Reader

CAPUT IV. De Eutychis ad apostolicam sedem appellatione. Hanc maxima injuria negavit Quesnellus, cujus multa argumenta cum ex Flaviani et Leonis epistolis, tum ex secundi Constantinopolitani concilii Actis eripiuntur et dissolvuntur. Demum cl. Petri de Marca opinio ad examen revocatur, et tamquam veritati minus consona annotatur.

Pro apostolicae sedis legitimis juribus vindicandis multa hactenus expedivimus, spectata primum Constantinopolitani episcopi Flaviani agendi ratione: qui post in Eutychen damnationis depositionisque sententiam, ad S. Leonem cum universa gestorum synodalium serie suas epistolas misit, huncque de omnibus quae contigerant facit certiorem. Intelleximus quoque ejusmodi causam, utpote ex gravioribus difficilioribusque, ob quam scandala et simultates judices inter et Eutychianam factionem exortae fuerunt, juxta veterem apostolicamque consuetudinem jure Romani pontificis judicio reservari debuisse. Accessit tandem Constantinopolitani concilii Acta ex omni parte secundum regulas canonum non fuisse exarata; cum videlicet judices, Eutychen inter loquendum audientes admiserint, aut dissimulaverint saltem unam blasphemiam, multarum haereseon fontem, quam proscribere debuissent, et sub ecclesiasticis poenis haereticum compellere ad eam exsecrandam. Cum igitur tria haec ad Romanorum pontificum judiciariam potestatem probandam in praecedentibus praestiterimus, superest in praesens ut de appellationibus ad apostolicam 336 sedem verba faciamus; occasione nimirum accepta a nostro adversario, qui magnopere pugnat, omnia susquedeque vertendo, quae in S. Leonis Magni Operibus occurrunt, pro iisdem appellationibus asserendis.

Atque imprimis ut innumera praetermittam loca in quibus affirmat Eutychen numquam ad apostolicam appellasse sedem, oculos conjeci in ipsius septima dissertatione, quam inscripsit: De causa Eutychis archimandritae Constantinopolitani a Flaviano episcopo C. P. in synodo damnati; cui titulo sequentia tamquam argumentum dissertationis continentia subjecit: Ad epistolas S. Leonis papae 20 ad Flavianum eumdem, et 21 ad Theodosium Augustum. In spem adducebar voluisse Quesnellum speciatim has duas epistolas percurrere, sibique objicere primo quae in duabus illis epistolis de Eutychiana fatetur appellatione S. pontifex Leo; deinde responsionibus diluere quae sibi objecerat. Sed opinio me fefellit. Dissertationem suam sane orditur affirmando plura a nonnullis ex his epistolis assumi, ut hoc jus appellandi ad sedem Romanam persuadeant; jura et praerogativas hujus primae sedis non invidere asseverat: atque ejus auctoritatem eminentiamque sacris canonibus firmatam tueri et propugnare velle fatetur.« Verum, subjicit, ut immota et inconcussa manent vera fundamenta, quibus apostolici primatus molem incumbit, sic per se ruere necesse est infirma illa et fucata argumenta quibus praepostero quorumdam studio fulciri solet, quorum inanitatem quisquis retegere sataget, is profecto non minimam a sede apostolica gratiam inierit.» Cujus dissertationis exordium claudit patefaciendo propositum sibi stabilitum, nihil intactum dimittendi eorum, quae apud Leonem luce indigent; et propterea necessitate se( ait) adductum ementitam Eutychis appellationem annotare.

Praemisso itaque tam splendido tamque specioso verborum apparatu, sequentem infert consecutionem:« Hoc igitur censeo, nihil ex utraque hac Leonis epistola haberi quo valide comprobetur Romanum pontificem seorsim ac separatim ab aliis patriarchis majorumque dioeceseon episcopis ab Eutyche fuisse appellatum.» Ab homine qui totus esset in fraudibus et mendaciis fingendis nihil solemnius potuisset excogitari; cum potissimum hic sensim persuadere velit appellationes dumtaxat ad futurum generale concilium apud Orientales obtinuisse ut novatores, quasi pro aris et focis pugnantes, in apostolicae sedis contemptum ausi sunt affirmare. Ut autem veritatis colore hocce prolatum mendacium deliniat, Eutychen non ad solam apostolicam sedem appellasse, sed ad synodos Romanam, Alexandrinam, Hierosolymitanam et Thessalonicensem demonstrare primo contendit ex epistolae Flaviani cap. 3, isthaec subjiciendo:« Unde veritas elucescit verborum Flaviani, quibus Leoni de posthabita Eutychis ad sedem apostolicam appellatione conquerenti ita respondit.» Ecce Flaviani verba: Eutyches libellos direxit vobis plenos omni fallacia atque calliditate, dicens judicii tempore libellos se dedisse appellationis, et nobis, et hic convenienti sancto concilio appellasse vestram sanctitatem. Hoc ab eo nequaquam factum est, sed etiam in hac parte mentitus est, tamquam per fallaciam mendacii subrepere se sanctis vestris auribus putans. At nihil firmamenti aut virium Quesnelli falsitatem acquirere, ex praecedentibus verbis mecum sanae mentis homines judicabunt. Immo deducent jus appellandi ad apostolicam sedem, nulla ratione habita, ad alias patriarchales Alexandrinam, Hierosolymitanam, et Thessalonicensem, sanctum Flavianum revera probasse. Siquidem episcopus Constantinopolitanus factum dumtaxat appellationis negat, non vero jus quod veluti 337 legitimum probat, neque in discrimen voluit adducere. Praeterea Flaviani responsio Leoninae propositioni omnino congruere debebat. Scripserat Leo Eutychen ad sedem apostolicam provocasse; et Flavianus reponit in hac parte Eutychen esse mentitum dicens appellasse vestram sanctitatem. Ubi, quaeso, de aliis patriarchalibus sedibus horumque episcopis sermo est? Vel cum S. Leo semetipsum dumtaxat suamque sedem nominasset, ad quam Eutyches mentiendo judicii tempore se appellasse dixerat, cur Flavianus Leoni haud objicit id consuetudine non esse receptum, seorsim, ac separatim ab aliis patriarchis ad Romanum pontificem appellare, cum potius ad omnes alios patriarchas suos provocationis libellos debuisset dirigere? Igitur non tantum praecedentia verba Flaviani juri appellationis non repugnant, sed illud astruunt, eidem vim et robur adjiciunt. Reprobant tamen, et tamquam rem incognitam silentio praetereunt, consuetudinem illam quam de novo quidam pseudoecclesiasticorum jurium interpretes confinxerunt, de appellationibus videlicet ad generalem synodum necessario habendis.

