Reader

αἱ πολλοὺ ς πολλά κις ἡ γωνισμέ ναι καὶ μεγά λους ἀ γῶ νοις̓ Αρετὴ καὶ Τύ χη πρὸ ς ἀ λλή λοις μέ γιστον ιἷ γωνί ζονται τὸ ν παρό ντα, περὶ τῆ ς̔ Ρωμαί ων ἡ γεμονί ας διαδικαζό μεναι ποτέ ρας γέ γονεν ἔ ργον καὶ ποτέ ρα τὴ ν τηλικαύ την δύ ναμιν γεγέ ννηκεν. οὐ γὰ ρ μικρὸ ν ἔ σται τῇ περιγενομέ νῃ τοῦ το μαρτύ ριον, μᾶ λλον δ' ἀ πολό γημα πρὸ ς κατηγορί αν. κατηγορεῖ ται δ'̓ Αρετὴ μὲ ν ὡ ς καλὸ ν μὲ ν ἀ νωφελὲ ς δέ, Τύ χη δ' ὡ ς ἀ βέ βαιον μὲ ν ἀ γαθὸ ν δέ: καὶ τὴ ν μὲ ν ἄ καρπα πονεῖ ν λέ γουσι, τὴ ν δ' ἄ πιστα δωρεῖ σθαι. τί ς οὖ ν οὐ χὶ λέ ξει, τῇ ἑ τέ ρᾳ τῆ ς̔ Ρώ μης προστεθεί σης, ἢ λυσιτελέ στατον̓ Αρετή ν, εἰ τηλικαῦ τα τοὺ ς ἀ γαθοὺ ς δέ δρακεν ἀ γαθά: ἢ βεβαιό τατον εὐ τυχί αν, χρό νον ἤ δη τοσοῦ τον ἃ δέ δωκε τηροῦ σαν;̓́ Ιων μὲ ν οὖ ν ὁ ποιητὴ ς ἐ ν τοῖ ς δί χα μέ τρου καὶ καταλογά δην αὐ τῷ γεγραμμέ νοις φησὶ ν ἀ νομοιό τατον πρᾶ γμα τῇ σοφί ᾳ τὴ ν τύ χην οὖ σαν ὁ μοιοτά των πραγμά των γί γνεσθαι δημιουργό ν: αὔ ξουσιν ἀ μφό τεραι πό λεις, κοσμοῦ σιν ἄ νδρας, εἰ ς δό ξαν ἀ νά γουσιν εἰ ς δύ ναμιν εἰ ς ἡ γεμονί αν. τί δεῖ τὰ πολλὰ μηκύ νειν ἐ ξαριθμού μενον; αὐ τὴ ν τὴ ν τὰ πά ντα γεννῶ σαν ἡ μῖ ν καὶ φέ ρουσαν φύ σιν οἱ μὲ ν τύ χην εἶ ναι νομί ζουσιν, οἱ δὲ σοφί αν. διὸ καλό ν τι τῇ̔ Ρώ μῃ καὶ ζηλωτὸ ν ὁ ἐ νεστὼ ς λό γος ἀ ξί ωμα περιτί θησιν, εἰ διαποροῦ μεν περὶ αὐ τῆ ς, ὡ ς ὑ πὲ ρ γῆ ς καὶ θαλά ττης καὶ οὐ ρανοῦ καὶ ἄ στρων, πό τερον κατὰ τύ χην συνέ στηκεν ἢ κατὰ πρό νοιαν.

ἐ γὼ δέ, ὅ τι μέ ν, εἰ καὶ πά νυ πρὸ ς ἀ λλή λας ἀ εὶ πολεμοῦ σι καὶ διαφέ ρονται Τύ χη καὶ̓ Αρετή, πρό ς γε τηλικαύ την σύ μπηξιν ἀ ρχῆ ς καὶ δυνά μεως εἰ κό ς ἐ στιν αὐ τὰ ς σπεισαμέ νας συνελθεῖ ν καὶ συνελθού σας ἐ πιτελειῶ σαι καὶ συναπεργά σασθαι τῶ ν ἀ νθρωπί νων ἔ ργων τὸ κά λλιστον, ὀ ρθῶ ς ὑ πονοεῖ ν οἴ ομαι. καὶ νομί ζω, καθά περ Πλά των φησὶ ν ἐ κ πυρὸ ς καὶ γῆ ς ὡ ς ἀ ναγκαί ων τε καὶ πρώ των γεγονέ ναι τὸ ν σύ μπαντα κό σμον, ἵ ν' ὁ ρατό ς τε γέ νηται καὶ ἁ πτό ς, γῆ ς μὲ ν τὸ ἐ μβριθὲ ς καὶ στά σιμον αὐ τῷ συμβαλομέ νης, πυρὸ ς δὲ χρῶ μα καὶ μορφὴ ν καὶ κί νησιν αἱ δ' ἐ ν μέ σῳ φύ σεις, ὕ δωρ καὶ ἀ ή ρ, μαλά ξασαι καὶ σβέ σασαι τὴ ν ἑ κατέ ρου τῶ ν ἄ κρων ἀ νομοιό τητα συνή γαγον καὶ ἀ νεμί ξαντο τὴ ν ὕ λην δι' αὐ τῶ ν: οὕ τως ἄ ρα καὶ ὁ τὴ ν̔ Ρώ μην ὑ ποβαλό μενος χρό νος μετὰ θεοῦ τύ χην καὶ ἀ ρετὴ ν ἐ κέ ρασε καὶ συνέ ζευξεν, ἵ ν' ἑ κατέ ρας λαβὼ ν τὸ οἰ κεῖ ον ἀ περγά σηται πᾶ σιν ἀ νθρώ ποις ἑ στί αν ἱ ερὰ ν ὡ ς ἀ ληθῶ ς καὶ ἀ νησιδώ ραν καὶ“ πεῖ σμα” μό νιμον καὶ στοιχεῖ ον ἀ ί διον, ὑ ποφερομέ νοις τοῖ ς πρά γμασιν“ ἀ γκυρηβό λιον σά λου καὶ πλά νης” ὥ ς: φησι Δημό κριτος. ὡ ς γὰ ρ οἱ φυσικοὶ τὸ ν κό σμον λέ γουσιν οὐ κ εἶ ναι κό σμον οὐ δ' ἐ θέ λειν τὰ σώ ματα συνελθό ντα καὶ συμμιγέ ντα κοινὸ ν ἐ κ πά ντων εἶ δος τῇ φύ σει παρασχεῖ ν, ἀ λλὰ τῶ ν μὲ ν ἔ τι μικρῶ ν καὶ σπορά δην φερομέ νων διολισθανό ντων καὶ ὑ ποφευγό ντων τὰ ς ἐ ναπολή ψεις καὶ περιπλοκά ς, τῶ ν δ' ἁ δροτέ ρων καὶ συνεστηκό των ἤ δη δεινοὺ ς ἀ γῶ νας πρὸ ς ἄ λληλα καὶ διαταραχὰ ς λαμβανό ντων, κλύ δωνα καὶ βρασμὸ ν εἶ ναι καὶ φθό ρου καὶ πλά νης καὶ ναυαγί ων μεστὰ πά ντα, πρί ν γε τὴ ν γῆ ν μέ γεθος λαβοῦ σαν ἐ κ τῶ ν συνισταμέ νων καὶ φερομέ νων ἱ δρυθῆ ναί πως; αὐ τὴ ν καὶ τοῖ ς ἄ λλοις ἵ δρυσιν ἐ ν αὑ τῇ καὶ περὶ αὑ τὴ ν παρασχεῖ ν οὕ τω τῶ ν μεγί στων ἐ ν ἀ νθρώ ποις δυνά μεων καὶ ἡ γεμονιῶ ν κατὰ τύ χας ἐ λαυνομέ νων καὶ συμφερομέ νων ὑ πὸ τοῦ μηδέ να κρατεῖ ν βού λεσθαι δὲ πά ντας, ἀ μή χανος ἦ ν ἡ φορὰ καὶ πλά νη καὶ μεταβολὴ πᾶ σα πά ντων, μέ χρι οὗ τῆ ς̔ Ρώ μης ἰ σχὺ ν καὶ αὔ ξησιν λαβού σης καὶ ἀ ναδησαμέ νης τοῦ το μὲ ν ἔ θνη καὶ δή μους ἐ ν αὑ τῇ, τοῦ το δ' ἀ λλοφύ λους καὶ διαποντί ους βασιλέ ων ἡ γεμονί ας, ἕ δραν ἔ σχε τὰ μέ γιστα καὶ ἀ σφά λειαν, εἰ ς κό σμον εἰ ρή νης καὶ ἕ να κύ κλον τῆ ς ἡ γεμονί ας ἄ πταιστον περιφερομέ νης, πά σης μὲ ν ἀ ρετῆ ς ἐ γγενομέ νης τοῖ ς ταῦ τα μηχανησαμέ νοις, πολλῆ ς δὲ καὶ τύ χης συνελθού σης, ὡ ς ἐ νέ σται τοῦ λό γου προϊ ό ντος ἐ νδεί ξασθαι.

