Reader

CAPUT XII. Theodosius Augustus poenitentiam agens moritur. Pulcheriae Augustae studio et S. C. Marcianus imperator renuntiatur. Is statim Eutychianos poenas solvere jubet. Scribit ad S. Leonem de nova habenda generali synodo. Abundium caeterosque Leonis legatos honorifice suscipit. Constantinopolitanum celebratur concilium in causa Anatolii atque lapsorum. Iterum Marcianus et Pulcheria a S. Leone generale fieri concilium petunt. Theodoreti, Ibae et Aquilini episcoporum litterae ad Abundium R. P. legatum.

Catholicorum libertas Theodosii imperatoris poenitentia aucta, majora adhuc incrementa obtinuit, cum, mortuo Chrysaphio, et Eudocia ab imperiali aula procul amandata, sanctissima Pulcheria, quam imperator prae caeteris sororibus adamaverat et Augustam appellaverat, sensim potuit in fratris animum eas sincerae pietatis institutiones excitare, quibus eum imbiberat a pueritia, quando videlicet piissima soror fratris natu major eum fere ab infantia usque ad vigesimum saltem suae aetatis annum educaverat. Itaque Theodosius majora adhuc poenitentiae signa daturus insignem Dei genitrici aedem sacram construxit, et cum ejus obitus appropinquaret, Ephesum venit sanctum Joannem evangelistam veneraturus, templumque ingressus, orationi sese dedit, in qua etiam quis ei in imperio Romano successurus esset edoceri se a Deo petiit. Quod ubi per visionem Deus ei ostendit, Constantinopolim rediit. Paulo post ipsius mors subsecuta est. Nam exercitum adversus Attilam ducens, Urbe egressus est, inter equitandum equo delapsus, spinae vertebram luxavit. Quapropter lectica in palatium relatus est, et ubi moriturum se sensit, secreto vocata ad se sorore Pulcheria, de Marciano tribunitio successore in imperio habendo locutus est, Deo gratum placitumque esse dicens, ut ille post se ditionem 439 Romanam ministraret. Haec fere in terminis ex Nicephoro descripsit Baronius, qui animadvertit Theodosianae mortis causam, aliter describi a Theodoro in Collectaneis; qui ait:« Theodosius junior ad venationem egressus, et in fluvium Album abreptus sequenti nocte mortuus est, et in sepulcro Arcadii patris ipsius sepultus est. Et Eudocia imperatrix Hierosolymam profecta non est amplius reversa.» Inter caetera quae ad nostrarum Exercitationum scopum spectant, minime hujus mortis tempus attendendum esse arbitramur, ut inde intelligamus an Constantinopolitana synodus S. Leonis jussu in Anatolii causa celebrata contigerit adhuc superstite Theodosio, vel cum imperii habenas Marcianus acceperat. Baronius Theodosium obiisse quarto kal. Augusti anni 450, suae aetatis unde quinquagesimo, asseverat. Et paulo post, sanctae Pulcheriae voluntate, ex senatus- consulto delatum est imperium Marciano. Cujus sanctae feminae consilium maxime scriptores laudarunt, quod conjugii titulo virum evehere voluerit in imperium aetate maturum, consilio gravem, continentia probatum, atque militari virtute undique spectatum; ut nimirum hac electione, et industria, facilius imperii et religionis rebus prospiceretur. Et quidem Marcianus vix imperiali purpura indutus, omnia erga religionem argumenta pietatis exhibuit. Legem imprimis tulit contra Eutychianos, qua eos iisdem poenis esse puniendos decrevit quae superioribus legibus adversus haereticos constitutae sunt.« Jubemus( ait) teneri, et extra ipsum solum Romani imperii repelli, sicut de Manichaeis praecedentium legum statuta sanxerunt. Dat. kal. August., Valent. VII et Avieno conss.» Deinde ad Romanum pontificem oculos convertens, hujus nutu omnia facere animo statuens ad sanctum Leonem litteras dedit, de sua in imperatorem electione illum admonet, atque tandem pro omni impio errore abolendo et Christianis rebus summa pace componendis, ipso Leone auctore, synodi celebrandae annuere quam libentissime protestatus est. Ait enim: Ut omni errore sublato per celebrandam synodum, te auctore, maxima pax circa omnes episcopos fidei catholicae fiat, ab omni scelere pura et intemerata consistens. Hanc epistolam scriptam fuisse hoc anno 450, ex nota consulari innotescit. At Leoni redditam non fuisse nisi anno sequenti, in quo Adelphius consulatum agebat, certissimum est.