Et quidem rem magis perspicuam facit ipsa Leonis epistola 20 quam tamquam praesentis dissertationis argumentum Quesnellus proposuit, cuique concinere habent, et quidem concinunt, Flaviani responsa. Quid vero ex hac Epistola? Eutychen damnatum a Constantinopolitana synodo ad omnes alias patriarchales sedes provocasse? Figmentum apage! Queritur primo loco S. P. Leo quod Flavianus Rom. sedi silere potuerit quae perturbationis strepitum et scandala commoverunt, et non potius procurasse ut primitus nos( ait) insinuatio tuae relationis instrueret. Haec verba, ut diximus, indicant quemadmodum in similibus contentionis causis, in quibus de fidei articulis agebatur, Rom. pontifex erat instruendus simul et consulendus, ne de rerum gestarum fide posset ambigere. Addidit deinde statim: Accepimus enim libellum Eutychis presbyteri, qui se queritur, accusante Eusebio episcopo, immerito communione fuisse privatum, maxime cum vocatum se adfuisse testetur, nec suam praesentiam denegasset, adeo ut in ipso judicio libellum appellationis suae se asserat obtulisse, nec tamen fuisse susceptum. Hic loqui S. Leonem de appellatione sibi facta, quam ordinarie ecclesiasticum subeuntes judicium facere consueverant, nulli dubium est. An vero illam fecerit, vel non fecerit, opportuno tempore, cum videlicet proferebatur judicium, id Leonem latebat. Necdum plene de rebus quae contigerant fuerat instructus. Sed opportuno tempore Eutychen appellationem interposuisse eum credere oportebat. Nam ait, Eutyches videns appellationem suam non esse susceptam, compulsus est contestatorios libellos in Constantinopolitana urbe proponere. Quid enim contestatorii libelli nomine intelligebat? Nisi publicum testimonium scripto consignatum, quo profitebatur nullam et irritam esse judicii sententiam in seipsum latam, et ab ea ad Romanum pontificem provocasse. At, reponet Quesnellus, si appellationem interposuisset, provocasset etiam ad omnes alios patriarchas et majorum dioeceseon episcopos, horumque concilia. Verum unde hausit hanc novam doctrinam? In medium proferat abscondita illa antiquitatis monumenta ex quibus eam desumpsit. Nos insistentes Flaviani et Leonis testimoniis, ad concilium Romanum non provocasse demonstramus. Flavianus quidem negat factam appellationem ad sanctitatem vestram judicii tempore, non negat jus; neque addidit hunc provocasse vel provocare debuisse alios patriarchas, et insigniores episcopos, horumque concilia; subdit solum: Sed in hac parte fefellit velut pater mendacii, se auribus vestris subrepturum arbitratus. Igitur nusquam a Flaviano in discrimen revocatum est Eutychis jus interponendi suam appellationem ad apostolicam sedem; sed id ab Eutyche opportuno tempore factum fuisse negavit. Praeterea si illa Quesnelli suppositio staret, jam Eutychete ad apostolicam sedem appellante, 338 aliis patriarchis praetermissis, isti conclamassent, sibi subreptum esse intelligentes jus cognoscendi similes contentiosas causas, cum nihil efficacius ad graves simultates excitandas quam aliorum jura contemnere, violare et abolere. Conclamasse autem unde colligitur? Contra vero, si Eutyches, ut mavult Quesnellus, ad omnes alios patriarchas et celeberrimarum Ecclesiarum antistites provocasset, isti non distulisent suum ferre judicium, et maxime Alexandrinus, Antiochenus et Hierosolymitanus praesules, qui vix, et ne vix quidem, retardassent sui muneris partes obire, cum ageretur de eorum jure tuendo, ad quos Eutyches provocaverat. Nullus tamen alius ex majorum Ecclesiarum episcopis manum ad hoc negotium apposuit, nullus scripsit ad Flavianum, nullus in irritum mittere nisus est Constantinopolitani concilii decretum, vel illud confirmare, quamvis interea sex aut septem mensium spatium esset decursum ab Eutychetis damnatione appellationeque ad tempus usque quo S. Leo omnium gestarum rerum cognitionem obtinuit. Ego sane arbitror non tamdiu Orientis et Graecorum antistites, qui insignioribus praeerant Ecclesiis, distulissent suo jure uti. Cum igitur id non fecerint, argumento est nec ad eos provocasse Eutychen, nec usum obtinuisse, ut condemnati in provincialibus synodis ad concilia Ecclesiarum patriarchalium provocarent. Tamdem illa Eutychetis appellatio ea ratione haberi debuit, qua tum Flavianus, tum Leo Magnus interpretati sunt. Atqui modus scribendi utriusque indicat appellationem factam esse ad unum singularem episcopum, ad Romanum videlicet, qui tamquam caput et firmamentum totius Ecclesiae venerabatur, et a quo per fallacias mendacii Eutyches, ut innuere videtur Flavianus, se absolutionem, rebus incognitis, subrepturum esse sperabat. Igitur nova illa judicandi forma a Quesnello excogitata labat et ruit, quin habeat quemadmodum consistere possit. Potissimum cum Liberatus diaconus dumtaxat asseveret quod Eutyches, de sua damnatione papae Leoni scribens, posuit edicta Constantinopolim, et injuriam se fuisse passum contestatus est.

