Reader

πρῶ τον ἀ ξιῶ τὴ ν τῶ ν δογμά των ὁ μολογί αν ἐ ν τοῖ ς βί οις θεωρεῖ σθαι: δεῖ γὰ ρ οὐ χ οὕ τω τὸ ν ῥ ή τορα κατ' Αἰ σχί νην ταὐ τὸ φθέ γγεσθαι καὶ τὸ ν νό μον ὡ ς τὸ ν βί ον τοῦ φιλοσό φου τῷ λό γῳ σύ μφωνον εἶ ναι. ὁ γὰ ρ λό γος τοῦ φιλοσό φου νό μος αὐ θαί ρετος καὶ ἴ διό ς ἐ στιν, εἴ γε δὴ μὴ παιδιὰ ν καὶ εὑ ρησιλογί αν ἕ νεκα δό ξης ἀ λλ' ἔ ργον ἄ ξιον σπουδῆ ς τῆ ς μεγί στης, ὥ σπερ ἔ στιν, ἡ γοῦ νται φιλοσοφί αν.

ἐ πεὶ τοί νυν πολλὰ μὲ ν ὡ ς ἐ ν ὀ λί γοις αὐ τῷ Ζή νωνι πολλὰ δὲ Κλεά νθει πλεῖ στα δὲ Χρυσί ππῳ γεγραμμέ να τυγχά νει περὶ πολιτεί ας καὶ τοῦ ἄ ρχεσθαι καὶ ἄ ρχειν καὶ δικά ζειν καὶ ῥ ητορεύ ειν ἐ ν δὲ τοῖ ς βί οις οὐ δενὸ ς ἔ στιν εὑ ρεῖ ν οὐ στρατηγί αν, οὐ νομοθεσί αν, οὐ πά ροδον εἰ ς βουλή ν, οὐ συνηγορί αν ἐ πὶ δικαστῶ ν, οὐ στρατεί αν ὑ πὲ ρ πατρί δος, οὐ πρεσβεί αν, οὐ κ ἐ πί δοσιν: ἀ λλ' ἐ πὶ ξέ νης ὥ σπερ τινὸ ς λωτοῦ γευσά μενοι σχολῆ ς τὸ ν πά ντα βί ον οὐ βραχὺ ν δε στοιξορυμ ρεπυγναντιις. ἀ λλὰ παμμή κη γενό μενον διή γαγον ἐ ν λό γοις καὶ βιβλί οις καὶ περιπά τοις: οὐ κ ἄ δηλον ὅ τι τοῖ ς ὑ φ' ἑ τέ ρων γραφομέ νοις καὶ λεγομέ νοις μᾶ λλον ἢ τοῖ ς ὑ φ' αὑ τῶ ν ὁ μολογουμέ νως ἔ ζησαν, ἣ ν̓ Επί κουρος ἡ συχί αν ἐ παινεῖ καὶ̔ Ιερώ νυμος, ἐ ν ταύ τῃ τὸ παρά παν καταβιώ σαντες. αὐ τὸ ς γοῦ ν Χρύ σιππος ἐ ν τῷ τετά ρτῳ περὶ Βί ων οὐ δὲ ν οἴ εται τὸ ν σχολαστικὸ ν βί ον τοῦ ἡ δονικοῦ διαφέ ρειν: αὐ τὰ ς δὲ παραθή σομαι τὰ ς λέ ξεις“ ὅ σοι δ' ὑ πολαμβά νουσι φιλοσό φοις ἐ πιβά λλειν μά λιστα τὸ ν σχολαστικὸ ν βί ον ἀ π' ἀ ρχῆ ς, οὗ τοί μοι δοκοῦ σι διαμαρτά νειν, ὑ πονοοῦ ντες διαγωγῆ ς τινος ἕ νεκεν δεῖ ν τοῦ το ποιεῖ ν ἢ ἄ λλου τινὸ ς τού τῳ παραπλησί ου, καὶ τὸ ν ὅ λον βί ον οὕ τω πως διελκύ σαι: τοῦ το δ' ἐ στί ν, ἂ ν σαφῶ ς θεωρηθῇ, ἡ δέ ως: οὐ γὰ ρ δεῖ λανθά νειν τὴ ν ὑ πό νοιαν αὐ τῶ ν, πολλῶ ν μὲ ν σαφῶ ς τοῦ το λεγό ντων οὐ κ ὀ λί γων δ' ἀ δηλό τερον.” τί ς οὖ ν μᾶ λλον ἐ ν τῷ σχολαστικῷ βί ῳ τού τῳ κατεγή ρασεν ἢ Χρύ σιππος καὶ Κλεά νθης καὶ Διογέ νης καὶ Ζή νων καὶ̓ Αντί πατρος, οἵ γε καὶ τὰ ς αὑ τῶ ν κατέ λιπον πατρί δας, οὐ δὲ ν ἐ γκαλοῦ ντες ἀ λλ' ὅ πως καθ' ἡ συχί αν ἐ ν τῷ̓ Ωιδεί ῳ καὶ ἐ πὶ Ζωστῆ ρος σχολά ζοντες καὶ φιλολογοῦ ντες διά γωσιν;̓ Αριστοκρέ ων γοῦ ν ὁ Χρυσί ππου μαθητὴ ς καὶ οἰ κεῖ ος εἰ κό να χαλκῆ ν ἀ ναστηλώ σας ἐ πέ γραψε τό δε τὸ ἐ λεγεῖ ον τό νδε νέ ον Χρύ σιππον̓ Αριστοκρέ ων ἀ νέ θηκε, τῶ ν̓ Ακαδημιακῶ ν στραγγαλί δων κοπί δα. τοῦ τ' οὖ ν ὁ Χρύ σιππος, ὁ γέ ρων, ὁ φιλό σοφος, ὁ τὸ ν βασιλικὸ ν καὶ πολιτικὸ ν ἐ παινῶ ν βί ον, τὸ ν δὲ σχολαστικὸ ν οὐ δὲ ν οἰ ό μενος τοῦ ἡ δονικοῦ διαφέ ρειν.

ὅ σοι δ' ἄ λλοι πολιτεί ᾳ προσί ασιν, ἔ τι μᾶ λλον ἐ ναντιοῦ νται τοῖ ς αὑ τῶ ν δό γμασι: καὶ γὰ ρ ἄ ρχουσι καὶ δικά ζουσι καὶ συμβουλεύ ουσι καὶ νομοθετοῦ σι καὶ κολά ζουσι καὶ τιμῶ σιν ὡ ς πό λεων οὐ σῶ ν ἐ ν αἷ ς πολιτεύ ονται, βουλευτῶ ν δὲ καὶ δικαστῶ ν ἀ εὶ τῶ ν λαγχανό ντων, στρατηγῶ ν δὲ τῶ ν χειροτονουμέ νων, νό μων δὲ τῶ ν Κλεισθέ νους καὶ Λυκού ργου καὶ Σό λωνος, οὓ ς φαύ λους καὶ ἀ νοή τους γεγονέ ναι λέ γουσιν. ὥ στε καὶ πολιτευό μενοι μά χονται.

καὶ μὴ ν̓ Αντί πατρος ἐ ν τῷ περὶ τῆ ς Κλεά νθους καὶ Χρυσί ππου διαφορᾶ ς ἱ στό ρηκεν, ὅ τι Ζή νων καὶ Κλεά νθης οὐ κ ἠ θέ λησαν̓ Αθηναῖ οι γενέ σθαι, μὴ δό ξωσι τὰ ς αὑ τῶ ν πατρί δας ἀ δικεῖ ν. ὅ τι μέ ν, εἰ καλῶ ς οὗ τοι, Χρύ σιππος οὐ κ ὀ ρθῶ ς ἐ ποί ησεν ἐ γγραφεὶ ς εἰ ς τὴ ν πολιτεί αν, παρεί σθω: πολλὴ ν δὲ μά χην καὶ παρά λογον ἔ χει τὸ τὰ σώ ματα καὶ τοὺ ς βί ους οὕ τω μακρὰ ν ἀ ποξενώ σαντας τὰ ὀ νό ματα ταῖ ς πατρί σι τηρεῖ ν, ὥ σπερ εἴ τις τὴ ν γαμετὴ ν ἀ πολιπώ ν, ἑ τέ ρᾳ δὲ συζῶ ν καὶ συναναπαυό μενος καὶ παιδοποιού μενος ἐ ξ ἑ τέ ρας, μὴ συγγρά φοιτο γά μον, ὅ πως ἀ δικεῖ ν μὴ δοκῇ τὴ ν προτέ ραν.

Χρύ σιππος δὲ πά λιν ἐ ν τῷ περὶ̔ Ρητορικῆ ς γρά φων οὕ τω ῥ ητορεύ σειν καὶ πολιτεύ σεσθαι τὸ ν σοφό ν, ὡ ς καὶ τοῦ πλού του ὄ ντος ἀ γαθοῦ καὶ τῆ ς δό ξης καὶ τῆ ς; ὑ γιεί ας, ὁ μολογεῖ τοὺ ς λό γους αὐ τῶ ν ἀ νεξό δους εἶ ναι καὶ ἀ πολιτεύ τους καὶ τὰ δό γματα ταῖ ς χρεί αις ἀ νά ρμοστα καὶ ταῖ ς πρά ξεσιν.

ἔ τι δό γμα Ζή νωνό ς ἐ στιν“ ἱ ερὰ θεῶ ν μὴ οἰ κοδομεῖ ν ἱ ερὸ ν γὰ ρ μὴ πολλοῦ ἄ ξιον καὶ ἅ γιον οὐ κ ἔ στιν: οἰ κοδό μων δ' ἔ ργον καὶ βαναύ σων οὐ δέ ν ἐ στι πολλοῦ ἄ ξιον.” οἱ δὲ ταῦ τ' ἐ παινοῦ ντες ὡ ς εὖ ἔ χοντα μυοῦ νται μὲ ν ἐ ν ἱ εροῖ ς, ἀ ναβαί νουσι δ' εἰ ς ἀ κρό πολιν, προσκυνοῦ σι δὲ τὰ ἕ δη καὶ στεφανοῦ σι τοὺ ς ναού ς, οἰ κοδό μων ὄ ντας ἔ ργα καὶ βαναύ σων ἀ νθρώ πων. εἶ τα τοὺ ς̓ Επικουρεί ους ἐ λέ γχεσθαι δοκοῦ σι θύ οντας θεοῖ ς, αὐ τοὶ δὲ μᾶ λλον ἐ λέ γχονται θύ οντας ἐ πὶ τῶ ν βωμῶ ν καὶ τῶ ν ἱ ερῶ ν, ἃ μή τ' εἶ ναι μή τ' οἰ κοδομεῖ σθαι δεῖ ν ἀ ξιοῦ σιν.

ἀ ρετὰ ς; ὁ Ζή νων ἀ πολεί πει πλεί ονας κατὰ διαφορά ς, ὥ σπερ ὁ Πλά των, οἷ ον φρό νησιν ἀ νδρεί αν σωφροσύ νην δικαιοσύ νην, ὡ ς ἀ χωρί στους μὲ ν οὔ σας ἑ τέ ρας δὲ καὶ διαφερού σας ἀ λλή λων. πά λιν δὲ ὁ ριζό μενος αὐ τῶ ν ἑ κά στην τὴ ν μὲ ν ἀ νδρεί αν φησὶ φρό νησιν εἶ ναι ἑ ν ὑ πομενετέ οις τὴ ν δὲ σωφροσύ νην φρό νησιν ἐ ν αἱ ρετέ οις τὴ ν δὲ δικαιοσύ νην φρό νησιν ἐ ν ἀ πονεμητέ οις, ὡ ς μί αν οὖ σαν ἀ ρετὴ ν ταῖ ς δὲ πρὸ ς τὰ πρά γματα σχέ σεσι κατὰ τὰ ς ἐ νεργεί ας διαφέ ρειν δοκοῦ σαν. οὐ μό νον δ' ὁ Ζή νων περὶ ταῦ τα φαί νεται αὑ τῷ μαχό μενος, ἀ λλὰ καὶ Χρύ σιππος̓ Αρί στωνι μὲ ν ἐ γκαλῶ ν ὅ τι μιᾶ ς ἀ ρετῆ ς σχέ σεις ἔ λεγε τὰ ς ἄ λλας εἶ ναι, Ζή νωνι δὲ συνηγορῶ ν οὕ τως ὁ ριζομέ νῳ τῶ ν ἀ ρετῶ ν ἑ κά στην. ὁ δὲ Κλεά νθης ἐ ν̔ Υπομνή μασι Φυσικοῖ ς εἰ πὼ ν ὅ τι“ πληγὴ πυρὸ ς ὁ τό νος ἐ στί, κἂ ν ἱ κανὸ ς ἐ ν τῇ ψυχῇ γέ νηται πρὸ ς τὸ ἐ πιτελεῖ ν τὰ ἐ πιβά λλοντα, ἰ σχὺ ς καλεῖ ται καὶ κρά τος:” ἐ πιφέ ρει κατὰ λέ ξιν“ ἡ δ' ἰ σχὺ ς αὕ τη καὶ τὸ κρά τος, ὅ ταν μὲ ν ἑ ν τοῖ ς φανεῖ σιν ἐ μμενετέ οις ἐ γγέ νηται, ἐ γκρά τειά ἐ στιν, ὅ ταν δ' ἐ ν τοῖ ς ὑ πομενετέ οις, ἀ νδρεί α: περὶ τὰ ς ἀ ξί ας δὲ δικαιοσύ νη περὶ δὲ τὰ ς αἱ ρέ σεις καὶ ἐ κκλί σεις σωφροσύ νη.”

