Reader

εστι τις ἆ ρα τοῦ ψυχροῦ δύ ναμις, ὦ Φαβωρῖ νε, πρώ τη καὶ οὐ σί α, καθά περ τοῦ θερμοῦ τὸ πῦ ρ, ἧ ς παρουσί ᾳ τινὶ καὶ μετοχῇ γί νεται τῶ ν ἄ λλων ἕ καστον ψυχρό ν: ἢ μᾶ λλον ἡ ψυχρό της στέ ρησὶ ς ἐ στι θερμό τητος, ὥ σπερ τοῦ φωτὸ ς τὸ σκό τος λέ γουσι καὶ τῆ ς κινή σεως τὴ ν στά σιν; ἐ πεὶ καὶ τὸ ψυχρὸ ν ἔ οικε στά σιμον εἶ ναι, κινητικὸ ν δὲ τὸ θερμό ν: αἵ τε τῶ ν θερμῶ ν καταψύ ξεις οὐ δεμιᾶ ς παρουσί ᾳ γί γνονται δυνά μεως, ἀ λλ' ἐ κστά σει θερμό τητος: ἅ μα γὰ ρ ἀ πιοῦ σα πολλὴ φαί νεται καὶ ψύ χεται τὸ ὑ πολειπό μενον: ὁ γὰ ρ ἀ τμό ς, ὃ ν τὰ ζέ οντα τῶ ν ὑ δά των μεθί ησιν, ἀ πιό ντι τῷ θερμῷ συνεκπί πτει διὸ καὶ μειοῖ τὸ πλῆ θος ἡ περί ψυξις ἐ κκρί νουσα τὸ θερμό ν, ἑ τέ ρου μηδενὸ ς ἐ πεισιό ντος.

ἢ πρῶ τον μὲ ν ἄ ν τις ὑ πί δοιτο τοῦ λό γου τού του τὸ πολλὰ ς τῶ ν ἐ μφανῶ ν ἀ ναιρεῖ ν δυνά μεων, ὡ ς οὐ ποιό τητας οὐ δ' ἕ ξεις ἕ ξεων δὲ καὶ ποιοτή των στερή σεις, βαρύ τητα μὲ ν κουφό τητος καὶ σκληρό τητα μαλακό τητος τὸ μέ λαν δὲ τοῦ λευκοῦ καὶ τὸ πικρὸ ν αξ τοῦ γλυκέ ος, καὶ ὧ ν ἕ καστον ἑ κά στῳ πέ φυκεν ἀ ντιδε πριιιιδο. ἀ ντικεῖ σθαι κατὰ δύ ναμιν, οὐ χ ὼ γ ἕ ξει στέ ρησις: ἔ πειθ' ὅ τι πᾶ σα στέ ρησις ἀ ργό ν ἐ στι καὶ ἄ πρακτον, ὡ ς τυφλό της; καὶ κωφό της καὶ σιωπὴ καὶ θά νατος; ἐ κστά σεις γά ρ εἰ σιν εἰ δῶ ν καὶ ἀ ναιρέ σεις οὐ σιῶ ν, οὐ φύ σεις τινὲ ς οὐ δ' οὐ σί αι καθ' ἑ αυτά ς ἡ δὲ ψυχρό της οὐ κ ἐ λά ττονα τῆ ς θερμό τητος ἐ γγιγνομέ νη τοῖ ς σώ μασι πά θη καὶ μεταβολὰ ς ἐ νεργά ζεσθαι πέ φυκε: καὶ γὰ ρ πή γνυται πολλὰ τῷ ψυχρῷ καὶ συγκρί νεται καὶ πυκνοῦ ται: καὶ τὸ στά σιμον αὐ τῷ καὶ δυσκί νητον οὐ κ ἀ ργό ν ἐ στιν, ἀ λλ' ἐ μβριθὲ ς καὶ βέ βαιον, ὑ πὸ ῥ ώ μης συνερειστικὸ ν καὶ συνεκτικὸ ν ἐ χού σης; τό νον. ὅ θεν ἡ μὲ ν στέ ρησις ἔ κλειψις γί γνεται καὶ ὑ ποχώ ρησις τῆ ς ἀ ντικειμέ νης δυνά μεως, ψύ χεται δὲ πολλά, πολλῆ ς αὐ τοῖ ς θερμό τητος ἐ νυπαρχού σης ἔ νια δὲ καὶ μᾶ λλον ἡ ψυχρό της, ἂ ν λά βῃ θερμό τερα, πή γνυσι καὶ συνά γει, καθά περ τὸ ν βαπτό μενον σί δηρον οἱ δὲ Στωικοὶ καὶ τὸ πνεῦ μα λέ γουσιν ἐ ν τοῖ ς σώ μασι τῶ ν βρεφῶ ν τῇ περιψύ ξει στομοῦ σθαι καὶ μεταβά λλον ἐ κ φύ σεως γί γνεσθαι ψυχή ν: ἀ λλὰ τοῦ το μὲ ν ἀ μφισβητή σιμον, ἑ τέ ρων δὲ πολλῶ ν τὴ ν ψυχρό τητα φαινομέ νην δημιουργὸ ν οὐ κ ἄ ξιον ἡ γεῖ σθαι στέ ρησιν.

ἔ τι στέ ρησις μὲ ν οὐ δεμί α δέ χεται τὸ μᾶ λλον καὶ τὸ ἧ ττον, οὐ δ' ἂ ν εἴ ποι τις ἕ τερον ἑ τέ ρου μᾶ λλον πεπηρῶ σθαι τῶ ν μὴ βλεπό ντων ἢ σιωπᾶ ν τῶ ν μὴ φθεγγομέ νων ἢ τεθνά ναι τῶ ν μὴ ζώ ντων. ἐ ν δὲ τοῖ ς ψυχροῖ ς πολὺ τὸ μᾶ λλον καὶ τὸ ἧ ττον ἔ νεστι καὶ τὸ λί αν καὶ τὸ μὴ λί αν καὶ ὅ λως ἐ πιτά σεις καὶ ἀ νέ σεις, ὥ σπερ ἐ ν τοῖ ς θερμοῖ ς, διὰ τὸ τὴ ν ὕ λην πῆ μὲ ν σφό δρα πῆ δ' ἠ ρέ μα πά σχουσαν ὑ πὸ τῶ ν ἐ ναντί ων δυνά μεων ἕ τερα μᾶ λλον ἑ τέ ρων καὶ θερμό τερα καὶ ψυχρό τερα παρέ χειν ἐ ξ ἑ αυτῆ ς. καὶ γὰ ρ ἕ ξεως μὲ ν οὐ κ ἔ στι μῖ ξις πρὸ ς στέ ρησιν οὐ δ' ἀ ναδέ χεται δύ ναμις οὐ δεμί α τὴ ν ἀ ντικειμέ νην αὐ τῇ στέ ρησιν ἐ πιοῦ σαν οὐ δὲ ποιεῖ κοινωνὸ ν ἀ λλ' ἀ ντεξανί σταται θερμὰ δ' ἐ στί ν,, ἄ χρι οὗ κεραννύ μενα ψυχροῖ ς ὑ πομέ νει, καθά περ μέ λανα λευκοῖ ς καὶ βαρέ σιν ὁ ζέ α καὶ γλυκέ σιν αὐ στηρά, παρέ χοντα τῇ κοινωνί ᾳ ταύ τῃ καὶ ἁ ρμονί ᾳ χρωμά των τε καὶ φθό γγων καὶ φαρμά κων καὶ ὄ ψων προσφιλεῖ ς πολλὰ ς καὶ φιλανθρώ πους γενέ σεις. ἡ μὲ ν γὰ ρ κατὰ στέ ρησιν καὶ ἕ ξιν ἀ ντί θεσις πολεμικὴ καὶ ἀ σύ μβατό ς ἐ στιν, οὐ σί αν θατέ ρου τὴ ν θατέ ρου φθορὰ ν ἔ χοντος: τῇ δὲ κατὰ τὰ ς ἐ ναντί ας δυνά μεις καιροῦ τυχού σῃ πολλὰ μὲ ν αἱ τέ χναι χρῶ νται, πλεῖ στα δ' ἡ φύ σις ἔ ν τε ταῖ ς ἄ λλαις γενέ σεσι καὶ ταῖ ς περὶ τὸ ν ἀ έ ρα τροπαῖ ς, καὶ ὅ σα διακοσμῶ ν καὶ βραβεύ ων ὁ θεὸ ς ἁ ρμονικὸ ς καλεῖ ται καὶ μουσικὸ ς, οὐ βαρύ τητας συναρμό ττων καὶ ὀ ξύ τητας οὐ δὲ λευκὰ καὶ μέ λανα συμφώ νως ὁ μιλοῦ ντα παρέ χων ἀ λλή λοις, ἀ λλὰ τὴ ν τῆ ς θερμό τητος καὶ ψυχρό τητος ἐ ν κό σμῳ κοινωνί αν καὶ διαφορὰ ν, ὅ πως συνοί σονταί τε μετρί ως καὶ διοί σονται πά λιν, ἐ πιτροπεύ ων καὶ τὸ ἄ γαν ἑ κατέ ρας ἀ φαιρῶ ν εἰ ς τὸ δέ ον ἀ μφοτέ ρας καθί στησι.

καὶ μὴ ν ψυχροῦ μὲ ν αἴ σθησις ἔ στιν, ὥ σπερ καὶ θερμοῦ: στέ ρησις δ' οὔ θ' ὁ ρατὸ ν οὔ τ' ἀ κουστὸ ν οὔ θ' ἁ πτὸ ν οὔ τε ταῖ ς ἄ λλαις αἰ σθή σεσι γνωστό ν. οὐ σί ας γά ρ τινος αἴ σθησις ἦ ν ὅ που δ' οὐ σί α μὴ φαί νεται, νοεῖ ται στέ ρησις, οὐ σί ας ἀ πό φασις οὖ σα, καθά περ ὄ ψεως τυφλό της καὶ φωνῆ ς σιωπὴ καὶ σώ ματος ἐ ρημί α καὶ κενό ν. οὔ τε γὰ ρ κενοῦ δι' ἁ φῆ ς αἴ σθησις ἔ στιν, ἀ λλ' ὅ που μὴ γί γνεται σώ ματος ἁ φή, κενοῦ γί γνεται νό ησις οὔ τε σιγῆ ς ἀ κού ομεν, ἀ λλά, κἂ ν μηδενὸ ς ἀ κού ωμεν, σιγὴ ν νοοῦ μεν: ὡ ς δ' αὔ τως καὶ τυφλῶ ν καὶ γυμνῶ ν καὶ ἀ ό πλων οὐ κ αἴ σθησις ἔ στιν ἀ λλ' αἰ σθή σεως; ἀ ποφά σει νό ησις 1 ἔ δει τοί νυν μὴ γί γνεσθαι ψυχρῶ ν αἴ σθησιν, ἀ λλ' ὅ που τὸ θερμὸ ν ἐ πιλεί πει νοεῖ σθαι τὸ ψυχρό ν, εἴ περ ἦ ν θερμοῦ στέ ρησις: εἰ δ', ὥ σπερ τὸ θερμὸ ν ἀ λέ ᾳ καὶ διακρί σει τῆ ς σαρκό ς, οὕ τω συγκρί σει καὶ πυκνώ σει τὸ ψυχρὸ ν αἰ σθητό ν ἐ στι, δῆ λον ὅ τι καὶ ψυχρό τητος ἰ δί α τις ἔ στιν ἀ ρχὴ καὶ πηγὴ καθά περ θερμό τητος.

