Reader

τὸ περὶ ἑ αυτοῦ λέ γειν ὡ ς τι ὄ ντος ἢ δυναμέ νου πρὸ ς ἑ τέ ρους, ὦ Ἥ ρκλανε, λό γῳ μὲ ν ἐ παχθὲ ς ἀ ποφαί νουσι πά ντες καὶ ἀ νελεύ θερον, ἔ ργῳ δ' οὐ πολλοὶ τὴ ν ἀ ηδί αν αὐ τοῦ διαπεφεύ γασιν οὐ δὲ τῶ ν ψεγό ντων. ὁ γοῦ ν Εὐ ριπί δης εἰ πώ ν εἰ δ' ἦ σαν ἀ νθρώ ποισιν ὠ νητοὶ λό γοι, οὐ δεὶ ς ἂ ν αὑ τὸ ν εὖ λέ γειν ἐ βού λετο: νῦ ν δ', ἐ κ βαθεί ας γὰ ρ πά ρεστιν αἰ θέ ρος λαβεῖ ν ἀ μισθί, πᾶ ς τις ἥ δεται λέ γων τὰ τ' ὄ ντα καὶ μή: ζημί αν γὰ ρ οὐ κ ἔ χει φορτικωτά τῃ κέ χρηται μεγαλαυχί ᾳ συγκαταπλέ κων τοῖ ς τραγῳ δουμέ νοις πά θεσι καὶ πρά γμασι μηδὲ ν προσή κοντα τὸ ν περὶ αὑ τοῦ λό γον. ὁ μοί ως ὁ Πί νδαρος φή σας καὶ τὸ καυχᾶ σθαι παρὰ καιρὸ ν μανί αισιν ὑ ποκρέ κει οὐ παύ εται μεγαληγορῶ ν περὶ τῆ ς ἑ αυτοῦ δυνά μεως ἀ ξί ας μὲ ν ἐ γκωμί ων οὔ σης: τί ς γὰ ρ οὔ φησιν; ἀ λλὰ καὶ τοὺ ς στεφανουμέ νους ἐ ν τοῖ ς ἀ γῶ σιν ἕ τεροι νικῶ ντας ἀ ναγορεύ ουσι, τὴ ν ἀ ηδί αν τῆ ς περιαυτολογί ας ἀ φαιροῦ ντες. καὶ Τιμό θεον ἐ πὶ τῇ κατὰ Φρύ νιδος νί κῃ γρά φοντα μακά ριος ἦ σθα, Τιμό θεε, κᾶ ρυξ ὅ τ' εἶ πεν νικᾷ Τιμό θεος Μιλή σιος τὸ ν Κά μωνος τὸ ν ἰ ωνοκά μπταν εἰ κό τως δυσχεραί νομεν ὡ ς ἀ μού σως καὶ παρανό μως; ἀ νακηρύ ττοντα τὴ ν ἑ αυτοῦ νί κην. αὐ τῷ μὲ ν γὰ ρ ὁ παρ' ἄ λλων ἔ παινος ἥ διστον ἀ κουσμά των ἐ στί ν, ὥ σπερ ὁ Ξενοφῶ ν εἴ ρηκεν: ἑ τέ ροις δ' ὁ περὶ αὑ τοῦ λυπηρό τατον. πρῶ τον μὲ ν γὰ ρ ἀ ναισχύ ντους ἡ γού μεθα τοὺ ς ἑ αυτοὺ ς ἐ παινοῦ ντας, αἰ δεῖ σθαι προσῆ κον αὐ τοῖ ς κἂ ν ὑ π' ἄ λλων ἐ παινῶ νται δεύ τερον δ' ἀ δί κους, ἃ λαμβά νειν ἔ δει παρ' ἑ τέ ρων αὑ τοῖ ς διδό ντας: τρί τον ἢ σιωπῶ ντες ἄ χθεσθαι καὶ φθονεῖ ν δοκοῦ μεν, ἢ τοῦ το δεδοικό τες ἀ ναγκαζό μεθα συνεφά πτεσθαι παρὰ γνώ μην τῶ ν ἐ παί νων καὶ συνεπιμαρτυρεῖ ν, πρᾶ γμα κολακεί ᾳ μᾶ λλον ἀ νελευθέ ρῳ προσῆ κον ἢ τιμῇ, τὸ ἐ παινεῖ ν παρό ντας ὑ πομέ νοντες

οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καί περ οὕ τω τού των ἐ χό ντων, ἔ στιν ᾗ παρακινδυνεύ σειεν ἂ ν ὁ πολιτικὸ ς ἀ νὴ ρ ἅ ψασθαι τῆ ς καλουμέ νης; περιαυτολογί ας πρὸ ς οὐ δεμί αν αὑ τοῦ δό ξαν ἢ χά ριν, ἀ λλὰ καιροῦ καὶ πρά ξεως ἀ παιτού σης, ὡ ς περὶ ἄ λλου λεχθῆ ναι καὶ περὶ αὑ τοῦ τι τῶ ν ἀ ληθινῶ ν μά λιστα δ' ὅ ταν ᾖ, τὰ πεπραγμέ να καὶ προσό ντα χρηστὰ αὑ τῷ μὴ φεισά μενον εἰ πεῖ ν, διαπρά ξασθαί τι τῶ ν ὁ μοί ων. καλὸ ν γὰ ρ ὁ τοιοῦ τος ἔ παινος ἐ κφέ ρει καρπό ν, ὥ σπερ ἀ πὸ σπέ ρματος πλειό νων ἑ τέ ρων ἀ π' αὐ τοῦ καὶ κρειττό νων φυομέ νων ἐ παί νων. καὶ γὰ ρ τὴ ν δό ξαν ὁ πολιτικὸ ς ἀ νὴ ρ οὐ χ ὥ ς τινα μισθὸ ν ἢ παραμυθί αν τῆ ς: ἀ ρετῆ ς ἀ παιτεῖ καὶ ἀ γαπᾷ ταῖ ς πρά ξεσι παροῦ σαν ἀ λλ' ὅ τι τὸ πιστεύ εσθαι καὶ δοκεῖ ν χρηστὸ ν εἶ ναι πλειό νων καὶ καλλιό νων πρά ξεων ἀ φορμὰ ς δί δωσι. πειθομέ νους γὰ ρ ἅ μα καὶ φιλοῦ ντας ἡ δὺ καὶ ῥ ᾴ διον ὠ φελεῖ ν πρὸ ς δ' ὑ ποψί αν καὶ διαβολὴ ν οὐ κ ἔ στι χρή σασθαι τῇ ἀ ρετῇ, φεύ γοντας εὖ παθεῖ ν προσβιαζό μενον. εἰ δὲ καὶ δι' ἑ τέ ρας αἰ τί ας τινὰ ς ὁ πολιτικὸ ς αὑ τὸ ν ἐ παινέ σειε, σκεπτέ ον τί νες εἰ σὶ ν αὗ ται, ὅ πως ἐ ξευλαβού μενοι τὸ κενὸ ν καὶ δυσχεραινό μενον, εἴ τι χρή σιμον ἔ χει, μὴ παραλί πωμεν.

ἔ στιν οὖ ν κενὸ ς ἔ παινος ὁ τῶ ν ἑ αυτοὺ ς ἐ παινεῖ ν, ὅ πως ἐ παινεθῶ σι, δοκού ντων καὶ καταφρονεῖ ται μά λιστα, φιλοτιμί ας ἕ νεκα γί γνεσθαι καὶ δό ξης ἀ καί ρου φαινό μενος. ὡ ς γὰ ρ οἱ τροφῆ ς ἀ ποροῦ ντες ἐ ξ αὐ τοῦ τοῦ σώ ματος ἀ ναγκά ζονται παρὰ φύ σιν τρέ φεσθαι, καὶ τοῦ το τοῦ λιμοῦ τέ λος ἐ στί ν: οὕ τως οἱ πεινῶ ντες ἐ παί νων, ἂ ν μὴ τυγχά νωσιν ἑ τέ ρων ἐ παινού ντων, αὐ τοὶ τῇ φιλοδοξί ᾳ παρ' αὑ τῶ ν ἐ παρκεῖ ν τι βού λεσθαι καὶ συνεισφέ ρειν δοκοῦ ντες, ἀ σχημονοῦ σιν. ὅ ταν δὲ μηδ' ἁ πλῶ ς καὶ καθ' ἑ αυτοὺ ς ἐ παινεῖ σθαι ζητῶ σιν, ἀ λλ' ἁ μιλλώ μενοι πρὸ ς ἀ λλοτρί ους ἐ παί νους ἔ ργα καὶ πρά ξεις ἀ ντιπαραβά λλωσιν αὑ τῶ ν ὡ ς ἀ μαυρώ σοντες ἑ τέ ρους, πρὸ ς τῷ κενῷ βά σκανον πρᾶ γμα καὶ κακό ηθες ποιοῦ σι. τὸ ν μὲ ν γὰ ρ ἐ ν ἀ λλοτρί ῳ χορῷ πό δα τιθέ ντα, περί εργον ἡ παροιμί α καὶ γελοῖ ον ἀ ποδεί κνυσι τὴ ν δ' ἐ ν ἀ λλοτρί οις ἐ παί νοις εἰ ς μέ σον ὑ πὸ φθό νου καὶ ζηλοτυπί ας ἐ ξωθουμέ νην περιαυτολογί αν εὖ μά λα δεῖ φυλά ττεσθαι, καὶ μηδ' ἑ τέ ρων ἐ παινού ντων αὑ τὸ ν ὑ πομέ νειν, ἀ λλὰ παραχωρεῖ ν τοῖ ς τιμωμέ νοις, ἀ ξί οις οὖ σιν ἂ ν δ' ἀ νά ξιοι καὶ φαῦ λοι δό ξωσιν εἶ ναι, μὴ τοῖ ς ἰ δί οις ἐ παί νοις ἀ φαιρώ μεθα τοὺ ς ἐ κεί νων, ἀ λλ' ἄ ντικρυς ἐ λέ γχοντες; καὶ δεικνύ ντες οὐ προσηκό ντως εὐ δοκιμοῦ ντας. ταῦ τα μὲ ν οὖ ν δῆ λον ὅ τι φυλακτέ ον.