πρὸ ς τὸ ν εἰ πό ντα μηδὲ δί κην δικά σῃ ς, πρὶ ν ἂ ν ἀ μφοῖ ν μῦ θον ἀ κού σῃ ς ἀ ντέ λεγεν ὁ Ζή νων, τοιού τῳ τινὶ λό γῳ χρώ μενος“ εἴ τ' ἀ πέ δειξεν ὁ πρό τερος εἰ πώ ν, οὐ κ ἀ κουστέ ον τοῦ δευτέ ρου λέ γοντος, πέ ρας γὰ ρ ἔ χει τὸ ζητού μενον: εἴ τ' οὐ κ ἀ πέ δειξεν: ὅ μοιον γὰ ρ ὡ ς εἰ μηδ' ὑ πή κουσε κληθεὶ ς ἢ ὑ πακού σας ἐ τερέ τισεν: ἤ τοι δ' ἀ πέ δειξεν ἢ οὐ κ ἀ πέ δειξεν, οὐ κ ἀ κουστέ ον ἄ ρα τοῦ δευτέ ρου λέ γοντος.” τοῦ τον δὲ τὸ ν λό γον ἐ ρωτή σας αὐ τὸ ς ἀ ντέ γραφε μὲ ν πρὸ ς τὴ ν Πλά τωνος Πολιτεί αν ἔ λυε δὲ σοφί σματα, καὶ τὴ ν διαλεκτικὴ ν ὡ ς τοῦ το ποιεῖ ν δυναμέ νην ἐ κέ λευε παραλαμβά νειν τοὺ ς μαθητά ς. καί τοι ἢ ἀ πέ δειξε Πλά των ἢ οὐ κ ἀ πέ δειξε τὰ ἐ ν τῇ Πολιτεί ᾳ, κατ' οὐ δέ τερον δ' ἀ ναγκαῖ ον ἀ ντιγρά φειν ἀ λλὰ πά ντως περιττὸ ν καὶ μά ταιον. τὸ δ' αὐ τὸ περὶ τῶ ν σοφισμά των ἔ στιν εἰ πεῖ ν.

ὁ Χρύ σιππος οἴ εται δεῖ ν τῶ ν λογικῶ ν πρῶ τον ἀ κροᾶ σθαι τοὺ ς νέ ους δεύ τερον δὲ τῶ ν ἠ θικῶ ν μετὰ δὲ ταῦ τα τῶ ν φυσικῶ ν, ὡ σαύ τως δὲ τού τοις τὸ ν περὶ θεῶ ν λό γον ἔ σχατον παραλαμβά νειν. πολλαχοῦ δὲ τού των ὑ π' αὐ τοῦ λεγομέ νων, ἀ ρκέ σει παραθέ σθαι τὰ ἐ ν τῷ τετά ρτῳ περὶ Βί ων ἔ χοντα κατὰ λέ ξιν οὕ τω:“ πρῶ τον μὲ ν οὖ ν δοκεῖ μοι κατὰ τὰ ὀ ρθῶ ς ὑ πὸ τῶ ν ἀ ρχαί ων εἰ ρημέ να τρί α γέ νη τῶ ν τοῦ φιλοσό φου θεωρημά των εἶ ναι, τὰ μὲ ν λογικὰ τὰ δ' ἠ θικὰ τὰ δὲ φυσικά: εἶ τα τού των δεῖ ν τά ττεσθαι πρῶ τα μὲ ν τὰ λογικὰ δεύ τερα δὲ τὰ ἠ θικὰ τρί τα δὲ τὰ φυσικά: τῶ ν δὲ φυσικῶ ν ἔ σχατος εἶ ναι ὁ περὶ τῶ ν θεῶ ν λό γος: διὸ καὶ τελετὰ ς προσηγό ρευσαν τὰ ς τού του παραδό σεις.” ἀ λλὰ τοῦ τό ν γε τὸ ν λό γον, ὃ ν ἔ σχατό ν φησι δεῖ ν τά ττεσθαι, περὶ θεῶ ν, ἔ θει προτά ττει καὶ προεκτί θησι παντὸ ς ἠ θικοῦ ζητή ματος: οὔ τε γὰ ρ περὶ τελῶ ν οὔ τε περὶ δικαιοσύ νης οὔ τε περὶ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν οὔ τε περὶ γά μου καὶ παιδοτροφί ας οὔ τε περὶ νό μου καὶ πολιτεί ας φαί νεται τὸ παρά παν φθεγγό μενος, εἰ μή, καθά περ οἱ τὰ ψηφί σματα ταῖ ς πό λεσιν εἰ σφέ ροντες προγρά φουσιν̓ Αγαθὴ ν Τύ χην, οὕ τω καὶ αὐ τὸ ς προγρά ψειε τὸ ν Δί α, τὴ ν Εἱ μαρμέ νην, τὴ ν Πρό νοιαν, τὸ συνέ χεσθαι μιᾷ δυνά μει τὸ ν κό σμον ἕ να ὄ ντα καὶ πεπερασμέ νον. ὧ ν οὐ δὲ ν ἔ στι πεισθῆ ναι μὴ διὰ βά θους ἐ γκραθέ ντα τοῖ ς φυσικοῖ ς λό γοις. ἄ κουε δ' ἃ λέ γει περὶ τού των ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ Θεῶ ν“ οὐ γὰ ρ ἔ στιν εὑ ρεῖ ν τῆ ς δικαιοσύ νης ἄ λλην ἀ ρχὴ ν οὐ δ' ἄ λλην γέ νεσιν ἢ τὴ ν ἐ κ τοῦ Διὸ ς καὶ τὴ ν ἐ κ τῆ ς κοινῆ ς φύ σεως: ἐ ντεῦ θεν γὰ ρ δεῖ πᾶ ν τὸ τοιοῦ τον τὴ ν ἀ ρχὴ ν ἔ χειν, εἰ μέ λλομεν τι ἐ ρεῖ ν περὶ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν” πά λιν ἐ ν ταῖ ς Φυσικαῖ ς Θέ σεσιν“ οὐ γὰ ρ ἔ στιν ἄ λλως οὐ δ' οἰ κειό τερον ἐ πελθεῖ ν ἐ πὶ τὸ ν τῶ ν ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν λό γον οὐ δ' ἐ πὶ τὰ ς ἀ ρετὰ ς οὐ δ' ἐ π' εὐ δαιμονί αν, ἀ λλ' ἢ ἀ πὸ τῆ ς κοινῆ ς φύ σεως καὶ ἀ πὸ τῆ ς τοῦ κό σμου διοική σεως.” προελθὼ ν δ' αὖ θις“ δεῖ γὰ ρ τού τοις συνά ψαι τὸ ν περὶ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν λό γον, οὐ κ οὔ σης ἄ λλης ἀ ρχῆ ς αὐ τῶ ν ἀ μεί νονος οὐ δ' ἀ ναφορᾶ ς, οὐ δ' ἄ λλου τινὸ ς ἕ νεκεν τῆ ς φυσικῆ ς θεωρί ας παραληπτῆ ς οὔ σης ἢ πρὸ ς τὴ ν περὶ ἀ γαθῶ ν ἢ κακῶ ν διά στασιν” γί γνεται τοί νυν ἅ μα πρό σω καὶ ὀ πί σω τῶ ν ἠ θικῶ ν ὁ φυσικὸ ς λό γος κατὰ Χρύ σιππον μᾶ λλον δ' ὅ λως ἄ πορος ἡ περιτροπὴ τῆ ς τά ξεως, εἰ μετὰ ταῦ τα τακτέ ον ἐ κεῖ νον, ὧ ν καταλαβεῖ ν οὐ δὲ ν ἐ κεί νου χωρὶ ς ἔ στιν: καὶ πρό δηλος ἡ μά χη τοῦ τὸ ν φυσικὸ ν λό γον ἀ ρχὴ ν μὲ ν εἶ ναι τοῦ περὶ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν τιθεμέ νου, κελεύ οντος δὲ μὴ πρό τερον ἀ λλ' ὕ στερον ἐ κεί νων παραδί δοσθαι. εἰ δέ τις ἐ ρεῖ γεγραφέ ναι τὸ ν Χρύ σιππον ἐ ν τῷ περὶ λό γου χρή σεως, ὡ ς“ οὐ καθά παξ ἀ φεκτέ ον ἐ στὶ τῶ ν ἄ λλων τῷ τὴ ν λογικὴ ν ἀ ναλαμβά νοντι πρώ την, ἀ λλὰ κἀ κεί νων μεταληπτέ ον κατὰ τὸ διδό μενον,” ἀ ληθῆ μὲ ν ἐ ρεῖ βεβαιώ σει δὲ τὴ ν αἰ τί αν: μά χεται γὰ ρ πρὸ ς ἑ αυτό ν, ὅ που μὲ ν ἔ σχατον τὸ ν περὶ θεῶ ν λό γον ἀ ναλαμβά νειν κελεύ ων καὶ τελευταῖ ον, ὡ ς διὰ τοῦ το καὶ τελετὴ ν προσαγορευό μενον, ὅ που δὲ πά λιν ἐ ν πρώ τοις ἅ μα καὶ τού του μεταληπτέ ον εἶ ναι λέ γων οἴ χεται γὰ ρ ἡ τά ξις, εἰ πά ντων ἐ ν πᾶ σι μεταλαμβά νειν δεή σει. τὸ δὲ μεῖ ζον, ὅ τι τοῦ περὶ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν λό γου τὸ ν περὶ θεῶ ν ἀ ρχὴ ν πεποιημέ νος οὐ κ ἀ πὸ τού του κελεύ ει τὸ ν ἠ θικὸ ν ἀ ρξαμέ νους ἀ ναλαμβά νειν, ἀ λλ' ἐ κεῖ νον ἀ ναλαμβά νοντας τού του μεταλαμβά νειν κατὰ τὸ διδό μενον, εἶ τα μεταβαί νειν ἐ πὶ τοῦ τον ἀ π' ἐ κεί νων, οὗ χωρὶ ς οὐ δεμί αν ἀ ρχὴ ν ἐ π' ἐ κεῖ νον οὐ δ' ἔ φοδον εἶ ναί φησι.