Duo tamen sunt ex quibus ejusmodi machinam consistere posse sibi arbitratus est Quesnellus. Alterum est testimonium Constantini monachi, aliud est Eutychis epistola ad episcopum Alexandriae. Quod ad primum attinet, neminem latere deberet quisnam fuerit hic monachus Constantinus, qui non tantum tamquam haereticus habitus et condemnatus fuit, sed etiam volens in secunda synodo Constantinopolitana Eutychis partes agere, sibi numquam constabat in dictis; et colore perturbati animi negabat quod affirmaverat, et ultro dabat quod pridem negaverat; ita ut ejus testimonium nullum prorsus pondus nullamque fidem habere debeat. Haereticum fuisse Constantinum ultro concedit etiam Quesnellus, excutiendo Joannem David qui exagitaverat Petrum de Marca, dicendo illius monachi testimonium( quod in subsequentibus subjiciemus) esse hominis haeretici, multis difficultatibus obnoxium, cui Florentius ipse Patricius contradicit, immo quod ipsi Constantinopolitani PP. reprobarunt. En Constantini dictum: Eutyches, dum legeretur damnatio, appellavit sanctum concilium sanctissimi episcopi Romani, Alexandrini, Hierosolymitani, et Thessalonicensis, et haec in Actis non sunt inserta. Super hoc veluti firmissimo lapide, quamvis ementito, Quesnellus totum suum novum de appellationibus aedificium construere conatus est. Verumtamen si universa quae in secunda illa Constantinopolitana synodo gesta et dicta sunt vel sedulo, non cursim, lustrasset, vel omnino non dissimulasset, quanti faciendum sit tale testimonium noscere potuisset. Neque affirmasset, ex illius mendacio veri aliquid posse elici.« Nimis( ait) enim putidum mendacium est, 339 quod veritatis specie non adumbratur: ac proinde discimus non eam fuisse ad ea usque tempora consuetudinem Orientalium, ut ad unicum ex episcopis appellarent, sed eos omnes qui judicii a quo provocabatur participes non fuerant; nec ad solum Pontificis Romani concilium, quod totius Occidentis erat, sed et ad synodum aliorum patriarcharum, qui in causa suspecti non erant. Et revera eodem tempore quo scribebat Eutyches ad S. Leonem se eum appellasse, scripsit etiam ad Dioscorum Alexandrinum, ut oecumenicum concilium convocaret, quo Flaviani judicium discuteretur, ut docet nos Liberatus, cap. 12, ubi tamen corrigendus, cum ait de ejusmodi concilio Eutychen non cogitasse nisi absoluto conventu Constantinopolitano, in quo synodi Flaviani Acta relecta sunt; infra enim ostendemus ex hujus conventus Actis, jam tunc indictum fuisse Ephesinum concilium.» At aedificium supra mendacium struere, idem esse ac fallere, et temerariam fabulam pro vera historia vendere, quis non intelligit? Consuetudinem Orientalium fuisse affirmat, non ad unum ex episcopis appellare, sed ad eos omnes qui judicii a quo provocabatur participes non fuerant. At quaenam exempla commentitiae hujus consuetudinis habet Quesnellus? Et ut Africanos nos praetermittamus, quos Quesnellus et Petrus de Marca optime noverunt ad apostolicam sedem, sine ulla prorsus contentione provocasse, quid dicet de Athanasio, de Joanne Chrysostomo quid, qui ad sedem apostolicam, et sub Julio papa, et sub Innocentio, Leonis praedecessoribus, provocarunt. Horum causas agendive rationes hic expendere nos supervacaneum ducimus. Cum Quesnellus, ad fidem sibi vindicandam, nec adduxerit, nec adducere potuerit, unum dumtaxat ex Orientalibus exemplum, qui ad eos omnes provocaverint qui judicii a quo provocaverant non fuerant participes.

