Reader

οὕ τω δὴ καὶ δοκεῖ μηθὲ ν τοῦ μί σους διαφέ ρειν ὁ φθό νος ἀ λλ' ὁ αὐ τὸ ς εἶ ναι. καθό λου μὲ ν γὰ ρ ὥ σπερ πολυά γκιστρον ἡ κακί α τοῖ ς ἐ ξηρτημέ νοις αὐ τῆ ς πά θεσι κινουμέ νη δεῦ ρο κἀ κεῖ σε πολλὰ ς πρὸ ς ἄ λληλα συναφὰ ς καὶ περιπλοκὰ ς ἐ νδί δωσι ταῦ τα δ' ὥ σπερ νοσή ματα συμπαθεῖ ταῖ ς ἀ λλή λων φλεγμοναῖ ς. ὁ γὰ ρ εὐ τυχῶ ν ὁ μοί ως καὶ τὸ ν μισοῦ ντα λυπεῖ καὶ τὸ ν φθονοῦ ντα. διὸ καὶ τὴ ν εὔ νοιαν ἀ μφοτέ ροις νομί ζομεν ἀ ντικεῖ σθαι, βού λησιν οὖ σαν ἀ γαθῶ ν τοῖ ς πλησί ον: καὶ τῷ μισεῖ ν τὸ φθονεῖ ν ταὐ τὸ ν εἶ ναι, ὅ τι τὴ ν ἐ ναντί αν τῷ φιλεῖ ν ἔ χει προαί ρεσιν. ἐ πεὶ δ' οὐ χ οὕ τω ταὐ τὸ ν αἱ ὁ μοιό τητες ὡ ς ἕ τερον αἱ διαφοραὶ ποιοῦ σι, κατὰ ταύ τας ζητοῦ μεν ἑ ὰ ν μεταδιώ ξωμεν, ἀ πὸ τῆ ς γενέ σεως ἀ ρξά μενοι τῶ ν παθῶ ν.

γεννᾶ ται τοί νυν τὸ μῖ σος ἐ κ φαντασί ας τοῦ ὅ τι πονηρὸ ς ἢ κοινῶ ς ἢ πρὸ ς αὐ τό ν ἐ στιν ὁ μισού μενος: καὶ γὰ ρ ἀ δικεῖ σθαι δό ξαντες αὐ τοὶ πεφύ κασι μισεῖ ν, καὶ τοὺ ς ἄ λλως ἀ δικητικοὺ ς ἢ πονηροὺ ς προβά λλονται καὶ δυσχεραί νουσι φθονοῦ σι δ' ἁ πλῶ ς τοῖ ς εὖ πρά ττειν δοκοῦ σιν. ὅ θεν ἔ οικεν ὁ μὲ ν φθό νος ἀ ό ριστος εἶ ναι, καθά περ ὀ φθαλμί α πρὸ ς ἅ παν τὸ λαμπρὸ ν ἐ κταρασσό μενος: τὸ δὲ μῖ σος ὥ ρισται καθ' ὑ ποκειμέ νων ἀ εί τινων ἀ περειδό μενον πρὸ ς αὐ τό ν.

δεύ τερον δὲ τὸ μισεῖ ν γί γνεται καὶ πρὸ ς ἄ λογα ζῷ α: καὶ γὰ ρ γαλᾶ ς καὶ κανθαρί δας ἔ νιοι μισοῦ σι καὶ φρύ νους καὶ ὄ φεις: Γερμανικὸ ς δ' ἀ λεκτρυό νος οὔ τε φωνὴ ν οὔ τ' ὄ ψιν ὑ πέ μενεν οἱ δὲ Περσῶ ν μά γοι τοὺ ς μῦ ς ἀ πεκτί ννυσαν, ὡ ς αὐ τοί τε μισοῦ ντες καὶ τοῦ θεοῦ δυσχεραί νοντος τὸ ζῷ ον: ὁ μοῦ τι γὰ ρ πά ντες̓́ Αραβες καὶ Αἰ θί οπες μυσά ττονται. τὸ μέ ντοι φθονεῖ ν πρὸ ς; μό νον ἄ νθρωπον ἀ νθρώ πῳ γί γνεται.