τὸ πρὸ ς τἀ ναντί α διαλέ γεσθαι καθό λου μὲ ν οὔ, φησιν ἀ ποδοκιμά ζειν, χρῆ σθαι δὲ τού τῳ παραινεῖ μετ' εὐ λαβεί ας ὥ σπερ ἐ ν τοῖ ς δικαστηρί οις, μὴ μετὰ συνηγορί ας; ἀ λλὰ διαλύ οντας αὐ τῶ ν τὸ πιθανό ν“ τοῖ ς μὲ ν γὰ ρ ἐ ποχὴ ν ἄ γουσι περὶ πά ντων ἐ πιβά λλει” φησὶ“ τοῦ το ποιεῖ ν καὶ συνεργό ν ἐ στι πρὸ ς ὃ βού λονται: τοῖ ς δ' ἐ πιστή μην ἐ νεργαζομέ νοις καθ' ἣ ν ὁ μολογουμέ νως βιωσό μεθα, τἀ ναντί α στοιχειοῦ ν καὶ καταστοιχί ζειν τοὺ ς εἰ σαγομέ νους ἀ π' ἀ ρχῆ ς μέ χρι τέ λους: ἐ φ' ὧ ν καιρό ς ἐ στι μνησθῆ ναι καὶ τῶ ν ἐ ναντί ων λό γων, διαλύ οντας αὐ τῶ ν τὸ πιθανό ν, καθά περ καὶ ἐ ν τοῖ ς δικαστηρί οις:” ταυτὶ γὰ ρ αὐ ταῖ ς λέ ξεσιν εἴ ρηκεν. ὅ τι μὲ ν οὖ ν ἄ τοπό ς ἐ στι τοὺ ς φιλοσό φους τὸ ν ἐ ναντί ον λό γον οἰ ό μενος δεῖ ν τιθέ ναι, μὴ μετὰ συνηγορί ας ἀ λλ' ὁ μοί ως τοῖ ς δικολό γοις κακοῦ ντας, ὥ σπερ οὐ πρὸ ς τὴ ν ἀ λή θειαν ἀ λλὰ περὶ νί κης ἀ γωνιζομέ νους, εἴ ρηται πρὸ ς αὐ τὸ ν δι' ἑ τέ ρων. ὅ τι δ' αὐ τὸ ς οὐ κ ἐ ν ὀ λί γοις ἀ λλὰ πολλαχοῦ τοὺ ς ἐ ναντί ους οἷ ς δοκιμά ζει λό γους κατεσκεύ ακεν ἐ ρρωμέ νως καὶ μετὰ σπουδῆ ς καὶ φιλοτιμί ας τοσαύ της ὥ στε μὴ παντὸ ς εἶ ναι καταμαθεῖ ν τὸ ἀ ρέ σκον αὐ τῷ, αὐ τοὶ δή που λέ γουσι, τὴ ν δεινό τητα θαυμά ζοντες τἀ νδρό ς: καὶ τὸ ν Καρνεά δην οὐ δὲ ν οἰ ό μενοι λέ γειν ἴ διον, ἀ λλ' ἐ ξ ὧ ν ἐ πεχεί ρησε Χρύ σιππος; εἰ ς τοὐ ναντί ον, ὁ ρμώ μενον ἐ πιτί θεσθαι τοῖ ς λό γοις αὐ τοῦ καὶ πολλά κις παραφθέ γγεσθαι“ δαιμό νιε, φθί σει σε τὸ σὸ ν μέ νος,” ὡ ς μεγά λας ἀ φορμὰ ς καθ' ἑ αυτοῦ διδό ντα τοῖ ς κινεῖ ν τὰ δό γματα καὶ διαβά λλειν βουλομέ νοις. ἐ πὶ δὲ τοῖ ς κατὰ Συνηθεί ας ἐ κδοθεῖ σιν οὕ τω κομῶ σι καὶ μεγαληγοροῦ σιν, ὥ στε τοὺ ς πά ντων ὁ μοῦ τῶ ν̓ Ακαδημαϊ κῶ ν λό γους εἰ ς ταὐ τὸ συμφορηθέ ντας οὐ κ ἀ ξί ους; εἶ ναι παραβαλεῖ ν οἷ ς Χρύ σιππος ἔ γραψεν εἰ ς διαβολὴ ν τῶ ν αἰ σθή σεων. καὶ τοῦ το μὲ ν ἀ πειρί ας τῶ ν λεγό ντων ἢ φιλαυτί ας σημεῖ ό ν ἐ στιν: ἐ κεῖ νο δ' ἀ ληθέ ς, ὅ τι βουληθεὶ ς αὖ θις συνειπεῖ ν τῇ Συνηθεί ᾳ καὶ ταῖ ς αἰ σθή σεσιν ἐ νδεέ στερος γέ γονεν ἑ αυτοῦ καὶ τὸ σύ νταγμα τοῦ συντά γματος μαλακώ τερον. ὥ στ' αὐ τὸ ν ἑ αυτῷ μά χεσθαι, κελεύ οντα μὲ ν ἀ εὶ τἀ ναντί α μὴ μετὰ συνηγορί ας ἀ λλὰ μετ' ἐ νδεί ξεως τοῦ ὅ τι ψευδῆ ἐ στι παρατί θεσθαι, τῶ ν δ' ἑ αυτοῦ δογμά των κατή γορον ὄ ντα δεινό τερον ἢ συνή γορον, καὶ φυλά ττεσθαι μὲ ν ἑ τέ ροις παραινοῦ ντα τοὺ ς εἰ ς τἀ ναντί α λό γους ὡ ς περισπῶ ντας τὴ ν κατά ληψιν, αὐ τὸ ν δὲ τῶ ν βεβαιού ντων τὴ ν κατά ληψιν λό γων φιλοτιμό τερον συντιθέ ντα τοὺ ς ἀ ναιροῦ ντας καί τοι ὅ τι τοῦ τ' αὐ τὸ ς φοβεῖ ται, σαφῶ ς ὑ ποδεί κνυσιν ἐ ν τῷ τετά ρτῳ περὶ Βί ων, ταῦ τα γρά φων“ οὐ χ ὡ ς ἔ τυχε δ' οὐ δὲ τοὺ ς ἐ ναντί ους ὑ ποδεκτέ ον λό γους οὐ δὲ προσετέ α τἀ ναντί α πιθανὰ ἀ λλ' εὐ λαβουμέ νους μὴ καὶ περισπασθέ ντες ὑ π' αὐ τῶ ν τὰ ς καταλή ψεις ἀ φῶ σιν, οὔ τε τῶ ν λύ σεων ἱ κανῶ ς ἂ ν ἀ κοῦ σαι δυνά μενοι καταλαμβά νοντὲ ς τ' εὐ αποσεί στως: ἐ πεὶ καὶ οἱ τὴ ν συνή θειαν καταλαμβά νοντες καὶ τὰ αἰ σθητὰ καὶ τἄ λλα ἐ κ τῶ ν αἰ σθή σεων ῥ ᾳ δί ως προΐ ενται ταῦ τα, καὶ ὑ πὸ τῶ ν Μεγαρικῶ ν ἐ ρωτημά των περισπώ μενοι καὶ ὑ π' ἄ λλων πλειό νων καὶ δυναμικωτέ ρων ἐ ρωτημά των.” ἡ δέ ως ἂ ν οὖ ν πυθοί μην τῶ ν Στωικῶ ν, εἰ τὰ Μεγαρικὰ ἐ ρωτή ματα δυναμικώ τερα νομί ζουσιν εἶ ναι τῶ ν ὑ πὸ Χρυσί ππου κατὰ τῆ ς συνηθεί ας ἐ ν ἓ ξ βιβλί οις γεγραμμέ νων ἢ τοῦ το παρ' αὐ τοῦ Χρυσί ππου δεῖ πυνθά νεσθαι. σκό πει γὰ ρ οἷ α περὶ τοῦ Μεγαρικοῦ λό γου γέ γραφεν ἐ ν τῷ περὶ Λό γου χρή σεως οὗ τος“ οἷ ό ν τι συμβέ βηκε καὶ ἐ πὶ τοῦ Στί λπωνος λό γου καὶ Μενεδή μου σφό δρα γὰ ρ ἐ πὶ σοφί ᾳ γενομέ νων αὐ τῶ ν ἐ νδό ξων, νῦ ν εἰ ς ὄ νειδος αὐ τῶ ν ὁ λό γος περιτέ τραπται, ὡ ς τὸ μὲ ν παχυτέ ρων τὸ δ', ἐ κφανῶ ς σοφιζομέ νων” εἶ τα τού τους μέ ν, ὦ βέ λτιστε, τοὺ ς λό γους, ὧ ν καταγελᾷ ς καὶ καλεῖ ς ὀ νεί δη τῶ ν ἐ ρωτώ ντων ὡ ς ἐ μφανῆ τὴ ν κακί αν ἔ χοντας, ὅ μως δέ διας μή τινας περισπά σωσιν ἀ πὸ τῆ ς καταλή ψεως: αὐ τὸ ς δὲ τοσαῦ τα βιβλί α γρά φων κατὰ τῆ ς Συνηθεί ας, οἷ ς, εἴ τι ἀ νεῦ ρες, προσέ θηκας, ὑ περβαλέ σθαι φιλοτιμού μενος τὸ ν̓ Αρκεσί λαον, οὐ δέ να τῶ ν ἐ ντυγχανό ντων ἐ πιταρά ξειν προσεδό κησας; οὐ δὲ γὰ ρ ψιλοῖ ς χρῆ ται τοῖ ς κατὰ τῆ ς Συνηθεί ας ἐ πιχειρή μασιν, ἀ λλ' ὥ σπερ ἐ ν δί κῃ μετὰ πά θους τινὸ ς συνεπιπά σχων, μωρολογεῖ ν τε πολλά κις λέ γει καὶ κενοκοπεῖ ν. ἵ να τοί νυν μηδ' ἀ ντί ρρησιν ἀ πολί πῃ τοῦ τἀ ναντί α λέ γειν, ἐ ν μὲ ν ταῖ ς Φυσικαῖ ς Θέ σεσι ταῦ τα γέ γραφεν“ ἔ σται δὲ καὶ καταλαμβά νοντά ς τι πρὸ ς τἀ ναντί α ἐ πιχειρεῖ ν, τὴ ν ἐ νοῦ σαν συνηγορί αν ποιουμέ νους ποτὲ δ' οὐ δέ τερον καταλαμβά νοντας εἰ ς ἑ κά τερον τὰ ὄ ντα λέ γειν.” ἐ ν δὲ τῷ περὶ τῆ ς τοῦ λό γου χρή σεως εἰ πώ ν, ὡ ς οὐ δεῖ τῇ τοῦ λό γου δυνά μει πρὸ ς τὰ μὴ ἐ πιβά λλοντα χρῆ σθαι καθά περ οὐ δ' ὅ πλοις, ταῦ τ' ἐ πεί ρηκε“ πρὸ ς μὲ ν γὰ ρ τὴ ν τῶ ν ἀ ληθῶ ν εὕ ρεσιν δεῖ χρῆ σθαι αὐ τῇ καὶ πρὸ ς τὴ ν τού των συγγέ νειαν, εἰ ς τἀ ναντί α δ' οὔ, πολλῶ ν ποιού ντων τοῦ το πολλοὺ ς;” λέ γων ἴ σως τοὺ ς ἐ πέ χοντας. ἀ λλ' ἐ κεῖ νοι μὲ ν οὐ δέ τερον καταλαμβά νοντες εἰ ς ἑ κά τερον ἐ πιχειροῦ σιν: ὡ ς εἴ τι καταληπτό ν ἐ στιν οὕ τως ἂ ν μό νως ἢ μά λιστα κατά ληψιν ἑ αυτῆ ς τὴ ν ἀ λή θειαν παρέ χουσαν. σὺ δ' ὁ κατηγορῶ ν ἐ κεί νων αὐ τό ς τε τἀ ναντί α γρά φων οἷ ς καταλαμβά νεις περὶ τῆ ς Συνηθεί ας ἑ τέ ρους τε τοῦ το ποιεῖ ν μετὰ συνηγορί ας ἀ ποτρεπό μενος, ἐ ν ἀ χρή στοις καὶ βλαβεροῖ ς ὁ μολογεῖ ς τῇ τοῦ λό γου δυνά μει χρώ μενος; ὑ πὸ φιλοτιμί ας νεανιεύ εσθαι.