νυνὶ δέ μοι δοκῶ τοῦ προβλή ματος ὥ σπερ ἀ πὸ σκοπῆ ς καθορᾶ ν ἐ πὶ τὴ ν σύ γκρισιν καὶ τὸ ν ἀ γῶ να τή ν τε Τύ χην καὶ τὴ ν̓ Αρετὴ ν βαδιζού σας. ἀ λλὰ τῆ ς μὲ ν̓ Αρετῆ ς πρᾶ ό ν τε τὸ βά δισμα καὶ τὸ βλέ μμα καθεστηκό ς, ἐ πανθεῖ δέ τι καὶ τῷ προσώ πῳ πρὸ ς τὴ ν ἅ μιλλαν ἐ ρύ θημα τῆ ς φιλοτιμί ας. καὶ πολὺ μὲ ν ὑ στερεῖ σπευδού σης τῆ ς Τύ χης, ἄ γουσι δ' αὐ τὴ ν καὶ δορυφοροῦ σι κατὰ πλῆ θος ἄ νδρες ἀ ρηί φατοι βεβροτωμέ να τεύ χε' ἔ χοντες, ἐ ναντί ων τραυμά των ἀ νά πλεῳ, αἷ μα συμμεμιγμέ νον ἱ δρῶ τι σταλά ζοντες, ἡ μικλά στοις ἐ πιβεβηκό τες λαφύ ροις. βού λεσθε δὲ πυθώ μεθα, τί νες ποτ' εἰ σὶ ν οὗ τοι; Φαβρί κιοί φασιν εἶ ναι καὶ Κά μιλλοι καὶ Μού κιοι καὶ Κικιννᾶ τοι καὶ Μά ξιμοι Φά βιοι καὶ Κλαύ διοι Μά ρκελλοι καὶ Σκιπί ωνες. ὁ ρῶ δὲ καὶ Γά ιον Μά ριον ὀ ργιζό μενον τῇ Τύ χῃ, καὶ Μού κιος ἐ κεῖ Σκευό λας τὴ ν φλεγομέ νην χεῖ ρα δεί κνυσι βοῶ ν“ μὴ καὶ ταύ την τῇ Τύ χῃ χαρί ζῃ;'” καὶ Μά ρκος̔ Ωρά τιος ἀ ριστεὺ ς παραποτά μιος Τυρρηνικοῖ ς βέ λεσι βαρυνό μενος καὶ σκά ζοντα μηρὸ ν παρέ χων, ἐ κ βαθεί ας ὑ ποφθέ γγεται δί νης“ οὐ κοῦ ν κἀ γὼ κατὰ τύ χην πεπή ρωμαι” τοιοῦ τος ὁ τῆ ς̓ Αρετῆ ς χορὸ ς πρό σεισιν ἐ πὶ τὴ ν σύ γκρισιν, βριθὺ ς ὁ πλιτοπά λας δά ιος ἀ ντιπά λοις.

τῆ ς δὲ Τύ χης ὀ ξὺ μὲ ν τὸ κί νημα καὶ θρασὺ τὸ φρό νημα καὶ μεγά λαυχον ἡ ἐ λπί ς, φθά νουσα δὲ τὴ ν̓ Αρετὴ ν ἐ γγύ ς ἐ στιν, οὐ πτεροῖ ς ἐ λαφρί ζουσα κού φοις ἑ αυτὴ ν οὐ δ' ἀ κρώ νυχον ὑ πὲ ρ σφαί ρας τινὸ ς ἴ χνος καθεῖ σα περισφαλὴ ς καὶ ἀ μφί βολος πρό σεισιν, εἶ τ' ἄ πεισιν ἀ ηδή ς: ἀ λλ' ὥ σπερ οἱ Σπαρτιᾶ ται τὴ ν̓ Αφροδί την λέ γουσι διαβαί νουσαν τὸ ν Εὐ ρώ ταν τὰ μὲ ν ἔ σοπτρα καὶ τοὺ ς χλιδῶ νας καὶ τὸ ν κεστὸ ν ἀ ποθέ σθαι, δό ρυ δὲ καὶ ἀ σπί δα λαβεῖ ν κοσμουμέ νην τῷ Λυκού ργῳ: οὕ τως ἡ Τύ χη καταλιποῦ σα Πέ ρσας καὶ̓ Ασσυρί ους Μακεδονί αν μὲ ν ἐ λαφρὰ διέ πτη καὶ ἀ πεσεί σατο ταχέ ως̓ Αλέ ξανδρον, καὶ δι' Αἰ γύ πτου καὶ Συρί ας περιφέ ρουσα βασιλεί ας διώ δευσε, καὶ Καρχηδονί ους στρεφομέ νη πολλά κις ἐ βά στασε τῷ δὲ Παλατί ῳ προσερχομέ νη καὶ διαβαί νουσα τὸ ν Θύ μβριν ὡ ς ἔ οικεν ἔ θηκε τὰ ς πτέ ρυγας, ἐ ξέ βη τῶ ν πεδί λων, ἀ πέ λιπε τὴ ν ἄ πιστον καὶ παλί μβολον σφαῖ ραν. οὕ τως εἰ σῆ λθεν εἰ ς̔ Ρώ μην ὡ ς μενοῦ σα καὶ τοιαύ τη πά ρεστιν ὡ ς ἐ πὶ τὴ ν δί κην.“ οὐ μὲ ν γὰ ρ ἀ πειθὴ ς” κατὰ Πί νδαρον“ οὐ δὲ δί δυμον στρέ φουσα πηδά λιον” ἀ λλὰ μᾶ λλον“ εὐ νομί ας καὶ Πειθοῦ ς ἀ δελφὰ καὶ Προμαθεί ας θυγά τηρ” ὡ ς γενεαλογεῖ̓ Αλκμά ν. τὸ δ' ὑ μνού μενον ἐ κεῖ νο τοῦ πλού του κέ ρας ἔ χει διὰ χειρό ς:, οὐ κ ὀ πώ ρας ἀ εὶ θαλλού σης μεστό ν, ἀ λλ' ὅ σα φέ ρει πᾶ σα γῆ πᾶ σα δὲ θά λαττα καὶ ποταμοὶ καὶ μέ ταλλα καὶ λιμέ νες, ἄ φθονα καὶ ῥ ύ δην ἐ πιχεαμέ νη. λαμπροὶ δὲ καὶ διαπρεπεῖ ς ἄ νδρες οὐ κ ὀ λί γοι μετ' αὐ τῆ ς ὁ ρῶ νται, Πομπί λιος Νομᾶ ς ἐ κ Σαβί νων καὶ Πρῖ σκος ἐ κ Ταρκυνί ων, οὓ ς ἐ πή λυδας βασιλεῖ ς καὶ ξέ νους ἐ νιδρύ σατο τοῖ ς̔ Ρωμύ λου θρό νοις: καὶ Παῦ λος Αἰ μί λιος ἀ πὸ Περσέ ως καὶ Μακεδό νων ἄ τρωτον στρατὸ ν ἄ γων καὶ νί κην ἄ δακρυν θριαμβεύ ων μεγαλύ νει τὴ ν Τύ χην: μεγαλύ νει δὲ καὶ Καικί λιος Μέ τελλος ὁ Μακεδονικὸ ς γέ ρων, ὑ πὸ τεσσά ρων παί δων ὑ πατικῶ ν ἐ κκομιζό μενος, Κοΐ ντου Βαλεαρικοῦ καὶ Λευκί ου Διαδημά τα καὶ Μά ρκου Μετέ λλου καὶ Γαΐ ου Καπραρί ου, καὶ δυεῖ ν γαμβρῶ ν ὑ πατικῶ ν καὶ θυγατριδῶ ν κοσμουμέ νων ἐ πιφανέ σιν ἀ ριστεί αις καὶ πολιτεί αις. Αἰ μί λιος δὲ Σκαῦ ρος: ἐ κ ταπεινοῦ βί ου καὶ ταπεινοτέ ρου γέ νους καινὸ ς ἄ νθρωπος ἀ ρθεὶ ς ὑ π' αὐ τῆ ς, προγρά φεται τοῦ μεγά λου συνεδρί ου. Κορνή λιον δὲ Σύ λλαν ἐ κ τῶ ν Νικοπό λεως τῆ ς: ἑ ταί ρας ἀ ναλαβοῦ σα καὶ βαστά σασα κό λπων, ὑ ψηλό τερον τῶ ν Κιμβρικῶ ν Μαρί ου θριά μβων καὶ τῶ ν ἑ πτὰ ὑ πατειῶ ν ἐ πιτί θησι μοναρχί αις καὶ δικτατωρί αις. ἄ ντικρυς οὗ τος τῇ Τύ χῃ μετὰ τῶ ν πρά ξεων ἑ αυτὸ ν εἰ σεποί ει, βοῶ ν κατὰ τὸ ν Οἰ δί ποδα τὸ ν Σοφοκλέ ους ἐ γὼ δ' ἐ μαυτὸ ν παῖ δα τῆ ς Τύ χης νέ μω. καὶ̔ Ρωμαϊ στὶ μὲ ν Φή λιξ ὠ νομά ζετο, τοῖ ς δ'̔́ Ελλησιν οὕ τως ἔ γραφε“ Λού κιος Κορνή λιος Σύ λλας̓ Επαφρό διτος.” καὶ τὰ παρ' ἡ μῖ ν ἐ ν Χαιρωνεί ᾳ τρό παια κατὰ τῶ ν Μιθριδατικῶ ν οὕ τως ἐ πιγέ γραπται, καὶ εἰ κό τως:“ πλεῖ στον γὰ ῤ Αφροδί της” οὐ“ νύ ξ” κατὰ Μέ νανδρον, ἀ λλὰ τύ χη μετέ σχηκεν.