αὑ τὸ ν δ' ἐ παινεῖ ν ἀ μέ μπτως ἔ στι πρῶ τον μέ ν, ἂ ν ἀ πολογού μενος τοῦ το ποιῇ ς πρὸ ς διαβολὴ ν ἢ κατηγορί αν, ὡ ς ὁ Περικλῆ ς:“ καί τοι ἐ μοὶ τοιού τῳ ἀ νδρὶ ὀ ργί ζεσθε, ὃ ς οὐ δενὸ ς ἥ σσων οἴ ομαι εἶ ναι γνῶ ναὶ τε τὰ δέ οντα καὶ ἑ ρμηνεῦ σαι ταῦ τα, φιλό πολί ς τε καὶ χρημά των κρεί σσων.” οὐ γὰ ρ μό νον ἀ λαζονεί αν καὶ κενό τητα καὶ φιλοτιμί αν ἐ κπέ φευγε τῷ λέ γειν τηνικαῦ τα περὶ αὑ τοῦ τι σεμνό ν, ἀ λλὰ καὶ φρό νημα καὶ μέ γεθος ἀ ρετῆ ς διαδεί κνυσι, τῷ μὴ ταπεινοῦ σθαι ταπεινού σης; καὶ χειρουμέ νης τὸ ν φθό νον. οὐ δὲ γὰ ρ κρί νειν ἔ τι τοὺ ς τοιού τους ἀ ξιοῦ σιν, ἀ λλ' ἐ παί ρονται καὶ γά νυνται καὶ συνενθουσιῶ σι ταῖ ς μεγαλαυχί αις, ἄ νπερ ὦ σι βέ βαιοι καὶ ἀ ληθεῖ ς: ὥ σπερ ἐ πιμαρτυρεῖ τὰ γενό μενα. Θηβαῖ οι γοῦ ν, ἐ γκαλουμέ νων τῶ ν στρατηγῶ ν ὅ τι τοῦ χρό νου τῆ ς βοιωταρχί ας ἐ ξή κοντος αὐ τοῖ ς οὐ κ εὐ θὺ ς ἐ πανῆ λθον ἀ λλ' εἰ ς τὴ ν Λακωνικὴ ν ἐ νέ βαλον καὶ τὰ περὶ Μεσσή νην διῴ κησαν, Πελοπί δαν μὲ ν ὑ ποπί πτοντα καὶ δεό μενον μό λις ἀ πέ λυσαν:̓ Επαμεινώ νδου δὲ πολλὰ περὶ τῶ ν πεπραγμέ νων μεγαληγορή σαντος, τέ λος δὲ φή σαντος ὡ ς ἕ τοιμό ς ἐ στιν ἀ ποθνῄ σκειν, ἂ ν ὁ μολογή σωσιν, ὅ τι τὴ ν Μεσσή νην ᾤ κισε καὶ τὴ ν Λακωνικὴ ν διεπό ρθησε καὶ συνέ στησεν̓ Αρκαδί αν, ἀ κό ντων ἐ κεί νων οὐ δὲ τὰ ς ψή φους ἀ ναλαβεῖ ν ἐ π' αὐ τὸ ν ὑ πέ μειναν, ἀ λλὰ θαυμά ζοντες τὸ ν ἄ νδρα καὶ χαί ροντες ἅ μα καὶ γελῶ ντες ἀ πηλλά γησαν.: ὅ θεν οὐ δὲ τοῦ̔ Ομηρικοῦ Σθενέ λου παντά πασιν αἰ τιατέ ον τὸ ἡ μεῖ ς τοι πατέ ρων μέ γ' ἀ μεί νονες εὐ χό μεθ' εἶ ναι, μεμνημέ νους τοῦ ὤ μοι, Τυδέ ος υἱ ὲ δαΐ φρονος ἱ πποδά μοιο, τί πτώ σσεις; τί δ' ὀ πιπεύ εις πολέ μοιο γεφύ ρας; οὐ δὲ γὰ ρ αὐ τὸ ς ἀ κού σας κακῶ ς ἀ λλ' ὑ πὲ ρ τοῦ φί λου λοιδορηθέ ντος ἠ μύ νατο, τῇ περιαυτολογί ᾳ παρρησί αν συγγνώ μονα τῆ ς αἰ τί ας διδού σης. ἀ λλὰ μὴ ν καὶ̔ Ρωμαῖ οι Κικέ ρωνι μὲ ν ἐ δυσχέ ραινον ἐ γκωμιά ζοντι πολλά κις ἑ αυτοῦ τὰ ς περὶ Κατιλί ναν πρά ξεις, Σκιπί ωνι δ' εἰ πό ντι μὴ πρέ πειν αὐ τοῖ ς κρί νειν περὶ Σκιπί ωνος, δι' ὃ ν ἔ χουσι τὸ κρί νειν πᾶ σιν ἀ νθρώ ποις, στεφανωσά μενοι συνανέ βησαν εἰ ς τὸ Καπιτώ λιον καὶ συνέ θυσαν. ὁ μὲ ν γὰ ρ οὐ κ ἀ ναγκαί ως ἀ λλ' ὑ πὲ ρ δό ξης ἐ χρῆ το τοῖ ς ἐ παί νοις, τοῦ δ' ἀ φῄ ρει τὸ ν φθό νον ὁ κί νδυνος.

οὐ μό νον δὲ κρινομέ νοις καὶ κινδυνεύ ουσιν, ἀ λλὰ καὶ δυστυχοῦ σι μᾶ λλον ἁ ρμό ζει μεγαλαυχί α καὶ κό μπος ἢ εὐ τυχοῦ σιν. οἱ μὲ ν γὰ ρ οἷ ον ἐ πιδρά ττεσθαι τῆ ς δό ξης καὶ ἀ πολαύ ειν χαριζό μενοι τῷ φιλοτί μῳ δοκοῦ σιν, οἱ δὲ πό ρρω φιλοτιμί ας διὰ τὸ ν καιρὸ ν ὄ ντες ἐ ξαναφέ ρειν πρὸ ς τὴ ν τύ χην καὶ ὑ περεί δειν τὸ φρό νημα καὶ φεύ γειν ὅ λως τὸ ἐ λεεινὸ ν καὶ συνεπιθρηνοῦ ν τοῖ ς ἀ βουλή τοις καὶ ταπεινού μενον. ὥ σπερ οὖ ν τοὺ ς ἐ ν τῷ περιπατεῖ ν ἐ παιρομέ νους καὶ ὑ ψαυχενοῦ ντας ἀ νοή τους ἡ γού μεθα καὶ κενού ς: ἂ ν δὲ πυκτεύ οντες ἢ μαχό μενοι διεγεί ρωσι καὶ ἀ νά γωσιν ἑ αυτού ς, ἐ παινοῦ μεν: οὕ τως ἀ νὴ ρ ὑ πὸ τύ χης σφαλλό μενος ἑ αυτὸ ν εἰ ς ὀ ρθὸ ν καθιστὰ ς καὶ ἀ ντί παλον πύ κτης ὅ πως εἰ ς χεῖ ρας, ἐ κ τοῦ ταπεινοῦ καὶ οἰ κτροῦ τῇ μεγαλαυχί ᾳ μεταφέ ρων εἰ ς τὸ γαῦ ρον καὶ ὑ ψηλό ν, οὐ κ ἐ παχθὴ ς οὐ δὲ θρασὺ ς ἀ λλὰ μέ γας εἶ ναι δοκεῖ καὶ ἀ ή ττητος ὥ ς που καὶ τὸ ν Πά τροκλον ὁ ποιητὴ ς μέ τριον καὶ ἀ νεπί φθονον ἐ ν τῷ κατορθοῦ ν ἐ ν δὲ τῷ τελευτᾶ ν μεγαλή γορον πεποί ηκε λέ γοντα τοιοῦ τοι δ' εἴ περ μοι ἐ εί κοσιν ἀ ντεβό λησαν. καὶ Φωκί ων τἄ λλα πρᾶ ος ἦ ν: μετὰ δὲ τὴ ν καταδί κην ἄ λλοις τε πολλοῖ ς διεδεί κνυε τὴ ν μεγαλοφροσύ νην, καὶ πρὸ ς ἕ να τῶ ν συναποθνῃ σκό ντων ὀ δυρό μενον καὶ δυσανασχετοῦ ντα“ τί λέ γεις” εἶ πεν οὗ τος; οὐ κ ἀ γαπᾷ ς ἀ ποθνῄ σκων μετὰ Φωκί ωνος;'

