiose in latrocinali synodo Ephesina, odio vel antiquis aemulationibus excitati, praevaricati fuerunt, quorum erat causa durior, si per resipiscentiam melioribus vellent consiliis acquiescere, ab Ecclesiae unitate non esse excidendos praescripsit. Dicat, amabo, Quesnellus, an hoc Leonis decretum apprime respondeat Nicaenis canonibus? Assignet discrimen.

At jam discrimen assignasse Launoium et Quesnellum aliqui respondebunt, dicentes sancti Leonis Magni dicta minime Nicaenis decretis respondere, cum horum nullus appellationum faciat mentionem. 414 Hanc enim de appellationibus sententiam cum non nisi confuse ex tribus illis Sardicensibus canonibus colligamus, idcirco merito consequitur S. pontificem ad canones istos Nicaenorum nomine vestitos respexisse. Sed isthaec responsio quid conficit? Alium enim sensum Leonis verba subire iis exploratum esse debet qui in evolvendis S. pontificis scriptis versantur. Etenim ipse non asseruit sibi convenire jus suscipiendi episcoporum provocantium causas, eas examinare et definire canonum vigore; sed praescribendi illud remedii genus quod afflictis Orientis rebus, fidei periclitanti, hujusque oppressis defensoribus unice succurrere et prodesse poterat. Hoc est illud quod post appellationem interpositam necessario postulatum est, quemadmodum canonum Nicaeae habitorum decreta testantur. Supponit itaque hic appellationum jus alia ratione sibi deberi; easque non propter canonum decreta posse et debere suscipere, sed jus illud a divina institutione derivari, propter quam ejus ecclesiasticarum rerum administratio per universum orbem extendebatur. De hac sibi commissa divinitus cura verba facit multis in epistolis. Sed scribens ad Anastasium episcopum Thessalonicensem, quem in suae sollicitudinis consortium assumpsit, vices sui moderaminis delegando, non aliam assignat rationem, nisi hanc: Ut curam, quam universis Ecclesiis principaliter ex divina institutione debemus. Et ultimo capite ejusdem epistolae, varios episcoporum gradus distinguens, quorum alii in minoribus, alii in majoribus provinciarum urbibus constituti sunt, qui minorem vel ampliorem sollicitudinem susciperent: Per quos ad unam Petri sedem universalis Ecclesiae cura conflueret, et nihil usquam a suo capite dissideret. Similem quoque loquendi formulam offendimus in epistola ad Palaestinos monachos, quam his verbis orsus est: Sollicitudini meae, quam universali Ecclesiae omnibusque filiis debeo, multorum relatione patefactum est. Ad quod onus gravissimum sibi a Deo impositum in anniversario suae assumptionis serius animadvertens, omnium et singulorum episcoporum administrationem sui laboris esse portionem asseverat, ut dum( ait) ad beati apostoli Petri sedem ex toto orbe concurritur, et illa universalis Ecclesiae a Domino eidem commendata dilectio etiam ex nostra dispensatione deposcitur, tanto amplius nobis instare oneris sentiamus, quanto cunctis majora debemus. Hanc autem universalem curam quandoque, immo etiam frequentissime, Leonem independenter a quacumque synodo in Orientalium causis exercuisse, vel exercendam reservasse, perspicue innotescit ex quadam epistola scripta ad Anatolium, in qua agens de iis qui in Eutychetis causa gravius peccaverant, et ob hoc superiorem sibi locum in eadem infelici synodo( intellige Ephesina) vindicarunt, ut humiliorum fratrum simplicitatem arrogantiae suae praejudiciis aggravarent, si forte resipiscunt, et a facti sui defensione cessantes in condemnationem proprii convertuntur erroris, horum si satisfactio talis accedit, quae non refutanda videatur, maturioribus apostolicae sedis consiliis reservetur; ut, examinatis omnibus atque perpensis, de ipsis eorum actionibus quid constitui debeat aestimetur. Tanti deinde ponderis hanc judicii reservationem sibi factam esse voluit S. Leo, ut nec Anatolio, nec Constantinopolitanae Ecclesiae presbyteris licitum foret lapsorum nomina ad altare recitare, priusquam pontifex ex rerum processu decrevisset eorum poenitentium satisfactionem esse admittendam. Subdidit enim statim: Neque prius in Ecclesia cui te Dominus voluit praesidere cujusquam talium, ut ante jam scripsimus, nomen ad altare recitetur, quam quid de iis constitui debeat rerum processus ostendat. Epistolam tandem claudit dicendo se de omnibus in nova synodo Chalcedonensi agendis et exsequendis suos, quos e latere 415 miserat legatos edocuisse. Verum si aliquid deliberandum contingeret praeter ea quae in commonitorio descripserat, cuncta sibi referri postulat, ut quid observandum sit sollicite constituere possit. Ac si de aliquibus( ait) amplius fuerit deliberandum, celeriter ad nos relatio dirigatur; ut, pertractata qualitate causarum, nostra quid observari debeat sollicitudo constituat.