ἆ ρ' οὖ ν ταύ την τις ἀ ρχὴ ν ποιησά μενος οἰ κεί αν ὑ πὲ ρ τῆ ς Τύ χης ἐ πά γοιτο μά ρτυρας αὐ τοὺ ς̔ Ρωμαί ους, ὡ ς,: τῇ Τύ χῃ πλέ ον ἢ τῇ̓ Αρετῇ νέ μοντας; ἀ ρετῆ ς; μέ ν γε παρ' αὐ τοῖ ς ὀ ψὲ καὶ μετὰ πολλοὺ ς χρό νους ἱ ερὸ ν ἱ δρύ σατο Σκιπί ων ὁ Νομαντῖ νος, εἶ τα Μά ρκελλος τὸ Οὐ ιρτοῦ τί ς τε καὶ̓ Ονῶ ρις προσαγορευό μενον καὶ τὸ τῆ ς Μέ ντις καλουμέ νης（ γνώ μης ἂ ν νομί ζοιτο） Σκαῦ ρος Αἰ μί λιος, περὶ τὰ Κιμβρικὰ τοῖ ς χρό νοις γεγονώ ς: ἤ δη τό τε λό γων καὶ σοφισμά των καὶ στωμυλί ας παρεισρυεί σης εἰ ς τὴ ν πό λιν, ἤ ρχοντο σεμνύ νειν τὰ τοιαῦ τα. σοφί ας δὲ μέ χρι καὶ νῦ ν ἱ ερὸ ν οὐ κ ἔ στιν οὐ δὲ σωφροσύ νης; ἢ καρτερί ας ἢ μεγαλοψυχί ας ἢ ἐ γκρατεί ας: ἀ λλὰ τά γε τῆ ς Τύ χης ἱ ερὰ λαμπρὰ καὶ παλαιά, καὶ ὁ μοῦ τι τοῖ ς πρώ τοις καταμεμιγμέ να τῆ ς πό λεως θεμελί οις γέ γονε. πρῶ τος μὲ ν γὰ ρ ἱ δρύ σατο Τύ χης ἱ ερὸ ν Μά ρκιος̓́ Αγκος, ὁ Νομᾶ θυγατριδοῦ ς καὶ τέ ταρτος ἀ πὸ̔ Ρωμύ λου βασιλεὺ ς γενό μενος: καὶ τά χα που τῇ τύ χῃ τὴ ν ἀ νδρεί αν παρωνό μασεν, πλεῖ στον εἰ ς τὸ νικᾶ ν τύ χης μέ τεστι. τὸ δὲ τῆ ς γυναικεί ας Τύ χης κατεσκευά σαντο, ὅ τε Μά ρκιον Κοριολᾶ νον ἐ πά γοντα τῇ πό λει Οὐ ολού σκους ἀ πετρέ ψαντο διὰ τῶ ν γυναικῶ ν. πρεσβευσά μεναι γὰ ρ αὗ ται πρὸ ς τὸ ν ἄ νδρα μετὰ τῆ ς: μητρὸ ς αὐ τοῦ καὶ τῆ ς γυναικό ς, ἐ ξελιπά ρησαν καὶ κατειργά σαντο φεί σασθαι τῆ ς; πό λεως καὶ τὴ ν στρατιὰ ν τῶ ν βαρβά ρων ἀ παγαγεῖ ν. τό τε λέ γεται τὸ ἄ γαλμα τῆ ς Τύ χης ἅ μα τῷ καθιερωθῆ ναι φωνὴ ν ἀ φεῖ ναι καὶ εἰ πεῖ ν“ ὁ σί ως με πό λεως νό μῳ, γυναῖ κες ἀ σταί, καθιδρύ σασθε” καὶ μὴ ν καὶ Φού ριος Κά μιλλος, ὅ τε τὸ Κελτικὸ ν ἔ σβεσε πῦ ρ, καὶ τὴ ν̔ Ρώ μην ἀ ντί ρροπον χρυσῷ κεκλιμέ νην ἀ πὸ τοῦ ζυγοῦ καὶ τῆ ς: πλά στιγγος καθεῖ λεν, οὔ τ' Εὐ βουλί ας οὔ τ'̓ Ανδρεί ας, ἀ λλὰ Φή μης ἱ δρύ σατο καὶ Κληδό νος ἕ δη παρὰ τὴ ν Καινὴ ν ὁ δό ν, ὅ που φασὶ πρὸ τοῦ πολέ μου Μά ρκῳ Καιδικί ῳ βαδί ζοντι νύ κτωρ φωνὴ ν γενέ σθαι κελεύ ουσαν ὀ λί γῳ χρό νῳ Γαλατικὸ ν πό λεμον προσδέ χεσθαι. τὴ ν δὲ πρὸ ς τῷ ποταμῷ Τύ χην“ φό ρτιν” καλοῦ σιν ὅ περ ἐ στὶ ν ἰ σχυρὰ ν ἢ ἀ ριστευτικὴ ν ἢ ἀ νδρεί αν, ὡ ς; τὸ νικητικὸ ν ἁ πά ντων κρά τος ἔ χουσαν. καὶ τό ν γε ναὸ ν αὐ τῆ ς ἐ ν τοῖ ς ὑ πὸ Καί σαρος τῷ δή μῳ καταλειφθεῖ σι κή ποις ᾠ κοδό μησαν, ἡ γού μενοι κἀ κεῖ νον εὐ τυχί ᾳ γενέ σθαι μέ γιστον, ὡ ς αὐ τὸ ς ἐ μαρτύ ρησε.

περὶ δὲ Γαΐ ου Καί σαρος ᾐ δέ σθην ἂ ν εἰ πεῖ ν, ὡ ς ὑ π' εὐ τυχί ας ἤ ρθη μέ γιστος, εἰ μὴ τοῦ τ' αὐ τὸ ς ἐ μαρτύ ρησεν. ἐ πεὶ γὰ ρ ἀ πὸ Βρεντεσί ου Πομπή ιον διώ κων ἀ νή ρθη πρὸ μιᾶ ς ἡ μέ ρας νοννῶ ν̓ Ιανουαρί ων, χειμῶ νος ἐ ν τροπαῖ ς ὄ ντος, τὸ μὲ ν πέ λαγος ἀ σφαλῶ ς διεπέ ρασε, τῆ ς Τύ χης τὸ ν καιρὸ ν ὑ περθεμέ νης: εὑ ρὼ ν δὲ τὸ ν Πομπή ιον ἄ θρουν καὶ πολὺ ν μὲ ν ἐ ν γῇ πολὺ ν δ' ἐ ν θαλά σσῃ μετὰ πασῶ ν ἅ μα τῶ ν δυνά μεων καθεζό μενον αὐ τὸ ς ὀ λιγοστὸ ς ὤ ν, τῆ ς μετ'̓ Αντωνί ου καὶ Σαβί νου στρατιᾶ ς αὐ τῷ βραδυνού σης, ἐ τό λμησεν εἰ ς: ἀ κά τιον μικρὸ ν ἐ μβὰ ς καὶ λαθὼ ν τό ν τε ναύ κληρον καὶ τὸ ν κυβερνή την ὥ ς τινος θερά πων ἀ ναχθῆ ναι. σκληρᾶ ς δὲ πρὸ ς τὸ ῥ εῦ μα τοῦ ποταμοῦ γενομέ νης ἀ ντιμεταβά σεως καὶ κλύ δωνος ἰ σχυροῦ, μεταβαλλό μενον ὁ ρῶ ν τὸ ν κυβερνή την ἀ φεῖ λεν ἀ πὸ τῆ ς κεφαλῆ ς τὸ ἱ μά τιον, καὶ ἀ ναδεί ξας: ἑ αυτὸ ν“ ἴ θι” ἔ φη“ γενναῖ ε, τό λμα καὶ δέ διθι μηδέ ν, ἀ λλ' ἐ πιδί δου τῇ Τύ χῃ τὰ ἱ στί α καὶ δέ χου τὸ πνεῦ μα, πιστεύ ων ὅ τι Καί σαρα φέ ρεις καὶ τὴ ν Καί σαρος Τύ χην” οὕ τως ἐ πέ πειστο τὴ ν Τύ χην αὐ τῷ συμπλεῖ ν, συναποδημεῖ ν, συστρατεύ εσθαι, συστρατηγεῖ ν: ᾗ ἔ ργον ἦ ν γαλή νην μὲ ν ἐ πιτά ξαι θαλά σσῃ, θέ ρος δὲ χειμῶ νι, τά χος δὲ τοῖ ς βραδυτά τοις, ἀ λκὴ ν δὲ τοῖ ς ἀ θυμοτά τοις: τὸ δὲ τού των ἀ πιστό τερον, φυγὴ ν Πομπηί ῳ καὶ Πτολεμαί ῳ ξενοκτονί αν, ἵ να καὶ Πομπή ιος πέ σῃ καὶ Καῖ σαρ μὴ μιανθῇ.

τί δέ; ὁ τού του μὲ ν υἱ ό ς, πρῶ τος δ' ἀ ναγορευθεὶ ς Σεβαστό ς, ἄ ρξας δὲ τέ σσαρα καὶ πεντή κοντα ἔ τη, οὐ κ αὐ τὸ ς ἐ κπέ μπων τὸ ν θυγατριδοῦ ν ἐ πὶ στρατεί αν εὔ ξατο τοῖ ς θεοῖ ς ἀ νδρεί αν μὲ ν αὐ τῷ δοῦ ναι τὴ ν Σκιπί ωνος, εὔ νοιαν δὲ τὴ ν Πομπηί ου, Τύ χην δὲ τὴ ν αὑ τοῦ; καθά περ ἔ ργῳ μεγά λῳ δημιουργὸ ν ἐ πιγρά ψας ἑ αυτῷ τὴ ν Τύ χην, ἥ τις αὐ τὸ ν ἐ πιθεῖ σα Κικέ ρωνι καὶ Λεπί δῳ καὶ Πά σσᾳ καὶ̔ Ιρτί ῳ καὶ Μά ρκᾠ Αντωνί ῳ, ταῖ ς ἐ κεί νων ἀ ριστεί αις καὶ χερσὶ καὶ νί καις καὶ στό λοις καὶ πολέ μοις καὶ στρατοπέ δοις γενό μενον πρῶ τον εἰ ς ὕ ψος ἄ ρασα καὶ καταβαλοῦ σα τού τους, δι' ὧ ν ἀ νέ βη, μό νον κατέ λιπεν. ἐ κεί νῳ γὰ ρ ἐ πολιτεύ ετο Κικέ ρων καὶ Λέ πιδος ἐ στρατή γει καὶ Πά σσας ἐ νί κα καὶ̔́ Ιρτιος ἔ πιπτε καὶ̓ Αντώ νιος ὕ βριζεν. ἐ γὼ γὰ ρ καὶ Κλεοπά τραν αὐ τὴ ν τύ χην Καί σαρος τί θημι, περὶ ἣ ν ὡ ς ἕ ρμα κατέ δυ καὶ συνετρί βη τηλικοῦ τος αὐ τοκρά τωρ, ἵ ν' ᾖ μό νος; Καῖ σαρ. λέ γεται δέ, πολλῆ ς οἰ κειό τητος αὐ τοῖ ς καὶ συνηθεί ας ὑ παρχού σης, πολλά κις σχολαζό ντων εἰ ς παιδιὰ ν σφαί ρας ἢ κύ βων ἢ νὴ Δί α θρεμμά των ἁ μί λλης:, οἷ ον ὀ ρτύ γων, ἀ λεκτρυό νων, ἀ εὶ νικώ μενον̓ Αντώ νιον ἀ παλλά ττεσθαι: καί τινα τῶ ν περὶ αὐ τὸ ν ἐ πὶ μαντεί ᾳ σεμνυνό μενον πολλά κις παρρησιά ζεσθαι καὶ νουθετεῖ ν,“ ὦ ἄ νθρωπε, τί σοι πρᾶ γμα πρὸ ς τοῦ τον ἔ στι τὸ ν νεανί σκον; φεῦ γ' αὐ τό ν: ἐ νδοξό τερος εἶ, πρεσβύ τερος εἶ, ἄ ρχεις πλειό νων, ἐ νή θληκας πολέ μοις, ἐ μπειρί ᾳ διαφέ ρεις: ἀ λλ' ὁ σὸ ς δαί μων τὸ ν τού του φοβεῖ ται: καὶ ἡ τύ χη σου καθ' ἑ αυτή ν ἐ στι μεγά λη κολακεύ ει δὲ τὴ ν τού του: ἐ ὰ ν μὴ μακρὰ ν ᾖ ς, οἰ χή σεται μεταβᾶ σα πρὸ ς αὐ τό ν.”