ἔ τι τοί νυν οὐ χ ἧ ττον ἀ λλὰ καὶ μᾶ λλον ἀ δικουμέ νῳ τῷ πολιτικῷ δέ δοται τὸ λέ γειν τι περὶ αὑ τοῦ πρὸ ς τοὺ ς ἀ γνωμονοῦ ντας: ὥ σπερ ὁ̓ Αχιλλεὺ ς ἄ λλως μὲ ν ὑ φί ετο τῷ θεί ῳ τῆ ς δό ξης καὶ μέ τριος ἦ ν λέ γων αἴ κέ ποθι Ζεὺ ς δῷ σι πό λιν Τροί ην εὐ τεί χεον ἐ ξαλαπά ξαι ὑ βρισθεὶ ς; δὲ παρ' ἀ ξί αν καὶ προπηλακισθεὶ ς ἐ φί ησι τὴ ν μεγαλαυχί αν τῇ ὀ ργῇ: δώ δεκα γὰ ρ σὺ ν νηυσὶ πό λεις ἀ λά παξ' ἀ νθρώ πων; καί οὐ γὰ ρ ἐ μῆ ς κό ρυθος λεύ σσουσι μέ τωπον ἐ γγύ θι λαμπομέ νης. δέ χεται γὰ ρ ἡ παρρησί α, μέ ρος οὖ σα τῆ ς δικαιολογί ας, τὴ ν μεγαληγορί αν. ἀ μέ λει δὲ καὶ Θεμιστοκλῆ ς οὐ δὲ ν ἐ πὶ τῶ ν πρά ξεων εἰ πὼ ν οὐ δὲ ποιή σας ἐ παχθέ ς, ὁ πηνί κα τοὺ ς̓ Αθηναί ους ἑ ώ ρα μεστοὺ ς ὄ ντας αὐ τοῦ καὶ περιορῶ ντας, οὐ κ ἐ φεί δετο λέ γειν“ τί, ὦ μακά ριοι, κοπιᾶ τε, πολλά κις ὑ πὸ τῶ ν αὐ τῶ ν εὖ πά σχοντες;'” καὶ ἔ τι“ χειμαζό μενοι μὲ ν ὥ σπερ ὑ πὸ δέ νδρον ὑ ποφεύ γετε, γενομέ νης δ' εὐ δί ας τί λλετε παρεξιό ντες.”

οὗ τοι μὲ ν οὖ ν ἄ λλως ἀ δικού μενοι τῶ ν κατωρθωμέ νων ἐ μέ μνηντο πρὸ ς τοὺ ς ἀ γνωμονοῦ ντας. ὁ δ' ἐ π' αὐ τοῖ ς ψεγό μενος οἷ ς κατώ ρθωκε παντά πασι συγγνωστό ς ἐ στι καὶ ἄ μεμπτος, ἐ γκωμιά ζων τὰ πεπραγμέ να: δοκεῖ γὰ ρ οὐ κ ὀ νειδί ζειν ἀ λλ' ἀ πολογεῖ σθαι. τοῦ το γοῦ ν λαμπρὰ ν τῷ Δημοσθέ νει παρρησί αν ἐ δί δου καὶ τὸ ν κό ρον ἀ φῄ ρει τῶ ν ἐ παί νων, οἷ ς παρὰ πά ντα τὸ ν λό γον ὁ μοῦ τι τὸ ν ὑ πὲ ρ τοῦ στεφά νου κέ χρηται, σεμνυνό μενος οἷ ς ἐ νεκαλεῖ το περὶ τοῦ πολέ μου πρεσβεύ μασι καὶ ψηφί σμασιν.

οὐ πό ρρω δὲ τού του τεταγμέ νον ἔ χει τινὰ χά ριν τὸ τῆ ς ἀ ντιθέ σεως, ὅ ταν, ἐ φ' ᾧ τις ἐ γκαλεῖ ται, τού του τοὐ ναντί ον αἰ σχρὸ ν ἀ ποδεικνύ ῃ καὶ φαῦ λον. ὡ ς ὁ Λυκοῦ ργος ἐ ν̓ Αθή ναις ἐ πὶ τῷ πεπεικέ ναι τὸ ν συκοφά ντην ἀ ργυρί ου λοιδορού μενος,“ εἶ τ'” ἔ φη“ ποῖ ό ς τις ὑ μῖ ν δοκῶ εἶ ναι πολί της, ὃ ς τοσοῦ τον χρό νον τὰ δημό σια πρά ττων παρ' ὑ μῖ ν, διδοὺ ς μᾶ λλον ἀ δί κως ἢ λαμβά νων εἴ λημμαι;'” καὶ ὁ Κικέ ρων, τοῦ Μετέ λλου πρὸ ς αὐ τὸ ν εἰ πό ντος ὅ τι πλεί ονας ἀ νῄ ρηκε καταμαρτυρή σας ἢ συνηγορή σας σέ σωκε,“ τί ς δ'” εἶ πεν οὔ“ φησιν ἐ ν ἐ μοὶ πλέ ον εἶ ναι πί στεως ἢ δεινό τητος;'” καὶ τὰ Δημοσθέ νους τοιαῦ τα τί ς“ δ' οὐ κ ἂ ν ἀ πέ κτεινέ με δικαί ως, εἴ τι τῶ ν τῇ πό λει καλῶ ν ὑ παρχό ντων λό γῳ μό νον αἰ σχύ νειν ἐ πεχεί ρησα;'” καὶ“ τί ἂ ν οἴ εσθε λέ γειν τοὺ ς μιαροὺ ς τού τους ἀ νθρώ πους, εἰ τό τ' ἐ μοῦ περὶ τού των ἀ κριβολογουμέ νου ἀ πῆ λθον αἱ πό λεις.;'” καὶ ὅ λως ὁ περὶ τοῦ στεφά νου λό γος εὐ φυέ στατα ταῖ ς ἀ ντιθέ σεσι καὶ λύ σεσι τῶ ν αἰ τιῶ ν ἐ πεισά γει τοὺ ς ἐ παί νους.

οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καὶ τοῦ το χρή σιμό ν ἐ στιν ἐ ν ἐ κεί νῳ τῷ λό γῳ καταμαθεῖ ν, ὅ τι μιγνύ ων ἐ μμελέ στατα τῷ περὶ αὑ τοῦ λό γῳ τὸ ν περὶ τῶ ν ἀ κουό ντων ἔ παινον ἀ νεπί φθονον ἐ ποί ει καὶ ἀ φί λαυτον: οἵ ους μὲ ν Εὐ βοεῦ σιν οἱ̓ Αθηναῖ οι παρέ σχον αὑ τοὺ ς οἵ ους δὲ Θηβαί οις, ὅ σα δὲ Βυζαντί ους ἀ γαθὰ καὶ Χερρονησί τας ἐ ποί ησαν: αὑ τῷ δὲ τῆ ς διακονί ας μετεῖ ναι φά σκων. λανθά νει γὰ ρ οὕ τω τὸ ν ἀ κροατὴ ν τοῖ ς ἰ δί οις ἐ παί νοις συνυποδυό μενος ὃ ς τοῦ ὑ πὲ ρ αὑ τοῦ λεγομέ νοις ἥ δεται καὶ χά ριν μὲ ν ἐ φ' οἶ ς κατώ ρθωσεν ἔ χει, τῷ δὲ χαί ρειν εὐ θὺ ς ἕ πεται τὸ θαυμά ζειν καὶ ἀ γαπᾶ ν δι' ὃ ν κατώ ρθωσεν. ὅ θεν καὶ̓ Επαμεινώ νδας, Μενεκλεί δου ποτὲ χλευά ζοντος αὐ τὸ ν ὡ ς μεῖ ζον τοῦ̓ Αγαμέ μνονος φρονοῦ ντα,“ δι' ὑ μᾶ ς γ'” εἶ πεν“ ὦ ἄ νδρες Θηβαῖ οι, μεθ' ὧ ν μό νον ἐ ν ἡ μέ ρᾳ μιᾷ κατέ λυσα τὴ ν Λακεδαιμονί ων ἀ ρχή ν.”