Athanasii igitur et Joannis Chrysostomi causis interim praetermissis, de quibus postea sermonem habituros esse spondemus, quid credit dicendum esse de Eutychetis litteris ad Dioscorum, ut oecumenicum concilium haberetur? Nova ipsius Quesnelli fallacia. Noverat quidem Eutyches Flavianum inter et Dioscorum simultates facile intercedere posse, cum ejus causae patrocinium esset assumptum a Chrysaphio, Flaviani inimico, strictoque foedere cum Dioscoro juncto. Propterea cum Dioscorus Alexandrinae urbis esset antistes, non tantum ex canonibus Nicaenis sibi post Romanum pontificem primatum vindicatum volebat, sed etiam supra Constantinopolitanam Ecclesiam summum jus exercere contendebat, tamquam Orientis patriarcha primarius, nulla habita ratione ad canonem tertium concilii Constantinopolitani primi, quo statutum fuerat ut hujus urbis episcopus post Romanum prima subsellia teneret. Quem canonem non tantum Romana Ecclesia non admisit, sed abolevit; ut suo loco dicemus, et praeterea ipsi Alexandrini episcopi illum canonem tamquam sibi injuriosum respuebant, tum quando concilia haberi debebant, tum etiam quando de ordinationibus aliorum episcoporum agebatur. Quid mirum igitur, si Eutyches, sub colore Metropolitani juris servandi, ad Dioscorum scripsit, maxime etiam sibi persuadens se in illius fidem conferre posse Chrysaphii commendationibus? Nullibi inveniet tamen scripsisse ad Juvenalem Hierosolymitanum vel ad Anastasium Thessalonicensem, quod probare debuisset Quesnellus, ne ementitum et prorsus nugatorium diceremus novum illum appellationis modum, quem sciolis dumtaxat et indoctis vendere quaerit. Deinde aliud est aliquem interpellare veluti sequestrem et mediatorem, aliud est ad aliquem servato juris ordine appellare. Dabo ad Dioscorum scripsisse atque ad eum etiam suae 340 professionis libellum misisse. Quid inde? Nullibi tamen constat ad eum appellasse. Sicuti non colligitur appellasse ad episcopum Ravennae, quamvis ad S. Petrum Chrysologum illius Ecclesiae praesulem scripsisset. Ultro dato vero quod etiam ad Anastasium Thessalonicensem scripsisset, an is forte proprio jure Eutychis causam cognoscere potuisset? Sedis enim apostolicae vices agebat, utpote illius vicarius. At propterea nonnisi Romani pontificis personam egisset, minime judicando; sed ad sanctum Leonem scribendo, ut jam praecedenti capite satis abunde demonstravimus. Progrediamur igitur ad alia.

Suggillat post haec Quesnellus Joannem David, quasi suae causae oblitum, ut verba episcoporum, quibus nullam a se appellationis vocem auditam esse inter judicandum contestantur, pro se adduxerit, suo seipsum jugulans gladio. Cum esset concilium, et interrogatio proveniret( inquit Seleuchus episcopus) nihil tale cognovimus dictum ab archimandrita Eutyche de appellatione. A reverendissimis episcopis dictum est, Et nos eadem confitemur, certe( subjicit post haec verba Quesnellus) si vel ad unum antistitem Romanum appellatum fuisset audientibus episcopis, id isti cognovissent dictum, quod a se auditum pernegant. Nec omnino reprobanda fuisset querimonia Constantini monachi de omissa in Actis synodalibus appellationis mentione expostulantis. Immo querelae suae astipulatorem habuisset Julianum Coensem episcopum, qui tam synodo quam posteriori conventui aderat. Ut autem novam hanc Quesnelli cavillationem eriperemus, etsi testimonia S. Leonis in epistolis ad Flavianum, Theodosium imperatorem, Julianum Coensem habeamus, in quibus haec ad apostolicam sedem appellatio indicata est; quibus suffragatur et ipsius Eutychis libellus, cum fidei professione quam Romano pontifici examinandam dedit; tamen ut abundantius Quesnellianae fraudes et nugae appareant, evolvenda censuimus ea Constantinopolitana Acta, in quibus, instante Eutyche et imperatore mandante, primi Constantinopolitani concilii gesta relecta et examinata fuerunt.