ἀ λλὰ γὰ ρ αἱ μὲ ν ἀ πὸ τῶ ν μαρτύ ρων πί στεις τοσαῦ ται τῇ Τύ χῃ πά ρεισι. δεῖ δὲ καὶ τὰ ς ἀ πὸ τῶ ν πραγμά των αὐ τῶ ν εἰ σά γειν, ἀ ρχὴ ν τοῦ λό γου τὴ ν ἀ ρχὴ ν τῆ ς; πό λεως; λαβό ντας. εὐ θὺ ς γοῦ ν τί ς οὐ κ ἂ ν εἴ ποι πρὸ ς τὴ ν̔ Ρωμύ λου γέ νεσιν καὶ σωτηρί αν καὶ τροφὴ ν καὶ αὔ ξησιν τὴ ν μὲ ν Τύ χην ὑ ποβολὰ ς κατατεθεῖ σθαι τὴ ν δ'̓ Αρετὴ ν ἐ ξῳ κοδομηκέ ναι; πρῶ τον μὲ ν οὖ ν τὸ περὶ τὴ ν γέ νεσιν καὶ τὴ ν τέ κνωσιν αὐ τῶ ν τῶ ν ἱ δρυσαμέ νων καὶ κτισά ντων τὴ ν πό λιν εὐ τυχί ας ἔ οικε θαυμαστῆ ς γενέ σθαι. θεῷ γὰ ρ ἡ τεκοῦ σα μιχθῆ ναι λέ γεται, καὶ καθά περ τὸ ν̔ Ηρακλέ α σπαρῆ ναὶ φασιν ἐ ν μακρᾷ νυκτί, τῆ ς ἡ μέ ρας ἐ πισχεθεί σης παρὰ φύ σιν καὶ τοῦ ἡ λί ου βραδύ ναντος: οὕ τω περὶ τὴ ν̔ Ρωμύ λου σπορὰ ν καὶ καταβολὴ ν τὸ ν ἥ λιον ἐ κλιπεῖ ν ἱ στοροῦ σι, ποιησά μενον ἀ τρεκῆ σύ νοδον πρὸ ς σελή νην, ὥ σπερ ὁ̓́ Αρης θεὸ ς ὢ ν τῇ Σιλβί ᾳ θνητῇ συνῆ λθε. τοῦ το δὲ συντυχεῖ ν τῷ̔ Ρωμύ λῳ καὶ περὶ τὴ ν μετά στασιν αὐ τὴ ν τοῦ βί ου: λέ γουσι γὰ ρ ἐ κλεί ποντος: τοῦ ἡ λί ου ἠ φανί σθαι, νό νναις καπρατί ναις, ἣ ν ἄ χρι νῦ ν ἡ μέ ραν ἐ πιφανῶ ς ἑ ορτά ζουσιν. ἔ πειτα γεννηθέ ντας αὐ τού ς, τοῦ τυρά ννου ζητοῦ ντος ἀ νελεῖ ν, παρέ λαβε κατὰ τύ χην οὐ βά ρβαρος οὐ δ' ἄ γριος ὑ πηρέ της, ἐ λεή μων δέ τις καὶ φιλά νθρωπος, ὥ στε μὴ κτεῖ ναι: ἀ λλὰ τοῦ ποταμοῦ τις ἦ ν ὄ χθη χλοερῷ λειμῶ νι προσβλύ ζουσα καὶ περισκιαζομέ νη χθαμαλοῖ ς δέ νδρεσιν ἐ νταῦ θα κατέ θηκε τὰ βρέ φη πλησί ον ἐ ρινεοῦ τινος, ὃ ν ῥ ουμινᾶ λιν ὠ νό μαζον. εἶ τα λύ καινα μὲ ν νεοτό κος σπαργῶ σα καὶ πλημμυροῦ σα τοὺ ς μαστοὺ ς γά λακτι, τῶ ν σκύ μνων ἀ πολωλό των, αὐ τὴ χρῄ ζουσα κουφισμοῦ, περιέ στειξε τὰ βρέ φη καὶ θηλὴ ν ἐ πέ σχεν, ὥ σπερ ὠ δῖ να δευτέ ραν ἀ ποτιθεμέ νη τὴ ν τοῦ γά λακτος. ἱ ερὸ ς δ' ὄ ρνις̓́ Αρεος, ὃ ν δρυοκολά πτην καλοῦ σιν, ἐ πιφοιτῶ ν καὶ προσκαθί ζων ἀ κρώ νυχος, ἐ ν μέ ρει τῶ ν νηπί ων ἑ κατέ ρου στό μα τῇ χηλῇ διοί γων, ἐ νετί θει ψώ μισμα, τῆ ς αὑ τοῦ τροφῆ ς ἀ πομερί ζων. τὸ ν μὲ ν οὖ ν ἐ ρινεὸ ν ῥ ουμινᾶ λιν ὠ νό μασαν ἀ πὸ τῆ ς θηλῆ ς, ἣ ν ἡ λύ καινα παρ' αὐ τὸ ν ὀ κλά σασα τοῖ ς βρέ φεσι παρέ σχε μέ χρι δὲ πολλοῦ διεφύ λαττον οἱ περὶ τὸ ν τό πον ἐ κεῖ νον κατοικοῦ ντες μηδὲ ν ἐ κτιθέ ναι τῶ ν γεννωμέ νων, ἀ λλ' ἀ ναιρεῖ σθαι πά ντα καὶ τρέ φειν, τὸ̔ Ρωμύ λου πά θος καὶ τὴ ν ὁ μοιό τητα τιμῶ ντες. καὶ μὴ ν τό τε λαθεῖ ν αὐ τοὺ ς τρεφομέ νους καὶ παιδευομέ νους ἐ ν Γαβί οις καὶ ἀ γνοηθῆ ναι Σιλβί ας ὄ ντας υἱ οὺ ς καὶ θυγατριδοῦ ς Νομί τορος τοῦ βασιλέ ως παντά πασι Τύ χης κλέ μμα καὶ σό φισμα φαί νεται γεγενημέ νον, ὅ πως μὴ ἀ πό λωνται πρὸ τῶ ν ἔ ργων διὰ τὸ γέ νος, ἀ λλ' ἐ ν αὐ τοῖ ς φανῶ σι τοῖ ς κατορθώ μασι, γνώ ρισμα τῆ ς εὐ γενεί ας τὴ ν ἀ ρετὴ ν παρέ χοντες. ἐ νταῦ θά μοι μεγά λου καὶ φρονί μου στρατηγοῦ λό γος ἔ πεισι Θεμιστοκλέ ους, ῥ ηθεὶ ς πρό ς τινας τῶ ν ὕ στερον εὐ ημερού ντων̓ Αθή νησι στρατηγῶ ν καὶ προτιμᾶ σθαι τοῦ Θεμιστοκλέ ους ἀ ξιού ντων. ἔ φη γὰ ρ τὴ ν ὑ στεραί αν ἐ ρί σαι πρὸ ς τὴ ν ἑ ορτὴ ν λέ γουσαν ὡ ς ἐ κεί νη μέ ν ἐ στι κοπώ δης; καὶ ἄ σχολος, ἐ ν αὐ τῇ δὲ τῶ ν παρεσκευασμέ νων ἀ πολαύ ουσι μεθ' ἡ συχί ας τὴ ν οὖ ν ἑ ορτὴ ν εἰ πεῖ ν“ ἀ ληθῆ λέ γεις, ἀ λλ' ἐ μοῦ μὴ γενομέ νης, ποῦ ἂ ν σὺ ἦ σθα;'”“ κἀ μοῦ τοί νυν” ἔ φη“ μὴ γενομέ νου περὶ τὰ Μηδικά, τί ς ἂ ν ὑ μῶ ν ἦ ν νῦ ν ὄ νησις;'” τοῦ τό μοι δοκεῖ πρὸ ς τὴ ν̔ Ρωμύ λοὐ Αρετὴ ν ἡ Τύ χη λέ γειν“ λαμπρὰ μὲ ν τὰ σὰ ἔ ργα καὶ μεγά λα καὶ θεῖ ον ὡ ς ἀ ληθῶ ς ἐ ξέ φηνας αἷ μα καὶ γέ νος οὖ σαν σεαυτὴ ν ἀ λλ' ὁ ρᾷ ς πό σον ὑ στερεῖ ς μου; εἰ γὰ ρ ἐ γὼ τό τε μὴ παρηκολού θησα χρηστὴ καὶ φιλά νθρωπος, ἀ λλ' ἀ πέ λιπον καὶ προηκά μην τὰ νή πια, σὺ πῶ ς ἂ ν ἐ γέ νου καὶ πό θεν ἐ ξέ λαμψας; εἰ τό τε μὴ θῆ λυ θηρί ον ἐ πῆ λθε φλεγμαῖ νον ὑ πὸ πλή θους καὶ φορᾶ ς γά λακτος καὶ τραφησομέ νου δεό μενον μᾶ λλον ἢ θρέ ψοντος, ἀ λλ' ἀ νή μερό ν τι τελέ ως καὶ λιμῶ ττον, οὐ κ ἂ ν ἔ τι νῦ ν τὰ καλὰ ταῦ τα βασί λεια καὶ ναοὶ καὶ θέ ατρα καὶ περί πατοι καὶ ἀ γορὰ καὶ ἀ ρχεῖ α βοτηρικαὶ καλύ βαι καὶ σταθμοὶ νομέ ων ἦ σαν,̓ Αλβανὸ ν ἢ Τυρρηνὸ ν ἢ Λατῖ νον ἄ νδρα δεσπό την προσκυνού ντων” ἀ ρχὴ μὲ ν δὴ μέ γιστον ἐ ν παντί, μά λιστα δ' ἐ ν ἱ δρύ σει καὶ κτί σει πό λεως: ταύ την δ' ἡ Τύ χη παρέ σχε, σῴ σασα καὶ φυλά ξασα τὸ ν κτί στην: ἡ μὲ ν γὰ ῤ Αρετὴ μέ γαν ἐ ποί ησἑ Ρωμύ λον, ἡ Τύ χη δ' ἄ χρι τοῦ γενέ σθαι μέ γαν ἐ τή ρησε,