“ τὸ κατό ρθωμά φασι νό μου πρό σταγμα εἶ ναι, τὸ δ' ἁ μά ρτημα νό μου ἀ παγό ρευμα, διὸ τὸ ν νό μον πολλὰ τοῖ ς φαύ λοις ἀ παγορεύ ειν προστά ττειν δὲ μηδέ ν: οὐ γὰ ρ δύ νανται κατορθοῦ ν καὶ τί ς οὐ κ οἶ δεν ὅ τι τῷ μὴ δυναμέ νῳ κατορθοῦ ν ἀ δύ νατό ν ἐ στι μὴ ἁ μαρτά νειν; αὐ τὸ ν οὖ ν αὑ τῷ μαχό μενον ποιοῦ σι τὸ ν νό μον, προστά ττοντα μὲ ν ἃ ποιεῖ ν ἀ δυνατοῦ σιν ἀ παγορεύ οντα δ' ὧ ν ἀ πέ χεσθαι μὴ δύ νανται: ὁ γὰ ρ μὴ δυνά μενος σωφρονεῖ ν ἄ νθρωπος οὐ δύ ναται μὴ ἀ κολασταί νειν, καὶ ὁ μὴ δυνά μενος φρονεῖ ν οὐ δύ ναται μὴ ἀ φραί νειν. αὐ τοί γε μὴ ν λέ γουσι τοὺ ς ἀ παγορεύ οντας ἄ λλο μὲ ν λέ γειν ἄ λλο δ' ἀ παγορεύ ειν ἄ λλο δὲ προστά σσειν: ὁ γὰ ρ λέ γων“ μὴ κλέ ψῃ ς” λέ γει μὲ ν αὐ τὸ τοῦ το“ μὴ κλέ ψῃ ς,” ἀ παγορεύ ει δὲ κλέ πτειν, προστά σσει δὲ μὴ κλέ πτειν: οὐ δὲ ν οὖ ν ἀ παγορεύ σει τοῖ ς φαύ λοις ὁ νό μος, εἴ γε μὴ προστά ξει τι. καὶ τὸ ν ἰ ατρὸ ν τῷ μαθητῇ προστά σσειν λέ γουσι τεμεῖ ν καὶ καῦ σαι, κατὰ παρά λειψιν τοῦ εὐ καί ρως καὶ μετρί ως: καὶ τὸ ν μουσικὸ ν λυρί σαι καὶ ᾆ σαι, κατὰ παρά λειψιν τοῦ ἐ μμελῶ ς καὶ συμφώ νως: διὸ τοὺ ς ταῦ τα ποιή σαντας ἀ τέ χνως καὶ κακῶ ς κολά ζουσιν ὡ ς προσετά χθη γὰ ρ ὀ ρθῶ ς, οἱ δ' ὀ ρθῶ ς οὐ κ ἐ ποί ησαν. οὐ κοῦ ν καὶ ὁ σοφὸ ς τῷ θερά ποντι προστά σσων εἰ πεῖ ν τι καὶ πρᾶ ξαι, κἂ ν μὴ εὐ καί ρως τοῦ το πρά ξῃ μηδ' ὡ ς δεῖ κολά ζων, δῆ λό ς ἐ στι κατό ρθωμα προστά σσων οὐ μέ σον: εἰ δὲ μέ σα προστά σσουσιν οἱ σοφοὶ τοῖ ς φαύ λοις, τί κωλύ ει καὶ τὰ τοῦ νό μου προστά γματα τοιαῦ τ' εἶ ναι; καὶ μὴ ν ἡ ὁ ρμή, κατὰ γ' αὐ τό ν, τἀ νθρώ που λό γος ἐ στὶ προστακτικὸ ς αὐ τῷ τοῦ ποιεῖ ν, ὡ ς ἐ ν τῷ περὶ Νό μου γέ γραφεν. οὐ κοῦ ν καὶ ἡ ἀ φορμὴ λό γος ἀ παγορευτικό ς, καὶ ἡ ἔ κκλισις εὔ λογος ἔ κκλισις: καὶ ἡ εὐ λά βεια τοί νυν λό γος ἐ στὶ ν ἀ παγορευτικὸ ς τῷ σοφῷ: τὸ γὰ ρ εὐ λαβεῖ σθαι σοφῶ ν ἴ διον οὐ φαύ λων ἐ στί ν. εἰ μὲ ν οὖ ν ἕ τερό ν ἐ στιν ὁ τοῦ σοφοῦ λό γος καὶ ἕ τερον ὁ νό μος, μαχό μενον τῷ νό μῳ λό γον οἱ σοφοὶ τὴ ν εὐ λά βειαν ἔ χουσιν: εἰ δ' οὐ κ ἄ λλο τι νό μος ἐ στὶ ν ἢ ὁ τοῦ σοφοῦ λό γος, εὓ ρηται νό μος ἀ παγορευτικὸ ς τοῖ ς σοφοῖ ς τοῦ ποιεῖ ν ἃ εὐ λαβοῦ νται.”

“ τοῖ ς φαύ λοις οὐ δὲ ν εἶ ναι χρή σιμον ὁ Χρύ σιππό ς φησιν οὐ δ' ἔ χειν χρεί αν τὸ ν φαῦ λον οὐ δενὸ ς οὐ δὲ δεῖ σθαι” ταῦ τα δ' εἰ πὼ ν ἐ ν τῷ πρώ τῳ τῶ ν Κατορθωμά των αὖ θις λέ γει“ καὶ τὴ ν εὐ χρηστί αν καὶ τὴ ν χά ριν εἰ ς τὰ μέ σα διατεί νειν” ὧ ν οὐ δέ ν ἐ στι χρή σιμον κατ' αὐ τού ς. καὶ μὴ ν οὐ δ' οἰ κεῖ ον οὐ δ' ἁ ρμό ττον οὐ δὲ ν εἶ ναι τῷ φαύ λῳ φησὶ ν ἐ ν τού τοις“ κατὰ ταὐ τὰ δὲ τῷ μὲ ν ἀ στεί ῳ ἀ λλό τριον οὐ δὲ ν τῷ δὲ φαύ λῳ οἰ κεῖ ό ν οὐ δέ ν ἐ στιν: ἐ πειδὴ τὸ μὲ ν ἀ γαθὸ ν τὸ δὲ κακό ν ἐ στιν αὐ τῶ ν” πῶ ς οὖ ν ἀ ποκναί ει πά λιν ἐ ν παντὶ βιβλί ῳ φυσικῷ καὶ ἠ θικῷ νὴ Δί α γρά φων ὡ ς“ οἰ κειού μεθα πρὸ ς αὑ τοὺ ς εὐ θὺ ς γενό μενοι καὶ τὰ μέ ρη καὶ τὰ ἔ κγονα τὰ ἑ αυτῶ ν;” ἐ ν δὲ τῷ πρώ τῳ περὶ Δικαιοσύ νης“ καὶ τὰ θηρί α φησὶ συμμέ τρως τῇ τῶ ν ἐ κγό νων ᾠ κειῶ σθαι πρὸ ς αὐ τά, πλὴ ν τῶ ν ἰ χθύ ων αὐ τὰ γὰ ρ τὰ κυή ματα τρέ φεται δι' αὑ τῶ ν” ἀ λλ' οὔ τ' αἴ σθησί ς ἐ στιν οἷ ς μηθὲ ν αἰ σθητὸ ν οὔ τ' οἰ κεί ωσις οἷ ς μηδὲ ν οἰ κεῖ ον: ἡ γὰ ρ οἰ κεί ωσις αἴ σθησις ἔ οικε τοῦ οἰ κεί ου καὶ ἀ ντί ληψις εἶ ναι.

καὶ τὸ δό γμα τοῦ το τοῖ ς κυριωτά τοις ἑ πό μενὸ ν ἐ στι, καὶ Χρύ σιππος, εἰ καὶ πολλὰ πρὸ ς τοὐ ναντί ον γέ γραφε, δῆ λό ς ἐ στι προστιθέ μενος τῷ μή τε κακί αν κακί ας ἢ ἁ μαρτί αν ἁ μαρτί ας ὑ περέ χουσαν εἶ ναι μή τ' ἀ ρετὴ ν ἀ ρετῆ ς ἢ κατό ρθωσιν κατορθώ σεως: ὃ ς γέ φησιν ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ Φύ σεως“ ὥ σπερ τῷ Διὶ προσή κει σεμνύ νεσθαι ἐ π' αὑ τῷ τε καὶ τῷ βί ῳ καὶ μέ γα φρονεῖ ν καί, εἰ δεῖ οὕ τως εἰ πεῖ ν, ὑ ψαυχενεῖ ν καὶ κομᾶ ν καὶ μεγαληγορεῖ ν, ἀ ξί ως βιοῦ ντι μεγαληγορί ας: οὕ τω τοῖ ς ἀ γαθοῖ ς πᾶ σι ταῦ τα προσή κει, κατ' οὐ θὲ ν προεχομέ νοις ὑ πὸ τοῦ Διό ς.” ἀ λλ' αὐ τό ς γε πά λιν ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ Δικαιοσύ νης φησὶ ν ὅ τι τὴ ν δικαιοσύ νην ἀ ναιροῦ σιν οἱ τέ λος ὑ ποτιθέ μενοι τὴ ν ἡ δονή ν, οἱ δὲ μό νον ἀ γαθὸ ν εἶ ναι λέ γοντες οὐ κ ἀ ναιροῦ σιν: ἔ στι δὲ ταυτὶ τὰ κατὰ λέ ξιν“ τά χα γὰ ρ ἀ γαθοῦ αὐ τῆ ς ἀ πολειπομέ νης τέ λους δὲ μή, τῶ ν δὲ δι' αὑ τῶ ν αἱ ρετῶ ν ὄ ντος καὶ τοῦ καλοῦ, σῴ ζοιμεν ἂ ν τὴ ν δικαιοσύ νην, μεῖ ζον ἀ γαθὸ ν ἀ πολιπό ντες τὸ καλὸ ν καὶ τὸ δί καιον τῆ ς ἡ δονῆ ς.” ἀ λλ' εἴ περ μό νον τὸ καλὸ ν ἀ γαθό ν ἐ στιν, ἁ μαρτά νει μὲ ν ὁ τὴ ν ἡ δονὴ ν ἀ γαθὸ ν ἀ ποφαί νων, ἧ ττον δ' ἁ μαρτά νει τοῦ καὶ τέ λος αὐ τὴ ν ποιοῦ ντος: ἀ ναιρεῖ οὗ τος τὴ ν δικαιοσύ νην ἐ κεῖ νος δὲ σῴ ζει: καὶ κατὰ τοῦ τον ἡ κοινωνί α φροῦ δό ς ἐ στι καὶ ἀ πό λωλεν, ὁ δὲ χρηστό τητι καὶ φιλανθρωπί ᾳ χώ ραν δί δωσιν. ἔ τι τὸ μὲ ν λέ γειν αὐ τὸ ν ἐ ν τῷ περὶ τοῦ Διὸ ς“ αὔ ξεσθαι τὰ ς ἀ ρετὰ ς καὶ διαβαί νειν” ἀ φί ημι μὴ δό ξω τῶ ν ὀ νομά των ἐ πιλαμβά νεσθαι, καί τοι πικρῶ ς ἐ ν τῷ γέ νει τού τῳ καὶ Πλά τωνα καὶ τοὺ ς ἄ λλους τοῦ Χρυσί ππου δά κνοντος. ἐ παινεῖ ν δὲ μὴ πᾶ ν τὸ πραττό μενον κατ' ἀ ρετὴ ν κελεύ ων ἐ μφαί νει τινὰ τῶ ν κατορθωμά των διαφορά ν: λέ γει δ' οὕ τως ἐ ν τῷ περὶ τοῦ Διὸ ς“ ἔ ργων γὰ ρ κατὰ τὰ ς ἀ ρετὰ ς ὄ ντων οἰ κεῖ ον ἐ στὶ τὰ προενεχθέ ντα καὶ τού των, οἷ ον ἀ νδρεί ως τὸ ν δά κτυλον ἐ κτεῖ ναι καὶ ἐ γκρατῶ ς ἀ ποσχέ σθαι δυσθανατώ σης γραὸ ς καὶ ἀ προπτώ τως ἀ κοῦ σαι τοῦ τὰ τρί α τέ σσαρα μὴ εἶ ναι τελέ ως τιν' ἐ μφαί νει ψυχρί αν ὁ διὰ τῶ ν τοιού των ἐ παινεῖ ν τινας ἐ γχειρῶ ν καὶ ἐ γκωμιά ζειν” ὅ μοια δ' εἴ ρηται τού τοις ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ Θεῶ ν:“ ἔ τι γὰ ρ οἶ μαι” φησὶ“ τοὺ ς ἐ παί νους ἀ λλοτριώ σεσθαι κατὰ τὰ τοιαῦ τα τῶ ν συμβαινό ντων ἀ π' ἀ ρετῆ ς, οἷ ον δυσθανατώ σης γραὸ ς ἀ ποσχέ σθαι καὶ καρτερῶ ς ὑ πομεῖ ναι μυί ας δηγμό ν” τί ν' οὖ ν οὗ τος ἄ λλον κατή γορον περιμέ νει τῶ ν αὑ τοῦ δογμά των; εἰ γὰ ρ ψυχρό ς; ἐ στιν ὁ ταῦ τ' ἐ παινῶ ν, πολλῷ δή που ψυχρό τερος ὁ τού των ἕ καστον κατό ρθωμα καὶ μέ γα καὶ μέ γιστον εἶ ναι τιθέ μενος: εἰ γὰ ρ ἴ σον ἐ στὶ τὸ ἀ νδρεί ως δῆ γμα μυί ας ἐ νεγκεῖ ν καὶ τὸ σωφρό νως ἀ ποσχέ σθαι τῆ ς γραό ς, οὐ δὲ ν οἶ μαι διαφέ ρει τὸ ν σπουδαῖ ον ἀ πὸ τού των ἢ ἀ π' ἐ κεί νων ἐ παινεῖ σθαι. ἔ τι τοί νυν ἐ ν τῷ δευτέ ρῳ περὶ φιλί ας διδά σκων ὡ ς οὐ κ ἐ πὶ πᾶ σι δεῖ τοῖ ς ἁ μαρτή μασι τὰ ς φιλί ας διαλύ εσθαι, ταύ ταις κέ χρηται ταῖ ς λέ ξεσι“ προσή κει γὰ ρ τὰ μὲ ν ὅ λως παραπέ μπεσθαι τὰ δὲ μικρᾶ ς ἐ πιστροφῆ ς τυγχά νειν, τὰ δὲ καὶ ἐ πὶ μεῖ ζον τὰ δ' ὅ λως διαλύ σεως ἀ ξιοῦ σθαι” ὃ δὲ τού του μεῖ ζό ν ἐ στιν, ἐ ν ταὐ τῷ φησιν ὅ τι“ τοῖ ς μὲ ν ἐ πὶ πλεῖ ον τοῖ ς δ' ἐ π' ἔ λαττον συμβαλοῦ μεν, ὥ στε τοὺ ς μὲ ν μᾶ λλον τοὺ ς δ' ἧ ττον φί λους εἶ ναι: ἐ πὶ πολὺ δὲ τῆ ς τοιαύ της παραλλαγῆ ς γενομέ νης, οἱ μὲ ν τοσαύ της οἱ δὲ τοσαύ της γί γνονται φιλί ας ἄ ξιοι: καὶ οἱ μὲ ν ἐ πὶ τοσοῦ τον οἱ δὲ ἐ πὶ τοσοῦ τον πί στεως καὶ τῶ ν ὁ μοί ων καταξιωθή σονται.” τί γὰ ρ ἄ λλο πεποί ηκεν ἐ ν τού τοις ἢ καὶ τού των μεγά λας διαφορὰ ς ἀ πολέ λοιπε; καὶ μὴ ν ἐ ν τῷ περὶ Καλοῦ, πρὸ ς ἀ πό δειξιν τοῦ μό νον τὸ καλὸ ν ἀ γαθὸ ν εἶ ναι, τοιού τοις λό γοις κέ χρηται“ τἀ γαθὸ ν αἱ ρετό ν, τὸ δ' αἱ ρετὸ ν ἀ ρεστό ν, τὸ δ' ἀ ρεστὸ ν ἐ παινετό ν, τὸ δ' ἐ παινετὸ ν καλό ν:” καὶ πά λιν“ τἀ γαθὸ ν χαρτό ν, τὸ δὲ χαρτὸ ν σεμνό ν, τὸ δὲ σεμνὸ ν καλό ν” οὗ τοι δ' οἱ λό γοι μά χονται πρὸ ς ἐ κεῖ νον: εἴ τε γὰ ρ πᾶ ν ἀ γαθὸ ν ἐ παινετό ν ἐ στι, καὶ τὸ σωφρό νως; ἀ ποσχέ σθαι τῆ ς γραὸ ς ἐ παινετὸ ν ἂ ν εἴ η: ἢ πᾶ ν ἀ γαθὸ ν οὔ τε σεμνὸ ν οὔ τε χαρτό ν, ἀ λλ' οἴ χεται ὁ λό γος. πῶ ς γὰ ρ οἷ ό ν τε τὸ μὲ ν ἄ λλους ἀ πὸ τῶ ν τοιού των ἐ παινεῖ ν ψυχρὸ ν εἶ ναι, τὸ δ' αὐ τὸ ν ἐ πὶ τοῖ ς τοιού τοις χαί ρειν καὶ σεμνύ νεσθαι μὴ καταγέ λαστον;