Eutychis itaque personam egisse tum Constantinum monachum, etiam Quesnello suffragante, omnibus exploratum est. Atque imprimis cum ageretur an ejusmodi Acta corrupta, falsata et interpolata essent, jam de generali habenda synodo, efflagitante imperatore, statutum fuerat. Meliphthongus enim episcopus postquam dixerat necessariam esse praesentiam illius qui accusatur, praesertim quia hujusmodi accusationes non sine periculo fiant, addidit: Quonam igitur piissimus imperator... praecipue quia universalem praecepit fieri synodum, et necesse est majores causas in illud reservare concilium. Secundo, hoc non obstante, ad examen chartarum deventum est. Atque lecto supplici Eutychis libello, in quo affirmabat: Gesta enim, quae sunt composita a reverendissimo Flaviano adversum me legi hesterno die, et reperi contraria his quae acta sunt contineri in chartis. Tertio, Constantinus, haereticorum morem secutus, Scripturas solas admittere palam fassus est, sed non Patrum doctrinam et scripta, sequentem subjiciendo rationem: Quoniam diversis modis locuti sunt Patres, et omnia suscipio; in regula autem fidei non suscipio. Cognoscens autem murmur excitatum, commotionemque factam esse inter episcopos caeterosque qui coetui aderant, propter ejusmodi temerarium et blasphemum assertum eum poenitere coepit, quia forte in suam mentem revocaverat PP. scripta contra Arianam, Nestorianam haeresim in Nicaena et Ephesina synodis, tamquam fidei regulam suscepta fuisse. Idcirco prave dicta corrigere cupiens, jussit illa verba in regula fidei deleri, quia in perturbatione( ait) nesciens sum locutus. Hominis hujus vafriciem atque inconstantiam episcopi omnes notarunt. Quos inter Eusebius, episcopus 341 Ancyranorum, dicendo: Mihi similiter placet ut qui personam religiosi archimandritae suscipit, omnia ei firma consistant, quae ex ejus voce prolata sunt; et non in parte velle ea teneri, in parte vero quae dicta sunt velle improbari. Tanta ergo perturbatio in illo coetu orta est, ut, admirantibus simul et quasi altercantibus ad invicem episcopis, sciscitaretur quid in hoc casu criminali esset faciendum? Quia absente illo cujus causa agebatur. qui hujus vices subire debebat, neque in sermone, neque in responsis ad interrogata sibi constabat; unde et duo alii, Andreas nimirum et Athanasius, admissi sunt ad interloquendum, ut lectio gestorum Constantinopolitanorum ad exitum perduceretur.

En ergo character agendique ratio illius Constantini monachi, cujus falso testimonio institit Quesnellus, ut veritatem illius appellationis de qua agimus eliceret. Quarto in illo episcoporum coetu mentio facta est de libello Eutychis ad S. Leonem, illiusque querimonia et appellatione; sicuti et de Leonis epistola ad Flavianum, quae coram omnibus lecta fuit; nec unum verbum offendimus, de aliis Eutychetis litteris, vel ad Dioscorum, vel ad Juvenalem Hierosolymorum episcopum, vel ad Anastasium Thessalonicensem. Si enim ad horum synodos provocasset, ut confingit Quesnellus, credimusne solius Leonis Romani pontificis fuisse factam mentionem? Credimusne quod in tanto Eutychianarum rerum discrimine unus saltem ex episcopis, vel clericis, vel monachis, qui pro tuendis juribus Orientalibus stabant, dicere praetermisisset audiendum aut exspectandum esse suffragium unius saltem ex praecipuis patriarchis, aut episcopis Orientis, ad quorum concilia Quesnellus comminiscendo, Eutychen juxta antiquam consuetudinem provocasse asseverat? Et ne quis me mentiri suspicetur, afferam verba Eleusini diaconi, qui de S. Leonis litteris et Eutychis appellatione ita locutus est: Quoniam vero ante paucos dies litterae sanctissimi archiepiscopi Romanorum Leonis insinuatae sunt nobis, continentes quia accusavit( legendum recusavit) reverendissimus archimandrita Eutyches, et appellavit in tempore examinationis vestram audientiam per dationem libelli( et ideo post damnationem, eum archimandritam renominarunt), quomodo nunc instans, et dicens de fide esse libellum apud sanctissimum Romanorum episcopum, recusationem in synodo appellationem nominavit? Clarissimus Stephanus Baluzius, ad haec animadvertens, scite annotavit verba illa uncinis interclusa, in Corbeiensi codice desiderari per librarii errorem: Nam annotatio Rustici( ait ipse) quae posita est in margine, non potest referri ad alium locum. Sic autem habet: Falsitas evidens Eutychis. Et notandum quia jam litterae papae Leonis, quas in absolutione Eutychis usque tamen ad integriorem audientiam scripsit, pervenerunt ad eos, et ideo illum archimandritam renominarunt post damnationem. Si ergo, Rustico auctore, litterae papae Leonis eam vim habuerunt, ut latam a Constantinopolitana synodo in Eutychen sententiam suspendere potuerint usque ad pleniorem audientiam; si pariter harum litterarum vigore, etiam post damnationem, Constantinopolitani PP. Eutycheti nomen et archimandritae honorem exhibuerunt; quid opus est tantopere laborare pro Romanae sedis juribus propugnandis, et pro tuenda Orientalium sacra et vetusta consuetudine, qua ad Romanos pontifices vel causas fidei deferebant, vel graviores res ipsis discutiendas proponebant, quin ab horum judicio, institutionibus atque mandatis resilirent? Praeterea Eutyches ipse sufficere sibi persuadebat recusasse sententiam in seipsum latam, ut crederetur ab ea appellasse. Quemadmodum testabatur, dicens fidei libellum esse apud sanctissimum Romanum episcopum. Suffragatur D. cl. Petrus de Marca, qui, loquens de Flaviani appellatione, generatim haec verba pronuntiat, quae in quaestionem de qua 342 agimus mirifice quadrant. Quoniam vero per illas tempestates recusatio fiebat etiam per modum appellationis adhuc post sententiam definitivam, non autem eo modo qui introductus dein fuit a Justiniano.