ἐ πεὶ δὲ τῷ μὲ ν ἑ αυτὸ ν ἐ παινοῦ ντι πολεμοῦ σιν οἱ πολλοὶ σφό δρα καὶ ἄ χθονται, τῷ δ' ἑ τέ ρους οὐ χ ὁ μοί ως, ἀ λλὰ καὶ χαί ρουσι πολλά κις καὶ συνεπιμαρτυροῦ σι προθύ μως: εἰ ώ θασιν ἔ νιοι τοὺ ς ταὐ τὰ προαιρουμέ νους καὶ πρά ττοντας αὐ τοῖ ς καὶ ὅ λως ὁ μοιοτρό πους, ἐ παινοῦ ντες ἐ ν καιρῷ συνοικειοῦ ν καὶ συνεπιστρέ φειν πρὸ ς ἑ αυτοὺ ς τὸ ν ἀ κροατή ν: ἐ πιγιγνώ σκει γὰ ρ εὐ θὺ ς ἐ ν τῷ λέ γοντι, κἂ ν περὶ ἄ λλου λέ γηται, τὴ ν ὁ μοιό τητα τὴ ν ἀ ρετῆ ς τῶ ν αὐ τῶ ν ἀ ξί αν ἐ παί νων οὖ σαν. ὡ ς γὰ ρ ὁ λοιδορῶ ν ἕ τερον ἐ φ' οἷ ς αὐ τὸ ς ἔ νοχό ς ἐ στιν, λανθά νει λοιδορῶ ν μᾶ λλον ἑ αυτὸ ν ἢ ἐ κεῖ νον, οὕ τως οἱ ἀ γαθοὶ τοὺ ς ἀ γαθοὺ ς τιμῶ ντες ἀ ναμιμνή σκουσιν αὑ τῶ ν τοὺ ς συνειδό τας: ὥ στ' εὐ θὺ ς ἐ πιφωνεῖ ν“ σὺ γὰ ρ οὐ τοιοῦ τος;'”̓ Αλέ ξανδρος μὲ ν οὖ ν̔ Ηρακλέ α τιμῶ ν καὶ πά λιν̓ Αλέ ξανδρον̓ Ανδρό κοττος, ἑ αυτοὺ ς; εἰ ς τὸ τιμᾶ σθαι προῆ γον ἀ πὸ τῶ ν ὁ μοί ων. Διονύ σιος δὲ τὸ ν Γέ λωνα διασύ ρων καὶ γέ λωτα τῆ ς Σικελί ας ἀ ποκαλῶ ν, ἐ λά νθανεν ὑ πὸ φθό νου καθαιρῶ ν τὸ μέ γεθος καὶ τὸ ἀ ξί ωμα τῆ ς περὶ αὑ τὸ ν δυνά μεως.

ταῦ τα μὲ ν οὖ ν καὶ ἄ λλως ἐ πί στασθαι καὶ παραφυλά ττειν τῷ πολιτικῷ προσή κει. τοὺ ς δ' ἀ ναγκασθέ ντας ἐ παινεῖ ν αὑ τοὺ ς ἐ λαφροτέ ρους παρέ χει καὶ τὸ μὴ πά ντα προσποιεῖ ν ἑ αυτοῖ ς, ἀ λλ' ὥ σπερ φορτί ου τῆ ς δό ξης τὸ μὲ ν εἰ ς τὴ ν τύ χην τὸ δ' εἰ ς τὸ ν θεὸ ν ἀ ποτί θεσθαι. διὸ καλῶ ς μὲ ν ὁ̓ Αχιλλεύ ς ἐ πεὶ δὴ τό νδ' ἄ νδρα θεοὶ δαμά σασθαι ἔ δωκαν καλῶ ς δὲ Τιμολέ ων, ἐ ν Συρακού σαις Αὐ τοματί ας βωμὸ ν ἱ δρυσά μενος ἐ πὶ ταῖ ς πρά ξεσι καὶ τὴ ν οἰ κί αν“ ἀ γαθῷ δαί μονι” καθιερώ σας: ἄ ριστα δὲ Πύ θων ὁ Αἴ νιος, ἐ πειδὴ Κό τυν ἀ ποκτεί νας ἧ κεν εἰ ς̓ Αθή νας καὶ τῶ ν δημαγωγῶ ν διαμιλλωμέ νων τοῖ ς ἐ γκωμί οις αὐ τοῦ πρὸ ς τὸ ν δῆ μον ᾔ σθετο βασκαί νοντας ἐ νί ους καὶ βαρυνομέ νους, παρελθώ ν“ ταῦ τ'” εἶ πεν“ ἄ νδρες̓ Αθηναῖ οι, θεό ς τις ἔ πραξεν, ἡ μεῖ ς δὲ τὰ ς χεῖ ρας ἐ χρή σαμεν” ἀ φῄ ρει δὲ καὶ Σύ λλας τὸ ν φθό νον ἀ εὶ τὴ ν Τύ χην ἐ παινῶ ν, καὶ τέ λος̓ Επαφρό διτον ἑ αυτὸ ν προσανηγό ρευσε. μᾶ λλον γὰ ρ εὐ τυχί ας ἢ ἀ ρετῆ ς ἡ ττᾶ σθαι βού λονται τὸ μὲ ν ἀ λλό τριον ἀ γαθὸ ν ἡ γού μενοι, τὸ δ' οἰ κεῖ ον ἔ λλειμμα καὶ παρ' αὑ τοὺ ς γενό μενον. οὐ χ ἥ κιστα γοῦ ν λέ γουσιν ἀ ρέ σαι Λοκροῖ ς τὴ ν Ζαλεύ κου νομοθεσί αν, ὅ τι τὴ ν̓ Αθηνᾶ ν ἔ φασκεν αὑ τῷ φοιτῶ σαν εἰ ς ὄ ψιν ἑ κά στοτε τοὺ ς νό μους ὑ φηγεῖ σθαι καὶ διδά σκειν αὑ τοῦ δὲ μηδὲ ν εἶ ναι διανό ημα μηδὲ βού λευμα τῶ ν εἰ σφερομέ νων.

ἀ λλὰ ταῦ τα μὲ ν ἴ σως πρὸ ς τοὺ ς παντά πασι χαλεποὺ ς καὶ βασκά νους ἀ νά γκη τὰ φά ρμακα καὶ τὰ παρηγορή ματα μηχανᾶ σθαι: πρὸ ς δὲ τοὺ ς μετρί ους οὐ κ ἄ τοπό ν ἐ στι χρῆ σθαι καὶ ταῖ ς ἐ πανορθώ σεσι τῶ ν ἐ παί νων: εἴ τις ὡ ς λό γιον ἢ πλού σιον ἢ δυνατὸ ν ἐ παινοί η, κελεύ οντα μὴ ταῦ τα περὶ αὐ τοῦ λέ γειν, ἀ λλὰ μᾶ λλον, εἰ χρηστὸ ς καὶ ἀ βλαβὴ ς καὶ ὠ φέ λιμος, οὐ γὰ ρ εἰ σφέ ρει τὸ ν ἔ παινον ὁ τοῦ το ποιῶ ν ἀ λλὰ μετατί θησιν οὐ δὲ χαί ρειν δοκεῖ τοῖ ς ἐ γκωμιά ζουσιν αὐ τὸ ν ἀ λλὰ μᾶ λλον, ὅ τι μὴ προσηκό ντως μηδ' ἐ φ' οἷ ς δεῖ, δυσχεραί νειν καὶ ἀ ποκρύ πτειν τὰ φαυλό τερα τοῖ ς βελτί οσιν, οὐ κ ἐ παινεῖ σθαι βουλό μενος ἀ λλ' ἐ παινεῖ ν ὡ ς χρὴ διδά σκων. τὸ γά ρ“ οὐ λί θοις ἐ τεί χισα τὴ ν πό λιν οὐ δὲ πλί νθοις ἐ γώ ἀ λλ' ἐ ὰ ν τὸ ν ἐ μὸ ν τειχισμὸ ν βού λῃ σκοπεῖ ν, εὑ ρή σεις καὶ ὅ πλα καὶ ἵ ππους καὶ συμμά χους” τοιού του τινὸ ς ἔ οικεν ἅ πτεσθαι. καὶ τὸ τοῦ Περικλέ ους ἔ τι μᾶ λλον: ὀ λοφυρό μενοι γά ρ, ὡ ς ἔ οικεν, ἤ δη καταστρέ φοντος αὐ τοῦ, καὶ δυσφοροῦ ντες οἱ ἐ πιτή δειοι τῶ ν στρατηγιῶ ν ἐ μέ μνηντο καὶ τῆ ς δυνά μεως, καὶ ὅ σα δὴ τρό παια καὶ νί κας καὶ πό λεις̓ Αθηναί οις κτησά μενος ἀ πολέ λοιπεν ὁ δὲ μικρὸ ν ἐ παναστὰ ς ἐ μέ μψατ' αὐ τού ς, ὡ ς κοινὰ πολλῶ ν καὶ τῆ ς τύ χης ἔ νια μᾶ λλον τῆ ἀ ρετῆ ς ἐ γκώ μια λέ γοντας: τὸ δὲ κά λλιστον καὶ μέ γιστον καὶ ἴ διον αὐ τοῦ παραλεί ποντας, ὅ τι δι' αὐ τὸ ν οὐ δεὶ ς̓ Αθηναί ων μέ λαν ἱ μά τιον ἀ νεί ληφε. τοῦ το δὴ τὸ παρά δειγμα καὶ ῥ ή τορι δί δωσιν, ἄ νπερ ᾖ χρηστό ς, ἐ παινουμέ νῳ περὶ λό γου δεινό τητα, μεταθεῖ ναι τὸ ν ἔ παινον ἐ πὶ τὸ ν βί ον καὶ τὸ ἦ θος: καὶ στρατηγῷ θαυμαζομέ νῳ δι' ἐ μπειρί αν πολεμικὴ ν ἢ εὐ τυχί αν, περὶ πραό τητό ς τε καὶ δικαιοσύ νης αὐ τοῦ παρρησιά σασθαι καὶ τοὐ ναντί ον αὖ πά λιν, ὑ περφυῶ ν τινων λεγομέ νων ἐ παί νων, οἷ α πολλοὶ κολακεύ οντες ἐ πί φθονα λέ γουσιν, εἰ πεῖ ν οὔ τί ς τοι θεό ς εἰ μι: τί μ' ἀ θανά τοισιν ἐ ί σκεις; ἀ λλ' εἴ με γινώ σκεις ἀ ληθῶ ς, ἐ παί νει τὸ ἀ δωροδό κητον ἢ τὸ σῶ φρον ἢ τὸ εὔ γνωμον ἢ τὸ φιλά νθρωπον. ὁ γὰ ρ φθό νος οὐ κ ἀ ηδῶ ς τῷ τὰ μεί ζονα παραιτουμέ νῳ τὰ μετριώ τερα δί δωσι, καὶ τἀ ληθὲ ς ἐ γκώ μιον οὐ κ ἀ φαιρεῖ ται τῶ ν τὰ ψευδῆ καὶ κενὰ μὴ προσδεχομέ νων. διὸ καὶ τῶ ν βασιλέ ων τοὺ ς μὴ θεοὺ ς μηδὲ παῖ δας θεῶ ν ἀ ναγορεύ εσθαι θέ λοντας ἀ λλὰ Φιλαδέ λφους ἢ φιλομή τορας ἢ Εὐ εργέ τας ἢ Θεοφιλεῖ ς, οὐ κ ἤ χθοντο ταῖ ς καλαῖ ς μὲ ν ἀ νθρωπικαῖ ς δὲ ταύ ταις προσηγορί αις τιμῶ ντες. ὥ σπερ αὖ καὶ τῶ ν γραφό ντων καὶ λεγό ντων βαρυνό μενοι τοὺ ς τὸ τῆ ς σοφί ας ἐ πιγραφομέ νους ὄ νομα, χαί ρουσι τοῖ ς φιλοσοφεῖ ν ἢ προκό πτειν ἤ τι τοιοῦ το περὶ αὑ τῶ ν ἀ νεπί φθονον καὶ μέ τριον λέ γουσιν. οἱ δὲ ῥ ή τορες καὶ σοφισταὶ τὸ“ θεί ως” καὶ τὸ“ δαιμονί ως” καὶ τὸ“ μεγά λως” ἐ ν ταῖ ς ἐ πιδεί ξεσι προσδεχό μενοι, καὶ τὸ“ μετρί ως” καὶ τὸ“ ἀ νθρωπί νως” προσαπολλύ ουσι.