πολλαχοῦ μὲ ν οὖ ν τοιοῦ τό ς ἐ στιν: ἐ ν δὲ ταῖ ς πρὸ ς,: ἑ τέ ρους ἀ ντιλογί αις ἥ κιστα φροντί ζει τοῦ μηδὲ ν εἰ πεῖ ν ἐ ναντί ον ἑ αυτῷ καὶ διά φωνον. ἐ ν γοῦ ν τοῖ ς περὶ τοῦ Προτρέ πεσθαι τοῦ Πλά τωνος ἐ πιλαμβανό μενος, λέ γοντος ὅ τι τῷ μηδὲ μαθό ντι μηδ' ἐ πισταμέ νῳ ζῆ ν λυσιτελεῖ μὴ ζῆ ν, ταῦ τ' εἴ ρηκε κατὰ λέ ξιν“ ὁ γὰ ρ τοιοῦ τος λό γος καὶ ἑ αυτῷ μά χεται καὶ ἥ κιστ' ἐ στὶ προτρεπτικό ς. πρῶ τον γὰ ρ παραδεικνύ ων ὅ τι κρά τιστον ἡ μῖ ν ἐ στι τὸ μὴ ζῆ ν καὶ τρό πον τινὰ ἀ ποθνή σκειν ἀ ξιῶ ν, πρὸ ς ἕ τερά τινα μᾶ λλον ἡ μᾶ ς πρού τρεψεν ἢ τὸ φιλοσοφεῖ ν οὐ γὰ ρ ἔ στι μὴ ζῶ ντα φιλοσοφεῖ ν οὐ δὲ μὴ πολὺ ν χρό νον ἐ πιζή σαντα κακῶ ς; καὶ ῥ ᾳ θύ μως φρό νιμον γενέ σθαι.” καὶ προελθὼ ν δέ φησιν ὅ τι“ καὶ τοῖ ς φαύ λοις καθή κει μέ νειν ἐ ν τῷ ζῆ ν:” εἶ τα κατὰ λέ ξιν“ πρῶ τον γὰ ρ ἡ ἀ ρετὴ ψιλῶ ς οὐ δέ ν ἐ στι πρὸ ς τὸ ζῆ ν ἡ μᾶ ς, οὕ τω δ' οὐ δ' ἡ κακί α οὐ δέ ν ἐ στι πρὸ ς τὸ δεῖ ν ἡ μᾶ ς ἀ πιέ ναι” καὶ μὴ ν οὐ χ ἕ τερα δεῖ βιβλί α διειλῆ σαι, τοῦ Χρυσί ππου τὴ ν πρὸ ς αὑ τὸ ν ἐ νδεικνυμέ νους μά χην: ἀ λλ' ἐ ν αὐ τοῖ ς τού τοις ποτὲ μὲ ν τοῦ̓ Αντισθέ νους ἐ παινῶ ν φαί νεται τὸ δεῖ ν κτᾶ σθαι νοῦ ν ἢ βρό χον καὶ τοῦ Τυρταί ου τὸ πρὶ ν ἀ ρετῆ ς πελά σαι τέ ρμασιν ἢ θανά του: καί τοι τί ταῦ τα βού λεται δηλοῦ ν ἄ λλο, πλὴ ν ὅ τι τὸ μὴ ζῆ ν λυσιτελέ στερό ν ἐ στι τοῦ ζῆ ν τοῖ ς κακοῖ ς καὶ ἀ νοή τοις; ποτὲ δὲ τὸ ν Θέ ογνιν ἐ πανορθού μενος“ οὐ κ ἔ δει” φησὶ ν“ εἰ πεῖ ν“ χρὴ πενί ην φεύ γοντα,” μᾶ λλον δὲ χρὴ κακί αν φεύ γοντα, καὶ ἐ ς βαθυκή τεα πό ντον ῥ ιπτεῖ ν καὶ πετρῶ ν, Κύ ρνε, κατ' ἠ λιβά των.” τί οὖ ν ἄ λλο δό ξειεν ἂ ν ποιεῖ ν ἢ ταὐ τὰ πρά γματα καὶ δό γματα παρεγγρά φειν αὐ τό ς, ἑ τέ ρων δὲ γραφό ντων ἐ ξαλεί φειν, Πλά τωνι μὲ ν ἐ γκαλῶ ν ὅ τι τοῦ κακῶ ς ζῆ ν καὶ ἀ μαθῶ ς τὸ μὴ ζῆ ν ἀ ποδεί κνυσι λυσιτελέ στερον, Θεό γνιδι δὲ συμβουλεύ ων κατακρημνί ζειν καὶ καταποντί ζειν ἑ αυτὸ ν ὑ πὲ ρ τοῦ ἀ ποφυγεῖ ν τὴ ν κακί αν;̓ Αντισθέ νη μὲ ν γὰ ρ ἐ παινῶ ν ὅ τι τοὺ ς μὴ νοῦ ν ἔ χοντας εἰ ς βρό χον συνή λαυνεν, αὑ τὸ ν αὐ τὸ ς ἔ ψεγεν, εἰ πό ντα μηδὲ ν εἶ ναι τὴ ν κακί αν πρὸ ς τὸ ἐ κ τοῦ ζῆ ν ἡ μᾶ ς ἀ παλλά ττειν.