καὶ μὴ ν τή ν γε Νομᾶ βασιλεί αν πολυχρονιωτά την γενομέ νην ὁ μολογουμέ νως εὐ τυχί α διεκυβέ ρνησε θαυμαστή. τὸ μὲ ν γὰ ῤ Εγερί αν τινά, νυμφῶ ν μί αν δρυά δων, δαί μονα σοφὴ ν ἔ ρωτι τἀ νδρὸ ς ἐ ν συνουσί ᾳ γενομέ νην, παραπαιδαγωγεῖ ν καὶ συσχηματί ζειν τὴ ν πολιτεί αν, ἴ σως μυθωδέ στερό ν ἐ στι. καὶ γὰ ρ ἄ λλοι λεχθέ ντες ἅ ψασθαι γά μων θεί ων καὶ θεοῖ ς ἐ ρά σμιοι γενέ σθαι, Πηλεῖ ς καὶ̓ Αγχῖ σαι καὶ̓ Ωρί ωνες καὶ̓ Ημαθί ωνες, οὐ πά ντως; ἀ γαπητῶ ς; οὐ δ' ἀ λύ πως διεβί ωσαν. ἀ λλὰ Νομᾶ ς ἔ οικε τὴ ν ἀ γαθὴ ν Τύ χην ἔ χειν ὡ ς ἀ ληθῶ ς σύ νοικον καὶ σύ νεδρον καὶ συνά ρχουσαν ἣ καθά περ ἐ ν κλύ δωνι θολερῷ καὶ τεταραγμέ νῳ πελά γει τῇ τῶ ν προσοί κων καὶ γειτό νων ἔ χθρᾳ καὶ χαλεπό τητι, τὴ ν πό λιν φερομέ νην καὶ φλεγμαί νουσαν ὑ πὸ μυρί ων πό νων καὶ διχοστασιῶ ν παραλαβοῦ σα τοὺ ς μὲ ν ἀ ντιτεταγμέ νους θυμοὺ ς καὶ φθό νους; ὥ σπερ πνεύ ματα κατέ σβεσεν οἷ α δέ φασι τὰ ς ἀ λκυό νων λοχεί ας παραδεξαμέ νην τὴ ν θά λατταν ἐ ν χειμῶ νι σῴ ζειν καὶ συνεκτιθηνεῖ σθαι, τοιαύ την ἀ ναχεαμέ νη καὶ περιστή σασα γαλή νην πραγμά των ἀ πό λεμον καὶ ἄ νοσον καὶ ἀ κί νδυνον καὶ ἄ φοβον, νεοσταθεῖ δή μῳ καὶ κραδαινομέ νῳ παρέ σχε ῥ ιζῶ σαι καὶ καταστῆ σαι τὴ ν πό λιν, αὐ ξανομέ νην ἐ ν ἡ συχί ᾳ βεβαί ως καὶ ἀ νεμποδί στως. ὥ σπερ γὰ ρ ὁ λκὰ ς ἢ τριή ρης ναυπηγεῖ ται μὲ ν ὑ πὸ πληγῶ ν καὶ βί ας πολλῆ ς, σφύ ραις καὶ ἥ λοις ἀ ρασσομέ νη καὶ γομφώ μασι καὶ πρί οσι καὶ πελέ κεσι, γενομέ νην δὲ στῆ ναι δεῖ καὶ παγῆ ναι σύ μμετρον χρό νον, ἕ ως οἵ τε δεσμοὶ κά τοχοι γέ νωνται καὶ συνή θειαν οἱ γό μφοι λά βωσιν: ἐ ὰ ν δὲ ὑ γροῖ ς ἔ τι καὶ περιολισθά νουσι τοῖ ς ἁ ρμοῖ ς; κατασπασθῇ, πά ντα χαλά σει διατιναχθέ ντα καὶ δέ ξεται τὴ ν θά λατταν: οὕ τω τὴ ν̔ Ρώ μην ὁ μὲ ν πρῶ τος ἄ ρχων καὶ δημιουργὸ ς ἐ ξ ἀ γρί ων καὶ βοτή ρων ὥ σπερ ἐ κ δρυό χων κραταιῶ ν συνιστά μενος, οὐ κ ὀ λί γους πό νους ἔ σχεν οὐ δὲ μικροῖ ς ἀ ντή ρεισε πολέ μοις καὶ κινδύ νοις ἐ ξ ἀ νά γκης ἀ μυνό μενος τοὺ ς ἀ νθισταμέ νους πρὸ ς τὴ ν γέ νεσιν καὶ ἵ δρυσιν αὐ τῆ ς: ὁ δὲ δεύ τερος παραλαβὼ ν χρό νον παρέ σχε πῆ ξαι καὶ βεβαιῶ σαι τὴ ν αὔ ξησιν τῇ εὐ τυχί ᾳ, ἐ πιλαβό μενος; πολλῆ ς μὲ ν εἰ ρή νης πολλῆ ς δ' ἡ συχί ας. εἰ δὲ τό τε Πορσί νας τις ἐ πέ βρισε Τυρρηνικὸ ν χά ρακα καὶ στρατό πεδον παραστή σας τεί χεσιν ὑ γροῖ ς ἔ τι καὶ κραδαινομέ νοις ἤ τις ἐ κ Μαρσῶ ν ἀ ποστὰ ς ἀ ρειμά νιος δυνά στης ἢ Λευκανὸ ς ὑ πὸ φθό νου καὶ φιλονεικί ας, ἀ νὴ ρ δύ σερις καὶ πολεμοποιό ς, οἷ ος ὕ στερον Μουτί λος ἢ Σί λων ὁ θρασὺ ς ἢ τὸ ἔ σχατον Σύ λλα πά λαισμα Τελεσῖ νος, ὡ ς ἀ φ' ἑ νὸ ς συνθή ματος ὅ λην ἐ ξοπλί ζων τὴ ν̓ Ιταλί αν, τὸ ν φιλό σοφον Νομᾶ ν περιεσά λπιζε θύ οντα καὶ προσευχό μενον, οὐ κ ἂ ν ἀ ντέ σχον αἱ πρῶ ται τῆ ς πό λεως ἀ ρχαὶ πρὸ ς σά λον καὶ κλύ δωνα τοσοῦ τον οὐ δ' εἰ ς εὐ ανδρί αν καὶ πλῆ θος ἐ πέ δωκαν: νῦ ν δ' ἔ οικε τῆ ς πρὸ ς τοὺ ς ὕ στερον πολέ μους παρασκευῆ ς ἑ φό διον̔ Ρωμαί οις ἡ τό τ' εἰ ρή νη γενέ σθαι, καὶ καθά περ ἀ θλητὴ ς ὁ δῆ μος ἐ κ τῶ ν κατὰ̔ Ρωμύ λον ἀ γώ νων ἐ ν ἡ συχί ᾳ χρό νον ἐ τῶ ν τριῶ ν καὶ τετταρά κοντα σωμασκή σας τὴ ν δύ ναμιν ἀ ξιό μαχον καταστῆ σαι τοῖ ς ὕ στερον ἀ ντιταττομέ νοις. οὐ δὲ γὰ ρ λιμὸ ν οὐ δὲ λοιμὸ ν οὐ δ' ἀ φορί αν γῆ ς οὐ δ' ἀ ωρί αν τινὸ ς θέ ρους ἢ χειμῶ νος ἐ ν τῷ τό τε χρό νῳ παραλυπῆ σαι τὴ ν̔ Ρώ μην λέ γουσιν, ὡ ς οὐ κ ἀ νθρωπί νης εὐ βουλί ας ἀ λλὰ θεί ας Τύ χης ἐ πιτροπευού σης τῶ ν καιρῶ ν ἐ κεί νων. ἐ κλεί σθη δ' οὖ ν τό τε καὶ τὸ τοῦ̓ Ιανοῦ δί πυλον, ὃ πολέ μου πύ λην καλοῦ σιν: ἀ νέ ῳ γε μὲ ν γά ρ, ὅ ταν ᾖ πό λεμος, κλεί εται δ' εἰ ρή νης γενομέ νης. Νομᾶ δ' ἀ ποθανό ντος ἀ νεῴ χθη, τοῦ πρὸ ς̓ Αλβανοὺ ς πολέ μου συρραγέ ντος. εἶ τα μυρί ων ἄ λλων συνεχῶ ς ὑ πολαμβανό ντων, πά λιν δι' ἐ τῶ ν ὀ γδοή κοντα καὶ τετρακοσί ων ἐ κλεί σθη μετὰ τὸ ν πρὸ ς Καρχηδονί ους πό λεμον εἰ ρή νης γενομέ νης, Γαΐ οὐ Ατιλί ου καὶ Τί του Μαλλί ου ὑ πά των. μετὰ δὲ τοῦ τον τὸ ν ἐ νιαυτὸ ν αὖ θις ἀ νεῴ χθη καὶ διέ μειναν οἱ πό λεμοι μέ χρι τῆ ς ἐ ν̓ Ακτί ῳ νί κης Καί σαρος: τό τε δ' ἤ ργησε τὰ̔ Ρωμαί ων ὅ πλα χρό νον οὐ πολύ ν: αἱ γὰ ρ ἀ πὸ Καντά βρων ταραχαὶ καὶ Γαλατί αι συρραγεῖ σαι Γερμανοῖ ς, συνετά ραξαν τὴ ν εἰ ρή νην. ἀ λλὰ ταῦ τα μὲ ν εὐ τυχί ας τῆ ς Νομᾶ προσιστό ρηται μαρτύ ρια.