κἂ ν τοῖ ς θηρί οις δὲ φθό νον μὲ ν οὐ κ εἰ κὸ ς ἐ γγί νεσθαι πρὸ ς ἄ λληλα: τοῦ γὰ ρ εὖ πρά ττειν ἢ κακῶ ς ἕ τερον φαντασί αν οὐ λαμβά νουσιν, οὐ δ' ἅ πτεται τὸ ἔ νδοξον ἢ ἄ δοξον αὐ τῶ ν, οἷ ς ὁ φθό νος ἐ κτραχύ νεται μά λιστα. μισοῦ σι δ' ἄ λληλα καὶ ἀ πεχθά νονται καὶ πολεμοῦ σιν ὥ σπερ ἀ σπεί στους τινὰ ς πολέ μους ἀ ετοὶ καὶ δρά κοντες, κορῶ ναι καὶ γλαῦ κες, αἰ γιθαλλοὶ καὶ ἀ κανθυλλί δες: ὥ στε τού των γέ φασι μηδὲ τὸ αἷ μα κί ρνασθαι σφαττομέ νων, ἀ λλὰ κἂ ν μί ξῃ ς, ἰ δί ᾳ πά λιν ἀ πορρεῖ ν διακρινό μενον. εἰ κό τως; δ' ἔ χει τῷ λέ οντι πρὸ ς τὸ ν ἀ λεκτρυό να καὶ τῷ ἐ λέ φαντι πρὸ ς τὴ ν ὗ ν μῖ σος ἰ σχυρὸ ν γεγεννηκέ ναι τὸ ν φό βον: ὃ γὰ ρ δεδί ασι, καὶ μισεῖ ν πεφύ κασιν ὥ στε καὶ ταύ τῃ φαί νεσθαι διαφέ ροντα τοῦ μί σους τὸ ν φθό νον, τὸ μὲ ν δεχομέ νης τῆ ς τῶ ν θηρί ων φύ σεως τὸ ν δὲ μὴ δεχομέ νης.

ἔ τι τοί νυν τὸ μὲ ν φθονεῖ ν πρὸ ς οὐ δέ να γί γνεται δικαί ως: οὐ δεὶ ς γὰ ρ ἀ δικεῖ τῷ εὐ τυχεῖ ν, ἐ πὶ τού τῳ δὲ φθονοῦ νται μισοῦ νται δὲ πολλοὶ δικαί ως, ὡ ς οὓ ς ἀ ξιομισή τους καλοῦ μεν, ἂ ν μὴ φεύ γωσι τοὺ ς τοιού τους μηδὲ βδελύ ττωνται καὶ δυσχεραί νωσι. μέ γα δὲ τού του τεκμή ριον, ὅ τι μισεῖ ν μὲ ν πολλοὺ ς ὁ μολογοῦ σιν ἔ νιοι φθονεῖ ν δ' οὐ δενὶ λέ γουσι. καὶ γὰ ρ ἡ μισοπονηρί α τῶ ν ἐ παινουμέ νων ἐ στί: καὶ τὸ ν ἀ δελφιδοῦ ν τοῦ Λυκού ργου Χά ριλλον, βασιλεύ οντα τῆ ς Σπά ρτης ἐ πιεικῆ δ' ὄ ντα καὶ πρᾶ ον ἐ παινού ντων τινῶ ν, ὁ συνά ρχων“ καὶ πῶ ς” ἔ φη“ χρηστό ς ἐ στι Χά ριλλος, ὃ ς οὐ δὲ τοῖ ς πονηροῖ ς χαλεπό ς ἐ στι;'” καὶ τοῦ Θερσί του ὁ ποιητὴ ς τὴ ν μὲ ν τοῦ σώ ματος κακί αν πολυμερῶ ς καὶ περιωδευμέ νως ἐ ξεμό ρφησε, τὴ ν δὲ τοῦ ἤ θους μοχθηρί αν συντομώ τατα καὶ δι' ἑ νὸ ς ἔ φρασεν, ἔ χθιστος δ'̓ Αχιλῆ ι μά λιστ' ἦ ν ἠ δ'̓ Οδυσῆ ι ὑ περβολὴ γά ρ τις φαυλό τητος τὸ τοῖ ς κρατί στοις ἐ χθρὸ ν εἶ ναι. καὶ φθονεῖ ν δ' ἀ ρνοῦ νται κἂ ν ἐ λέ γχωνται, μυρί ας σκή ψεις προΐ σχονται, ὀ ργί ζεσθαι λέ γοντες ἢ φοβεῖ σθαι τὸ ν ἄ νθρωπον ἢ μισεῖ ν ἢ ὁ τι ἂ ν τύ χωσιν ἄ λλο τῷ φθό νῳ τοῦ πά θους ὄ νομα περιβά λλοντες καὶ καλύ πτοντες, ὡ ς μό νον τοῦ το τῶ ν ψυχῆ ς νοσημά των ἀ πό ρρητον.