ἐ ν δὲ τοῖ ς πρὸ ς αὐ τὸ ν Πλά τωνα περὶ Δικαιοσύ νης εὐ θὺ ς ἐ ξ ἀ ρχῆ ς ἐ νά λλεται τῷ περὶ θεῶ ν λό γῳ καί φησιν“ οὔ τ' ὀ ρθῶ ς ἀ ποτρέ πειν τῷ ἀ πὸ τῶ ν θεῶ ν φό βῳ τῆ ς ἀ δικί ας τὸ ν Κέ φαλον, εὐ διά βλητὸ ν τ' εἶ ναι καὶ πρὸ ς τοὐ ναντί ον ἐ ξά γοντα πολλοὺ ς περισπασμοὺ ς καὶ πιθανό τητας ἀ ντιπιπτού σας τὸ ν περὶ τῶ ν ὑ πὸ τοῦ θεοῦ κολά σεων λό γον, ὡ ς οὐ δὲ ν διαφέ ροντα τῆ ς̓ Ακκοῦ ς καὶ τῆ ς̓ Αλφιτοῦ ς, δι' ὧ ν τὰ παιδά ρια τοῦ κακοσχολεῖ ν αἱ γυναῖ κες ἀ νεί ργουσιν” οὕ τω δὲ διασύ ρας τὰ τοῦ Πλά τωνος ἐ παινεῖ πά λιν ἐ ν ἄ λλοις καὶ προφέ ρεται τὰ τοῦ Εὐ ριπί δου ταυτὶ πολλά κις ἀ λλ' ἔ στι, κεἴ τις ἐ γγελᾷ λό γῳ, Ζεὺ ς καὶ θεοὶ βρό τεια λεύ σσοντες πά θη: καὶ ὁ μοί ως ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ Δικαιοσύ νης τὰ̔ Ησιό δεια ταυτὶ προενεγκά μενος τοῖ σιν δ' οὐ ρανό θεν μέ γ' ἐ πή λασε πῆ μα Κρονί ων, λιμὸ ν ὁ μοῦ καὶ λοιμό ν: ἀ ποφθινύ θουσι δὲ λαοί:“ ταῦ τά φησι τοὺ ς θεοὺ ς ποιεῖ ν, ὅ πως κολαζομέ νων τῶ ν πονηρῶ ν οἱ λοιποὶ παραδεί γμασι τού τοις χρώ μενοι ἧ ττον ἐ πιχειρῶ σι τοιοῦ τό ν τι ποιεῖ ν” πά λιν ἐ ν μὲ ν τοῖ ς περὶ Δικαιοσύ νης ὑ πειπὼ ν, ὅ τι τοὺ ς ἀ γαθὸ ν ἀ λλὰ μὴ τέ λος τιθεμέ νους τὴ ν ἡ δονὴ ν ἐ νδέ χεται σῴ ζειν καὶ τὴ ν δικαιοσύ νην, θεὶ ς τοῦ το κατὰ λέ ξιν εἴ ρηκε“ τά χα γὰ ρ ἀ γαθοῦ αὐ τῆ ς ἀ πολειπομέ νης τέ λους δὲ μή, τῶ ν δὲ δι' αὑ τῶ ν αἱ ρετῶ ν ὄ ντος καὶ τοῦ καλοῦ, σῴ ζοιμεν ἂ ν τὴ ν δικαιοσύ νην, μεῖ ζον ἀ γαθὸ ν ἀ πολιπό ντες τὸ καλὸ ν καὶ τὸ δί καιον τῆ ς ἡ δονῆ ς.” ταῦ τα μὲ ν ἐ ν τού τοις περὶ τῆ ς ἡ δονῆ ς. ἐ ν δὲ τοῖ ς πρὸ ς Πλά τωνα κατηγορῶ ν αὐ τοῦ δοκοῦ ντος ἀ γαθὸ ν ἀ πολιπεῖ ν τὴ ν ὑ γί ειαν,“ οὐ μό νον τὴ ν δικαιοσύ νην” φησὶ ν“ ἀ λλὰ καὶ τὴ ν μεγαλοψυχί αν ἀ ναιρεῖ σθαι καὶ τὴ ν σωφροσύ νην καὶ τὰ ς ἄ λλας ἀ ρετὰ ς ἁ πά σας, ἂ ν ἢ τὴ ν ἡ δονὴ ν ἢ τὴ ν ὑ γί ειαν ἤ τι τῶ ν ἄ λλων, ὃ μὴ καλό ν ἐ στιν, ἀ γαθὸ ν ἀ πολί πωμεν.” ἃ μὲ ν οὖ ν ῥ ητέ ον ὑ πὲ ρ Πλά τωνος, ἐ ν ἄ λλοις γέ γραπται πρὸ ς αὐ τὸ ν ἐ νταῦ θα δ̓ ἡ μά χη καταφανή ς ἐ στιν, ὅ που μέ ν, ἂ ν μετὰ τοῦ καλοῦ τις ὑ ποθῆ ται καὶ τὴ ν ἡ δονὴ ν ἀ γαθὸ ν εἶ ναι, σῴ ζεσθαι δικαιοσύ νην λέ γοντος ὅ που δὲ πά λιν τοὺ ς μὴ μό νον τὸ καλὸ ν ἀ γαθὸ ν ἀ πολιπό ντας αἰ τιωμέ νου τὰ ς ἀ ρετὰ ς ἁ πά σας ἀ ναιρεῖ ν. ἳ να δὲ μηδ' ἀ πολογί αν ὑ πολί πῃ τοῖ ς ἐ ναντιώ μασιν,̓ Αριστοτέ λει περὶ δικαιοσύ νης ἀ ντιγρά φων“ οὔ φησιν αὐ τὸ ν ὀ ρθῶ ς λέ γειν, ὅ τι τῆ ς ἡ δονῆ ς τέ λους οὔ σης ἀ ναιρεῖ ται μὲ ν ἡ δικαιοσύ νη, συναναιρεῖ ται δὲ τῇ δικαιοσύ νῃ καὶ τῶ ν ἄ λλων ἀ ρετῶ ν ἑ κά στη τὴ ν μὲ ν γὰ ρ δικαιοσύ νην ὑ π' αὐ τῶ ν ὡ ς ἀ ληθῶ ς ἀ ναιρεῖ σθαι, τὰ ς δ' ἄ λλας ἀ ρετὰ ς οὐ δὲ ν κωλύ ειν ὑ πά ρχειν, εἰ καὶ μὴ δι' αὑ τὰ ς αἱ ρετὰ ς ἀ λλ' ἀ γαθὰ ς γοῦ ν καὶ ἀ ρετὰ ς ἐ σομέ νας:” εἶ θ' ἑ κά στην ἐ ξ ὀ νό ματος προσαγορεύ ει. βέ λτιον δὲ τὰ ς ἐ κεί νου λέ ξεις ἀ ναλαβεῖ ν“ τῆ ς γὰ ρ ἡ δονῆ ς” φησὶ ν“ ἐ μφαινομέ νης τέ λους κατὰ τὸ ν τοιοῦ τον λό γον, τὸ μὲ ν τοιοῦ το πᾶ ν μοι δοκεῖ οὐ κ ἐ μπεριλαμβά νεσθαι: διὸ ῥ ητέ ον μή τε τῶ ν ἀ ρετῶ ν τινα δι' αὑ τὴ ν αἱ ρετὴ ν εἶ ναι μή τε τῶ ν κακιῶ ν φευκτή ν, ἀ λλὰ πά ντα ταῦ τα δεῖ ν ἀ ναφέ ρεσθαι πρὸ ς τὸ ν ὑ ποκεί μενον σκοπό ν: οὐ δὲ ν μέ ντοι κωλύ σει κατ' αὐ τοὺ ς τὴ ν ἀ νδρεί αν μὲ ν καὶ τὴ ν φρό νησιν καὶ τὴ ν ἐ γκρά τειαν καὶ τὴ ν καρτερί αν καὶ τὰ ς ὁ μοί ας ταύ ταις ἀ ρετὰ ς εἶ ναι τῶ ν ἀ γαθῶ ν, τὰ ς δ' ἐ ναντί ας ὑ πά ρχειν φευκτά ς.” τί ς οὖ ν τού του πρὸ ς λό γους ἰ ταμώ τερος γέ γονεν, ὃ ς δυεῖ ν τῶ ν ἀ ρί στων φιλοσό φων ἐ γκέ κληκε τῷ μὲ ν ὅ τι πᾶ σαν ἀ ρετὴ ν ἀ ναιρεῖ, μὴ μό νον τὸ καλὸ ν ἀ γαθὸ ν ἀ πολιπώ ν: τῷ δ' ὅ τι τῆ ς ἡ δονῆ ς τέ λους οὔ σης οὐ πᾶ σαν ἀ ρετὴ ν ἄ νευ τῆ ς δικαιοσύ νης σῴ ζεσθαι νομί ζει; θαυμαστὴ γὰ ρ ἡ ἐ ξουσί α περὶ τῶ ν αὐ τῶ ν πραγμά των διαλεγό μενον, ἃ τί θησιν αὐ τὸ ς ἐ γκαλῶ ν̓ Αριστοτέ λει, ταῦ τ' ἀ ναιρεῖ ν πά λιν Πλά τωνος κατηγοροῦ ντα. καὶ μὴ ν ἐ ν ταῖ ς περὶ Δικαιοσύ νης̓ Αποδεί ξεσι λέ γει ῥ ητῶ ς ὅ τι“ πᾶ ν κατό ρθωμα καὶ εὐ νό μημα καὶ δικαιοπρά γημά ἐ στι: τὸ δὲ γε κατ' ἐ γκρά τειαν ἢ καρτερί αν ἢ φρό νησιν ἢ ἀ νδρεί αν πραττό μενον κατό ρθωμά ἐ στιν: ὥ στε καὶ δικαιοπρά γημα” πῶ ς οὖ ν, οἷ ς ἀ πολεί πει φρό νησιν καὶ ἀ νδρεί αν καὶ ἐ γκρά τειαν, οὐ κ ἀ πολεί πει δικαιοσύ νην, εὐ θὺ ς αὐ τῶ ν ὅ σοι κατορθοῦ σιν ἐ ν ταῖ ς εἰ ρημέ ναις ἀ ρεταῖ ς καὶ δικαιοπραγού ντων;

τοῦ δὲ Πλά τωνος; εἰ πό ντος τὴ ν ἀ δικί αν ὡ ς διαφθορὰ ψυχῆ ς; οὖ σα καὶ στά σις οὐ δ' ἐ ν αὐ τοῖ ς τοῖ ς ἔ χουσιν ἀ ποβά λλει τὴ ν δύ ναμιν ἀ λλ' αὐ τὸ ν ἑ αυτῷ συμβά λλει καὶ συγκρού ει καὶ ταρά ττει τὸ ν πονηρό ν, ἐ γκαλῶ ν Χρύ σιππος“ ἀ τό πως” φησὶ“ λέ γεσθαι τὸ ἀ δικεῖ ν ἑ αυτό ν εἶ ναι γὰ ρ πρὸ ς ἕ τερον οὐ πρὸ ς ἑ αυτὸ ν τὴ ν ἀ δικί αν:” ἐ πιλαθό μενος γὰ ρ τού των αὖ θις ἐ ν ταῖ ς περὶ Δικαιοσύ νης̓ Αποδεί ξεσιν“ ἀ δικεῖ σθαί φησιν ὑ φ' ἑ αυτοῦ τὸ ν ἀ δικοῦ ντα καὶ αὑ τὸ ν ἀ δικεῖ ν, ὅ ταν ἄ λλον ἀ δικῇ, γιγνό μενον ἑ αυτῷ τοῦ παρανομεῖ ν αἴ τιον καὶ βλά πτοντα παρ' ἀ ξί αν ἑ αυτό ν.” ἐ ν μὲ ν τοῖ ς πρὸ ς Πλά τωνα ταῦ τ' εἴ ρηκε περὶ τοῦ τὴ ν ἀ δικί αν λέ γεσθαι μὴ πρὸ ς ἑ αυτὸ ν ἀ λλὰ πρὸ ς ἕ τερον:“ οὐ γὰ ρ κατ' ἰ δί αν ἄ δικοι συνεστή κασιν ἐ κ πλειό νων δὲ τοιού των τἀ ναντί α λεγό ντων, καὶ ἄ λλως τῆ ς ἀ δικί ας λαμβανομέ νης ὡ ς ἂ ν ἐ ν πλεί οσι πρὸ ς ἑ αυτοὺ ς οὕ τως ἔ χουσιν, εἰ ς δὲ τὸ ν ἕ να μηδενὸ ς διατεί νοντος τοιού του, καθ' ὅ σον δὲ πρὸ ς τοὺ ς πλησί ον ἔ χει οὕ τως:” ἐ ν δὲ ταῖ ς̓ Αποδεί ξεσι τοιού τους ἠ ρώ τηκε λό γους περὶ τοῦ τὸ ν ἄ δικον καὶ ἑ αυτὸ ν ἀ δικεῖ ν:“ παραί τιον γενέ σθαι παρανομή ματος ἀ παγορεύ ει ὁ νό μος, καὶ τὸ ἀ δικεῖ ν ἐ στι παρανό μημα: ὁ τοί νυν παραί τιος γενό μενος ἑ αυτῷ τοῦ ἀ δικεῖ ν παρανομεῖ εἰ ς ἑ αυτό ν: ὁ δὲ παρανομῶ ν εἰ ς ἕ να καὶ ἀ δικεῖ ἐ κεῖ νον: ὁ ἄ ρα καὶ ὁ ντινοῦ ν ἀ δικῶ ν καὶ ἑ αυτὸ ν ἀ δικεῖ” πά λιν“ τὸ ἁ μά ρτημα τῶ ν βλαμμά των ἐ στί, καὶ πᾶ ς ἁ μαρτά νων παρ' ἑ αυτὸ ν ἁ μαρτά νει: πᾶ ς ἄ ρ' ὁ ἁ μαρτά νων βλά πτει ἑ αυτὸ ν παρὰ τὴ ν ἀ ξί αν: εἰ δὲ τοῦ το, καὶ ἀ δικεῖ ἑ αυτό ν” ἔ τι καὶ οὕ τως“ ὁ βλαπτό μενος ὑ φ' ἑ τέ ρου ἑ αυτὸ ν βλά πτει καὶ παρὰ τὴ ν ἀ ξί αν ἑ αυτὸ ν βλά πτει; τοῦ το δ' ἦ ν τὸ ἀ δικεῖ ν: ὁ ἄ ρ' ἀ δικού μενος καὶ ὑ φ' ὁ τουοῦ ν πᾶ ς ἑ αυτὸ ν ἀ δικεῖ.”

τὸ ν περὶ ἀ γαθῶ ν καὶ κακῶ ν λό γον, ὃ ν αὐ τὸ ς εἰ σά γει καὶ δοκιμά ζει,“ συμφωνό τατον εἶ ναί φησι τῷ βί ῳ καὶ μά λιστα τῶ ν ἐ μφύ των ἅ πτεσθαι προλή ψεων:” ταυτὶ γὰ ρ ἐ ν τῷ τρί τῳ τῶ ν Προτρεπτικῶ ν εἴ ρηκεν, ἐ ν δὲ τῷ πρώ τῳ“ τοῦ τον τὸ ν λό γον φησὶ ν ἀ πὸ τῶ ν ἄ λλων ἁ πά ντων ἀ φέ λκειν τὸ ν ἄ νθρωπον, ὡ ς οὐ δὲ ν ὄ ντων πρὸ ς ἡ μᾶ ς οὐ δὲ συνεργού ντων πρὸ ς εὐ δαιμονί αν οὐ δέ ν.” ὅ ρα τοί νυν, πῶ ς αὑ τῷ σύ μφωνὸ ς ἐ στι, τὸ ν ἀ φέ λκοντα τοῦ ζῆ ν καὶ τῆ ς ὑ γιεί ας καὶ τῆ ς ἀ πονί ας καὶ τῆ ς τῶ ν αἰ σθητηρί ων ὁ λοκληρί ας καὶ μηδὲ ν εἶ ναι ταῦ τα φά σκοντα πρὸ ς ἡ μᾶ ς, ἃ παρὰ τῶ ν θεῶ ν αἰ τού μεθα, μά λιστα συμφωνεῖ ν τῷ βί ῳ καὶ ταῖ ς κοιναῖ ς προλή ψεσιν ἀ ποφαινό μενος. ἀ λλ' ἵ να μηδ' ἄ ρνησις τοῦ τἀ ναντί α λέ γειν, ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ Δικαιοσύ νης ταῦ τ' εἴ ρηκε“ διὸ καὶ διὰ τὴ ν ὑ περβολὴ ν τοῦ τε μεγέ θους καὶ τοῦ κά λλους πλά σμασι δοκοῦ μεν ὅ μοια λέ γειν καὶ οὐ κατὰ τὸ ν ἄ νθρωπον καὶ τὴ ν ἀ νθρωπί νην φύ σιν. ἔ στιν οὖ ν ὅ πως ἄ ν τις ἐ ξομολογή σαιτο σαφέ στερον τἀ ναντί α λέ γειν αὐ τὸ ς πρὸ ς ἑ αυτὸ ν ἢ οὗ τος, ἃ δι' ὑ περβολή ν φησι πλά σματα δοκεῖ ν εἶ ναι καὶ ὑ πὲ ρ τὸ ν ἄ νθρωπον καὶ ὑ πὲ ρ τὴ ν ἀ νθρωπί νην φύ σιν λέ γεσθαι, ταῦ τα συμφωνεῖ ν τῷ βί ῳ φά σκων καὶ μά λιστα τῶ ν ἐ μφύ των ἅ πτεσθαι προλή ψεων;”