καὶ μὴ ν ὥ σπερ οἱ τοὺ ς ὀ φθαλμιῶ ντας ἐ νοχλεῖ ν φυλαττό μενοι τοῖ ς ἄ γαν λαμπροῖ ς σκιά ν τινα παραμιγνύ ουσιν, οὕ τως ἔ νιοι τοὺ ς αὑ τῶ ν ἐ παί νους μὴ παντελῶ ς λαμπροὺ ς μηδ' ἀ κρά τους προσφέ ροντες, ἀ λλά τινας ἐ λλεί ψεις ἢ ἀ ποτεύ ξεις ἢ ἁ μαρτί ας ἐ λαφρὰ ς ἐ μβά λλοντες, ἀ φαιροῦ σι τὸ ἐ παχθὲ ς αὐ τῶ ν καὶ νεμεσητό ν: ὥ σπερ ὁ̓ Επειό ς, οὐ μέ τρια περὶ τῆ ς πυκτικῆ ς εἰ πὼ ν καὶ θρασυνά μενος ὡ ς' ἀ ντικρὺ χρό α τε ῥ ηξει σύ ν τ' ὀ στέ" ἀ ρά ξει.'' ἧ οὐ χ ἅ λις̔ φησί ν̓ ὅ ττι μά χης ἐ πιδεύ ομαι;' ἀ λλ' οὗ τος μὲ ν ἴ σως γελοῖ ος, ἀ θλητικὴ ν ἀ λαζονεί αν δειλί ας καὶ ἀ νανδρί ας ἐ ξομολογή σει παραμυθού μενος ἐ μμελὴ ς δὲ καὶ χαρί εις ὁ λή θην τινὰ καθ' αὑ τοῦ λέ γων ἢ ἄ γνοιαν ἢ φιλοτιμί αν, ἢ πρό ς τινα μαθή ματα καὶ λό γων ἀ κρό ασιν ὀ λιγωρί αν ὡ ς ὁ̓ Οδυσσεὺ ς αὐ τὰ ρ ἐ μὸ ν κῆ ρ ἤ θελ' ἀ κουέ μεναι, λῦ σαι δ' ἐ κέ λευον ἑ ταί ρους ὀ φρύ σι νευστά ζων. καὶ πά λιν ἀ λλ' ἐ γὼ οὐ πιθό μην ἦ τ' ἂ ν πολὺ κέ ρδιον ἦ εν, ὄ φρ' αὐ τό ν τε ἴ δοιμι, καὶ εἴ μοι ξεί νια δοί η. καὶ ὅ λως ὅ σαι μὴ παντά πασιν αἰ σχραὶ μηδ' ἀ γεννεῖ ς: ἁ μαρτί αι, παρατιθέ μεναι τοῖ ς ἐ παί νοις τὸ ν φθό νον ἀ φαιροῦ σι. πολλοὶ δὲ καὶ πενί ας καὶ ἀ πορί ας καὶ νὴ Δί α δυσγενεί ας ἐ ξομολό γησιν ἔ στιν ὅ τε τοῖ ς ἐ γκωμί οις παρεμβά λλοντες, ἀ μβλυτέ ρῳ τῷ φθό νῳ χρῶ νται: καθά πεῤ Αγαθοκλῆ ς χρυσᾶ ποτή ρια καὶ τορευτὰ τοῖ ς νέ οις προπί νων ἐ κέ λευσε καὶ κεραμεᾶ κομισθῆ ναι καὶ“ τοιοῦ τό ν ἐ στιν” ἔ φη“ τὸ ἐ νδελεχὲ ς καὶ φιλό πονον καὶ ἀ νδρεῖ ον: ἡ μεῖ ς πά λαι ταῦ τα, νῦ ν δ' ἐ κεῖ να ποιοῦ μεν” ἐ δό κει γὰ ρ ἐ ν κεραμεί ῳ τεθρά φθαι διὰ δυσγέ νειαν καὶ πενί αν ὁ̓ Αγαθοκλῆ ς, εἶ τα συμπά σης ὀ λί γου δεῖ ν ἐ βασί λευσε Σικελί ας.

καὶ ταῦ τα μὲ ν ἔ ξωθεν ἔ στιν ἐ πεισά γεσθαι φά ρμακα τῆ ς περιαυτολογί ας. ἕ τερα δ' αὐ τοῖ ς τρό πον τινὰ τοῖ ς ἐ παινουμέ νοις ἔ νεστιν: οἷ ς καὶ Κά των ἐ χρῆ το φθονεῖ σθαι λέ γων, ὅ τι τῶ ν ἰ δί ων ἀ μελεῖ καὶ τὰ ς νύ κτας ἀ γρυπνεῖ διὰ τὴ ν πατρί δα καὶ τὸ πῶ ς δ' ἂ ν φρονοί ην, ᾧ παρῆ ν ἀ πραγμό νως ἐ ν τοῖ σι πολλοῖ ς ἠ ριθμημέ νῳ στρατοῦ ἴ σον μετασχεῖ ν τῷ σοφωτά τῳ τύ χης. καὶ τὸ ὀ κνῶ ν δὲ μό χθων τῶ ν πρὶ ν ἐ κχέ αι χά ριν, καὶ τοὺ ς παρό ντας οὐ κ ἀ πωθοῦ μαι πό νους. ὡ ς γὰ ρ οἰ κί αν καὶ χωρί ον, οὕ τω καὶ δό ξαν οἱ πολλοὶ καὶ ἀ ρετὴ ν τοῖ ς προῖ κα καὶ ῥ ᾳ δί ως ἔ χειν δοκοῦ σιν οὐ τοῖ ς πριαμέ νοις πό νων πολλῶ ν καὶ κινδύ νων φθονοῦ σιν.