ἔ τι τοί νυν ἕ ν τι καὶ ἁ πλοῦ ν ἡ περὶ ἕ καστον εἶ δος στέ ρησις, αἱ δ' οὐ σί αι πλεί ονας διαφορὰ ς καὶ δυνά μεις ἔ χουσι μονοειδὲ ς γὰ ρ ἡ σιωπὴ ποικί λον δ' ἡ φωνή, νῦ ν μὲ ν ἐ νοχλοῦ σα νῦ ν δὲ τέ ρπουσα τὴ ν αἴ σθησιν. ἔ χει δὲ τοιαύ τας καὶ τὰ χρώ ματα καὶ τὰ σχή ματα διαφορά ς, ἐ ν αἷ ς ἄ λλοτ' ἄ λλως τὸ ν προστυγχά νοντα διατί θησι τὸ δ' ἀ ναφὲ ς καὶ ἄ χρωστον καὶ ὅ λως ἄ ποιον οὐ κ ἔ χει διαφορά ν, ἀ λλ' ὅ μοιό ν ἐ στιν.

ἆ ρ' οὖ ν ἔ οικε τοῖ ς στερητικοῖ ς τού τοις τὸ ψυχρό ν, ὥ στε μὴ ποιεῖ ν ἐ ν τοῖ ς πά θεσι διαφορά ν, ἢ τοὐ ναντί ον ἡ δοναί τε μεγά λαι καὶ ὠ φέ λιμοι τοῖ ς σώ μασιν ἀ πὸ ψυχρῶ ν ὑ πά ρχουσι καὶ βλά βαι πά λιν νεανικαὶ καὶ πό νοι καὶ βαρύ τητες, ὑ φ' ὧ ν οὐ κ ἀ εὶ φεύ γει καὶ ἀ πολεί πει τὸ θερμὸ ν ἀ λλὰ πολλά κις ἐ γκαταλαμβανό μενον ἀ νθί σταται καὶ μά χεται, τῇ μά χῃ δ' αὐ τῶ ν ὄ νομα φρί κη καὶ τρό μος, ἡ ττωμέ νῳ δὲ τῷ θερμῷ τὸ πή γνυσθαι καὶ ναρκᾶ ν ἐ πιγί νεται, κρατοῦ ν δὲ τοῦ ψυχροῦ διά χυσιν παρέ χει καὶ ἀ λέ αν τῷ σώ ματι μεθ' ἡ δονῆ ς, ὅ πεῥ́ Ομηρος“ ἰ αί νεσθαι” κέ κληκεν; ἀ λλὰ ταῦ τά γε παντὶ δῆ λα: καὶ τού τοις οὐ χ ἥ κιστα τοῖ ς πά θεσιν ἐ νδεί κνυται τὸ ψυχρό ν, ὅ τι πρὸ ς τὸ θερμὸ ν ὡ ς οὐ σί α πρὸ ς οὐ σί αν ἢ πά θος πρὸ ς πά θος οὐ χ ὡ ς ἀ πό φασις ἀ ντί κειται καὶ στέ ρησις, οὐ δὲ φθορὰ τί ς ἐ στι τοῦ θερμοῦ καὶ ἀ ναί ρεσις ἀ λλὰ φθαρτικὴ φύ σις καὶ δύ ναμις. ἢ καὶ τὸ ν χειμῶ να τῶ ν ὡ ρῶ ν καὶ τὰ βό ρεια τῶ ν πνευμά των ἐ ξέ λωμεν, ὡ ς στερή σεις ὄ ντα τῶ ν θερμῶ ν καὶ νοτί ων ἰ δί αν δ' ἀ ρχὴ ν οὐ κ ἔ χοντα.

καὶ μὴ ν τεττά ρων γε τῶ ν πρώ των ὄ ντων ἐ ν τῷ παντὶ σωμά των, ἃ διὰ πλῆ θος καὶ ἁ πλό τητα καὶ δύ ναμιν οἱ πλεῖ στοι στοιχεῖ α τῶ ν ἄ λλων ὑ ποτί θενται καὶ ἀ ρχά ς, πυρὸ ς καὶ ὕ δατος καὶ ἀ έ ρος καὶ γῆ ς, ἀ ναγκαῖ ό ν ἐ στι καὶ ποιό τητας εἶ ναι τὰ ς πρώ τας καὶ ἁ πλᾶ ς τοσαύ τας. τί νες οὖ ν εἰ σιν αὗ ται πλὴ ν θερμό της καὶ ψυχρό της καὶ ξηρό της καὶ ὑ γρό της, αἷ ς τὰ στοιχεῖ α πά σχειν ἅ παντα καὶ ποιεῖ ν πέ φυκεν; ὡ ς δὲ τῶ ν ἐ ν γραμματικῇ στοιχεί ων βραχύ τητὲ ς εἰ σι καὶ μακρό τητες, τῶ ν δ' ἐ ν μουσικῇ βαρύ τητες καὶ ὀ ξύ τητες, οὐ θά τερα τῶ ν ἑ τέ ρων στέ ρησις, οὕ τως ἐ ν τοῖ ς φυσικοῖ ς σώ μασιν ἀ ντιστοιχί αν ὑ ποληπτέ ον ὑ γρῶ ν πρὸ ς ξηρὰ καὶ ψυχρῶ ν πρὸ ς θερμά, τὸ κατὰ λό γον ἅ μα καὶ τὰ φαινό μενα διαφυλά ττοντας: ἢ, καθά πεῤ Αναξιμέ νης ὁ παλαιὸ ς ᾤ ετο, μή τε τὸ ψυχρὸ ν ἐ ν οὐ σί ᾳ μή τε τὸ θερμὸ ν ἀ πολεί πωμεν, ἀ λλὰ πά θη κοινὰ τῆ ς ὕ λης ἐ πιγιγνό μενα ταῖ ς μεταβολαῖ ς: τὸ γὰ ρ συστελλό μενον αὐ τῆ ς καὶ πυκνού μενον ψυχρὸ ν εἶ ναί φησι: τὸ δ' ἀ ραιὸ ν καὶ τὸ χαλαρό ν, οὕ τω πως ὀ νομά σας καὶ τῷ ῥ ή ματι, θερμό ν. ὅ θεν οὐ κ ἀ πεικό τως λέ γεσθαι τὸ καὶ θερμὰ τὸ ν ἄ νθρωπον ἐ κ τοῦ στό ματος καὶ ψυχρὰ μεθιέ ναι ψύ χεται γὰ ρ ἡ πνσὴ πιεσθεῖ σα καὶ πυκνωθεῖ σα τοῖ ς χεί λεσιν, ἀ νειμέ νου δὲ τοῦ στό ματος ἐ κπί πτουσα γί γνεται θερμὸ ν ὑ πὸ μανό τητος. τοῦ το μὲ ν οὖ ν ἀ γνό ημα ποιεῖ ται τἀ νδρὸ ς ὁ̓ Αριστοτέ λης: ἀ νειμέ νου γὰ ρ τοῦ στό ματος ἐ κπνεῖ σθαι τὸ θερμὸ ν ἐ ξ ἡ μῶ ν αὐ τῶ ν, ὅ ταν δὲ συστρέ ψαντες τὰ χεί λη φυσή σωμεν, οὐ τὸ ν ἐ ξ ἡ μῶ ν ἀ λλὰ τὸ ν ἀ έ ρα τὸ ν πρὸ τοῦ στό ματος ὠ θεῖ σθαι ψυχρὸ ν ὄ ντα καὶ προσεμπί πτειν.

εἰ δ' ἀ πολειπτέ ον οὐ σί αν ψυχροῦ καὶ θερμοῦ, προά γωμεν ἐ πὶ τὸ ἑ ξῆ ς τὸ ν λό γον, ἥ τις ἐ στὶ ν οὐ σί α καὶ ἀ ρχὴ καὶ φύ σις ψυχρό τητος, ζητοῦ ντες: οἱ μὲ ν οὖ ν, τῶ ν σκαληνῶ ν καὶ τριγωνοειδῶ ν σχηματισμῶ ν ἐ ν τοῖ ς σώ μασι κειμέ νων, τὸ ῥ ιγοῦ ν καὶ τρέ μειν καὶ φρί ττειν καὶ ὅ σα συγγενῆ τοῖ ς πά θεσι τού τοις ὑ πὸ τραχύ τητος ἐ γγί γνεσθαι λέ γοντες, εἰ καὶ τοῖ ς κατὰ μέ ρος διαμαρτά νουσι, τὴ ν γοῦ ν ἀ ρχὴ ν ὅ θεν δεῖ λαμβά νουσι δεῖ γὰ ρ ὥ σπερ ἀ φ' ἑ στί ας τῆ ς τῶ ν ὅ λων οὐ σί ας ἄ ρχεσθαι τὴ ν ζή τησιν. ᾧ καὶ μά λιστα δό ξειεν ἂ ν ἰ ατροῦ καὶ γεωργοῦ καὶ αὐ λητοῦ διαφέ ρειν ὁ φιλό σοφος. ἐ κεί νοις μὲ ν γὰ ρ ἐ ξαρκεῖ τὰ ἔ σχατα τῶ ν αἰ τί ων θεωρῆ σαι 1 τὸ γὰ ρ ἐ γγυτά τω τοῦ πά θους αἴ τιον ἂ ν συνοφθῇ, πυρετοῦ μὲ ν ἔ ντασις ἢ παρέ μπτωσις ἐ ρυσί βης δ' ἣ λιοι πυριφλεγεῖ ς ἐ π' ὄ μβρῳ βαρύ τητος δὲ κλί σις αὐ λῶ ν καὶ συναγωγὴ πρὸ ς ἀ λλή λους, ἱ κανό ν ἐ στι τῷ τεχνί τῃ πρὸ ς τὸ οἰ κεῖ ον ἔ ργον. τῷ δὲ φυσικῷ θεωρί ας ἕ νεκα μετιό ντι τἀ ληθὲ ς ἡ τῶ ν ἐ σχά των γνῶ σις οὐ τέ λος ἐ στὶ ν ἀ λλ' ἀ ρχὴ τῆ ς ἐ πὶ τὰ πρῶ τα καὶ ἀ νωτά τω πορεί ας. διὸ καὶ Πλά των ὀ ρθῶ ς καὶ Δημό κριτος αἰ τί αν θερμό τητος καὶ βαρύ τητος ζητοῦ ντες οὐ κατέ παυσαν ἐ ν γῇ καὶ πυρὶ τὸ ν λό γον ἀ λλ' ἐ πὶ τὰ ς νοητὰ ς ἀ ναφέ ροντες ἀ ρχὰ ς τὰ αἰ σθητὰ μέ χρι τῶ ν ἐ λαχί στων ὥ σπερ σπερμά των προῆ λθον.

οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καὶ τὰ αἰ σθητὰ ταυτὶ προανακινῆ σαι βέ λτιό ν ἐ στιν, ἐ ν οἷ ς̓ Εμπεδοκλῆ ς τε καὶ Στρά των καὶ οἱ Στωικοὶ τὰ ς οὐ σί ας τί θενται τῶ ν δυνά μεων, οἱ μὲ ν Στωικοὶ τῷ ἀ έ ρι τὸ πρώ τως ψυχρὸ ν ἀ ποδιδό ντες,̓ Εμπεδοκλῆ ς δὲ καὶ Στρά των τῷ ὕ δατι: τὴ ν δὲ γῆ ν ἴ σως ἂ ν ἕ τερος φανεί η ψυχρό τητος αἰ τί αν ὑ ποτιθέ μενος. πρό τερον δὲ τὰ ἐ κεί νων σκοπῶ μεν. ἐ πεὶ τὸ πῦ ρ θερμὸ ν ἅ μα καὶ λαμπρό ν ἐ στι, δεῖ τὴ ν ἀ ντικειμέ νην τῷ πυρὶ φύ σιν ψυχρὰ ν τ' εἶ ναι καὶ σκοτεινή ν: ἀ ντί κειται γὰ ρ ὡ ς τῷ λαμπρῷ τὸ ζοφερὸ ν οὕ τω τῷ. θερμῷ τὸ ψυχρό ν: ἔ στι γὰ ρ ὡ ς ὄ ψεως τὸ σκοτεινὸ ν οὕ τω τὸ ψυχρὸ ν ἁ φῆ ς συγχυτικό ν, 1 ἡ δὲ θερμό της διαχεῖ τὴ ν αἴ σθησιν τοῦ ἁ πτομέ νου καθά περ ἡ λαμπρό της τοῦ ὁ ρῶ ντος. τὸ ἄ ρα πρώ τως σκοτεινὸ ν ἐ ν τῇ φύ σει πρώ τως καὶ ψυχρό ν ἐ στιν. ὅ τι δ' ἀ ὴ ρ τὸ πρώ τως σκοτεινὸ ν ἐ στιν, οὐ δὲ τοὺ ς ποιητὰ ς; λέ ληθεν: ἀ έ ρα γὰ ρ τὸ σκό τος 1 καλοῦ σιν ἀ ὴ ρ γὰ ρ παρὰ νηυσὶ βαθεῖ' ἦ ν οὐ δὲ σελή νη οὐ ρανό θεν πρού φαινε: καἴ πά λιν ἠ έ ρα ἑ σσά μενοι πᾶ σαν φοιτῶ σιν ἐ π' αἶ αν καὶ πά λιν αὐ τί κα δ' ἠ έ ρα μὲ ν σκέ δασεν καὶ ἀ πῶ σεν ὀ μί χλην, ἠ έ λιος δ' ἐ πέ λαμψε: μά χη δ' ἐ πὶ πᾶ σα φαά νθη. καὶ γά ρ“ κνέ φας” τὸ ν ἀ φώ τιστον ἀ έ ρα καλοῦ σι, κενό ν, ὡ ς ἔ οικε, φά ους ὄ ντα: καὶ“ νέ φος” ὁ συμπεσὼ ν καὶ πυκνωθεὶ ς ἀ ὴ ρ ἀ ποφά σει φωτὸ ς κέ κληται καλεῖ ται δὲ καὶ ἀ χλὺ ς καὶ ὁ μί χλη: καὶ ὅ σα τοῦ φωτὸ ς οὐ παρέ χει τῇ αἰ σθή σει δί οψιν ἀ έ ρος εἰ σὶ διαφοραί: καὶ τὸ ἀ ειδὲ ς αὐ τοῦ καὶ ἄ χρωστον̔́ Αιδης καὶ̓ Αχέ ρων ἐ πί κλησιν ἔ σχεν. ὥ σπερ οὖ ν αὐ γῆ ς ἐ πιλιπού σης σκοτεινὸ ς ἀ ή ρ, οὕ τω θερμοῦ μεταστά ντος τὸ ἀ πολειπό μενον ἀ ὴ ρ ψυχρὸ ς ἄ λλο δ' οὐ δέ ν ἐ στι: διὸ καὶ Τά ρταρος οὗ τος ὑ πὸ ψυχρό τητος κέ κληται δηλοῖ δὲ καὶ̔ Ησί οδος εἰ πὼ ν τά ρταρά τ' ἠ ερό εντα: καὶ τὸ ῥ ιγοῦ ντα πά λλεσθαι καὶ τρέ μειν“ ταρταρί ζειν” ταῦ τα μὲ ν οὖ ν τοιοῦ τον ἔ χει λό γον.

ἐ πεὶ δ' ἡ φθορὰ μεταβολὴ τί ς ἐ στι τῶ ν φθειρομέ νων εἰ ς τοὐ ναντί ον ἑ κά στῳ, σκοπῶ μεν εἰ καλῶ ς εἴ ρηται τὸ“ πυρὸ ς θά νατος ἀ έ ρος γέ νεσις” θνή σκει γὰ ρ καὶ πῦ ρ ὥ σπερ ζῷ ον, ἢ βί ᾳ σβεννύ μενον ἢ δι' αὑ τοῦ μαραινό μενον. ἡ μὲ ν οὖ ν σβέ σις ἐ μφανεστέ ραν ποιεῖ τὴ ν εἰ ς ἀ έ ρα μεταβολὴ ν αὐ τοῦ: καὶ γὰ ρ ὁ καπνὸ ς ἀ έ ρος ἐ στὶ ν εἶ δος καὶ ἡ κατὰ Πί νδαρον“ ἀ έ ρα κνισᾶ ντι λακτί ζοισα καπνῷ” λιγνὺ ς καὶ ἀ ναθυμί ασις. οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καὶ φθινού σης ἀ τροφί ᾳ φλογὸ ς ἰ δεῖ ν ἔ στιν, ὥ σπερ ἐ πὶ τῶ ν λύ χνων,. τὸ ἄ κρον εἰ ς ἀ έ ρα καὶ γνοφώ δη καὶ ζοφερὸ ν ἀ πο χεό μενον. ἱ κανῶ ς δ' καὶ ὁ τῶ ν μετὰ λουτρὸ ν ἢ: πυρί αν περιχεαμέ νων ψυχρὸ ν ἀ νιὼ ν ἀ τμὸ ς ἐ νδεί κνυται τὴ ν εἰ ς ἀ έ ρα τοῦ θερμοῦ φθειρομέ νου 1 μεταβολή ν, ὡ ς φύ σει πρὸ ς τὸ πῦ ρ ἀ ντικεί μενον: ᾧ τὸ πρώ τως τὸ ν ἀ έ ρα σκοτεινὸ ν εἶ ναι καὶ ψυχρὸ ν ἠ κολού θει.

καὶ μὴ ν ἁ πά ντων γε τῶ ν γιγνομέ νων ὑ πὸ ψυχρό τητος ἐ ν τοῖ ς σώ μασι σφοδρό τατον καὶ. βιαιό τατον ἡ πῆ ξις οὖ σα πά θος μέ ν ἐ στιν ὕ δατος; ἔ ργον δ' ἀ έ ρος:' αὐ τὸ μὲ ν γὰ ρ καθ' ἑ αυτὸ τὸ ὕ δωρ εὐ διά χυτον καὶ ἀ παγὲ ς καὶ ἀ σύ στατό ν ἐ στιν, ἐ ντεί νεται δὲ καὶ συνά γεται τῷ ἀ έ ρι σφιγγό μενον ὑ πὸ ψυχρό τητος διὸ καὶ λέ λεκται εἰ δὲ νό τος βορέ ην προκαλέ σσεται, αὐ τί κα νί ψει. τοῦ γὰ ρ νό του καθά περ ὕ λην τὴ ν ὑ γρό τητα παρασκευά σαντος, ὁ βό ρειος ἀ ὴ ρ ὑ πολαβὼ ν ἔ πηξε. καὶ δῆ λό ν ἐ στι μά λιστα περὶ τὰ ς χιό νας: ἀ έ ρα γὰ ρ μεθεῖ σαι καὶ προαναπνεύ σασαι λεπτὸ ν καὶ ψυχρὸ ν οὕ τω ῥ έ ουσιν:̓ Αριστοτέ λης δὲ καὶ τὰ ς ἀ κό νας τοῦ μολί βδου τή κεσθαί φησι καὶ ῥ εῖ ν ὑ πὸ κρύ ους καὶ χειμῶ νος, ὕ δατος μό νου πλησιά ζοντος αὐ ταῖ ς: ὁ δ' ἀ ή ρ, ὡ ς ἔ οικε, συνελαύ νων τὰ σώ ματα τῇ ψυχρό τητι καταθραύ ει καὶ ῥ ή γνυσιν.