οὐ σί αν κακοδαιμονί ας ἀ ποφαί νει τὴ ν κακί αν, ἐ ν παντὶ βιβλί ῳ φυσικῷ καὶ ἠ θικῷ γρά φων καὶ διατεινό μενος ὅ τι“ τὸ κατὰ κακί αν ζῆ ν τῷ κακοδαιμό νως ζῆ ν ταὐ τό ν ἐ στιν:” ἐ ν δὲ τῷ τρί τῳ περὶ Φύ σεως ὑ πειπὼ ν ὅ τι“ λυσιτελεῖ ζῆ ν ἄ φρονα μᾶ λλον, ἢ μὴ βιοῦ ν, κἂ ν μηδέ ποτε μέ λλῃ φρονή σειν” ἐ πιλέ γει“ τοιαῦ τα γὰ ρ τἀ γαθά ἐ στι τοῖ ς ἀ νθρώ ποις, ὥ στε τρό πον τινὰ τὰ κακὰ τῶ ν ἀ νὰ μέ σον προτερεῖ ν.” ὅ τι μὲ ν οὖ ν εἰ ρηκὼ ς ἐ ν ἑ τέ ροις μηδὲ ν εἶ ναι λυσιτελὲ ς τοῖ ς ἄ φροσιν ἐ νταῦ θά φησι λυσιτελεῖ ν τὸ ἀ φρό νως ζῆ ν, ἀ φί ημι. τῶ ν δ' ἀ νὰ μέ σον λεγομέ νων παρὰ τοῖ ς Στωικοῖ ς μή τε κακῶ ν ὄ ντων μή τ' ἀ γαθῶ ν, τὰ κακὰ προτερεῖ ν λέ γων οὐ δὲ ν ἄ λλο λέ γει πλὴ ν τῶ ν μὴ κακῶ ν τὰ κακὰ προτερεῖ ν καὶ τὸ κακοδαιμονεῖ ν λυσιτελέ στερον εἶ ναι τοῦ μὴ κακοδαιμονεῖ ν καὶ τοῦ κακοδαιμονεῖ ν ἀ λυσιτελέ στερον ἡ γεῖ ται τὸ μὴ κακοδαιμονεῖ ν: εἰ δ' ἀ λυσιτελέ στερον, καὶ βλαβερώ τερον τὸ μὴ κακοδαιμονεῖ ν ἄ ρα βλαβερώ τερον τοῦ κακοδαιμονεῖ ν βουλό μενος οὖ ν ταύ την ἐ πιλεαί νειν τὴ ν ἀ τοπί αν ἐ πιλέ γει περὶ τῶ ν κακῶ ν“ ἔ στι δ' οὐ ταῦ τα προτεροῦ ντα, ἀ λλ' ὁ λό γος, μεθ' οὗ βιοῦ ν ἐ πιβά λλει μᾶ λλον, καὶ εἰ ἄ φρονες ἐ σό μεθα” πρῶ τον μὲ ν οὖ ν τὰ κακὰ κακί αν λέ γει καὶ τὰ μετέ χοντα κακί ας, ἄ λλο δ' οὐ δέ ν: ἡ δὲ κακί α λογικό ν ἐ στι μᾶ λλον δὲ λό γος ἡ μαρτημέ νος: οὐ δὲ ν οὖ ν ἕ τερό ν ἐ στι τὸ μετὰ λό γου βιοῦ ν ἄ φρονας ὄ ντας ἢ τὸ μετὰ κακί ας βιοῦ ν ἔ πειτα τὸ βιοῦ ν ἄ φρονας ὄ ντας βιοῦ ν ἐ στι κακοδαιμονεῖ ν ὄ ντας. πρὸ ς τί οὖ ν προτερεῖ τοῦ το τῶ ν ἀ νὰ μέ σον; οὐ γὰ ρ πρό ς γε τὸ εὐ δαιμονεῖ ν φή σει προτερεῖ ν τὸ κακοδαιμονεῖ ν. ἀ λλ' οὐ δ' ὅ λως, φασί ν, οἴ εται δεῖ ν Χρύ σιππος οὔ τε μονὴ ν ἐ ν τῷ βί ῳ τοῖ ς ἀ γαθοῖ ς οὔ τ' ἐ ξαγωγὴ ν τοῖ ς κακοῖ ς παραμετρεῖ ν ἀ λλὰ τοῖ ς μέ σοις κατὰ φύ σιν: διὸ καὶ τοῖ ς εὐ δαιμονοῦ σι γί γνεταί ποτε καθῆ κον ἐ ξά γειν ἑ αυτοὺ ς καὶ μέ νειν αὖ θις ἐ ν τῷ ζῆ ν τοῖ ς κακοδαιμονοῦ σιν. εἶ τα τί τού του μεῖ ζὸ ν ἐ στιν ὑ πεναντί ωμα πρὸ ς αἳ ρεσιν καὶ φυγή ν, εἰ τοῖ ς ἐ π' ἄ κρον εὐ δαιμονοῦ σιν ἀ πουσί ᾳ τῶ ν ἀ διαφό ρων ἀ φί στασθαι τῶ ν ἀ γαθῶ ν παρό ντων καθή κει; καί τοι τῶ ν ἀ διαφό ρων οὐ δὲ ν αἱ ρετὸ ν οὐ δὲ φευκτό ν, ἀ λλὰ μό νον αἱ ρετὸ ν τἀ γαθὸ ν καὶ μό νον φευκτὸ ν ἡ γοῦ νται τὸ κακό ν. ὥ στε συμβαί νει κατ' αὐ τοὺ ς μὴ πρὸ ς τὰ αἱ ρετὰ μηδὲ πρὸ ς τὰ φευκτὰ τοὺ ς τῶ ν πρά ξεων γί γνεσθαι λογισμού ς, ἑ τέ ρων στοχαζομέ νους ἃ μή τε φεύ γουσι μή θ' αἱ ροῦ νται, πρὸ ς ταῦ τα καὶ ζῆ ν καὶ ἀ ποθνή σκειν.

τἀ γαθὰ πρὸ ς τὰ κακὰ τὴ ν πᾶ σαν ἔ χειν διαφορὰ ν ὁ μολογεῖ Χρύ σιππος: καὶ ἀ ναγκαῖ ό ν ἐ στιν, εἰ τὰ μὲ ν ἐ σχά τως ποιεῖ κακοδαί μονας εὐ θὺ ς οἷ ς ἂ ν παρῇ, τὰ δ' ἐ π' ἄ κρον εὐ δαί μονας. αἰ σθητὰ δ' εἶ ναι τἀ γαθὰ καὶ τὰ κακά φησιν, ἐ ν τῷ προτέ ρῳ περὶ Τέ λους ταῦ τα γρά φων“ ὅ τι μὲ ν γὰ ρ αἰ σθητά ἐ στι τἀ γαθὰ καὶ τὰ κακά, καὶ τού τοις ἐ κποιεῖ λέ γειν: οὐ γὰ ρ μό νον τὰ πά θη ἐ στὶ ν αἰ σθητὰ σὺ ν τοῖ ς εἴ δεσιν, οἷ ον λύ πη καὶ φό βος καὶ τὰ παραπλή σια, ἀ λλὰ καὶ κλοπῆ ς καὶ μοιχεί ας καὶ τῶ ν ὁ μοί ων ἔ στιν αἰ σθέ σθαι, καὶ καθό λου ἀ φροσύ νης καὶ δειλί ας καὶ ἄ λλων οὐ κ ὀ λί γων κακιῶ ν οὐ δὲ μό νον χαρᾶ ς καὶ εὐ εργεσιῶ ν καὶ ἄ λλων πολλῶ ν κατορθώ σεων, ἀ λλὰ καὶ φρονή σεως καὶ ἀ νδρεί ας καὶ τῶ ν λοιπῶ ν ἀ ρετῶ ν.” τού των τὴ ν μὲ ν ἄ λλην ἀ τοπί αν ἀ φῶ μεν, ὅ τι δὲ μά χεται τοῖ ς περὶ τὸ ν διαλεληθό τα σοφό ν, τί ς οὐ κ ἂ ν ὁ μολογή σειεν; αἰ σθητοῦ γὰ ρ ὄ ντος τἀ γαθοῦ καὶ μεγά λην πρὸ ς τὸ κακὸ ν διαφορὰ ν ἔ χοντος, τὸ ν ἐ κ φαύ λου γιγνό μενον σπουδαῖ ον ἀ γνοεῖ ν τοῦ το καὶ τῆ ς ἀ ρετῆ ς μὴ αἰ σθά νεσθαι παρού σης ἀ λλ' οἴ εσθαι τὴ ν κακί αν αὐ τῷ παρεῖ ναι, πῶ ς οὐ κ ἔ στιν ἀ τοπώ τατον; ἢ γὰ ρ οὐ δεὶ ς ἀ γνοεῖ ν ἢ ἀ πιστεῖ ν δύ ναται τὰ ς ἀ ρετὰ ς ἔ χων ἁ πά σας, ἢ μικρὰ τί ς ἐ στι καὶ παντά πασι δυσθεώ ρητος ἡ διαφορὰ τῆ ς ἀ ρετῆ ς πρὸ ς τὴ ν κακί αν καὶ τῆ ς εὐ δαιμονί ας πρὸ ς τὴ ν κακοδαιμονί αν καὶ τοῦ καλλί στου βί ου πρὸ ς τὸ ν αἴ σχιστον, εἰ ταῦ τά τις ἀ ντ' ἐ κεί νων κτησά μενος ἑ αυτὸ ν λέ ληθε.