Hoc temporis intervallo Abundius et Asterius aliique duo legati Constantinopolim in Anatolii causa missi illuc pervenerunt, litterasque pontificias ad Theodosium jam vita functum directas, Marciano successori porrexerunt. Quibus acceptis, et perhonorifice cum legatis agens, omnibus S. Leonis petitionibus fieri satis praecipit, et incunctanter provincialis synodus Constantinopoli cogitur, in quo et de Anatolii fide, et de recipiendis lapsis ad poenitentiam venire volentibus pertractatur. Temporis injuria istius synodi Acta deperdita esse cum multis aliis monumentis ad ejusmodi causam spectantibus, graviter dolendum est. Nihilominus tamen ex quodam eorumdem fragmento, et ex epistolis Marciani imperatoris, Pulcheriae Augustae, et ejusdem Constantinopolitani episcopi Anatolii, quasi integram gestarum rerum seriem eminentissimus Baronius descripsit, circa nonnulla alia deinde, quae in illa Constantinopolitana synodo tractata fuere haerens suspensus, quae tandem ex Chalcedonensis concilii actionibus probabiliter colligi posse arbitratur. Non itaque in his expendendis diutius immorari nobis opus erit. Sed dumtaxat paucis indicabimus quidquid factum fuerit. Marcianus ergo, legatorum postulationibus 440 auditis, sua pragmatica sanctione jussit ut quotquot ex episcopis qui, pro catholica fide decertantes, Flaviani partibus in latrocinio Ephesino adhaeserunt ab exsilio revocarentur, statim libere ad proprias sedes remearent. Deinde, Romani pontificis jussionibus maxime obtemperare cupiens, legatis liberam fecit facultatem convocandi ex vicinis locis episcopos etiam lapsos, ut in catholicae Ecclesiae communionem, servatis pontificiis instructionibus admitterent. Quare, convocata illa Constantinopolitana synodo: Anatolius episcopus Constantinopolitanus novae Romae, accepta S. Leonis papae epistola de confirmatione catholicae fidei contra vesaniam haereticorum, eam recitavit ante omnium conspectum, quam pariter eidem praesentaverat coram omnibus beatus Abundius. Anatolius ergo episcopus plena devotione huic S. Leonis epistolae continenti catholicae fidei veritatem, concordantibus etiam testimoniis PP. ab eadem apostolica sede decretorum, subscripsit, anathema dicens Eutycheti et Nestorio, et ipsorum dogmati cum sectatoribus eorum. Idipsum fecere omnes qui aderant episcopi, presbyteri, archimandritae, atque diaconi. Maxima quidem laetitia efferebantur corda non tantum Augustorum principum, sed etiam sancti Abundii, Asterii episcoporum, Basilii et Senatoris presbyterorum. Hi namque dixerunt: Omnipotenti Deo gratias, quoniam reverendorum episcoporum, presbyterorum, archimandritarum, et totius cleri professiones cognovimus fidem rectam et a Patribus traditam profiteri. Sic eorumdem subscriptio gestis praesentibus inserta declarat. Addunt praeterea ipsi legati se missos Roma a Leone ad insinuandam cunctis fidem catholicam. Idcirco et ipsi anathema dicere Eutycheti, vel omni qui ejus perfidiam sequuntur, et dicunt in Christo Domino ante incarnationem duas fuisse naturas, et post incarnationem unam tantum naturam. Absentibus mandatum est ut per eos legatos idem exsequantur. Legati deinde apostolicae sedis ad singulos metropolitanos Orientis miserum celebrem S. Leonis epistolam ad Flavianum datam, eo fine, ut omnes eidem subscriberent; quemadmodum colligitur ex Act. 4 Chalcedonensis concilii. Tandem in hac synodo statutum fuit ut episcopi in latrocinio Ephesino lapsi redire volentes ad Ecclesiae communionem, iisdem suae dumtaxat, non totius Ecclesiae, communio concederetur, et cautum fuit ne Dioscori Alexandrini, Juvenalis Hierosolymitani, et Eustathii Berytensis nomina ad altare recitarentur, eo quod tamquam impoenitentes et schismaticorum antesignani habiti sunt. Hic autem animadvertendum esse censuimus in errorem lapsum esse Harduinum, qui in notis ad hoc concilium male suspicatus est tunc anathema dictum fuisse Photio Tyrio, cum scripserit: Eadem haec fortasse synodus episcoporum in qua ab Anatolio C. P. Photius Tyri episcopus excommunicatus est, uti refertur in concilio Chalcedonensi actione 4. At quis umquam credere potest causam tantopere Nicaenis canonibus repugnantem, Photii religioni atque innocentiae injuriosam, pertractari potuisse in synodo coacta a sanctissimis viris, Rom. pontificis legatis, contra apostolicae sedis mandata? Igitur Photii Tyri excommunicatio, hujusque metropolitici juris violatio ab Eustathio Berytensi intentata, et pragmatico Theodosii typo roborata, non ad hanc, sed ad aliam praecedentis anni synodum, in qua Anatolius ad C. P. thronum evectus est, omnino referri debet. Nos enim hac de re integram conscripsimus dissertationem sub auspiciis SS. domini nostri Benedicti XIV, quam in conciliorum Academia recitavimus, hancque publici juris faciemus in altero sequenti libro de Chalcedonensis concilii actionibus disserentes. 441