ἔ τι τοί νυν τὰ μὲ ν ἀ ποσπασθέ ντα τῆ ς πηγῆ ς ὕ δατα μᾶ λλον πή γνυται μᾶ λλον γὰ ρ ὁ ἀ ὴ ρ ἐ πικρατεῖ τοῦ ἐ λά ττονος. ἂ ν. δέ τις ψυχρὸ ν ἐ κ φρέ ατος ὕ δωρ λαβὼ ν ἐ ν ἀ γγεί ῳ καὶ καθεὶ ς αὖ θις εἰ ς τὸ φρέ αρ ὥ στε μὴ ψαύ ειν τοῦ ὕ δατος τὸ ἀ γγεῖ ον ἀ λλ' ἐ ν τῷ ἀ έ ρι κρέ μασθαι, περιμεί νῃ χρό νον οὐ πολύ ν, ἔ σται ψυχρό τερον τὸ ὕ δωρ: μά λοστα δηλοῦ ται τὸ μὴ, τοῦ ὕ δατος εἶ ναι τὴ ν πρώ την αἰ τί αν τῆ ς ψυχρό τητος ἀ λλὰ τοῦ ἀ έ ρος.: τῶ ν γε μὴ ν μεγά λων ποταμῶ ν οὐ δεὶ ς πή γνυται διὰ βά θους: οὐ γὰ ρ καθί ησιν εἰ ς ὅ λον ὁ ἀ ή ρ,. ἀ λλ' ὅ σα τῇ ψυχρό τητι περιλαμβά νει ψαύ ων καὶ πλησιά ζων, ταῦ θ' ἵ στησιν: ὅ θεν οἱ βά ρβαροι διαβαί νουσι πεζῇ, προβαλό ντες ἀ λώ πεκας: ἄ ν γὰ ρ μὴ πολὺ ς ἀ λλ' ἐ πιπό λαιος ὁ πά γος ᾖ, αἰ σθανό μεναι τῷ ψό φῳ τοῦ ὑ πορρέ οντος ὕ δατος ἀ ναστρέ φουσιν ἔ νιοι δὲ καὶ θηρεύ ουσιν ἰ χθῦ ς, ὕ δατι θερμῷ τοῦ πά γου παραλύ οντες καὶ χαλῶ ντες; τό γε τὴ ν ὁ ρμιὰ ν δεξό μενον. οὕ τως οὐ δὲ ν ὑ πὸ τοῦ ψυχροῦ τὸ ἐ ν βά θει πέ πονθε. καί τοι τῶ ν ἄ νω τοσαύ τη γί γνεται μεταβολὴ διὰ τὴ ν πῆ ξιν, ὥ στε συντρί βειν τὰ πλοῖ α τὸ ὕ δωρ ἀ ποβιαζό μενον εἰ ς ἑ αυτὸ καὶ συνθλιβό μενον, ὡ ς ἱ στοροῦ σιν οἱ νῦ ν μετὰ τοῦ Καί σαρος ἐ πὶ τοῦ̓́ Ιστρου διαχειμά σαντες. οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καὶ τὸ περὶ. ἡ μᾶ ς συμβαῖ νον ἱ κανὴ ν μαρτυρί αν δί δωσι μετὰ γὰ ρ τὰ λουτρὰ καὶ τὰ ς ἐ ξιδρώ σεις περιψυχό μεθα μᾶ λλον, τοῖ ς σώ μασιν ἀ νειμέ νοις καὶ διακεχυμέ νοις πολλὴ ν ψυχρό τητα μετὰ τοῦ ἀ έ ρος καταδεχό μενοι. τὸ δ' αὐ τὸ τοῦ το καὶ τὸ ὕ δωρ πά σχει: ψύ χεται γά ρ, ἂ ν προθερμανθῇ, μᾶ λλον, εὐ παθέ στερον τῷ ἀ έ ρι γενό μενον ὁ πό τε τὰ ζέ οντα τῶ ν ὑ δά των ἀ ναρύ τοντες καὶ μετεωρί ζοντες οὐ δὲ ν ἄ λλο δή που ποιοῦ σιν ἢ πρὸ ς ἀ έ ρα πολὺ ν ἀ νακεραννύ ουσιν. ὁ μὲ ν οὖ ν τῷ ἀ έ ρι τὴ ν πρώ την ἀ ποδιδοὺ ς τῆ ς ψυχρό τητος δύ ναμιν, ὦ Φαβωρῖ νε, λό γος ἐ ν τοιαύ ταις ἐ στὶ πιθανό τησιν.

ὁ δὲ τῷ ὕ δατι λαμβά νει μὲ ν καὶ αὐ τὸ ς ἀ ρχὰ ς ὁ μοί ως, οὕ τω πως τοῦ̓ Εμπεδοκλέ ους λέ γοντος ἠ έ λιον μὲ ν λαμπρὸ ν ὅ ρα καὶ θερμὸ ν ἁ πά ντῃ, ὄ μβρον δ' ἐ ν πᾶ σι δνοφό εντά τε ῥ ιγαλέ ον τε τῷ γὰ ρ θερμῷ τὸ ψυχρὸ ν ὡ ς τῷ λαμπρῷ τὸ μέ λαν ἀ ντιτά ξας συλλογί σασθαι δέ δωκεν, ὅ τι τῆ ς αὐ τῆ ς οὐ σί ας ἐ στὶ τὸ μέ λαν καὶ τὸ ψυχρό ν, ὡ ς τῆ ς αὐ τῆ ς τὸ λαμπρὸ ν καὶ τὸ θερμό ν. ὅ τι δ' οὐ τοῦ ἀ έ ρος τὸ μέ λαν ἀ λλὰ τοῦ ὕ δατό ς ἐ στιν, ἡ αἴ σθησις ἐ πιμαρτυρεῖ, τῷ μὲ ν ἀ έ ρι μηδενὸ ς ὡ ς ἁ πλῶ ς εἰ πεῖ ν μελαινομέ νου τῷ δ' ὕ δατι πά ντων.. ἂ ν γὰ ρ τὸ λευκό τατον ἐ μβά λῃ ς ἔ ριον εἰ ς ὕ δωρ ἢ ἱ μά τιον, ἀ ναφαί νεται μέ λαν καὶ διαμέ νει, μέ χρι ἂ ν ὑ πὸ θερμό τητος ἐ ξικμασθῇ τὸ ὑ γρὸ ν ἤ τισι στρέ βλαις καὶ βά ρεσιν ἐ κπιεσθῇ τῆ ς τε γῆ ς ὕ δατι ῥ αινομέ νης, διαμελαί νουσιν οἱ καταλαμβανό μενοι ταῖ ς σταγό σι τό ποι, τῶ ν ἄ λλων ὁ μοί ων μενό ντων. αὐ τοῦ μὲ ν οὖ ν τοῦ ὕ δατος σκοτεινό τατον ὑ πὸ πλή θους φαί νεται τὸ βαθύ τατον, οἷ ς δ' ἀ ὴ ρ πλησιά ζει, ταῦ τα περιλά μπεται καὶ διαγελᾷ. τῶ ν δ' ἄ λλων ὑ γρῶ ν διαφανὲ ς μά λιστα τοὔ λαιό ν ἐ στι, πλεί στῳ χρώ μενον ἀ έ ρι τού του τεκμή ριον κουφό της, δι' ἣ ν ἐ πιπολά ζει πᾶ σιν ὑ πὸ τοῦ ἀ έ ρος ἄ νω φερό μενον, ποιεῖ δὲ καὶ τὴ ν γαλή νην ἐ ν τῇ θαλά ττῃ τοῖ ς κύ μασιν ἐ πιρραινό μενον, οὐ διὰ τὴ ν λειό τητα τῶ ν ἀ νέ μων ἀ πολισθαινό ντων, ὡ ς̓ Αριστοτέ λης ἔ λεγεν: ἀ λλὰ παντὶ μὲ ν ὑ γρῷ τὸ κῦ μα διαχεῖ ται πληττό μενον, ἰ δί ως δὲ τοὔ λαιον αὐ γὴ ν καὶ καταφά νειαν ἐ ν βυθῷ παρέ χει, διαστελλομέ νων τῷ ἀ έ ρι τῶ ν ὑ γρῶ ν: οὐ γὰ ρ μό νον ἐ πιπολῆ ς τοῖ ς διανυκτερεύ ουσιν ἀ λλὰ καὶ κά τω τοῖ ς σπογγοθή ραις διαφυσώ μενον ἐ κ τοῦ στό ματος ἐ ν τῇ θαλά ττῃ φέ γγος ἐ νδί δωσιν. οὐ μᾶ λλον οὖ ν τῷ ἀ έ ρι τοῦ μέ λανος ἢ τῷ ὕ δατι μέ τεστιν, ἧ ττον. δὲ τοῦ: ψυχροῦ. τὸ γοῦ ν ἔ λαιον, ἀ έ ρος πλεί στου τῶ ν ὑ γρῶ ν μετέ χον, ἣ κιστα ψυχρό ν ἐ στι καὶ πή γνυται μαλακῶ ς: ὁ γὰ ρ ἀ ὴ ρ ἐ γκεκραμέ νος οὐ κ ἐ ᾷ σκληρὰ ν γενέ σθαι τὴ ν πῆ ξιν βελό νας δὲ καὶ πό ρπας σιδηρᾶ ς καὶ τὰ λεπτὰ τῶ ν ἔ ργων οὐ χ ὕ δατι βά πτουσιν ἀ λλ' ἐ λαί ῳ, τὴ ν ἄ γαν ψυχρό τητα φοβού μενοι τοῦ: ὕ δατος ὡ ς διαστρέ φουσαν. ἀ πὸ τού των γὰ ρ δικαιό τερὸ ν ἐ στιν ἐ ξετά ζεσθαι τὸ ν λό γον οὐ κ ἀ πὸ τῶ ν χρωμά των ἐ πεὶ καὶ χιὼ ν καὶ χά λαζα καὶ κρύ σταλλος ἅ μα λαμπρό τατα γί γνεται καὶ ψυχρό τατα καὶ πά λιν πί ττα θερμό τερό ν ἐ στι μέ λιτος καὶ σκοτωδέ στερον.