Quare notandum est Eutychem hic non dixisse libellum suae fidei esse apud alios patriarchas vel insigniores episcopos Orientis, sed apud Romanorum episcopum. Igitur credidit dumtaxat sibi posse suffragari quod ad unum S. pontificem Romanum scripsisset. Neque tandem asseveravit Rusticus damnationis sententiam in Eutychen latam suspensam remansisse ob litteras aliorum episcoporum Orientalium. Tantummodo Leonis litteras hanc energiam et vim habuisse affirmavit. Quae quidem omnia, si ad invicem et cum praecedentibus conferantur, prorsus Quesnellianum illud aedificium evertunt. Non enim ex ementito quodam facto colligitur fabulosa illa consuetudo, pro qua hactenus nuperus iste scriptor divinando, comminiscendove, omnia susquedeque vertendo nimis audacter decertavit.

Verumtamen etsi daremus Constantini monachi mendacium nulla ratione posse excusari atque defendi, quid inde? Jam alia nobis occurrerent quae probant post recusatam ab Eutyche Constantinopolitanae synodi sententiam, causam jam fuisse devolutam ad supremum Romani pontificis tribunal; cum certo ex duabus illis Leoninis epistolis habeamus, S. pontificem jussisse ut sub gestorum relatione omnia ad suam notitiam deferrentur, ut posset de bene cognitis congrue judicare. Cui enim datum est causas cognoscere, decernere et judicare, vera et non arbitraria jurisdictio convenire debet. Potissimum si agamus de fidei rebus, quarum cognitio, auctore etiam clarissimo viro Petro de Marca, Romanae apostolicaeque sedi fuit reservata. Quamvis ipse tamen, nescio quo spiritu ductus, ex parte Quesnello praeluserit, ut paulo post videbimus, asseverando, contra cardinalem Perronium, appellationem illam Eutychetis probari non posse ex Leoninis epistolis; et aliunde appellasse ad synodos Romanam, Alexandrinam, Hierosolymitanam, Thessalonicensem, sed clanculum, et in aurem Patricii Florentii, post judicium factum et post solutam synodum; quae quidem nec haerent hactenus dictis, nec secundae Constantinopolitanae synodi gestis. Sed interim ad alia gradum faciamus, animadvertentes Quesnello minime suffragari posse quae in decursu laudatae dissertationis ad duxit; ostendendo videlicet mentionem aliquam esse factam ab Eutyche Alexandrini episcopi. Quare exscribenda censuit verba Basilii episcopi, qui primum memoria lapsus, deinde recordatus, testatus est: Jam in veritate dico( inquit) adhuc ipso conventu sedente, et proponente hoc sancta synodo, ut diceret iste duas naturas inseparabiles et inconfusas in uno Domino, idque post adunationem, scio quia dixit religiosus archimandrita Eutyches: Si praeceperint mihi Patres Romanus et Alexandrinus, dico hoc ipsum; hoc autem non quasi appellans dixit, sed dicens: Non sum ausus dicere propter Patres. Ex his ergo similibusque verbis, quorum aliqua aliquibus, alia aliis, partim una vice effuderat, partim altera, nunc publice, nunc silenter, aliquando ut appellans, aliquando tamen ut suam explicaret mentem( ait Quesnellus), sumpsit occasionem Eutyches imponendi tam S. Leoni per litteras, quam Patribus Orientalibus in conventu Constantinopolitano per Constantinum; inde appellationem mentitus est. Sed jam 343 praesens quaestio versari non potest an Alexandrini episcopi judicio Eutyches se submittere voluerit, cum jam, ut vidimus, certa spe duceretur, hunc sibi habere posse propitium, tum quod Flaviano infensus, tum quia primatus praerogativae praetextu cum Flaviano contendebat, tum denique Chrysaphii Eunuchi protectione fretus, facile Dioscorum in suas partes traxisset. Cujus quidem fides satis superque probata esse non poterat, ut ex antecedenti et subsequenti ipsius agendi ratione innotescit. Nec pariter nostra quaestio dumtaxat in eo versatur an Eutyches S. Leoni mentitus sit: nam ex monumentis quae habemus non sincere colligimus an judicii tempore et adhuc in concilio sedentibus Patribus palam et publice appellaverit. Quamvis sententiam in eum latam recusasse certissimum sit, et in archimandritae munere perstitisse quoadusque nova inquisitio novumque judicium institueretur. Si igitur latam in eum sententiam recusavit, si pariter alium judicem per suum libellum interpellavit, se huic sententiae submittendo, quid aliud facere debuisset ut eum vere appellasse diceremus?