Constantinopolitanae itaque Ecclesiae rebus in pace compositis, Marcianus imperator interea serio omnia Orientalium mala tollere et schismata abolere decrevit. Et primo jussit ut S. Flaviani corpus solemni apparatu et pompa in Constantinopolim deferretur, illudque sepeliri in basilica Apostolorum, in qua suorum episcoporum praedecessorum exuviae reconditae erant. Deinde ad summum pontificem Leonem novas litteras scripsit, in quibus, de Anatolii fide testimonio facto, reverenter eum Orientem adire invitat, et synodum celebrare, ut suis et augustae conjugis desideriis satisfaceret, et sacrae religioni quae sunt utilia decerneret. Si vero( subjicit) hoc onerosum est, ut ad has partes advenias, hoc ipsum nobis propriis litteris sanctitas tua manifestet, quatenus in omnem Orientem, et in ipsam Thraciam, et Illyricum, sacrae nostrae litterae dirigantur, ubi nobis placuerit omnes sanctissimi episcopi debeant convenire, et quae Christianorum religioni atque catholicae fidei prosint, sicut sanctitas tua secundum ecclesiasticas regulas definiverit sua dispositione declarent. Hactenus Marcianus in altera epistola scripta ad S. Leonem cui non absimilis est quam pariter ipsius conjux Pulcheria eadem scripsit occasione, quas ad Rom. pontificem delatas fuisse rationabiliter arbitramur ab Anatolii clericis Romam missis cum fidei professione, ut suo loco dicemus.

Interim multo gaudio Theodoretus exsultavit, quod Marciani pragmatico, et pontificiorum legatorum studio, ipse et alii qui contra Eutychetem decertaverant ab exsilio revocarentur, ut possent episcopatum et Ecclesias proprias recipere. Quare litteras dare non distulit Abundio Romani pontificis legato. Quibus primo testatur in Romana Occidentis Ecclesia veram et apostolicam fidem pia mente conservari, atque ob id gratias Deo Omnipotenti egisse fassus est, potissimum quod religio, quae in Oriente periclitabatur, renovata est per sanctitatem vestram, et venit in lucem. Hanc Romanam fidem Noeticae arcae comparat, quatenus Ecclesia Occidentalis reservata a diluvio Eutychianae haeresis, ut ex iis etiam Orientales sacrosanctae Ecclesiae veram custodiant religionem, quam vastare jam et devorare penitus sacrilega et nova haeresis tentabat. Addit plenam fidei veritatem didicisse ex litteris sanctissimi ac religiosissimi archiepiscopi domini Leonis, quem appellat magnum advocatum et propugnatorem veritatis. Quibus epistolis assensum praebuisse affirmat, et iisdem subscripsisse una cum Iba Edesseno, et Aquilino Bibli episcopis, contra quos imperatorum potestatem inventores novae haeresis armarunt. Tandem sequentibus verbis suam claudit epistolam: Superest ut vos cum sanctissimis viris auxilium sacrosanctae Ecclesiae feratis, auferatisque impia bella quae impendebant. Prohibite itaque sacrilegam sectam, quae contra pietatem 442 commota est, et pristinam Ecclesiis reddite pacem, ut fructus apostolicorum laborum accipiatis a Domino, qui eosdem fructus redditurum se repromisit. Alia quamplurima ipsius Theodoreti erga apostolicam sedem subjectionis et reverentiae argumenta hic subjicere possemus, quae illius aevi Orientalium episcoporum doctrinam circa ecclesiasticarum rerum moderationem evidentissime patefaciunt; quaeque innuunt nonnisi haereticos atque schismaticos ausos fuisse Romanis pontificibus ea suprema jura denegare, quae spectant vel ad fidei causas judicandas, vel ad appellationes ex omni mundi parte excipiendas, vel ad synodos generales cogendas, horumque judicia aut confirmanda, aut retractanda, vel abolenda. Verumtamen ne a S. Leonis gestis recensendis abscedere videar, illa in praesens praetermittam. Cum multa dicenda deinde occurrant in alia Exercitatione de ipsius episcopi Cyri ad apostolicam sedem appellatione, quam Quesnellus oppugnare et evertere nisus est.