ὅ μως δὲ θαυμά ζω τῶ ν ἀ ξιού ντων τὸ ν ἀ έ ρα, ψυχρὸ ν εἶ ναι διὰ τὸ καὶ σκοτεινό ν, εἰ μὴ συνορῶ σιν ἑ τέ ρους ἀ ξιοῦ ντας θερμὸ ν εἶ ναι διὰ τὸ καὶ κοῦ φον. οὐ γὰ ρ οὕ τω τῷ ψυχρῷ τὸ σκοτεινὸ ν ὡ ς τὸ βαρὺ καὶ στά σιμον οἰ κεῖ ό ν ἐ στι καὶ συγγενὲ ς: πολλὰ γὰ ρ ἄ μοιρα θερμό τητος ὄ ντα μετέ χει λαμπηδό νος, ἐ λαφρὸ ν δὲ καὶ κοῦ φον καὶ ἀ νωφερὲ ς οὐ δέ ν ἐ στι τῶ ν ψυχρῶ ν.' ἀ λλὰ καὶ τὰ νέ φη, μέ χρι μὲ ν ἀ έ ρος μᾶ λλον προσή κει, μετεωρί ζεται μεταβαλό ντα δ' εἰ ς ὑ γρὸ ν εὐ θὺ ς ὀ λισθά νει καὶ τὸ κοῦ φον οὐ χ ἧ ττον ἢ τὸ θερμὸ ν ἀ ποβά λλει, ψυχρό τητος ἐ γγιγνομέ νης καὶ τοὐ ναντί ον ὅ ταν θερμό της ἐ πέ λθῃ, πά λιν, ἀ ναστρέ φει τὴ ν κί νησιν, ἅ μα τῷ μεταβαλεῖ ν εἰ ς ἀ έ ρα τῆ ς οὐ σί ας ἄ νω φερομέ νης. καὶ μὴ ν οὐ δὲ τὸ τῆ ς φθορᾶ ς ἀ ληθέ ς ἐ στιν: οὐ γὰ ρ εἰ ς τοὐ ναντί ον ἀ λλ' ὑ πὸ τοῦ ἐ ναντί ου φθεί ρεται τῶ ν ἀ πολλυμέ νων ἕ καστον, ὥ σπερ τὸ πῦ ρ ὑ πὸ τοῦ ὕ δατος εἰ ς τὸ ν ἀ έ ρα. τὸ γὰ ρ ὕ δωρ ὁ μὲ ν Αἰ σχύ λος εἰ καὶ τραγικῶ ς ἀ λλ' ἀ ληθῶ ς εἶ πε παύ συβριν δί κην πυρό ς:̔́ Ομηρος δὲ τῷ ποταμῷ τὸ ν̔́ Ηφαιστον καὶ τῷ Ποσειδῶ νι τὸ ν̓ Από λλωνα κατὰ, τὴ ν μά χην φυσικῶ ς μᾶ λλον ἢ μυθικῶ ς ἀ ντέ ταξεν. ὁ δ̓̓ Αρχί λοχος ἐ πὶ τῆ ς τἀ ναντί α φρονού σης οὐ κακῶ ς εἶ πε τῇ μὲ ν ὕ δωρ ἐ φό ρει δολοφρονέ ουσα χειρί, τἠ τέ ρῃ δὲ πῦ ρ. ἐ ν δὲ Πέ ρσαις τῶ ν ἱ κετευμά των μέ γιστον ἦ ν καὶ ἀ παραί τητον, εἰ πῦ ρ λαβὼ ν ἱ κετεύ ων καὶ ἐ ν ποταμῷ βεβηκὼ ς ἀ πειλοί η μὴ τυχὼ ν τὸ πῦ ρ, εἰ ς τὸ ὕ δωρ ἀ φή σειν: ἐ τύ γχανε μὲ ν γὰ ρ ὧ ν ἐ δεῖ το, τυχὼ ν δ' ἐ κολά ζετο διὰ τὴ ν ἀ πειλὴ ν ὡ ς παρὰ νό μον καὶ κατὰ τῆ ς φύ σεως γενομέ νην. καὶ τοῦ το δὴ: τὸ πρό χειρον ἅ πασι“ πῦ ρ ὕ δατι μιγνύ ναι” τὸ παροιμιαζό μενον ἐ ν τοῖ ς ἀ δυνά τοις, μαρτυρεῖ ν ἔ οικεν ὅ τι τῷ πυρὶ τὸ ὕ δωρ πολέ μιό ν ἐ στι καὶ ὑ πὸ τού του φθεί ρεται καὶ κολά ζεται σβεννύ μενον, οὐ χ ὑ πὸ τοῦ ἀ έ ρος τί ον ὡ ς ὑ πολαμβά νει τὴ ν οὐ σί αν αὐ τοῦ καὶ δέ χεται μεταβά λλοντος: εἰ γὰ ρ αἰ τί α εἰ ς ὃ μεταβά λλει τὸ φθειρό μενον ἐ ναντί ον ἐ στί, τί μᾶ λλον τῷ ἀ έ ρι τὸ πῦ ρ ἢ τὸ ὕ δωρ ἐ ναντί ον φανεῖ ται; μεταβά λλει γὰ ρ εἰ ς ὕ δωρ συνιστά μενος; εἰ ς δὲ πῦ ρ διακρινό μενος: ὥ σπερ αὖ πά λιν τὸ ὕ δωρ διακρί σει μὲ ν εἰ ς ἀ έ ρα φθεί ρεται συγκρί σει δ' εἰ ς γῆ ν, ὡ ς μὲ ν ἐ γὼ νομί ζω δι' οἰ κειό τητα τὴ ν πρὸ ς, ἀ μφό τερα καὶ συγγέ νειαν, οὐ χ ὡ ς ἐ ναντί ον ἑ κατέ ρῳ καὶ πολέ μιον. ἐ κεῖ νοι δέ, ὁ ποτέ ρως ἂ ν εἴ πωσι, τὸ ἐ πιχεί ρημα διαφθεί ρουσι. πή γνυσθαί γε μὴ ν ὑ πὸ τοῦ ἀ έ ρος; φά ναι τὸ ὕ δωρ ἀ λογώ τατό ν ἐ στιν, αὐ τὸ ν τὸ ν ἀ έ ρα μηδαμοῦ πηγνύ μενον ὁ ρῶ ντας. νέ φη γὰ ρ καὶ ὁ μί χλαι καὶ κνηκί δες οὐ πή ξεις εἰ σὶ ν ἀ λλὰ συστά σεις καὶ παχύ τητες ἀ έ ρος διεροῦ καὶ ἀ τμώ δους ὁ δ' ἄ νικμος καὶ ξηρὸ ς οὐ δ' ἄ χρι ταύ της τὴ ν κατά ψυξιν ἐ νδέ χεται τῆ ς μεταβολῆ ς. ἔ στι γὰ ρ ἃ τῶ ν ὀ ρῶ ν οὐ λαμβά νει 1 νέ φος; οὐ δὲ δρό σον οὐ δ' ὁ μί χλην, εἰ ς καθαρὸ ν ἀ έ ρα καὶ ἄ μοιρον ὑ γρό τητος ἐ ξικνού μενα τοῖ ς ἄ κροις ᾧ μά λιστα δῆ λό ν ἐ στιν ὡ ς αἱ κά τω πυκνώ σεις καὶ συστά σεις τῷ ἀ έ ρι συμμεμιγμέ νον ὑ γρὸ ν καὶ ψυχρὸ ν ἐ νδιδοῦ σι.

τὰ δὲ κά τω τῶ ν μεγά λων ποταμῶ ν οὐ πή γνυται κατὰ λό γον. τὰ γὰ ρ ἄ νω παγέ ντα τὴ ν ἀ ναθυμί ασιν οὐ διί ησιν, ἀ λλ' ἐ γκαθειργνυμέ νη καὶ ἀ ποστρεφομέ νη θερμό τητα παρέ χει τοῖ ς διὰ βά θους ὑ γροῖ ς: ἀ πό δειξις δὲ τού του τὸ λυομέ νου τοῦ πά γου πά λιν ἀ τμὸ ν πολὺ ν ἐ κ τῶ ν ὑ γρῶ ν ἀ ναφέ ρεσθαι; διὸ καὶ τὰ τῶ ν ζῴ ων σώ ματα χειμῶ νό ς ἐ στι θερμό τερα τῷ συνέ χειν τὸ θερμὸ ν ἐ ν ἑ αυτοῖ ς ὑ πὸ τῆ ς ἔ ξωθεν ψυχρό τητος εἴ σω συνελαυνό μενον. αἱ δ' ἀ ναρύ σεις καὶ μετεωρί σεις οὐ μό νον τὸ θερμὸ ν ἐ ξαιροῦ σι τῶ ν ὑ δά των ἀ λλὰ καὶ τὸ ψυχρό ν: ὅ θεν ἥ κιστα τὰ ς χιό νας καὶ τὸ συνθλιβό μενον ὑ γρὸ ν ἀ π' αὐ τῶ ν οἱ σφό δρα ψυχροῦ δεό μενοι κινοῦ σιν: ἐ κστατικὸ ν γὰ ρ ἀ μφοῖ ν ἡ κί νησις. ὅ τι δ' οὐ κ ἀ έ ρος ἐ στὶ ν ἀ λλ' ὕ δατος ἡ τοιαύ τη δύ ναμις, οὕ τως ἄ ν τις ἐ ξ ὑ παρχῆ ς ἐ πέ λθοι. πρῶ τον μὲ ν οὐ κ εἰ κό ς ἐ στιν ἀ έ ρα, τῷ αἰ θέ ρι γειτνιῶ ντα καὶ ψαύ οντα τῆ ς περιφορᾶ ς καὶ ψαυό μενον οὐ σί ας πυρώ δους, τὴ ν ἐ ναντί αν ἔ χειν δύ ναμιν οὔ τε γὰ ρ ἄ λλως δυνατὸ ν ἁ πτό μενα καὶ συνεχῆ τοῖ ς πέ ρασιν ὄ ντα δύ ο σώ ματα μὴ πά σχειν ὑ π' ἀ λλή λων, εἰ δὲ πά σχειν, μὴ ἀ ναπί μπλασθαι τῆ ς τοῦ κρεί ττονος δυνά μεως τὸ ἧ ττον οὔ τε τὴ ν φύ σιν ἔ χει λό γον ἐ φεξῆ ς τῷ φθεί ροντι τά ξαι τὸ φθειρό μενον, ὥ σπερ οὐ κοινωνί ας οὖ σαν οὐ δ' ἁ ρμονί ας ἀ λλὰ πολέ μου καὶ μά χης δημιουργό ν. χρῆ ται μὲ ν γὰ ρ ἐ ναντί οις εἰ ς τὰ ὅ λα πρά γμασι χρῆ ται δ' οὐ κ ἀ κρά τοις οὐ δ' ἀ ντιτύ ποις, ἀ λλ' ἐ ναλλά ξ τινα θέ σιν καὶ τά ξιν οὐ κ ἀ ναιρετικὴ ν ἀ λλὰ κοινωνικὴ ν δι' ἑ τέ ρων καὶ συνεργὸ ν ἐ ν μέ σῳ παρεμπλεκομέ νην ἔ χουσι καὶ ταύ την εἴ ληφεν ὁ ἀ ή ρ, ὑ ποκεχυμέ νος τῷ πυρὶ πρὸ τοῦ ὕ δατος καὶ διαδιδοὺ ς; ἐ π' ἀ μφό τερα καὶ συνά γων, οὔ τε θερμὸ ς ὢ ν αὐ τὸ ς οὔ τε ψυχρὸ ς ἀ λλὰ ψυχροῦ καὶ θερμοῦ μετακέ ρασμα καὶ κοινώ νημα; μιγνυμέ νων ἐ ν αὐ τῷ μῖ ξιν ἀ βλαβῆ καὶ μαλακῶ ς ἀ νιεῖ σαν καὶ δεχομέ νην τὰ ς ἐ ναντί ας ἀ κρό τητας.