Hinc haud facile moveri potuimus ex iis quae in consequentibus scripsit Quesnellus ad exaggerandam potius suam eruditionem, quam ad exagitandum Joannem David, utpote Petro de Marca refragantem, cujus partes, peregrinam satis et asperam viam ineundo, se assumere confinxit, cum archiepiscopus Parisiensis apostolicae sedi hoc jus denegare tam confidenter ausus non sit, pro quo in praesentiarum verba edimus. Idem enim cl. doctissimusque Parisiensis Ecclesiae antistes Romanis pontificibus jus asseruit in judicandis Orientalium causis ad fidem et etiam ad disciplinae universalis rigorem pertinentibus: crediditque hoc jus apostolicae deberi sedi, vel Sardicensium canonum vigore, vel etiam Nicaenorum, in quibus stabilitum fuerat ut in judiciis habendis antiqua consuetudo servaretur. Satis honorifice quoque de Romanorum pontificum primatu locutus est in universa Ecclesia. Quodque ut suadeat provocat ad veterum Patrum testimonia: Cypriani videlicet, Irenaei, Hieronymi et Augustini, ea ratione ductus, ut centrum unitatis et capitis ratio in catholico coetu servetur. Neque pariter negat hoc appellationum jus de quo agimus. Immo Orientalium varia affert exempla, eorum videlicet qui ejusmodi juris vigore ad apostolicam sedem provocarunt, hujusque judicio semotis contentionum partibus se submiserunt. Verumtamen de Eutychis disserens appellatione, ait: Locum inter appellationes ad episcopum Romanum non tribuo ei quae sub nomine Eutychis archimandritae circumfertur, post damnationem ejus a Flaviano episcopo peractam, etiamsi ea a vulgo obtrudatur, quoties controversiae de causis religionis agitantur. Nolim tamen negare quin Romanum pontificem appellaverit. Sed tamen contendo non solum Romanum pontificem provocasse. Hinc quasi molli brachio eminentissimum cardinalem Perronium objurgat, quod hanc appellationem probare posse crediderit auctoritate epistolae S. Leonis ad Flavianum. Contendit ex iisdem verbis non colligi appellationem ad apostolicam sedem fuisse factam; sed libellum appellationis dedisse, atque fuisse compulsum ut contestarios libellos in urbe Constantinopolitana proponeret. At quis credet nos in difficilem incidisse nodum? Non colligi ait doctissimus vir appellationem factam fuisse ad sedem apostolicam? Et haec judicis partes assumpsit; et Leo ipse sub gestorum synodalium insinuatione de omnibus certior fieri voluit; et Flavianus ipse, qui affirmavit Eutychen esse mentitum, synodalia Acta transmisit? An recordatus est doctissimus antistes veteres recusationem pro appellatione accepisse? An non animadvertit ad Rustici annotationem, qua fassus est, sententiam a Constantinopolitana synodo in Eutychen latam suspensam fuisse vigore litterarum 344 S. Leonis? Nec quidquam conficit quod objiciat Eutychen appellasse alias sedes, quia appellavit synodos Romanam, Alexandrinam, Hierosolymitanam et Thessalonicensem; sed clanculum, et in aurem Patricii Florentii, post judicium factum et post solutam synodum. At haec repugnant cum iis quae testatus est Basilius episcopus, qui recogitans ad ea quae jampridem a pluribus mensibus contigerant, testatus est quod adhuc conventu sedente, et forte cum sententiam in se latam recusavit, se totum commisit ad judicium Romani et Alexandrini antistitis. Certe Basilii testimonio pluris faciendum est quam Constantini monachi, hominis sibi non constantis, haeretici et versipellis, qui omnibus suae artis nervis conabatur ostendere Acta illa Constantinopolitanae synodi esse corrupta atque falsata. Verum quare Alexandrinum episcopum etiam Eutyches nominaverit, non est cur nos dicamus, ne jam dicta iterum recoquamus.

Quia vero idem clarissimus vir Petrus de Marca Constantini monachi testimonio firmius adhaeret, ut ostendat Eutychis appellationem locum habere non posse inter eas quae Romanae sedi asseruntur, duas statuit regulas, easque insignes appellat, quas postmodum nimia exaggeratione Quesnellus amplificavit. Prima( ait) causam fidei, cum communis sit et generalis, judicandam esse a synodis universae Ecclesiae praecipue vero a Romana, quae omnium prima est; tum depositionem haeretici, quae sequitur ex decisione fidei, definitivo decreto judicandam esse ab omnibus, si nova sit haeresis, neque hactenus damnata fuerit ab Ecclesia. Ex qua autem lege, divina, ecclesiastica aut imperiali hanc hauriat regulam, ne ex suspecta aliqua officina eam prodiisse saltem suspicemur, prorsus ignoratur, atque hocce arcanum auctor non indicavit. Nos quidem si ad Romanorum pontificum agendi rationem attendamus, quin etiam ab ejusdem auctoris dictis, Petri videlicet de Marca, abscedamus, Nestorium ejusque haeresim jure proscriptam fuisse, et haereseos auctorem episcopatu privatum etiam antequam synodus generalis cogeretur, persuasi sumus. Potissimum cum habeamus tantummodo Cyrillo commissum fuisse munus ut pontificiam sententiam exsecutioni fideliter demandaret eamque Ephesinae synodo proponeret, decem dierum induciis Nestorio reservatis, in quibus deliberaret an a pravo suo dogmate vellet abscedere, illudque ejurare. Assertum explicatione non indiget, cum ipse Petrus de Marca S. Coelestini papae epistolam ad Cyrillum interpretatus sit dicendo: Et Coelestinus dat in mandatis Cyrillo ut Romanae sedis auctoritate ascita et vice, et loco, et potestate pontificia usus, sententiam istam exsequatur, et illi Ecclesiae( Constantinopolitanae nimirum) prospiciat. Leo Magnus autem immediatum praedecessorem in pontificatu habuit Coelestinum. At sub istius regimine laudata prima illa regula prorsus Ecclesiae Patribus erat ignota, et tamen de episcopo e gradu dejiciendo, de fidei causa omnibus communi et generali agebatur. Et hoc non obstante, Rom. pontifex Coelestinus decernit, statuit, judicat, inducias ad resipiscendum concedit, non exspectato aliorum patriarcharum judicio, vel suffragio; sed dumtaxat decretorum a se latorum exsecutionem Cyrillo demandat. Igitur et Petri de Marca dictis insistendo, haud video ex qua lege, canone aut imperiali constitutione ejusmodi regula depromi possit. Prorsus itaque credenda erit arbitraria, derivata a systemate et voluntate pontificiae auctoritatis limitandae, et intra angustos cancellos coercendae. De quo systemate quidem plura diceremus, si nostri instituti propositum id pateretur. Juvat interim vidisse egregiam non esse hanc regulam, quemadmodum Marca decantat, quia nullo jure nullave consuetudine firmatam esse reperimus. 345