τὴ ν δὲ Τύ χην καὶ οἱ μετ' ἐ κεῖ νον ἐ θαύ μασαν βασιλεῖ ς ὡ ς πρωτό πολιν καὶ τιθηνὸ ν καὶ“ φερέ πολιν” τῆ ς̔ Ρώ μης ἀ ληθῶ ς κατὰ Πί νδαρον. Σέ ρβιος δὲ Τύ λλιος, ἀ νὴ ρ τῶ ν βασιλέ ων μά λιστα καὶ τὴ ν δύ ναμιν αὐ ξή σας τοῦ δή μου καὶ τὸ πολί τευμα κοσμή σας καὶ τά ξιν μὲ ν ἐ πιθεὶ ς ταῖ ς ψηφοφορί αις, τά ξιν δὲ ταῖ ς στρατεί αις, τιμητὴ ς δὲ πρῶ τος καὶ βί ων ἐ πί σκοπος καὶ σωφροσύ νης γενό μενος καὶ δοκῶ ν ἀ νδρειό τατος εἶ ναι καὶ φρονιμώ τατος, αὐ τὸ ς,: ἑ αυτὸ ν εἰ ς τὴ ν Τύ χην ἀ νῆ πτε καὶ ἀ νεδεῖ το τὴ ν ἡ γεμονί αν ἐ ξ ἐ κεί νης: ὥ στε καὶ συνεῖ ναι δοκεῖ ν αὐ τῷ τὴ ν Τύ χην διά τινος θυρί δος καταβαί νουσαν εἰ ς τὸ δωμά τιον, ὃ νῦ ν Φενέ στελλαν πύ λην καλοῦ σιν. ἱ δρύ σατο δ' οὖ ν Τύ χης ἱ ερὸ ν ἐ ν μὲ ν Καπετωλί ῳ τὸ τῆ ς; Πριμιγενεί ας λεγομέ νης, ὃ πρωτογό νου τις ἂ ν ἑ ρμηνεύ σειε καὶ τὸ τῆ ς̓ Οψεκουέ ντις, ἣ ν οἱ μὲ ν πειθή νιον οἱ δὲ μειλί χιον εἶ ναι νομί ζουσι. μᾶ λλον δὲ τὰ ς̔ Ρωμαϊ κὰ ς ἐ ά σας ὀ νομασί ας̔ Ελληνιστὶ τὰ ς δυνά μεις τῶ ν ἱ δρυμά των πειρά σομαι καταριθμή σασθαι. καὶ γὰ ρ ἰ δί ας Τύ χης ἱ ερό ν ἐ στιν ἐ ν Παλατί ῳ, καὶ τὸ τῆ ς ἰ ξευτρί ας, εἰ καὶ γελοῖ ον, ἀ λλ' ἔ χον ἐ κ μεταφορᾶ ς ἀ ναθεώ ρησιν, οἷ ον ἑ λκού σης τὰ πό ρρω καὶ κρατού σης συμπροσισχό μενα. παρὰ δὲ τὴ ν Μουσκῶ σαν καλουμέ νην κρή νην ἔ τι Παρθέ νου Τύ χης ἱ ερό ν ἐ στι καὶ ἐ ν Αἰ σκυλί αις ἐ πιστρεφομέ νης: ἐ ν δὲ τῷ μακρῷ στενωπῷ Τύ χης βωμὸ ς εὐ έ λπιδος: ἔ στι δὲ καὶ παρὰ τὸ ν τῆ ς̓ Αφροδί της̓ Επιταλαρί ου βωμὸ ν ἄ ρρενος Τύ χης ἕ δος,:. ἄ λλαι τε μυρί αι Τύ χης τιμαὶ καὶ ἐ πικλή σες, ὧ ν τὰ ς πλεί στας Σερού ιος κατέ στησεν, εἰ δὼ ς ὅ τι μεγά λη ῥ οπὴ μᾶ λλον δ' ὅ λον ἡ Τύ χη παρὰ πά ντ' ἐ στὶ τὰ τῶ ν ἀ νθρώ πων πρά γματα, καὶ μά λιστὰ γ' αὐ τοῦ δι' εὐ τυχί αν ἐ ξ αἰ χμαλώ του καὶ πολεμί ου γέ νους εἰ ς βασιλεί αν προαχθέ ντος. τοῦ γὰ ρ Κορνικλά νων ἄ στεος ἁ λό ντος ὑ πὸ̔ Ρωμαί ων,̓ Οκρησί α παρθέ νος αἰ χμά λωτος, ἧ ς οὐ δὲ τὴ ν ὄ ψιν οὐ δὲ τὸ ν τρό πον ἠ μαύ ρωσεν ἡ τύ χη, δοθεῖ σα Τανακυλλί δι τῇ Ταρκυνί ου γυναικὶ τοῦ βασιλέ ως; ἐ δού λευσε: καὶ πελά της; τις εἶ χεν αὐ τή ν, οὓ ς κλιέ ντης̔ Ρωμαῖ οι καλοῦ σιν: ἐ κ τού των ἐ γεγό νει Σερού ιος. οἱ δ' οὔ φασιν, ἀ λλὰ παρθέ νον τὴ ν̓ Οκρησί αν ἀ πά ργματα καὶ λοιβὴ ν ἑ κά στοτε λαμβά νουσαν ἀ πὸ τῆ ς βασιλικῆ ς τραπέ ζης ἐ πὶ τὴ ν ἑ στί αν κομί ζειν καί ποτε τυχεῖ ν μὲ ν αὐ τή ν, ὥ σπερ εἰ ώ θει, τῷ πυρὶ τὰ ς ἀ παρχὰ ς ἐ πιβά λλουσαν, αἰ φνί διον δὲ τῆ ς φλογὸ ς μαρανθεί σης μό ριον ἀ νδρὸ ς ἀ νατεῖ ναι γό νιμον ἐ κ τῆ ς ἑ στί ας, καὶ τοῦ το τὴ ν κό ρην τῇ Τανακυλλί δι φρά σαι μό νῃ περί φοβον γενομέ νην. τὴ ν δὲ συνετὴ ν οὖ σαν καὶ φρενή ρη κοσμῆ σαί τε τὴ ν κό ρην ὅ σα νύ μφαις πρέ πει καὶ συγκαθεῖ ρξαι τῷ φά σματι, θεῖ ον ἡ γουμέ νην. οἱ μὲ ν ἥ ρωος οἰ κουροῦ λέ γουσιν, οἱ δ'̔ Ηφαί στου τὸ ν ἔ ρωτα τοῦ τον γενέ σθαι. τί κτεται δ' οὖ ν Σερού ιος, καὶ βρέ φους ὄ ντος ἡ κεφαλὴ σέ λας ἀ στραπῇ παραπλή σιον ἀ πή στραψεν. οἱ δὲ περὶ̓ Αντί αν οὐ χ οὕ τω λέ γουσιν, ἀ λλὰ τυχεῖ ν μὲ ν τῷ Σερουί ῳ τὴ ν γυναῖ κα Γεγανί αν θνή σκουσαν, αὐ τὸ ν δὲ τῆ ς μητρὸ ς; παρού σης εἰ ς ὕ πνον ἐ κ δυσθυμί ας καὶ λύ πης ἀ ποκλιθῆ ναι: καὶ καθεύ δοντος αὐ τοῦ ταῖ ς γυναιξὶ ν ὀ φθῆ ναι τὸ πρό σωπον αὐ τοῦ πυρὶ περιλαμπό μενον: ὅ περ ἦ ν μαρτύ ριον αὐ τῷ τῆ ς ἐ κ πυρὸ ς γενέ σεως, σημεῖ ον δὲ χρηστὸ ν ἐ πὶ τὴ ν ἀ προσδό κητον ἡ γεμονί αν, ἧ ς ἔ τυχε μετὰ τὴ ν Ταρκυνί ου τελευτή ν,. Τανακυλλί δος σπουδασά σης. ἐ πεὶ πά ντων γε τῶ ν βασιλέ ων πρὸ ς μοναρχί αν οὗ τος ἀ φυέ στατος δοκεῖ γενέ σθαι καὶ ἀ προθυμό τατος, ὅ ς γε τὴ ν βασιλεί αν ἀ ποθέ σθαι διανοηθεὶ ς ἐ κωλύ θη τελευτῶ σα γὰ ρ ὡ ς ἔ οικεν ἐ ξώ ρκωσε τοῦ τον ἐ μμεῖ ναι τῇ ἀ ρχῇ καὶ μὴ προέ σθαι τὴ ν πά τριον̔ Ρωμαί ων πολιτεί αν. οὕ τως ἡ Σερουί ου βασιλεί α παντά πασι τῆ ς Τύ χης, ἣ ν ἔ λαβὲ τε μὴ προσδοκή σας καὶ μὴ βουλό μενος διεφύ λαξεν.