ἔ πειτα πανταχοῦ μέ ν ἐ στιν ἀ ὴ ρ ἴ σος, οὐ πανταχοῦ δὲ χειμὼ ν ὅ μοιος οὐ δὲ ψῦ χος. ἀ λλὰ ταῦ τα μὲ ν τὰ μέ ρη ψυχρὰ καὶ κά θυγρα, ταῦ τα δὲ ξηρὰ καὶ θερμὰ τῆ ς οἰ κουμέ νης οὐ κατὰ τύ χην, ἀ λλὰ τῷ μί αν οὐ σί αν ψυχρό τητος καὶ ὑ γρό τητος εἶ ναι. Λιβύ ης μὲ ν γὰ ρ ἔ νθερμος πολλὴ καὶ ἄ νυδρος, Σκυθί αν δὲ καὶ Θρᾴ κην καὶ Πό ντον οἱ πεπλανημέ νοι λί μνας τε μεγά λας ἔ χειν καὶ ποταμοῖ ς διαρρεῖ σθαι βαθέ σι καὶ πολλοῖ ς ἱ στοροῦ σιν αὐ τῶ ν τε τῶ ν ἐ ν μέ σῳ τό πων τὰ παρά λιμνα καὶ ἑ λώ δη ψῦ χος ἔ χει μά λιστα διὰ τὰ ς ἀ πὸ τῶ ν ὑ γρῶ ν ἀ ναθυμιά σεις Ποσειδώ νιος δὲ τῆ ς ψυχρό τητος αἰ τί αν εἰ πὼ ν τὸ πρό σφατον εἶ ναι τὸ ν ἕ λειον ἀ έ ρα καὶ νοτερὸ ν οὐ κ ἔ λυσε τὸ πιθανό ν, ἀ λλὰ πιθανώ τερον ἐ ποί ησεν οὐ γὰ ρ ἂ ν ἐ φαί νετο τοῦ ἀ έ ρος ὁ πρό σφατος ἀ εὶ ψυχρό τερος, εἰ μὴ τὸ ψυχρὸ ν ἐ ν τοῖ ς. ὑ γροῖ ς τὴ ν γέ νεσιν εἶ χε. βέ λτιον οὖ ν̔́ Ομηρος εἰ πὼ ν αὔ ρη δ' ἐ κ ποταμοῦ ψυχρὴ πνέ ει ἠ ῶ θι πρό, τὴ ν πηγὴ ν τῆ ς ψυχρό τητος ἔ δειξεν. ἔ τι τοί νυν ἡ μὲ ν αἴ σθησις πολλά κις ἡ μᾶ ς ἐ ξαπατᾷ, ὅ ταν ἱ ματί ων ἢ ἐ ρί ων ψυχρῶ ν θιγγά νωμεν, οἰ ομέ νους ὑ γρῶ ν θιγγά νειν διὰ τὸ κοινὴ ν ἀ μφοτέ ροις οὐ σί αν ὑ πά ρχειν καὶ τὰ ς φύ σεις σύ νεγγυς εἶ ναι καὶ οἰ κεί ας. ἐ ν δὲ τοῖ ς δυσχειμέ ροις κλί μασι πολλὰ ῥ ηγνύ ει τὸ ψῦ χος ἀ γγεῖ α καὶ χαλκᾶ καὶ κεραμεᾶ: κενὸ ν δ' οὐ δὲ ν ἀ λλὰ πά ντα πλή ρη, βιαζομέ νου τῇ ψυχρό τητι τοῦ ὕ δατος. καί τοι φησὶ Θεό φραστος τὸ ν ἀ έ ρα ῥ ηγνύ ειν τὰ ἀ γγεῖ α τῷ ὑ γρῷ καθά περ ἥ λῳ χρώ μενον: ὅ ρα δὲ μὴ τοῦ το κομψῶ ς μᾶ λλον ἢ ἀ ληθῶ ς εἰ ρημέ νον ἐ στί ν: ἔ δει γὰ ρ τὰ πί ττης γέ μοντα μᾶ λλον ῥ ή γνυσθαι ὑ πὸ τοῦ ἀ έ ρος καὶ τὰ γά λακτος.. ἀ λλ' ἔ οικε τὸ ὕ δωρ ἐ ξ ἑ αυτοῦ ψυχρὸ ν εἶ ναι καὶ πρώ τως: ἀ ντί κειται γὰ ρ τῇ ψυχρό τητι πρὸ ς τὴ ν θερμό τητα τοῦ πυρό ς, ὥ σπερ τῇ ὑ γρό τητι πρὸ ς τὴ ν ξηρό τητα καὶ τῇ βαρύ τητι πρὸ ς τὴ ν κουφό τητα. καὶ ὅ λως τὸ μὲ ν πῦ ρ διαστατικό ν ἐ στι: καὶ διαιρετικό ν, τὸ δ' ὕ δωρ κολλητικὸ ν καὶ σχετικό ν, τῇ ὑ γρό τητι συνέ χον καὶ πῆ ττον: ᾗ καὶ παρέ σχεν̓ Εμπεδοκλῆ ς ὑ πό νοιαν, ὡ ς τὸ μὲ ν πῦ ρ“ νεῖ κος οὐ λό μενον”““ σχεδύ νην” δὲ“ φιλό τητα” τὸ ὑ γρὸ ν ἑ κά στοτε προσαγορεύ ων ἐ πεὶ, τροφὴ μὲ ν: πυρὸ ς τὸ μεταβά λλον εἰ ς πῦ ρ, μεταβά λλει δὲ τὸ συγγενὲ ς; καὶ οἰ κεῖ ον, τὸ δ' ἐ ναντί ον δυσμετά βλητον, ὡ ς τὸ ὕ δωρ καὶ αὐ τὸ μὲ ν ὡ ς ἔ πος εἰ πεῖ ν ἄ καυστό ν ἐ στιν, ὕ λην δὲ καὶ πό αν νοτερὰ ν καὶ ξύ λα βεβρεγμέ να δυσκαῆ παρέ χει, καὶ φλό γα ζοφερὰ ν καὶ ἀ μβλεῖ αν ὑ πὸ χλωρό τητος ἀ ναδί δωσι τῷ ψυχρῷ μαχό μενον πρὸ ς τὸ θερμὸ ν ὡ ς φύ σει πολέ μιον.

σκό πει δὲ καὶ ταῦ τα παραβά λλων ἐ κεί νοις ἐ πεὶ δὲ καὶ Χρύ σιππος οἰ ό μενος τὸ ν ἀ έ ρα πρώ τως ψυχρὸ ν εἶ ναι, διό τι καὶ σκοτεινό ν, ἐ μνή σθη μό νον τῶ ν πλέ ον ἀ φεστά ναι τὸ ὕ δωρ τοῦ αἰ θέ ρος ἢ τὸ ν ἀ έ ρα λεγό ντων, καὶ πρὸ ς αὐ τού ς τι βουλό μενος εἰ πεῖ ν“ οὕ τω μὲ ν ἄ ν” ἔ φη“ καὶ τὴ ν γῆ ν ψυχρὰ ν εἶ ναι πρώ τως λέ γοιμεν, ὅ τι τοῦ αἰ θέ ρος ἀ φέ στηκε πλεῖ στον,'” ὡ ς ἀ δό κιμό ν τινα παντελῶ ς τοῦ τον καὶ. ἄ τοπον ἀ πορρί ψας τὸ ν λό γον ἐ γώ μοι δοκῶ μηδὲ τὴ ν γῆ ν ἄ μοιρον εἰ κό των καὶ πιθανῶ ν ἀ ποφαί νειν, ποιησά μενος ἀ ρχὴ ν ᾧ μά λιστα Χρύ σιππος ὑ πὲ ρ τοῦ ἀ έ ρος κέ χρηται. τί δὲ τοῦ τ' ἐ στί; τὸ σκοτεινὸ ν ὄ ντα πρώ τως εἶ ναι καὶ ψυχρὸ ν πρώ τως. εἰ γὰ ρ δύ ο λαβὼ ν οὗ τος ἀ ντιθέ σεις δυνά μεων οἴ εται τῇ ἑ τέ ρᾳ καὶ τὴ ν ἑ τέ ραν ἐ ξ ἀ νά γκης; ἕ πεσθαι, μυρί αι δή πουθὲ ν εἰ σιν ἀ ντιτά ξεις καὶ ἀ ντιπά θειαι πρὸ ς τὸ ν αἰ θέ ρα τῆ ς γῆ ς,: αἷ ς καὶ ταύ την ἄ ν τις ἀ κολουθεῖ ν ἀ ξιώ σειεν. οὐ γὰ ρ ὡ ς βαρεῖ α πρὸ ς κοῦ φον καὶ καταρρεπὴ ς πρὸ ς ἀ νωφερὲ ς ἀ ντί κειται μό νον, οὐ δ' ὡ ς πυκνὴ πρὸ ς ἀ ραιὸ ν οὐ δ' ὡ ς βραδεῖ α καὶ στά σιμος πρὸ ς ὀ ξύ ρροπον καὶ κινητικό ν, ἀ λλ' ὡ ς βαρυτά τη. πρὸ ς κουφό τατον καὶ πυκνοτά τη πρὸ ς ἀ ραιό τατον, καὶ τέ λος ὡ ς ἀ κί νητος ἐ ξ ἑ αυτῆ ς πρὸ ς αὐ τοκί νητον καὶ τὴ ν μέ σην χώ ραν ἐ πέ χουσα πρὸ ς: ἀ εὶ κυκλοφορού μενον. οὐ κ ἄ τοπον οὖ ν τηλικαύ ταις καὶ τοσαύ ταις ἀ ντιτά ξεσι καὶ τὴ ν τῆ ς ψυχρό τητος καὶ θερμό τητος ἕ πεσθαι. ναί, ἀ λλὰ τὸ πῦ ρ καὶ λαμπρό ν ἐ στιν. οὔ τι μὴ ν σκοτεινὸ ν ἡ γῆ; σκοτεινό τατον μὲ ν οὖ ν ἁ πά ντων καὶ ἀ φεγγέ στατον. ἀ έ ρι μέ ν τοι μετοχὴ φωτό ς ἐ στι πρώ τῳ, καὶ τά χιστα τρέ πεται καὶ ἀ ναπλησθεὶ ς διανέ μει πανταχοῦ τὴ ν λαμπρό τητα, σῶ μα παρέ χων τῆ ς αὐ γῆ ς ἑ αυτό ν: ὁ γὰ ρ ἥ λιος ἀ νί σχων, ὥ ς τις εἶ πε τῶ ν διθυραμβοποιῶ ν,“ εὐ θὺ ς ἀ νέ πλησεν ἀ εροβατᾶ ν μέ γαν οἶ κον ἀ νέ μων:” ἐ κ τού του δὲ καὶ λί μνῃ καὶ θαλά ττῃ μοῖ ραν αὐ γῆ ς κατιὼ ν ἐ νί ησι καὶ βυθοὶ ποταμῶ ν διαγελῶ σιν, ὅ σον ἀ έ ρος ἐ ξικνεῖ ται πρὸ ς αὐ τού ς. μό νη δ' ἡ γῆ τῶ ν σωμά των ἀ εὶ ἀ φώ τιστό ς ἐ στι καὶ ἄ τρωτος ὑ φ' ἡ λί ου καὶ σελή νης τῷ φωτί ζοντι, θά λπεται δ' ὑ π' αὐ τῶ ν καὶ παρέ χει χλιαί νειν ἐ π' ὀ λί γον βά θος ἐ νδυομέ νῳ τῷ θερμῷ: τὸ δὲ λαμπρὸ ν οὐ παρί ησιν ὑ πὸ στερεό τητος ἀ λλ' ἐ πιπολῆ ς περιφωτί ζεται; τὰ δ' ἐ ντὸ ς ὄ ρφνη καὶ χά ος καὶ̔́ Αιδης ὀ νομά ζεται καὶ τὸ ἔ ρεβος τοῦ τ' ἦ ν ἄ ρα,' τὸ χθό νιον καὶ ἔ γγαιον σκό τος. τὴ ν δὲ νύ κτα ποιηταὶ μὲ ν ἐ κ γῆ ς γεγονέ ναι μυθολογοῦ σι, μαθηματικοὶ δὲ γῆ ς σκιὰ ν οὖ σαν ἀ ποδεικνύ ουσιν, ἀ ντιφραττού σης πρὸ ς τὸ ν ἥ λιον: ὁ γὰ ρ ἀ ὴ ρ ἀ ναπί μπλαται σκό τους ὑ πὸ γῆ ς ὡ ς φωτὸ ς ὑ φ' ἡ λί ου: καὶ τὸ ἀ φώ τιστον αὐ τοῦ μῆ κό ς ἐ στι νυκτό ς, ὅ σον ἡ σκιὰ τῆ ς γῆ ς ἐ πινέ μεται. διὸ τῷ μὲ ν ἐ κτὸ ς ἀ έ ρι καὶ νυκτὸ ς οὔ σης ἄ νθρωποί τε χρῶ νται καὶ θηρί α πολλὰ νομὰ ς ποιού μενα διὰ σκό τους, ἁ μωσγέ πως ἴ χνη φωτὸ ς καὶ ἀ πορροὰ ς αὐ γῆ ς ἐ νδιεσπαρμέ νας: ἔ χοντος ὁ δ' οἰ κουρὸ ς; καὶ ὑ πωρό φιος, ἅ τε δὴ τῆ ς γῆ ς πανταχό θεν περιεχού σης, κομιδῇ τυφλό ς ἐ στι καὶ ἀ φώ τιστος. ἀ λλὰ μὴ ν καὶ δέ ρματα καὶ κέ ρατα ζῴ ων ὅ λα μὲ ν οὐ διί ησιν αὐ γὴ ν ὑ πὸ στερεό τητος, ὅ ταν δὲ πρισθῇ καὶ καταξεσθῇ, γί γνεται διαφανῆ, παραμιχθέ ντος αὐ τοῖ ς τοῦ ἀ έ ρος. οἶ μαι δὲ καὶ μέ λαιναν ἑ κά στοτε τὴ ν γῆ ν ὑ πὸ τῶ ν ποιητῶ ν καλεῖ σθαι διὰ τὸ σκοτῶ δες καὶ τὸ ἀ φώ τιστον ὥ στε καὶ τὴ ν πολυτί μητον ἀ ντί θεσιν τοῦ σκοτεινοῦ πρὸ ς τὸ λαμπρὸ ν ἐ πὶ τῆ ς γῆ ς μᾶ λλον ἢ τοῦ ἀ έ ρος ὑ πά ρχειν.