Hanc praerogativam forte altera regula assequetur, quam idem auctor subjecit. Videlicet appellationes factas ad patriarchas censeri etiam factas ad eorum synodos, ut constat ex formula appellationis Eutychetis. Non appellavit autem ad synodos Orientis, quod patriarcha Antiochenus subscripsisset sententiae Flaviani, et quod plures metropolitani dioeceseon Asianae, Ponticae, Thraciae adessent in concilio Constantinopolitano. Ut tandem laudatus praesul hisce dictis omnem vindicet fidem, ea deprompsisse fatetur ex Actis illius Constantinopolitani conventus, in quo Eutychetis procuratorem agens Constantinus monachus contendebat Acta edita a Flaviano esse corrupta atque etiam interpolata, cum Eutyches ad alias laudatas synodos provocasset, nec appellatio jam erat in Actis descripta.

Petri de Marca vestigiis ingressus Quesnellus atque exaggerationibus usus, latius praecedentem doctrinam magno verborum apparatu explicavit; subjecta deinde Domni episcopi Antiocheni epistola, quam synodicam appellat, ex libris Facundi Hermianensis exscriptam. Haec autem Domni episcopi Antiocheni agendi ratio, paucis cum explicari haud possit, in sequentibus concertationibus ad trutinam revocabitur. Magna enim subsidia pro ejus historia ornanda ex Vaticanis codicibus accepimus. Acta enim Chalcedonensis concilii circa septimum saeculum descripta celebrem illam continent Actionem, quam Quesnellus, veluti fictitiam, rejiciendam esse judicavit. Interim autem non inficiabor Domnum Antiochenum strenue se opposuisse Eutychianis erroribus. Contendam tamen ex appellationis formula conjici Eutychen ad omnes patriarchas horumque synodos non appellasse. Et ne verbis ludere videamur, imprimis arbitror exquirendum esse a sapientissimo archiepiscopo quam genuinam arbitretur formulam ab Eutychete adhibitam. Si genuinam vocat, quam Constantinus subjecit, ergo Constantinus mentitus non est, ut Quesnellus cum caeteris affirmavit; ergo omnes Patres qui in secundo Constantinopolitano conventu sese illius procuratoris dictis opposuerunt, injuriam veritati fecerunt. Alterutrum enim dicendum est, aut mentitum esse Constantinum in hoc facto appellationis, vel PP. synodi mentitos esse. At quis cum tanta episcopalis coetus injuria et dedecore id affirmabit? Non quidem Quesnellus, qui in omnibus episcoporum honori, dignitati consulere voluisse protestatur. Non Petrus de Marca, qui causas fidei ab universo episcoporum coetu pertractandas esse in commune totius Ecclesiae bonum et incolumitatem affirmavit. Non est igitur insistendum formulae a Constantino monacho suggestae, ne praepostere et audacter de episcoporum et presbyterorum ordine horumque hierarchia judicemus. Aliunde ergo genuina appellationis Eutychianae formula potius desumenda erit, nec ex aliis momentis, nisi vel ex Basilii verbis, secum de praeteritorum veritate sedulo recogitantis; vel ex Eleusini diaconi testimonio, quod sancti Leonis Magni dictis cohaeret. Et quia in priori hac formula sermo est etiam de Dioscoro Alexandrino, et in posteriori de solo summo pontifice Leone habet mentionem, quemadmodum jam praecedentibus vidimus, idcirco diutius in iis expendendis non immorabimur, ne acta iterum agamus. Abunde enim de utraque formula in praecedentibus disseruimus. Addendum praeterea censeo vix intelligi posse quod idem de Marca subjecit: Non appellavit autem, ait, ad synodos Orientis, quod patriarcha Antiochenus subscripsisset sententiae Flaviani, et quod plures metropolitani, etc. Quid autem? Jam agebatur de generali habenda synodo, et Orientales excludendos esse Eutyches contendebat? Ergo a solis Occidentalibus cum Romano pontifice volebat judicari? Et generale concilium, quod in communi 346 causa fidei necessarium esse Marca asseveravit, quomodo ex solis Occidentalibus episcopis potuisset componi? Arcanum profecto hocce systema continere mihi visum est. Et propterea ex aliis fontibus eruendam esse genuinam Eutychianae appellationis formulam mihi persuasum est, quemadmodum in subsequentibus nos hisce capitibus aperte demonstrabimus.