ἀ νά γκη τοί νυν τὰ πά θη ταῦ τα τοῖ ς αὐ τοῖ ς ὥ σπερ τὰ φυτὰ καὶ τρέ φεσθαι καὶ αὔ ξεσθαι καὶ ἐ πιγί γνεσθαι πέ φυκεν ἀ λλή λοις. μισοῦ μέ ν γε μᾶ λλον τοὺ ς μᾶ λλον εἰ ς πονηρί αν ἐ πιδιδό ντας, φθονοῦ σι δὲ μᾶ λλον τοὺ ς μᾶ λλον ἐ π' ἀ ρετῇ προϊ έ ναι δοκοῦ σι. διὸ καὶ Θεμιστοκλῆ ς ἔ τι μειρά κιον ὢ ν οὐ δὲ ν ἔ φη πρά ττειν λαμπρό ν: οὔ πω γὰ ρ φθονεῖ σθαι. καθά περ γὰ ρ αἱ κανθαρί δες ἐ μφύ ονται μά λιστα τῷ ἀ κμά ζοντι σί τῳ καὶ τοῖ ς εὐ θαλέ σι ῥ ό δοις, οὕ τως ὁ φθό νος ἅ πτεται μά λιστα τῶ ν χρηστῶ ν καὶ αὐ ξομέ νων πρὸ ς ἀ ρετὴ ν καὶ δό ξαν ἠ θῶ ν καὶ προσώ πων. καὶ τοὐ ναντί ον αὖ πά λιν αἱ μὲ ν ἄ κρατοι πονηρί αι συνεπιτεί νουσι τὸ μῖ σος. τοὺ ς γοῦ ν Σωκρά τη συκοφαντή σαντας ὡ ς εἰ ς ἔ σχατον κακί ας ἐ ληλακό τας οὕ τως ἐ μί σησαν οἱ πολῖ ται καὶ ἀ πεστρά φησαν, ὡ ς μή τε πῦ ρ αὔ ειν μή τε ἀ ποκρί νεσθαι πυνθανομέ νοις μή τ' λουομέ νοις κοινωνεῖ ν ὕ δατος, ἀ λλ' ἀ ναγκά ζειν ἐ κχεῖ ν ἐ κεῖ νο τοὺ ς παραχύ τας ὡ ς μεμιασμέ νον, ἕ ως ἀ πή γξαντο μὴ φέ ροντες τὸ μῖ σος. αἱ δὲ τῶ ν εὐ τυχημά των ὑ περοχαὶ καὶ λαμπρό τητες πολλά κις τὸ ν φθό νον κατασβεννύ ουσιν. οὐ γὰ ρ εἰ κὸ ς̓ Αλεξά νδρῳ τινὰ φθονεῖ ν οὐ δὲ Κύ ρῳ, κρατή σασι καὶ γενομέ νοις κυρί οις ἁ πά ντων. ἀ λλ' ὥ σπερ ὁ ἥ λιος, ὧ ν ἂ ν ὑ πὲ ρ κορυφῆ ς γέ νηται, καταχεό μενος τὸ φῶ ς ἢ παντά πασι τὴ ν σκιὰ ν ἀ νεῖ λεν ἢ μικρὰ ν ἐ ποί ησεν, οὕ τω πολὺ τῶ ν ὕ ψος λαβό ντων καὶ γενομέ νων κατὰ κεφαλῆ ς τοῦ φθό νου, συστέ λλεται καὶ ἀ ναχωρεῖ καταλαμπό μενος. τὸ μέ ντοι μῖ σος οὐ κ ἀ νί ησιν ἡ τῶ ν ἐ χθρῶ ν ὑ περοχὴ καὶ δύ ναμις. ὁ γοῦ ν̓ Αλέ ξανδρος φθονοῦ ντα μὲ ν οὐ δέ ν' εἶ χε, μισοῦ ντας δὲ πολλοὺ ς ὑ φ' ὧ ν τέ λος ἐ πιβουλευθεὶ ς ἀ πέ θανεν. ὁ μοί ως τοί νυν καὶ τὰ δυστυχή ματα τοὺ ς μὲ ν φθονοῦ ντας παύ ει τὰ ς δ' αὖ ἔ χθρας οὐ κ ἀ ναιρεῖ: μισοῦ σι γὰ ρ καὶ ταπεινοὺ ς τοὺ ς ἐ χθροὺ ς γενομέ νους, φθονεῖ δ' οὐ δεὶ ς τῷ δυστυχοῦ ντι. ἀ λλὰ καὶ τὸ ῥ ηθὲ ν ὑ πό τινος τῶ ν καθ' ἡ μᾶ ς σοφιστῶ ν, ὅ τι ἥ δισθ' οἱ φθονοῦ ντες ἐ λεοῦ σιν, ἀ ληθέ ς ἐ στιν: ὥ στε καὶ ταύ τῃ μεγά λην εἶ ναι τῶ ν παθῶ ν διαφορά ν, ὡ ς τὸ μὲ ν μῖ σος οὔ τ' εὐ τυχού ντων οὔ τε δυστυχού ντων ἀ φί στασθαι πέ φυκεν, ὁ δὲ φθό νος πρὸ ς τὴ ν ἀ μφοῖ ν ὑ περβολὴ ν ἀ παγορεύ ει.

ἔ τι τοί νυν καὶ μᾶ λλον οὕ τως ἀ πὸ τῶ ν ἐ ναντί ων ταὐ τὸ σκοπῶ μεν. λύ ουσι γὰ ρ ἔ χθρας καὶ μῖ σος ἢ πεισθέ ντες μηδὲ ν ἀ δικεῖ σθαι, ἢ δό ξαν ὡ ς χρηστῶ ν, οὓ ς ἐ μί σουν ὡ ς πονηρού ς, λαβό ντες: ἢ τρί τον εὖ παθό ντες:“ ἡ γὰ ρ τελευταί α χά ρις” ὡ ς Θουκυδί δης φησὶ“ κἂ ν ἐ λά ττων ᾖ, καιρὸ ν ἔ χουσα δύ ναται μεῖ ζον ἔ γκλημα λῦ σαι” τού των δὲ τὸ μὲ ν πρῶ τον οὐ λύ ει τὸ ν φθό νον: πεπεισμέ νοι γὰ ρ ἐ ξ ἀ ρχῆ ς μηδὲ ν ἀ δικεῖ σθαι φθονοῦ σι τὰ δὲ λοιπὰ καὶ παροξύ νει τοῖ ς τε γὰ ρ δοκοῦ σι χρηστοῖ ς βασκαί νουσι μᾶ λλον, ὡ ς δὴ τὸ μέ γιστον ἀ γαθὸ ν τὴ ν ἀ ρετὴ ν ἔ χουσι κἂ ν εὖ πά σχωσιν ὑ πὸ τῶ ν εὐ τυχού ντων, ἀ νιῶ νται, φθονοῦ ντες αὐ τοῖ ς καὶ τῆ ς προαιρέ σεως καὶ τῆ ς δυνά μεως: τὸ μὲ ν γὰ ρ ἀ ρετῆ ς ἐ στι τὸ δ' εὐ τυχί ας,. ἀ γαθὰ δ' ἀ μφό τερα, διὸ παντελῶ ς ἕ τερό ν ἐ στι τοῦ μί σους πά θος ὁ φθό νος, εἰ, δι' ὧ ν ἐ κεῖ νο πραΰ νεται, τοῦ το λυπεῖ ται καὶ παροξύ νεται.

ἤ δη τοί νυν καὶ τὴ ν προαί ρεσιν αὐ τὴ ν ἑ κατέ ρου πά θους σκοπῶ μεν. ἔ στι δὲ μισοῦ ντος μὲ ν προαί ρεσις κακῶ ς ποιῆ σαι κατὰ δύ ναμιν: καὶ οὕ τως ὁ ρί ζονται, διά θεσί ν τινα καὶ προαί ρεσιν ἐ πιτηρητικὴ ν τοῦ κακῶ ς ποιῆ σαι. τῷ φθό νῳ δὲ τοῦ το γοῦ ν ἄ πεστι πολλοὺ ς γὰ ρ οἱ φθονοῦ ντες τῶ ν συνή θων καὶ οἰ κεί ων ἀ πολέ σθαι μὲ ν οὐ κ ἂ ν ἐ θέ λοιεν οὐ δὲ δυστυχῆ σαι, βαρύ νονται δ' εὐ τυχοῦ ντας: καὶ κωλύ ουσι μέ ν, εἰ δύ νανται, τὴ ν δό ξαν αὐ τῶ ν καὶ λαμπρό τητα, συμφορὰ ς δ' ἀ νηκέ στους οὐ κ ἂ ν προσβά λοιεν: ἀ λλ' ὥ σπερ οἰ κί ας ὑ περεχού σης τὸ ἐ πισκοτοῦ ν αὐ τοῖ ς καθελό ντες ἀ ρκοῦ νται.