ἐ πεὶ δ' οὐ μό νον ἀ λύ πως καὶ ἀ νεπιφθό νως ἀ λλὰ καὶ χρησί μως καὶ ὠ φελί μως προσοιστέ ον ἐ στὶ τοὺ ς ἐ παί νους, ἵ να μὴ τοῦ το πρά ττειν ἀ λλ' ἕ τερὸ ν τι διὰ τού του δοκῶ μεν: ὅ ρα πρῶ τον, εἰ προτροπῆ ς ἕ νεκα καὶ ζή λου καὶ φιλοτιμί ας τῶ ν ἀ κουό ντων αὑ τὸ ν ἄ ν τις ἐ παινέ σειεν. ὥ σπερ ὁ Νέ στωρ τὰ ς ἑ αυτοῦ διηγού μενος ἀ ριστεί ας καὶ μά χας τό ν τε Πά τροκλον παρώ ρμησε καὶ τοὺ ς ἐ ννέ α πρὸ ς τὴ ν μονομαχί αν ἀ νέ στησεν. ἡ γὰ ρ ἔ ργον ὁ μοῦ: καὶ λό γον ἔ χουσα προτροπὴ καὶ παρά δειγμα καὶ ζῆ λον οἰ κεῖ ον ἔ μψυχό ς ἐ στι καὶ κινεῖ καὶ παροξύ νει, καὶ μεθ' ὁ ρμῆ ς καὶ προαιρέ σεως ἐ λπί δας ὡ ς ἐ φικτῶ ν καὶ οὐ κ ἀ δυνά των παρί στησι. διὸ καὶ τῶ ν ἐ ν Λακεδαί μονι χορῶ ν ᾄ δουσιν οἱ μὲ ν τῶ ν γερό ντων ἄ μμες ποτ' ἦ μες ἄ λκιμοι νεανί αι οἱ δὲ τῶ ν παί δων ἄ μμες δὲ γ' ἐ σσό μεθα πολλῷ κά ρρονες οἱ δὲ τῶ ν νεανί σκων ἄ μμες δὲ γ' εἰ μέ ς αἰ δὲ λῇ ς, αὐ γά σδεο: καλῶ ς καὶ πολιτικῶ ς τοῦ νομοθέ του τὰ πλησί ον καὶ οἰ κεῖ α παραδεί γματα τοῖ ς νέ οις δι' αὐ τῶ ν τῶ ν εἰ ργασμέ νων ἐ πιθέ ντος.

οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καὶ καταπλή ξεως ἐ νιαχοῦ καὶ συστολῆ ς ἕ νεκα καὶ τοῦ ταπεινῶ σαι καὶ λαβεῖ ν ὑ ποχεί ριον τὸ ν αὐ θά δη καὶ ἰ ταμὸ ν οὐ χεῖ ρό ν ἐ στι κομπά σαι τι περὶ αὑ τοῦ καὶ μεγαληγορῆ σαι. καθά περ αὖ πά λιν ὁ Νέ στωρ ἤ δη γά ρ ποτ' ἐ γὼ καὶ ἀ ρεί οσιν ἠ έ περ ὑ μῖ ν ἀ νδρά σιν ὡ μί λησα, καὶ οὒ ποτὲ μ' οἵ γ' ἀ θέ ριζον. οὕ τω δὴ καὶ πρὸ ς̓ Αλέ ξανδρον̓ Αριστοτέ λης οὐ μό νον ἔ φη τοῖ ς πολλῶ ν κρατοῦ σιν ἐ ξεῖ ναι μέ γα φρονεῖ ν, ἀ λλὰ καὶ τοῖ ς περὶ θεῶ ν δό ξας ἀ ληθεῖ ς ἔ χουσι. χρή σιμα δὲ καὶ πρὸ ς πολεμί ους καὶ πρὸ ς ἐ χθροὺ ς τὰ τοιαῦ τα δυστή νων δέ τε παῖ δες ἐ μῷ μέ νει ἀ ντιό ωσι. καὶ περὶ τοῦ Περσῶ ν βασιλέ ως μεγά λου καλουμέ νου ὁ̓ Αγησί λαος“ τί δ' ἐ μοῦ γε μεί ζων ἐ κεῖ νος, εἰ μὴ καὶ δικαιό τερος;'” καὶ πρὸ ς τοὺ ς Λακεδαιμονί ους τῶ ν Θηβαί ων κατηγοροῦ ντας ὁ̓ Επαμεινώ νδας“ ἡ μεῖ ς μὲ ν γ' ὑ μᾶ ς βραχυλογοῦ ντας ἐ παύ σαμεν” ἀ λλὰ ταῦ τα μὲ ν πρὸ ς ἐ χθροὺ ς καὶ πολεμί ους: τῶ ν δὲ φί λων καὶ πολιτῶ ν οὐ μό νον ἔ στι τοὺ ς θρασυνομέ νους καταστορέ σαι καὶ ποιῆ σαι ταπεινοτέ ρους, ἀ λλὰ καὶ τοὺ ς περιφό βους καὶ καταπλῆ γας ἐ ξᾶ ραι πά λιν καὶ παρορμῆ σαι, χρησά μενον ἐ ν δέ οντι μεγαλαυχί ᾳ. καὶ γὰ ρ ὁ Κῦ ρος παρὰ τὰ δεινὰ καὶ τὰ ς μά χας“ ἐ μεγαληγό ρει ἄ λλοτε δ' οὐ μεγαλή γορος ἦ ν.” καὶ̓ Αντί γονος ὁ δεύ τερος τἄ λλα μὲ ν ἦ ν ἄ τυφος καὶ μέ τριος, ἐ ν δὲ τῇ περὶ Κῶ ν ναυμαχί ᾳ τῶ ν φί λων τινὸ ς εἰ πό ντος“ οὐ χ ὁ ρᾷ ς, ὅ σῳ πλεί ους εἰ σὶ ν αἱ πολέ μιαι νῆ ες;'” ἐ μὲ“ δὲ γ' αὐ τό ν” εἶ πε πρὸ ς“ πό σας ἀ ντιτά ττετε;'” καὶ τοῦ το δ' ἔ οικε συνιδεῖ ν̔́ Ομηρος: τὸ ν γὰ ῤ Οδυσσέ α πεποί ηκεν, ἀ ποδειλιώ ντων τῶ ν ἑ ταί ρων πρὸ ς τὸ ν ψό φον καὶ κλύ δωνα τὸ ν περὶ τὴ ν Χά ρυβδιν, ἀ ναμιμνή σκοντα τῆ ς αὑ τοῦ δεινό τητος καὶ ἀ νδρεί ας: οὐ μὲ ν δὴ τό δε μεῖ ζον ἔ πι κακό ν, ἢ ὅ τε Κύ κλωψ εἴ λει ἐ νὶ σπῆ ι γλαφυρῷ κρατερῇ γε βί ῃ φι ἀ λλὰ καὶ ἔ νθεν ἐ μῇ ἀ ρετῇ βουλῇ τε νό ῳ τε ἐ κφύ γομεν. οὐ γά ρ ἐ στι δημαγωγοῦ ντος οὐ δὲ σοφιστιῶ ντος ὁ τοιοῦ τος ἔ παινος οὐ δὲ κρό τον οὐ δὲ ποππυσμὸ ν αἰ τοῦ ντος, ἀ λλὰ τὴ ν ἀ ρετὴ ν καὶ τὴ ν ἐ πιστή μην ἐ νέ χυρον τοῦ θαρρεῖ ν τοῖ ς φί λοις διδό ντος. μέ γα γὰ ρ ἐ ν καιροῖ ς ἐ πισφαλέ σι πρὸ ς σωτηρί αν δό ξα καὶ πί στις ἀ νδρὸ ς ἡ γεμονικὴ ν ἐ μπειρί αν καὶ δύ ναμιν ἔ χοντος:

ὅ τι μὲ ν οὖ ν τὸ πρὸ ς ἔ παινον ἀ λλό τριον καὶ δό ξαν ἀ ντιπαραβά λλειν ἑ αυτὸ ν ἥ κιστα πολιτικό ν, εἴ ρηται πρό τερον: οὐ μὴ ν ἀ λλ' ὅ που βλά πτει καὶ διαφθεί ρει ζῆ λον ἐ μποιῶ ν πρὸ ς τὰ φαῦ λα καὶ προαί ρεσιν πονηρὰ ν ἐ ν πρά γμασι μεγά λοις ἡ μαρτημέ νος ἔ παινος, οὐ κ ἄ χρηστό ν ἐ στιν ἐ κκροῦ σαι μᾶ λλον δ' ἀ ποστρέ ψαι τὸ ν ἀ κροατὴ ν ἐ πὶ τὰ κρεί ττω, τὴ ν διαφορὰ ν ἐ νδεικνύ μενον. ἀ γαπή σειε γὰ ρ ἄ ν τις οἶ μαι λοιδορουμέ νης κακί ας καὶ ψεγομέ νης ἐ θέ λοντας ἀ πέ χεσθαι τοὺ ς πολλοὺ ς ὁ ρῶ ν: εἰ δὲ προσλά βοι δό ξαν ἡ κακί α, καὶ τῷ καθ' ἡ δονὰ ς αὐ τῆ ς καὶ πλεονεξί ας ἄ γοντι προσγέ νοιτο τιμὴ καὶ τὸ εὐ δοκιμεῖ ν, οὐ κ ἔ στιν οὕ τως εὐ τυχὴ ς οὐ δ' ἰ σχυρὰ φύ σις, ἧ ς οὐ κ ἂ ν κρατή σειε. διὸ δεῖ μὴ τοῖ ς τῶ ν ἀ νθρώ πων ἐ παί νοις, ἀ λλὰ τοῖ ς τῶ ν πραγμά των, ἂ ν ᾖ φαῦ λα, πολεμεῖ ν τὸ ν πολιτικό ν: οὗ τοι γὰ ρ διαστρέ φουσι καὶ τού τοις τὸ μιμεῖ σθαι τὰ αἰ σχρὰ καὶ ζηλοῦ ν ὡ ς καλὰ συνεισέ ρχεται. μά λιστα δ' ἐ ξελέ γχονται τοῖ ς ἀ ληθινοῖ ς παρατιθεμέ νοις: οἷ ον ὁ τῶ ν τραγῳ διῶ ν ὑ ποκριτὴ ς Θεό δωρος εἰ πεῖ ν ποτε πρὸ ς τὸ ν κωμικὸ ν λέ γεται Σά τυρον, ὡ ς οὐ θαυμαστό ν ἐ στι, τὸ γελᾶ ν ποιεῖ ν τοὺ ς θεατὰ ς ἀ λλὰ τὸ δακρύ ειν καὶ κλαί ειν. ἄ μεινον δ' ἂ ν οἶ μαι πρὸ ς τοῦ τον αὐ τὸ ν εἴ ποι φιλό σοφος ἀ νή ρ“ ἀ λλ' οὐ τὸ ποιεῖ ν, ὦ βέ λτιστε, κλαί ειν καὶ δακρύ ειν, τὸ δὲ παύ ειν λυπουμέ νους καὶ κλαί οντας σεμνό ν ἐ στιν.” ἐ παινῶ ν γὰ ρ ἑ αυτὸ ν ὠ φελεῖ τὸ ν ἀ κού οντα καὶ μετατί θησι τὴ ν κρί σιν. οὕ τω καὶ ὁ Ζή νων πρὸ ς τὸ πλῆ θος τῶ ν Θεοφρά στου μαθητῶ ν“ ὁ κεί νου χορό ς” ἔ φη“ μεί ζων, οὑ μὸ ς δὲ συμφωνό τερος.” καὶ ὁ Φωκί ων, ἔ τι τοῦ Λεωσθέ νους εὐ ημεροῦ ντος, ὑ πὸ τῶ ν ῥ ητό ρων ἐ ρωτώ μενος τί τὴ ν πό λιν αὐ τὸ ς ἀ γαθὸ ν πεποί ηκεν,“ οὐ δέ ν” εἶ πεν“ ἀ λλ' ἢ ὑ μᾶ ς, ἐ μοῦ στρατηγοῦ ντος, ἐ πιτά φιον λό γον μὴ εἰ πεῖ ν ἀ λλὰ πά ντας ἐ ν τοῖ ς πατρῴ οις μνή μασι θά πτεσθαι τοὺ ς ἀ ποθνῄ σκοντας.” πά νυ δὲ χαριέ ντως καὶ ὁ Κρά της πρὸ ς τὸ ταῦ τ' ἔ χω, ὅ σς' ἔ φαγον καὶ ἐ φύ βρισα ἠ δὲ μετ' ἔ ρωτος τέ ρφθην: ἀ ντέ γραψε τὸ ταῦ τ' ἔ χω, ὅ σς' ἔ μαθον καὶ ἐ φρό ντισα καὶ μετὰ Μουσῶ ν σέ μν' ἐ δά ην. καλὸ ς γὰ ρ ὁ τοιοῦ τος ἔ παινος καὶ ὠ φέ λιμος καὶ διδά σκων τὰ χρή σιμα καὶ τὰ συμφέ ροντα θαυμά ζειν καὶ ἀ γαπᾶ ν ἀ ντὶ τῶ ν κενῶ ν καὶ περιττῶ ν. διὸ τοῦ το μὲ ν συγκατατετά χθω τοῖ ς εἰ ρημέ νοις εἰ ς τὸ πρό βλημα.

λεί πεται ὁ ἡ μῖ ν, τοῦ λό γου τὸ ἐ φεξῆ ς ἀ παιτοῦ ντος καὶ παρακαλοῦ ντος, εἰ πεῖ ν ὅ πως ἂ ν ἕ καστος ἐ κφύ γοι τὸ ἐ παινεῖ ν ἀ καί ρως ἑ αυτό ν. μέ γα γὰ ρ ἡ περιαυτολογί α τὴ ν φιλαυτί αν ὁ ρμητή ριον ἔ χουσα, καὶ τοῖ ς πά νυ δοκοῦ σι μετρί ως ἔ χειν πρὸ ς δό ξαν ἐ μφύ εται πολλά κις ἐ πιτιθεμέ νη. καθά περ γὰ ρ τῶ ν ὑ γιεινῶ ν ἕ ν ἐ στι παραγγελμά των τὸ τὰ νοσώ δη χωρί α φυλά ττεσθαι παντά πασιν ἢ προσέ χειν μᾶ λλον αὑ τῷ γιγνό μενον ἐ ν αὐ τοῖ ς, οὕ τως ἔ χει τινὰ ς ἡ περιαυτολογί α καιροὺ ς; καὶ τό πους ὀ λισθηροὺ ς καὶ περιφέ ροντας εἰ ς αὐ τὴ ν ἐ κ πά σης προφά σεως. πρῶ τον μὲ ν γὰ ρ ἐ ν τοῖ ς ἀ λλοτρί οις ἐ παί νοις, ὥ σπερ εἴ ρηται, τὸ φιλό τιμον ἐ ξανθεῖ τὴ ν περιαυτολογί αν καί τις αὐ τὸ καταλαμβά νει δακνό μενον καὶ γαργαλιζό μενον οἷ ον ὑ πὸ κνησμοῦ δυσκαρτέ ρητος ἐ πιθυμί α καὶ ὁ ρμὴ πρὸ ς δό ξαν, ἄ λλως τε κἂ ν ἐ πὶ τοῖ ς ἴ σοις ἕ τερος ἢ τοῖ ς ἐ λά ττοσιν ἐ παινῆ ται. καθά περ γὰ ρ οἱ πεινῶ ντες ἑ τέ ρων ἐ σθιό ντων ἐ ν ὄ ψει μᾶ λλον ἐ ρεθί ζονται καὶ παροξύ νονται τὴ ν ὄ ρεξιν οὕ τως ὁ τῶ ν πλησί ον ἔ παινος ἐ κκά ει τῇ ζηλοτυπί ᾳ τοὺ ς πρὸ ς δό ξαν ἀ κρατῶ ς ἔ χοντας.

δεύ τερον αἱ τῶ ν εὐ τυχῶ ς καὶ κατὰ νοῦ ν πεπραγμέ νων διηγή σεις λανθά νουσι πολλοὺ ς εἰ ς μεγαλαυχί αν ὑ πὸ χαρᾶ ς ἐ κφέ ρουσαι καὶ κό μπον: ἐ μπεσό ντες γὰ ρ εἰ ς τὸ λέ γειν νί κας τινὰ ς ἑ αυτῶ ν ἢ κατορθώ σεις ἐ ν πολιτεύ μασιν ἢ παρ' ἡ γεμό σι πρά ξεις καὶ λό γους εὐ δοκιμή σαντας, οὐ κρατοῦ σιν οὐ δὲ μετριά ζουσιν. ᾧ γέ νει μά λιστα τῆ ς περιαυτολογί ας τὸ ναυτικὸ ν ἰ δεῖ ν ἔ στι καὶ στρατιωτικὸ ν ἁ λισκό μενον, συμβαί νει δὲ καὶ τοῖ ς ἐ κ πό των ἡ γεμονικῶ ν καὶ πραγμά των μεγά λων ἐ πανή κουσι τοῦ το πά σχειν ἐ πιεικῶ ς: μεμνημέ νοι γὰ ρ ἀ νδρῶ ν ἐ πιφανῶ ν καὶ βασιλικῶ ν συγκαταπλέ κουσι περὶ αὑ τῶ ν εὐ φημί ας τινὰ ς ὑ π' ἐ κεί νων εἰ ρημέ νας, καὶ νομί ζουσιν οὐ χ αὑ τοὺ ς ἐ παινεῖ ν ἀ λλ' ἑ τέ ρων ἐ παί νους διηγεῖ σθαι περὶ αὑ τῶ ν γενομέ νους. οἱ δ' ὅ λως οἴ ονται λανθά νειν τοὺ ς ἀ κού οντας, ὅ ταν βασιλέ ων καὶ αὐ τοκρατό ρων δεξιώ σεις καὶ προσαγορεύ σεις καὶ φιλοφροσύ νας ἀ παγγέ λλωσιν, ὡ ς οὐ χ αὑ τῶ ν ἐ παί νους ἀ ποδεί ξεις δὲ τῆ ς ἐ κεί νων ἐ πιεικεί ας καὶ φιλανθρωπί ας διεξιό ντες. ὅ θεν εὖ μά λα δεῖ προσέ χειν ἑ αυτοῖ ς περὶ τοὺ ς ἑ τέ ρων ἐ παί νους, ὅ πως καθαροὶ καὶ ἀ νύ ποπτοι φιλαυτί ας καὶ περιαυτολογί ας ὦ σι, καὶ μὴ δοκῶ μεν“ Πά τροκλον πρό φασιν” σφᾶ ς δ' αὐ τοὺ ς δι' ἐ κεί νων ἐ παινεῖ ν.