Ex praemissis itaque Quesnellum aliosque ipsius suffragatores gravius urgeri manifestum est. Nam quid Leoni opus erat vindicare sibi jus appellationum ab episcopis Orientalibus factarum, Sardicensium decretorum vigore, quando ipse, jam sibi in omnibus scriptis atque sententiis consentiens, ait ex divina dispensatione oriri auctoritatem, qua de omnibus Ecclesiis posset curam agere, de fidei quaestionibus judicium ferre, causas contentiosas definire atque dirimere, canonicas poenas relaxare? Quid necessum erat iis insistere canonibus, quarto Ecclesiae saeculo exaratis pro suae sedis praerogativis et privilegiis tuendis, cum affirmavit sollicitudinem eum impendere oportere pro universali Ecclesia, et omnibus ejus filiis, eamque curam esse illi a Domino commendatam ob muneris dispensationem, quod gravissimum reputabat, quia cunctis fidelibus majora debebat? Quid denique? Ex Sardicensium canonum privilegio tantummodo coeptum est causas ad apostolicam sedem deferre, cum ex divina institutione ad unam Petri sedem universalis Ecclesiae cura confluere debebat? Nugae, merae nugae. Aliter enim ratiocinatus est S. Leo, ut membra suo capiti sine ullo prorsus dissidio adhaererent. Et propterea mirum non est si titulo ecclesiastici primatus sibi concessi, etiam independenter a quacumque synodo, rerum agendarum in synodis etiam oecumenicis regulas inviolabiliter observandas praescripsit, horum auctoritatem in judiciis ferendis inter arctos limites restrinxit, et tandem sibi reservavit examinare atque perpendere an quorumdam in graviora crimina lapsorum satisfactio et poenitentia veniam et reconciliationem mereretur. Aliud adhuc gravius restat, quo perstringatur Quesnellus, et cum eo caeteri in superioribus indicati. Nimirum cautum voluisse S. pontificem ne episcopi etiam in celebri Chalcedonensi concilio convenientes quibusdam jam communione privatis indulgentiam concederent; vetuitque Anatolio et caeteris Constantinopolitanae Ecclesiae presbyteris, vel episcopis, ne eorum nomina ad altare recitare auderent, priusquam ipsa apostolica sedes quid esset faciendum statueret. Ut( ait), pertractata qualitate causarum, nostra quid debeat observari sollicitudo constituat.

Haec sunt quae pro detegendis Quesnelli nugis atque fallaciis, pro ejusdem aliorumque scriptorum falsis argumentis eripiendis et evertendis de S. Flaviani ad apostolicam sedem et unicum summum pontificem S. Leonem appellatione, scribere necessarium duximus. Verum non omnia momenta quae in S. pontificis Opera sparsa conspeximus, quibus asseverat suam pontificatus curam ex divina institutione per universum orbem distendi, adducere potuimus, ne praesens haec nostra exercitatio quasi in immensum cresceret. Eam igitur ad finem perducere cupientes, adhuc unum addendum censuimus: videlicet non tantum sanctum Leonem ad quintum Nicaenum genuinum canonem respexisse, cum ad Theodosium epistolas dedit, sed ad sextum etiam. Neque hunc esse intelligendum quemadmodum vulgati codices exhibent, sed eo modo quo in Chalcedonensi concilio recitatum fuit. Videlicet, quod Ecclesia Romana semper habuit primatum. Hanc lectionem totius orbis episcopi approbantes, Romani pontificis primatum ex divina institutione pendere principaliter non obscure testati sunt. Non erat igitur Leoni opus alios canones respicere praeter Nicaenos, vel Sardicenses Nicaenorum nomine vestitos pro suis juribus in medium adducere. Demum quia Quesnellus, negotium facessere volens Romanis pontificibus, multum operis impendit in 416 Sardicensibus canonibus pro suo arbitrio interpretandis, idcirco de iisdem verba facere reservamus in sequenti exercitatione, ad quam tamquam hujus appendicem jam stylum admovemus.