ἀ λλ' αὕ τη μὲ ν ἀ πή ρτηται τοῦ ζητουμέ νου πολλὰ γὰ ρ δέ δεικται ψυχρὰ τῶ ν λαμπρῶ ν ὄ ντα καὶ θερμὰ τῶ ν ἀ μαυρῶ ν καὶ σκοτεινῶ ν. ἐ κεῖ ναι δὲ συγγενέ στεραι δυνά μεις ψυχρό τητό ς εἰ σι, τὸ ἐ μβριθὲ ς τὸ πυκνὸ ν τὸ μό νιμον τὸ ἀ μετά βλητον ὧ ν ἀ έ ρι μὲ ν οὐ δεμιᾶ ς, γῇ δὲ μᾶ λλον ἢ ὕ δατι πασῶ ν μέ τεστι. καὶ μὴ ν ἐ ν τοῖ ς μά λιστα τὸ ψυχρὸ ν αἰ σθητῶ ς σκληρό ν ἐ στι καὶ σκληροποιὸ ν. καὶ ἀ ντί τυπον. ἰ χθῦ ς μὲ ν γὰ ρ ἱ στορεῖ Θεό φραστος ὑ πὸ ῥ ί γους πεπηγό τας, ἂ ν ἀ φεθῶ σιν ἐ πὶ τὴ ν γῆ ν, κατά γνυσθαι καὶ συντρί βεσθαι δί κην ὑ ελῶ ν ἢ κεραμεῶ ν σωμά των., ἐ ν δὲ Δελφοῖ ς αὐ τὸ ς ἢ κουες ὅ τι τῶ ν εἰ ς τὸ ν Παρνασὸ ν ἀ ναβά ντων βοηθῆ σαι ταῖ ς Θυιά σιν, ἀ πειλημμέ ναις ὑ πὸ πνεύ ματος χαλεποῦ καὶ χιό νος, οὕ τως ἐ γέ νοντο διὰ τὸ ν πά γον σκληραὶ καὶ ξυλώ δεις αἱ χλαμύ δες, ὡ ς καὶ θραύ εσθαι διατεινομέ νας καὶ ῥ ή γνυσθαι. ποιεῖ δὲ καὶ νεῦ ρα δυσκαμπῆ καὶ γλῶ τταν ἄ ναυδον ἀ κινησί ᾳ καὶ σκληρό τητι τὸ ἄ γαν ψῦ χος, ἐ κπηγνύ ον τὰ καὶ μαλακὰ τοῦ σώ ματος.

ὧ ν βλεπομέ νων, σκό πει τὸ γιγνό μενον οὕ τω. πᾶ σα δή που δύ ναμις, ἂ ν περιγέ νηται, πέ φυκε μεταβά λλειν καὶ τρέ πειν εἰ ς ἑ αυτὴ ν τὸ νικώ μενον τὸ μὲ ν γὰ ρ ὑ πὸ θερμοῦ κρατηθὲ ν ἐ κπυροῦ ται, τὸ ὑ πὸ πνεύ ματος ἐ ξαεροῦ ται, τὸ δ' εἰ ς ὕ δωρ ἐ μπεσό ν, ἂ ν μὴ διαφύ γῃ,- καθυγραί νεται, συνδιαχεό μενον. ἀ νά γκη δὴ καὶ τὰ ψυχό μενα κομιδῇ μεταβά λλειν εἰ ς τὸ πρώ τως ψυχρό ν ἔ στι δ' ὑ περβολὴ ψύ ξεως πῆ ξις, πῆ ξις δ' εἰ ς ἀ γνωσί αν τελευτᾷ καὶ λί θωσιν, ὅ ταν, παντά πασι τοῦ ψυχροῦ κρατή σαντος, ἐ κπαγῇ μὲ ν τὸ ὑ γρὸ ν ἐ κθλιβῇ δὲ τὸ θερμό ν. ὅ θεν ἡ μὲ ν ἐ ν βά θει γῆ πά γος ἐ στὶ ν ὡ ς εἰ πεῖ ν καὶ κρύ σταλλος ἅ πασα τὸ γὰ ρ ψυχρὸ ν ἄ κρατον οἰ κουρεῖ καὶ ἀ μά λακτον ἀ πεωσμέ νον ἐ κεῖ τοῦ αἰ θέ ρος ἀ πωτά τω ταυτὶ δὲ: τὰ ἐ μφανῆ, κρημνοὺ ς καὶ σκοπέ λους καὶ πέ τρας,̓ Εμπεδοκλῆ ς μὲ ν ὑ πὸ τοῦ πυρὸ ς οἴ εται τοῦ ἐ ν βά θει τῆ ς γῆ ς ἑ στά ναι καὶ ἀ νέ χεσθαι διερειδό μενα φλεγμαί νοντος: ἐ μφαί νεται δὲ μᾶ λλον, ὅ σων τὸ θερμὸ ν ἐ ξεθλί βη καὶ διέ πτατο, πά ντα ταῦ τα παντά πασιν ὑ πὸ τῆ ς ψυχρό τητος παγῆ ναι διὸ καὶ πά γοι καλοῦ νται. καὶ τὰ ἄ κρα πολλῶ ν ἐ πιμελανθέ ντων, τὸ θερμὸ ν ἐ ξέ πεσε, πυρικαύ στοις ἰ δεῖ ν προσέ οικε πή γνυσι γὰ ρ τὸ ψυχρὸ ν τὰ μὲ ν μᾶ λλον τὰ δ' ἧ ττον, μά λιστα δ' οἷ ς πρώ τως ἐ νυπά ρχειν πέ φυκεν. ὥ σπερ γά ρ, εἰ θερμοῦ τὸ κουφί ζειν, θερμό τατό ν ἐ στι τὸ κουφό τατον: εἰ δ' ὑ γροῦ τὸ μαλά σσειν, ὑ γρό τατον τὸ μαλακώ τατον: οὕ τως, εἰ ψυχροῦ τὸ πηγνύ ειν, ἀ νά γκη ψυχρό τατον εἶ ναι τὸ μά λιστα πεπηγό ς, οἷ ον ἡ γῆ τὸ δὲ ψυχρό τατον φύ σει δή που καὶ πρώ τως ψυχρὸ ν ὥ στε φύ σει καὶ: πρώ τως ψυχρὸ ν ἡ γῆ. τοῦ το δ' ἀ μέ λει καὶ τῇ αἰ σθή σει δῆ λό ν ἐ στι καὶ γὰ ρ πηλὸ ς ὕ δατοσψυχρό τερος καὶ τὸ πῦ ρ γῆ ν ἐ πιφοροῦ ντες ἀ φανί ζουσιν οἱ: δὲ χαλκεῖ ς τῷ πυρουμέ νῳ καὶ ἀ νατηκομέ νῳ σιδή ρῳ μά ρμαρον καὶ λατύ πην παραπά σσουσι, τὴ ν πολλὴ ν ῥ ύ σιν ἐ φιστά ντες καὶ καταψύ χοντες: ψύ χει δὲ καὶ τὰ τῶ ν ἀ θλητῶ ν κό νις σώ ματα καὶ κατασβέ ννυσι τοὺ ς ἱ δρῶ τας.