ἀ λλὰ μὴ ν καὶ τὸ περὶ τοὺ ς ψό γους καὶ τὰ ς καταιτιά σεις γέ νος ἐ πισφαλέ ς ἐ στι καὶ παρέ χον ἐ κτροπὰ ς τοῖ ς περὶ δό ξαν νοσοῦ σιν. ᾧ μά λιστα περιπί πτουσιν οἱ γέ ροντες, ὅ ταν εἰ ς τὸ νουθετεῖ ν ἑ τέ ρους καὶ κακί ζειν ἔ θη φαῦ λα καὶ πρά ξεις ἡ μαρτημέ νας προαχθῶ σι, μεγαλύ νοντες αὑ τοὺ ς ὡ ς περὶ ταὐ τὰ θαυμασί ους δή τινας γενομέ νους. τού τοις μὲ ν οὖ ν, ἂ ν μὴ μό νον ἔ χωσιν ἡ λικί αν ἀ λλὰ καὶ δό ξαν καὶ ἀ ρετή ν, δοτέ ον: οὐ γὰ ρ ἀ νωφελὲ ς, ἀ λλὰ μέ γα ζῆ λον ἐ μποιοῦ ν ἅ μα καὶ φιλοτιμί αν τινὰ τοῖ ς οὕ τω κολαζομέ νοις. οἱ δ' ἄ λλοι σφό δρα φυλά ττεσθαι καὶ δεδιέ ναι τὴ ν ἐ κτροπὴ ν ταύ την ὀ φεί λομεν. ἀ νιαροῦ γὰ ρ ὄ ντος ἄ λλως καὶ μό λις ἀ νεκτοῦ τοῦ τῶ ν πλησί ον ἐ λέ γχου καὶ δεομέ νου πολλῆ ς εὐ λαβεί ας, ὁ μιγνύ ων ἔ παινον ἴ διον ἀ λλοτρί ῳ ψό γῳ καὶ δι' ἀ δοξί ας ἑ τέ ρου δό ξαν αὑ τῷ θηρώ μενος,' ἐ παχθὴ ς παντά πασι καὶ φορτικὸ ς ἐ στιν, ὡ ς ἐ νευδοκιμεῖ ν ἀ σχημονοῦ σιν ἄ λλοις βουλό μενος.

ἔ τι τοί νυν τοῖ ς μὲ ν πρὸ ς τοὺ ς γέ λωτας εὐ καταφό ροις φύ σει καὶ προχεί ροις μά λιστα φεύ γειν προσή κει καὶ φυλά ττεσθαι τοὺ ς γαργαλισμοὺ ς καὶ τὰ ς ψηλαφή σεις, ἐ ν αἷ ς τὰ λειό τατα τοῦ σώ ματος ὀ λισθά νοντα καὶ συρρέ οντα κινεῖ καὶ συνεξορμᾷ τὸ πά θος: ὅ σοι δὲ πρὸ ς δό ξαν ἐ μπαθέ στερον ἐ ρρυή κασι, τού τοις ἄ ν τις οὐ χ ἥ κιστα παραινέ σειεν ἀ πέ χεσθαι τοῦ σφᾶ ς αὐ τοὺ ς ἐ παινεῖ ν, ὅ ταν ὑ π' ἄ λλων ἐ παινῶ νται. δεῖ γὰ ρ ἐ ρυθριᾶ ν ἐ παινού μενον οὐ κ ἀ περυθριᾶ ν, καὶ καταστέ λλειν τοὺ ς μέ γα τι περὶ αὑ τῶ ν λέ γοντας, οὐ κ ἐ λέ γχειν ὡ ς ἐ νδεέ στερον ἐ παινοῦ ντας: ὅ περ οἱ πολλοὶ ποιοῦ σιν, ὑ πομιμνή σκοντες αὐ τοὶ καὶ προσεμφοροῦ ντες ἄ λλας τινὰ ς πρά ξεις καὶ ἀ νδραγαθί ας, ἄ χρι ἂ ν τῷ περὶ αὑ τῶ ν καὶ τὸ ν παρ' ἑ τέ ρων ἔ παινον διαφθεί ρωσιν. ἔ νιοι μὲ ν οὖ ν κολακεύ οντες αὐ τοὺ ς ὥ σπερ γαργαλί ζουσι καὶ φυσῶ σιν: ἔ νιοι δὲ κακοή θως οἷ ό ν τι δέ λεαρ μικρὸ ν εὐ λογί ας ὑ ποβά λλοντες ἐ κκαλοῦ νται τὴ ν περιαυτολογί αν: οἱ δὲ προσπυνθά νονται καὶ διερωτῶ σιν, ὡ ς παρὰ τῷ Μενά νδρῳ τὸ ν στρατιώ την, ἵ να γελά σωσι,“ πρὸ ς τεῖ χος ἀ ναβαί νων.”“ ἐ γὼ μὲ ν δεικνύ ω”“ ἐ σπουδακώ ς, οἱ δὲ πά λιν ἐ πεμυκτή ρισαν.”

ἐ ν ἅ πασιν οὖ ν τού τοις εὐ λαβητέ ον ὡ ς ἔ νι μά λιστα, μή τε συνεκπί πτοντα τοῖ ς ἐ παί νοις μή τε ταῖ ς ἐ ρωτή σεσιν ἑ αυτὸ ν προϊ έ μενον. ἐ ντελεστά τη δὲ τού των εὐ λά βεια καὶ φυλακὴ τὸ προσέ χειν ἑ τέ ροις ἑ αυτοὺ ς ἐ παινοῦ σι καὶ μνημονεύ ειν, ὡ ς ἀ ηδὲ ς τὸ πρᾶ γμα καὶ λυπηρὸ ν ἅ πασι, καὶ λό γος ἄ λλος οὐ δεὶ ς οὕ τως ἐ παχθὴ ς οὐ δὲ βαρύ ς, οὐ δὲ γὰ ρ ἔ χοντες εἰ πεῖ ν ὅ τι πά σχομεν ἄ λλο κακὸ ν ὑ πὸ τῶ ν αὑ τοὺ ς ἐ παινού ντων, ὥ σπερ φύ σει βαρυνό μενοι τὸ πρᾶ γμα καὶ φεύ γοντες ἀ παλλαγῆ ναι καὶ ἀ ναπνεῦ σαι σπεύ δομεν ὅ που καὶ κό λακι καὶ παρασί τῳ καὶ δεομέ νῳ δύ σοιστον ἐ ν χρεί ᾳ καὶ δυσκαρτέ ρητον ἑ αυτὸ ν ἐ γκωμιά ζων πλού σιό ς τις ἢ σατρά πης ἢ βασιλεύ ς: καὶ“ συμβολὰ ς ταύ τας ἀ ποτί νειν μεγί στας” λέ γουσιν, ὡ ς ὁ παρὰ Μενά νδρῳ σφά ττει με, λεπτὸ ς γί νομ' εὐ ωχού μενος, τὰ σκώ μμαθ' οἷ α τὰ σοφὰ καὶ στρατηγικά, οἷ ος δ' ἀ λαζώ ν ἐ στιν ἁ λιτή ριος. ταῦ τα γὰ ρ οὐ πρὸ ς στρατιώ τας μό νον οὐ δὲ νεοπλού τους εὐ πά ρυφα καὶ σοβαρὰ διηγή ματα περαί νοντας, ἀ λλὰ καὶ πρὸ ς σοφιστὰ ς καὶ φιλοσό φους καὶ στρατηγοὺ ς ὀ γκουμέ νους ἐ φ' ἑ αυτοῖ ς καὶ μεγαληγοροῦ ντας, εἰ ωθό τες πά σχειν καὶ λέ γειν, ἂ ν μνημονεύ ωμεν, ὅ τι τοῖ ς ἰ δί οις ἐ παί νοις ἀ λλό τριος ἕ πεται ψό γος ἀ εὶ καὶ γί γνεται τέ λος ἀ δοξί α τῆ ς κενοδοξί ας ταύ της, καὶ τὸ λυπεῖ ν τοὺ ς ἀ κού οντας, ὡ ς ὁ Δημοσθέ νης φησί, περί εστιν οὐ τὸ δοκεῖ ν εἶ ναι τοιού τους, ἀ φεξό μεθα τοῦ λέ γειν περὶ αὑ τῶ ν, ἂ ν μή τινα μεγά λα μέ λλωμεν ὠ φελεῖ ν ἑ αυτοὺ ς ἢ τοὺ ς ἀ κού οντας.