ἀ λλ' ἵ να μὴ δοκῶ μεν ὥ σπερ εἰ ς τό πον ἀ μαυρὸ ν τὸ ν παλαιὸ ν χρό νον ἐ κ τῶ ν λαμπρῶ ν καὶ ἐ ναργῶ ν τεκμηρί ων φεύ γειν καὶ ὑ ποχωρεῖ ν, φέ ρε τοὺ ς βασιλεῖ ς ἐ ά σαντες ἐ πὶ τὰ ς γνωριμωτά τας πρά ξεις καὶ τοὺ ς ἐ πιφανεστά τους πολέ μους τὸ ν λό γον μεταγά γωμεν. οἷ ς πολλὴ ν τό λμαν καὶ ἀ νδρεί αν“ αἰ δῶ τε συνεργὸ ν ἀ ρετᾶ ς δοριμά χου” ὥ ς φησι Τιμό θεος, τί ς οὐ κ ἂ ν ὁ μολογή σειεν; ἡ δ' εὔ ροια τῶ ν πραγμά των καὶ τὸ ῥ ό θιον τῆ ς εἰ ς τοσαύ την δύ ναμιν καὶ αὔ ξησιν ὁ ρμῆ ς, οὐ χερσὶ ν ἀ νθρώ πων οὐ δ' ὁ ρμαῖ ς προχωροῦ σαν ἡ γεμονί αν, θεί ᾳ δὲ πομπῇ καὶ πνεύ ματι Τύ χης ἐ πιταχυνομέ νην, ἐ πιδεί κνυται τοῖ ς ὀ ρθῶ ς λογιζομέ νοις. τρό παια τροπαί οις ἐ πανί σταται καὶ θριά μβοι θριά μβοις ἀ παντῶ σι, καὶ τὸ πρῶ τον αἷ μα τῶ ν ὅ πλων ἔ τι θερμὸ ν ἀ ποκλύ ζεται τῷ δευτέ ρῳ καταλαμβανό μενον. τὰ ς δὲ νί κας ἀ ριθμοῦ σιν οὐ νεκρῶ ν πλή θει καὶ λαφύ ρων, ἀ λλὰ βασιλεί αις αἰ χμαλώ τοις καὶ δεδουλωμέ νοις ἔ θνεσι καὶ νή σοις καὶ ἠ πεί ροις προσοριζομέ ναις τῷ μεγέ θει τῆ ς ἡ γεμονί ας. μιᾷ μά χῃ Φί λιππος ἀ πέ βαλε Μακεδονί αν, μιᾷ πληγῇ παρεχώ ρησεν̓ Αντί οχος̓ Ασί ας, ἅ παξ Καρχηδό νιοι σφαλέ ντες ἀ πώ λεσαν Λιβύ ην. εἷ ς ἀ νὴ ρ μιᾶ ς ὁ ρμῇ στρατιᾶ ς̓ Αρμενί αν προσεκτή σατο Πό ντον Εὔ ξεινον Συρί αν̓ Αραβί αν̓ Αλβανοὺ ς;̓́ Ιβηρας τὰ μέ χρι Καυκά σου καὶ̔ Υρκανῶ ν: καὶ τρὶ ς αὐ τὸ ν ὁ περιρρέ ων τὴ ν οἰ κουμέ νην̓ Ωκεανὸ ς εἶ δε νικῶ ντα. Νομά δας μὲ ν ἐ ν Λιβύ ῃ μέ χρι τῶ ν μεσηβρινῶ ν ἀ νέ κοψεν ἠ ιό νων,̓ Ιβηρί αν δὲ Σερτωρί ῳ συννοσή σασαν ἄ χρι τῆ ς̓ Ατλαντικῆ ς κατεστρέ ψατο θαλά σσης: τοὺ ς δ'̓ Αλβανῶ ν βασιλεῖ ς; διωκομέ νους περὶ τὸ Κά σπιον πέ λαγος ἔ στησε. ταῦ τα πά ντα κατώ ρθωσε δημοσί ᾳ τύ χῃ χρώ μενος, εἶ θ' ὑ πὸ τῆ ς ἰ δί ας ἀ νετρά πη μοί ρας. ὁ δὲ̔ Ρωμαί ων μέ γας δαί μων οὐ κ ἐ φή μερος; πνεύ σας οὐ δὲ καιρὸ ν ἀ κμά σας βραχὺ ν ὡ ς: ὁ Μακεδό νων, οὐ δὲ χερσαῖ ος μό νον ὡ ς ὁ Λακώ νων οὐ δ' ἐ νά λιος ὡ ς ὁ̓ Αθηναί ων, οὐ δ' ὀ ψὲ κινηθεὶ ς ὡ ς ὁ Περσῶ ν, οὐ δὲ ταχὺ παυσά μενος ὡ ς ὁ Κολοφωνί ων ἀ λλ' ἄ νωθεν ἐ κ πρώ των γενέ σεων τῇ πό λει συνηβή σας καὶ συναυξηθεὶ ς καὶ συμπολιτευσά μενος, καὶ παραμεί νας βέ βαιος ἐ ν γῇ καὶ θαλά ττῃ καὶ πολέ μοις καὶ εἰ ρή νῃ καὶ πρὸ ς βαρβά ρους καὶ πρὸ ς̔́ Ελληνας. οὗ τος̓ Αννί βαν τὸ ν Καρχηδό νιον, φθό νῳ καὶ ταῖ ς πολιτικαῖ ς ἔ χθραις μηδενὸ ς οἴ κοθεν ἐ πιρρέ οντος, ὥ σπερ χεί μαρρον ἐ ξέ χεε καὶ κατανά λωσε περὶ τὴ ν̓ Ιταλί αν. οὗ τος τὸ Κί μβρων καὶ τὸ Τευτό νων στρά τευμα μεγά λοις διαστή μασι τό πων καὶ χρό νων ἐ χώ ρισε καὶ διέ σπασεν, ἵ ν' ἀ ρκέ σῃ Μά ριος ἑ κατέ ροις ἀ νὰ μέ ρος μαχό μενος, καὶ μὴ συμπεσοῦ σαι τριά κοντα μυριά δες ἀ νδρῶ ν ἀ ηττή των καὶ ἀ μά χων ὅ πλων ὁ μοῦ κατακλύ σωσι τὴ ν̓ Ιταλί αν. διὰ τοῦ τον̓ Αντί οχος μὲ ν ἠ σχολεῖ το, πολεμουμέ νου Φιλί ππου, Φί λιππος δέ, κινδυνεύ οντος̓ Αντιό χου, προηττημέ νος ἔ πιπτε: Μιθριδά την δέ, τοῦ Μαρσικοῦ πολέ μου τὴ ν̔ Ρώ μην ἐ πιφλέ γοντος, οἱ Σαρματικοὶ καὶ Βασταρνικοὶ πό λεμοι κατεῖ χον Τιγρά νην δὲ Μιθριδά του λαμπροῦ μὲ ν ὄ ντος ὑ πό νοια καὶ φθό νος ἐ χώ ριζεν, ἡ ττωμέ νῳ δ' ἀ νέ μιξεν ἑ αυτὸ ν συναπολέ σθαι.

τί δ' οὐ χὶ καὶ περὶ τὰ ς μεγί στας συμφορὰ ς ὤ ρθου τὴ ν πό λιν ἡ Τύ χη; Κελτῶ ν μὲ ν περὶ τὸ Καπετώ λιον στρατοπεδευό ντων καὶ πολιορκού ντων τὴ ν ἀ κρό πολιν, νοῦ σον ἀ νὰ στρατὸ ν ὦ ρσε κακή ν, ὀ λέ κοντο δὲ λαοί: τὴ ν δὲ νυκτερινὴ ν ἔ φοδον αὐ τῶ ν, λεληθό των πά ντας ἀ νθρώ πους, ἡ Τύ χη καὶ ταὐ τό ματον ἔ κπυστον ἐ ποί ησε γενέ σθαι. περὶ ἧ ς κἀ ν βραχεῖ πλεί ω διελθεῖ ν ἴ σως οὐ κ ἄ καιρό ν ἐ στι. μετὰ τὴ ν ἐ π'̓ Αλλί ᾳ ποταμῷ̔ Ρωμαί ων μεγά λην ἧ τταν οἱ μὲ ν εἰ ς̔ Ρώ μην κατά ραντες ἀ πὸ τῆ ς φυγῆ ς ταραχῆ ς συναναπλή σαντες τὸ ν δῆ μον ἐ ξεπτό ησαν καὶ διεσκέ δασαν, ὀ λί γων εἰ ς τὸ Καπετώ λιον ἀ νασκευασαμέ νων καὶ διακαρτερού ντων. οἱ δ' εὐ θὺ ς ἀ πὸ τῆ ς τροπῆ ς; εἰ ς Βηί ους συναθροισθέ ντες ᾑ ροῦ ντο δικτά τωρα Φού ριον Κά μιλλον, ὃ ν εὐ τυχῶ ν μὲ ν καὶ ὑ ψαυχενῶ ν ὁ δῆ μος ἀ πεσεί σατο καὶ κατέ βαλε, δί κῃ περιπεσό ντα δημοσί ων κλοπῶ ν πτή ξας δὲ καὶ ταπεινωθεὶ ς ἀ νεκαλεῖ το μετὰ τὴ ν ἧ τταν, ἐ γχειρί ζων καὶ παραδιδοὺ ς ἀ νυπεύ θυνον ἡ γεμονί αν. ἵ ν' οὖ ν μὴ καιρῷ δοκῇ νό μῳ δὲ λαμβά νειν ὁ ἀ νή ρ, μηδ' ὡ ς ἀ πεγνωκὼ ς τὴ ν πό λιν ὅ πλοις ἀ ρχαιρεσιά ζῃ τὰ τοῦ στρατοῦ σπορά δος καὶ πλά νητος, ἔ δει τοὺ ς ἐ ν Καπετωλί ῳ βουλευτὰ ς ἐ πιψηφί σασθαι τὴ ν τῶ ν στρατιωτῶ ν γνώ μην μαθό ντας, ἦ ν οὖ ν Γά ιος Πό ντιος ἀ νὴ ρ ἀ γαθό ς, καὶ τῶ ν δεδογμέ νων αὐ τά γγελος ὑ ποστὰ ς ἔ σεσθαι τοῖ ς ἐ ν Καπετωλί ῳ μέ γαν ἀ νεδέ ξατο κί νδυνον ἡ γὰ ρ ὁ δὸ ς ἦ ν διὰ τῶ ν πολεμί ων κύ κλῳ φυλακαῖ ς καὶ χά ραξι τὴ ν ἄ κραν περιεχό ντων. ὡ ς οὖ ν ἐ πὶ τὸ ν ποταμὸ ν ἦ λθε νύ κτωρ, φελλοὺ ς πλατεῖ ς ὑ ποστερνισά μενος καὶ τὸ σῶ μα τῇ κουφό τητι τοῦ ὀ χή ματος παραθέ μενος ἀ φῆ κε τῷ ῥ ό ῳ: τυχὼ ν δὲ πρά ου καὶ σχολαί ως ὑ ποφέ ροντος ἥ ψατο τῆ ς ἀ ντιπέ ρας ὄ χθης ἀ σφαλῶ ς, καὶ ἀ ποβὰ ς ἐ χώ ρει πρὸ ς; τὸ τῶ ν φώ των διά κενον, τῷ τε σκό τει καὶ τῇ σιωπῇ τὴ ν ἐ ρημί αν τεκμαιρό μενος ἐ μφὺ ς δὲ τῷ κρημνῷ, καὶ ταῖ ς δεχομέ ναις τὴ ν ἐ πί βασιν καὶ παρεχού σαις ἀ ντί ληψιν ἐ γκλί σεσι καὶ περιαγωγαῖ ς καὶ τραχύ τησι τῆ ς πέ τρας παραδιδοὺ ς; ἑ αυτὸ ν καὶ ἐ περεισά μενος ἐ ξί κετο πρὸ ς τὸ ἀ ντιπέ ρας καὶ ἀ ναληφθεὶ ς ὑ πὸ τῶ ν προφυλά κων ἐ δή λωσε τοῖ ς ἔ σω τὰ δεδογμέ να καὶ: λαβὼ ν τὸ ψή φισμα πά λιν ᾤ χετο πρὸ ς τὸ ν Κά μιλλον. ἡ μέ ρας δὲ τῶ ν βαρβά ρων τις ἄ λλως τὸ ν τό πον περιιὼ ν ὡ ς εἶ δε τοῦ το μὲ ν ἴ χνη ποδῶ ν ἀ κρώ νυχα καὶ περιολισθή σεις, τοῦ το δ' ἀ ποτριβὰ ς καὶ περικλά σεις τῆ ς ἐ πιβλαστανού σης τοῖ ς γεώ δεσι πό ας ὁ λκού ς τε σώ ματος πλαγί ους καὶ ἀ περεί σεις, ἔ φραζε τοῖ ς ἄ λλοις. οἱ δὲ δεί κνυσθαι τὴ ν ὁ δὸ ν αὑ τοῖ ς ὑ πὸ τῶ ν πολεμί ων νομί ζοντες ἐ πεχεί ρουν ἁ μιλλᾶ σθαι, καὶ τῆ ς νυκτὸ ς τὸ ἐ ρημό τατον διαφυλά ξαντες ἀ νέ βησαν λαθό ντες οὐ μό νον τοὺ ς φύ λακας, ἀ λλὰ καὶ τοὺ ς συνεργοὺ ς καὶ τοὺ ς προκοί τους τῆ ς φρουρᾶ ς κύ νας ὕ πνῳ κρατηθέ ντας. οὐ μὴ ν ἠ πό ρησεν ἡ τῆ ς̔ Ρώ μης Τύ χη φωνῆ ς κακὸ ν τοσοῦ το μηνῦ σαι καὶ φρά σαι δυναμέ νης. χῆ νες ἱ εροὶ περὶ τὸ ν νεὼ ν τῆ ς̔́ Ηρας ἐ τρέ φοντο θεραπεύ οντες τὴ ν θεό ν. φύ σει μὲ ν οὖ ν τὸ ζῷ ον εὐ θορύ βητό ν ἐ στι καὶ ψοφοδεέ ς: τό τε δέ, συντό νου περὶ τοὺ ς ἔ νδον οὔ σης ἀ πορί ας ἀ μελουμέ νων αὐ τῶ ν, λεπτὸ ς ἦ ν καὶ λιμώ δης ὁ ὕ πνος, ὡ στ' εὐ θὺ ς ᾔ σθοντο τῶ ν πολεμί ων ὑ περφανέ ντων τῆ ς στεφά νης καὶ καταβοῶ ντες ἰ ταμῶ ς προσεφέ ροντο, καὶ τῇ τῶ ν ὅ πλων ὄ ψει μᾶ λλον ἐ κταραττό μενοι κλαγγῆ ς διατό ρου καὶ τραχεί ας ἐ νεπεπλή κεσαν τὸ ν τό πον: ὑ φ' ἧ ς ἀ ναστά ντες οἱ̔ Ρωμαῖ οι καὶ συμφρονή σαντες τὸ γενό μενον ἐ ώ σαντο καὶ κατεκρή μνισαν τοὺ ς πολεμί ους. πομπεύ ει νῦ ν ἐ πὶ τῶ ν τό τε συμπτωμά των κύ ων μὲ ν ἀ νεσταυρωμέ νος, χὴ ν μά λα σεμνῶ ς ἐ πὶ στρωμνῆ ς πολυτελοῦ ς καὶ φορεί ου καθή μενος, ἡ δ' ὄ ψις ἐ πιδεί κνυται Τύ χης ἰ σχὺ ν καὶ πρὸ ς ἅ παν εὐ πορί αν ἐ κ τῶ ν παραλό γων, ὅ ταν τι πραγματεύ ηται καὶ στρατηγῇ, νοῦ ν μὲ ν ἀ λό γοις καὶ ἄ φροσιν ἀ λκὴ ν δὲ καὶ θρά σος δειλοῖ ς ἐ ντιθεί σης, τί ς γὰ ρ οὐ κ ἂ ν ὡ ς ἀ ληθῶ ς ἐ κπλαγεί η καὶ θαυμά σειεν, ἐ μπαθὴ ς γενό μενος καὶ λογισμῷ τινι τὴ ν τό τε κατή φειαν καὶ τὴ ν νῦ ν ὑ πά ρχουσαν εὐ δαιμονί αν τῆ ς πό λεως περιλαβὼ ν καὶ ἀ ποβλέ ψας ἄ νω λαμπρό τητα καὶ πλοῦ τον ἀ ναθημά των καὶ τεχνῶ ν καὶ φιλοτιμί ας πό λεων καὶ στεφά νους βασιλέ ων, καὶ ὅ σα γῆ φέ ρει καὶ θά λαττα καὶ νῆ σοι καὶ ἤ πειροι καὶ ποταμοὶ καὶ δέ νδρα καὶ ζῷ α καὶ πεδί α καὶ ὄ ρη καὶ μέ ταλλα, πά ντων ἀ παρχὰ ς ἐ ριζού σας εἰ ς κά λλος ὄ ψει καὶ χά ριτι κοσμού σῃ τὸ ν τό πον, ὡ ς ταῦ τα παρὰ μικρὸ ν γενέ σθαι μηδ' εἶ ναι; πυρὶ καὶ σκό τει φοβερῷ καὶ ὄ ρφνῃ καὶ ξί φεσι βαρβά ροις καὶ μιαιφό νοις θυμοῖ ς κρατουμέ νων πά ντων, εὐ τελῆ καὶ ἄ λογα καὶ ἄ τολμα θρέ μματα σωτηρί ας ἀ ρχὴ ν παρέ σχε, καὶ τοὺ ς μεγά λους ἐ κεί νους ἀ ριστεῖ ς καὶ ἡ γεμό νας Μαλλί ους καὶ Σερουί ους καὶ Ποστουμί ους καὶ Παπιρί ους τῶ ν αὖ θις οἴ κων γενά ρχας, παρ' οὐ δὲ ν ἥ κοντας ἀ πολέ σθαι, χῆ νες ἀ νέ στησαν ὑ πὲ ρ τοῦ πατρί ου θεοῦ καὶ τῆ ς πατρί δος ἀ μύ νεσθαι; εἰ δέ, ὥ σπερ Πολύ βιος ἐ ν τῇ δευτέ ρᾳ βί βλῳ περὶ τῶ ν τό τε τὴ ν̔ Ρωμαί ων πό λιν καταλαβό ντων ἱ στό ρηκε Κελτῶ ν, ἀ ληθέ ς ἐ στιν ὅ τι προσπεσού σης αὐ τοῖ ς ἀ γγελί ας φθεί ρεσθαι τὰ οἴ κοι, τῶ ν προσοί κων βαρβά ρων ἐ μβεβληκό των εἰ ς τὴ ν χώ ραν καὶ κρατού ντων, ἀ νεχώ ρησαν εἰ ρή νην θέ μενοι πρὸ ς τὸ ν Κά μιλλον, οὐ δ' ἀ μφισβή τησις ἔ στι πρὸ ς τὴ ν Τύ χην, ὡ ς οὐ χὶ τῆ ς: σωτηρί ας αἰ τί α κατέ στη περισπά σασα τοὺ ς πολεμί ους, μᾶ λλον δ' ἀ ποσπά σασα τῆ ς̔ Ρώ μης ἀ προσδοκή τως

ἀ λλὰ τί δεῖ περὶ ταῦ τα διατρί βειν, ἃ σαφὲ ς; οὐ δὲ ν οὐ δ' ὡ ρισμέ νον ἔ χει τῷ καὶ τὰ πρά γματα διαφθαρῆ ναι τῶ ν̔ Ρωμαί ων καὶ συγχυθῆ ναι τοὺ ς ὑ π' αὐ τῶ ν ὑ πομνηματισμού ς, ὡ ς Λί βιος ἱ στό ρηκε; τὰ γὰ ρ ὕ στερον μᾶ λλον ὄ ντα δῆ λα καὶ καταφανῆ δεικνύ ει τὴ ν τῆ ς Τύ χης εὐ μέ νειαν. ἐ γὼ δὲ τί θεμαι καὶ τὴ ν̓ Αλεξά νδρου τελευτή ν, ἀ νδρὸ ς εὐ τυχή μασι μεγά λοις καὶ κατορθώ μασι λαμπροῖ ς ὑ πὸ θά ρσους ἀ μά χου καὶ φρονή ματος ὥ σπερ ἄ στρου φερομέ νου καὶ διᾴ ττοντος ἐ πὶ δυσμὰ ς ἐ ξ ἀ νατολῶ ν καὶ βά λλοντος; ἤ δη τὰ ς τῶ ν ὅ πλων αὐ γὰ ς εἰ ς: τὴ ν̓ Ιταλί αν, ὡ ς πρό φασις μὲ ν ἦ ν αὐ τῷ τῆ ς στρατεί ας ὁ Μολοττὸ ς̓ Αλέ ξανδρος ὑ πὸ Βρεττί ων καὶ Λευκανῶ ν περὶ Πανδοσί αν κατακεκομμέ νος: ὁ δ' ἄ γων αὐ τὸ ν ὡ ς ἀ ληθῶ ς; ἐ πὶ πά ντας ἀ νθρώ πους δό ξης; ἔ ρως καὶ ἡ γεμονί ας ζῆ λον ἔ σχε καὶ ἅ μιλλαν ὑ περβαλέ σθαι τὰ Διονύ σου καὶ̔ Ηρακλέ ους πέ ρατα τῆ ς στρατηλασί ας. τῆ ς δ'̓ Ιταλί ας ἐ πυνθά νετο τὴ ν ἐ ν̔ Ρώ μῃ δύ ναμιν καὶ ἀ λκὴ ν ὥ σπερ στό μωμα προτεταγμέ νην: ὄ νομα γὰ ρ καὶ δό ξα τού των ἐ πιφανεστά τη διεπέ μπετο πρὸ ς αὐ τὸ ν ὥ σπερ ἀ θλητῶ ν μυρί οις ἐ γγεγυμνασμέ νων πολέ μοις οὐ γὰ ρ ἀ ναιμωτί γε διακρινθή μεναι οἴ ω, συμπεσό ντων ὅ πλοις ἀ νική τοις φρονημά των ἀ δουλώ των. πλῆ θος μὲ ν γὰ ρ ἦ σαν οὗ τοι τρισκαί δεκα μυριά δων οὐ κ ἐ λά ττους, πολεμικοὶ δὲ καὶ ἀ νδρώ δεις ἅ παντες, ἐ πιστά μενοι μὲ ν ἀ φ' ἵ ππων ἀ νδρά σι μά ρνασθαι καὶ ὅ θι χρὴ πεζὸ ν ἐ ό ντα.