ἡ δὲ καθ' ἕ καστον ἐ νιαυτὸ ν ἡ μᾶ ς μετά γουσα καὶ μετοικί ζουσα χρεί α τί βού λεται, χειμῶ νος μὲ ν ἀ πωτά τω φεύ γουσα τῆ ς γῆ ς εἰ ς τὰ μετέ ωρα καὶ ἀ πό γεια, θέ ρους δὲ πά λιν ἀ ντεχομέ νη τῶ ν κά τω καὶ ὑ ποδυομέ νη καὶ διώ κουσα προσφό ρους καταφυγά ς, τιθεμέ νη τὴ ν δί αιταν ἐ ν ἀ γκά λαις γῆ ς ἀ γαπητῶ ς; ἆ ρ' οὐ χὶ ταῦ τα ποιοῦ μεν ἐ πὶ τὴ ν γῆ ν ὑ πὸ ψυχρό τητος ὁ δηγού μενοι τῇ αἰ σθή σει καὶ τὸ πρώ τως φύ σει ψυχρὸ ν ἐ πιγινώ σκοντες; αἱ γοῦ ν παρά λιοι χειμῶ νος δί αιται τρό πον τινὰ γῆ ς φυγαί εἰ σιν, ὡ ς ἀ νυστὸ ν ἀ πολειπό ντων διὰ κρύ ος αὐ τή ν, τὸ ν δ' ἔ ναλον ἀ έ ρα καὶ πελά γιον θερμὸ ν ὄ ντα περιβαλλομέ νων εἶ τ' αὖ θις ἐ ν θέ ρει τὸ ν γηγενῆ καὶ χερσαῖ ον ὑ πὸ καύ ματος ποθοῦ μεν, οὐ κ αὐ τὸ ν ὄ ντα ψυχρὸ ν ἀ λλὰ τοῦ φύ σει ψυχροῦ καὶ πρώ τως ἀ ποβλαστά νοντα καὶ βεβαμμέ νον ὑ πὸ τῆ ς ἐ ν γῇ δυνά μεως ὥ σπερ βαφῇ σί δηρον. καὶ γὰ ρ. τῶ ν ῥ υτῶ ν ὑ δά των τὰ πετραῖ α καὶ ὀ ρεινὰ ψυχρό τατα καὶ τῶ ν φρεατιαί ων τὰ κοιλό τατα: τού τοις μὲ ν γὰ ρ οὐ κέ τι μί γνυται διὰ βά θους ἔ ξωθεν ὁ ἀ ή ρ, ἐ κεῖ να δ' ἐ κπί πτει διὰ τῆ ς γῆ ς ἀ μί κτου καὶ καθαρᾶ ς, ὡ ς τὸ περὶ Ταί ναρον, ὃ δὴ Στυγὸ ς ὕ δωρ καλοῦ σιν, ἐ κ πέ τρας γλί σχρως συλλειβό μενον οὕ τω ψυχρό ν ἐ στιν, ὥ στε μηδὲ ν ἀ γγεῖ ον ἄ λλο μό νην δ' ὁ πλὴ ν ὄ νου στέ γειν: τὰ δ' ἄ λλα διακό πτει καὶ ῥ ή γνυσιν.

ἔ τι γε μὴ ν τῶ ν ἰ ατρῶ ν ἀ κού ομεν, ὡ ς πᾶ σα γῆ τῷ γέ νει στύ φειν καὶ ψύ χειν πέ φυκε καὶ πολλὰ τῶ ν μεταλλευομέ νων καταριθμοῦ σι στυπτικὴ ν αὐ τοῖ ς παρέ χοντα καὶ σχετικὴ ν εἰ ς τὰ ς φαρμακεί ας δύ ναμιν: καὶ γὰ ρ τὸ στοιχεῖ ον αὐ τῆ ς; οὐ τμητικὸ ν οὐ δὲ κινητικὸ ν οὐ δὲ λεῖ πον οὐ δ' ἔ χον ὀ ξύ τητας οὐ δὲ μαλθακὸ ν οὐ δ' εὐ περί χυτον γέ γονεν, ἀ λλ' ἑ δραῖ ον ὡ ς ὁ κύ βος καὶ συνερειστικό ν, ὅ θεν αὐ τή τε βρῖ θος ἔ σχε,: καὶ τὸ ψυχρό ν, ὅ περ ἦ ν δύ ναμις αὐ τῆ ς, τῷ πυκνοῦ ν καὶ συνωθεῖ ν καὶ ἀ ποθλί βειν τὰ ὑ γρὰ φρί κας καὶ τρό μους διὰ τὴ ν ἀ νωμαλί αν ἐ νεργά ζεται τοῖ ς σώ μασιν: ἂ ν δ' ἐ πικρατή σῃ παντά πασι, τοῦ θερμοῦ φυγό ντος ἢ σβεσθέ ντος, ἔ στησε τὴ ν ἕ ξιν ἐ κπαγεῖ σαν καὶ νεκρωθεῖ σαν. ὅ θεν οὐ δὲ κά εται γῆ τὸ παρά παν ἢ κά εται γλί σχρως καὶ μό γις. ἀ ὴ ρ μὲ ν γὰ ρ ἐ ξ ἑ αυτοῦ πολλά κις φλό γας ἀ ναδί δωσι καὶ ῥ εῖ καὶ διαστρά πτει πυρού μενος: τῷ δ' ὑ γρῷ τροφῇ χρῆ ται τὸ θερμό ν: οὐ γὰ ρ τὸ στερεὸ ν ἀ λλὰ τὸ νοτερὸ ν τοῦ ξύ λου καυστό ν ἐ στιν: ἐ ξικμασθέ ντος δὲ τού του, τὸ στερεὸ ν καὶ ξηρὸ ν ἀ πολεί πεται τέ φρα γενό μενον. οἱ δὲ καὶ τοῦ το φιλοτιμού μενοι μεταβά λλον ἀ ποδεῖ ξαι καὶ καταναλισκό μενον ἀ ναδεύ οντες πολλά κις ἐ λαί ῳ καὶ στέ ατι φύ ροντες οὐ δὲ ν περαί νουσιν, ἀ λλ' ὅ ταν ἐ κκαῇ τὸ λιπαρό ν, περί εστι πά ντως καὶ διαμέ νει τὸ γεῶ δες: ὅ θεν οὐ κατὰ χώ ραν μό νον ἐ ξ ἕ δρας ἀ κί νητον οὖ σαν αὐ τὴ ν ἀ λλὰ καὶ κατ' οὐ σί αν ἀ μετά βλητον,̔ Εστί αν, ἅ τε δὴ“ μέ νουσαν ἐ ν θεῶ ν οἴ κῳ,” κλί τα προσηγό ρευσαν οἱ παλαιοί, διὰ τὴ ν στά σιν καὶ πῆ ξιν: ἧ ς ἡ ψυχρό της δεσμό ς ἐ στιν, ὡ ς̓ Αρχέ λαος ὁ φυσικὸ ς εἶ πεν, οὐ δενὸ ς χαλῶ ντος αὐ τὴ ν οὐ δὲ μαλά ττοντος, ἅ τε θερομέ νην καὶ ἀ λεαινομέ νην οὖ σαν. οἱ δὲ πνεύ ματος μὲ ν αἰ σθά νεσθαι ψυχροῦ καὶ ὕ δατος, γῆ ς δ' ἧ ττον οἰ ό μενοι, τὴ ν ἔ γγιστα γῆ ν ὁ ρῶ σιν ἀ έ ρων καὶ ὑ δά των καὶ ἡ λί ου καὶ θερμό τητος ἀ νά πλεων σύ μμιγμα καὶ συμφό ρημα γεγενημέ νην: καὶ οὐ δὲ ν διαφέ ρουσι τῶ ν μὴ τὸ ν αἰ θέ ρα φύ σει καὶ πρώ τως θερμὸ ν ἀ λλὰ τὸ ζέ ον ὕ δωρ ἢ τὸ ν διά πυρον σί δηρον ἀ ποφαινομέ νων, ὅ τι τού των μὲ ν ἅ πτονται καὶ προσθιγγά νουσι, τοῦ δὲ πρώ του καθαροῦ καὶ οὐ ρανί ου πυρὸ ς αἴ σθησιν δι' ἁ φῆ ς οὐ λαμβά νουσιν, ὥ σπερ οὐ δ' οὗ τοι τῆ ς ἐ ν βά θει γῆ ς, ἣ ν μά λιστα γῆ ν ἄ ν τις νοή σειεν αὐ τὴ ν καθ' αὑ τὴ ν ἀ ποκεκριμέ νην τῶ ν ἄ λλων. δεῖ γμα δ' αὐ τῆ ς ἐ στι κἀ νταῦ θα περὶ τὰ ς πέ τρας: πολὺ γὰ ρ ἐ κ βά θους καὶ οὐ ῥ ᾴ διον ἀ νασχέ σθαι προσβά λλουσι κρύ ος;. οἱ δὲ ψυχροτέ ρου ποτοῦ δεό μενοι χά λικας ἐ μβά λλουσιν εἰ ς τὸ ὕ δωρ: γί γνεται γὰ ρ οὐ λό τερον καὶ στομοῦ ται παρὰ τὴ ν ἀ πὸ τῶ ν λί θων ψυχρό τητα, πρό σφατον καὶ ἄ κρατον ἀ ναφερομέ νην.

τοὺ ς οὖ ν πά λαι σοφοὺ ς καὶ λογί ους ἄ μικτα θέ σθαι τὰ ἐ πί γεια καὶ τὰ οὐ ρά νια χρὴ νομί ζειν, οὐ τοῖ ς τό ποις ὥ σπερ ἐ πὶ ζυγοῦ πρὸ ς τὰ κά τω καὶ ἄ νω βλέ ποντας, ἀ λλὰ τῇ διαφορᾷ τῶ ν δυνά μεων τὰ μὲ ν θερμὰ καὶ λαμπρὰ καὶ ταχέ α καὶ κοῦ φα τῇ θεί ᾳ καὶ ἀ ιδί ῳ φύ σει προσνέ μοντας, τὰ δὲ σκοτεινὰ καὶ ψυχρὰ καὶ βραδέ α φθιτῶ ν καὶ ἐ νέ ρων οὐ κ εὐ δαί μονα κλῆ ρον ἀ ποφαί νοντας. ἐ πεὶ καὶ τὸ σῶ μα τοῦ ζῴ ου, μέ χρι μὲ ν ἔ μπνουν ἐ στὶ καὶ θαλερό ν, ὡ ς οἱ ποιηταὶ λέ γουσι, θερμό τητι χρῆ ται καὶ ζωῇ: γενό μενον δὲ τού των ἔ ρημον καὶ ἀ πολειφθὲ ν ἐ ν μό νῃ τῇ τῆ ς γῆ ς μοί ρᾳ ψυχρό της εὐ θὺ ς ἴ σχει καὶ κρύ ος, ὡ ς ἐ ν παντὶ μᾶ λλον ἢ τῷ γεώ δει κατὰ φύ σιν θερμό τητος ἐ νυπαρχού σης

ταῦ τ', ὦ Φαβωρῖ νε, τοῖ ς εἰ ρημέ νοις ὑ φ' ἑ τέ ρων παρά βαλλε: κἂ ν μή τε λεί πηται τῇ πιθανό τητι μή τε ὑ περέ χῃ πολύ, χαί ρειν ἔ α τὰ ς δό ξας, τὸ ἐ πέ χειν ἐ ν τοῖ ς ἀ δή λοις τοῦ συγκατατί θεσθαι φιλοσοφώ τερον ἡ γού μενος.