μί α σύ νταξις ἡ περὶ Βί ων τέ τταρα βιβλί α: τού των ἐ ν τῷ τετά ρτῳ λέ γει τὸ ν σοφὸ ν ἀ πρά γμονὰ τ' εἶ ναι καὶ ὀ λιγοπρά γμονα καὶ τὰ αὑ τοῦ πρά ττειν ἔ στι δ' ἡ λέ ξις αὕ τη“ οἶ μαι γὰ ρ ἔ γωγε τὸ ν φρό νιμον καὶ ἀ πρά γμονα εἶ ναι καὶ ὀ λιγοπρά γμονα καὶ τὰ αὑ τοῦ πρά ττειν ὁ μοί ως τῆ ς τ' αὐ τοπραγί ας καὶ τῆ ς ὀ λιγοπραγμοσύ νης ἀ στεί ων ὄ ντων.” τὰ δ' ὅ μοια σχεδὸ ν ἐ ν τῷ περὶ τῶ ν Δι' αὑ τὰ αἱ ρετῶ ν εἴ ρηκε ταύ ταις ταῖ ς λέ ξεσι“ τῷ γὰ ρ ὄ ντι φαί νεται ὁ κατὰ τὴ ν ἡ συχί αν βί ος ἀ κί νδυνό ν τι καὶ ἀ σφαλὲ ς ἔ χειν, οὐ πά νυ τῶ ν πολλῶ ν δυναμέ νων τοῦ το συνιδεῖ ν.” ὅ τι μὲ ν οὖ ν τῷ̓ Επικού ρῳ τὴ ν πρό νοιαν ἀ ναιροῦ ντι διὰ τῆ ς ἀ πραγμοσύ νης τῆ ς περὶ τὸ ν θεὸ ν οὐ κ ἀ πᾴ δει, δῆ λό ν ἐ στιν ἀ λλ' αὐ τὸ ς ὁ Χρύ σιππος ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ Βί ων“ βασιλεί αν τε τὸ ν σοφὸ ν ἑ κουσί ως ἀ ναδέ χεσθαι λέ γει, χρηματιζό μενον ἀ π' αὐ τῆ ς: κἂ ν αὐ τὸ ς βασιλεύ ειν μὴ δύ νηται, συμβιώ σεται βασιλεῖ καὶ στρατεύ σεται μετὰ βασιλέ ως, οἷ ος ἦ ν̓ Ιδά νθυρσος ὁ Σκύ θης ἢ Λεύ κων ὁ Ποντικό ς.” παραθή σομαι δὲ καὶ ταύ την αὐ τοῦ τὴ ν διά λεκτον, ὅ πως εἰ δῶ μεν εἰ, καθά περ ἐ κ νή της καὶ ὑ πά της γί γνεταί τι σύ μφωνον, οὕ τως ὁ μολογεῖ βί ος ἀ νδρὸ ς καὶ ἀ πραγμοσύ νην αἱ ρουμέ νου καὶ ὀ λιγοπραγμοσύ νην, εἶ τα συνιππαζομέ νου Σκύ θαις καὶ τὰ τῶ ν ἐ ν Βοσπό ρῳ τυρά ννων πρά ττοντος ἐ ξ οἱ ασδή τινος ἀ νά γκης:“ ὅ τι γά ρ” φησὶ“ καὶ στρατεύ σεται μετὰ δυναστῶ ν καὶ βιώ σεται, πά λιν ἐ πισκεψώ μεθα τού των ἐ χό μενοι, τινῶ ν μὲ ν οὐ δὲ ταῦ τ' ὑ πονοού ντων διὰ τοὺ ς ὁ μοί ους ὑ πολογισμού ς, ἡ μῶ ν δὲ καὶ ταῦ τ' ἀ πολειπό ντων διὰ τοὺ ς παραπλησί ους λό γους.” καὶ μετὰ μικρὸ ν“ οὐ μό νον δὲ μετὰ τῶ ν προκεκοφό των ἐ πὶ ποσὸ ν καὶ ἐ ν ἀ γωγαῖ ς καὶ ἐ ν ἔ θεσι ποιοῖ ς γεγονό των, οἷ ον παρὰ Λεύ κωνι καὶ̓ Ιδανθύ ρσῳ.” Καλλισθέ νει τινὲ ς ἐ γκαλοῦ σιν, ὅ τι πρὸ ς̓ Αλέ ξανδρον ἔ πλευσεν ἐ λπί ζων ἀ ναστή σειν̓́ Ολυνθον, ὡ ς Στά γειρἀ Αριστοτέ λης:̓́ Εφορον δὲ καὶ Ξενοκρά την καὶ Μενέ δημον ἐ παινοῦ σι παραιτησαμέ νους τὸ ν̓ Αλέ ξανδρον ὁ δὲ Χρύ σιππος ἕ νεκα χρηματισμοῦ τὸ ν σοφὸ ν ἐ πὶ κεφαλὴ ν ἐ ς Παντικά παιον ὠ θεῖ καὶ τὴ ν Σκυθῶ ν ἐ ρημί αν. ὅ τι γὰ ρ ἐ ργασί ας ἕ νεκα καὶ χρηματισμοῦ ταῦ τα ποιεῖ, καὶ προδεδή λωκε“ τρεῖ ς ὑ ποθέ μενος ἁ ρμό ζοντας μά λιστα τῷ σοφῷ χρηματισμού ς, τὸ ν ἀ πὸ βασιλεί ας καὶ τὸ ν ἀ πὸ φί λων καὶ τρί τον ἐ πὶ τού τοις τὸ ν ἀ πὸ σοφιστεί ας.” καί τοι πολλαχοῦ μὲ ν ἀ ποκναί ει ταῦ τ' ἐ παινῶ ν ἐ πεὶ τί δεῖ βροτοῖ σι πλὴ ν δυοῖ ν μό νων, Δή μητρος ἀ κτῆ ς πώ ματὸ ς θ' ὑ δρηχό ου; ἐ ν δὲ τοῖ ς περὶ Φύ σεως λέ γει“ τὸ ν σοφό ν, εἰ τὴ ν μεγί στην οὐ σί αν ἀ ποβά λοι, δραχμὴ ν μί αν ἐ κβεβληκέ ναι δό ξειν.” οὕ τω δ' αὐ τὸ ν ἄ ρας ἐ κεῖ καὶ ὀ γκώ σας ἐ νταῦ θα πά λιν εἰ ς μισθαρνί αν καταβά λλει καὶ σοφιστεί αν καὶ γὰ ρ αἰ τή σειν καὶ προλή ψεσθαι τὸ μὲ ν εὐ θὺ ς ἀ ρχομέ νου, τὸ δὲ χρό νου τῷ μαθητῇ διελθό ντος, ὅ περ εὐ γνωμονέ στερον εἶ ναί φησιν, ἀ σφαλέ στερον δὲ τὸ προλαμβά νειν, ὡ ς ἀ δική ματα τοῦ τό που ἐ πιδεχομέ νου. λέ γει δ' οὕ τως“ εἰ σπρά ττονται δὲ τὸ ν μισθὸ ν οὐ πά ντες οἱ νοῦ ν ἔ χοντες ὡ σαύ τως: ἀ λλ' ἄ λλως πλῆ θος, ὡ ς ἂ ν ὁ καιρὸ ς φέ ρῃ, οὐ κ ἐ παγγελλό μενοι ποιή σειν ἀ γαθού ς, καὶ ταῦ τ' ἐ ν ἐ νιαυτῷ ὅ σα δὲ πρὸ ς ἑ αυτού ς, ταῦ τα ποιή σειν πρὸ ς τὸ ν συμφωνηθέ ντα χρό νον” καὶ πά λιν προελθώ ν“ τὸ ν τε καιρὸ ν εἴ σεται, πό τερον εὐ θὺ ς δεῖ τὸ ν μισθὸ ν λαμβά νειν ἅ μα τῇ προσό δῳ καθά περ πλεί ους πεποιή κασιν, ἢ καὶ χρό νον αὐ τοῖ ς διδό ναι, τοῦ τό που τού του μᾶ λλον καὶ ἀ δική ματα ἐ πιδεχομέ νου, δό ξαντος δ' ἂ ν εἶ ναι εὐ γνωμονεστέ ρου.” καὶ πῶ ς ἂ ν εἴ η χρημά των καταφρονητὴ ς ὁ σοφό ς, ὑ πὸ συγγραφὴ ν ἐ π' ἀ ργυρί ῳ τὴ ν ἀ ρετὴ ν παραδιδού ς, κἂ ν μὴ παραδῷ τὸ μισθά ριον εἰ σπρά ττων, ὡ ς,: πεποιηκὼ ς τὰ παρ' αὑ τό ν; ἢ βλά βης κρεί ττων, φυλαττό μενος μὴ ἀ δικηθῇ περὶ τὸ μισθά ριον; ἀ δικεῖ ται γὰ ρ οὐ δεὶ ς μὴ βλαπτό μενος: ὅ θεν μὴ ἀ δικεῖ σθαι τὸ ν σοφὸ ν ἐ ν ἄ λλοις ἀ ποφηνά μενος ἐ νταῦ θά φησιν ἀ δί κημά τι τὸ ν τό πον ἐ πιδέ χεσθαι.

ἐ ν δὲ τῷ περὶ Πολιτεί ας οὐ δὲ ν ἡ δονῆ ς ἕ νεκα πρά ξειν οὐ δὲ παρασκευά σεσθαί φησι τοὺ ς πολί τας: καὶ τὸ ν Εὐ ριπί δην ἐ παινεῖ ταῦ τα προφερό μενος ἐ πεὶ τί δεῖ βροτοῖ σι πλὴ ν δυοῖ ν μό νων, Δή μητρος ἀ κτῆ ς πώ ματὸ ς θ' ὑ δρηχό ου; εἶ τα μικρὸ ν ἀ πὸ τού των προελθὼ ν ἐ παινεῖ τὸ ν Διογέ νη τὸ αἰ δοῖ ον ἀ ποτριβό μενον ἐ ν φανερῷ καὶ λέ γοντα πρὸ ς τοὺ ς παρό ντας“ εἴ θε καὶ τὸ ν λιμὸ ν οὕ τως ἀ ποτρί ψασθαι τῆ ς γαστρὸ ς ἠ δυνά μην” τί ν' οὖ ν ἔ χει λό γον ἐ ν τοῖ ς αὐ τοῖ ς ἐ παινεῖ ν τὸ ν ἐ κβά λλοντα τὴ ν ἡ δονὴ ν ἅ μα καὶ τὸ ν ἡ δονῆ ς ἕ νεκα τοιαῦ τα πρά ττοντα καὶ τοιαύ της ἁ πτό μενον αἰ σχρουργί ας; γρά ψας τοί νυν ἐ ν τοῖ ς περὶ Φύ σεως ὅ τι πολλὰ τῶ ν ζῴ ων ἕ νεκα κά λλους ἡ φύ σις ἐ νή νοχε, φιλοκαλοῦ σα καὶ χαί ρουσα τῇ ποικιλί ᾳ καὶ λό γον ἐ πειπὼ ν παραλογώ τατον ὡ ς“ ὁ ταὼ ς ἕ νεκα τῆ ς οὐ ρᾶ ς γέ γονε διὰ τὸ κά λλος αὐ τῆ ς,” αὖ θις ἐ ν τῷ περὶ Πολιτεί ας νεανικῶ ς ἐ πιτετί μηκε τοῖ ς ταὼ ς τρέ φουσι καὶ ἀ ηδό νας, ὥ σπερ ἀ ντινομοθετῶ ν τῷ τοῦ κό σμου νομοθέ τῃ καὶ τῆ ς φύ σεως καταγελῶ ν φιλοκαλού σης περὶ τὰ τοιαῦ τα τῶ ν ζῴ ων, οἷ ς ὁ σοφὸ ς ἐ ν τῇ πό λει τό πον οὐ δί δωσι. πῶ ς γὰ ρ οὐ κ ἄ τοπον ἐ γκαλεῖ ν τοῖ ς τρέ φουσιν ἃ γεννῶ σαν ἐ παινεῖ τὴ ν πρό νοιαν; ἐ ν μὲ ν οὖ ν τῷ πέ μπτῳ περὶ Φύ σεως εἰ πὼ ν ὅ τι“ οἱ κό ρεις εὐ χρή στως ἐ ξυπνί ζουσιν ἡ μᾶ ς καὶ οἱ μύ ες ἐ πιστρέ φουσιν ἡ μᾶ ς μὴ ἀ μελῶ ς ἕ καστα τιθέ ναι, φιλοκαλεῖ ν δὲ τὴ ν φύ σιν τῇ ποικιλί ᾳ χαί ρουσαν εἰ κό ς ἐ στι,” ταῦ τα κατὰ λέ ξιν εἴ ρηκε“ γέ νοιτο δ' ἂ ν μά λιστα τού του ἔ μφασις ἐ πὶ τῆ ς κέ ρκου τοῦ ταὼ ἐ νταῦ θα γὰ ρ ἐ πιφαί νει τὸ ζῷ ον γεγονέ ναι ἕ νεκα τῆ ς κέ ρκου καὶ οὐ κ ἀ νά παλιν, τῷ δ' ἄ ρρενι γινομέ νῳ οὕ τως ἡ θή λεια γοῦ ν ἠ κολού θηκεν. ἐ ν δὲ τῷ περὶ Πολιτεί ας εἰ πὼ ν ὅ τι“ ἐ γγύ ς ἐ σμεν τοῦ καὶ τοὺ ς κοπρῶ νας ζῳ γραφεῖ ν” μετ' ὀ λί γον τὰ γεωργικά φησι καλλωπί ζειν τινὰ ς ἀ ναδενδρά σι καὶ μυρρί ναις, καὶ ταὼ ς καὶ περιστερὰ ς τρέ φουσι καὶ πέ ρδικας ἵ να κακκαβί ζωσιν αὐ τοῖ ς καὶ ἀ ηδό νας.” ἡ δέ ως δ' ἂ ν αὐ τοῦ πυθοί μην, τί φρονεῖ περὶ μελιττῶ ν καὶ μέ λιτος: ἦ ν μὲ ν γὰ ρ ἀ κό λουθον τῷ τοὺ ς κό ρεις εὐ χρή στως τὸ τὰ ς μελί ττας ἀ χρή στως; φά ναι γεγονέ ναι εἰ δὲ ταύ ταις τό πον ἐ ν τῇ πό λει δί δωσι, διὰ τί τῶ ν πρὸ ς ἀ κοὴ ν καὶ ὄ ψιν ἐ πιτερπῶ ν ἀ πεί ργει τοὺ ς πολί τας; καθό λου δ' ὥ σπερ ὁ τοὺ ς συνδεί πνους μεμφό μενος ὅ τι χρῶ νται τραγή μασι καὶ οἴ νῳ καὶ ὄ ψοις, τὸ ν δ' ἐ πὶ ταῦ τα κεκληκό τα καὶ ταῦ τα παρεσκευασμέ νον ἐ παινῶ ν ἄ τοπό ς ἐ στιν οὕ τως ὁ τὴ ν μὲ ν πρό νοιαν ἐ γκωμιά ζων ἰ χθῦ ς καὶ ὄ ρνιθας καὶ μέ λι καὶ οἶ νον παρασκευά σασαν, ἐ γκαλῶ ν δὲ τοῖ ς μὴ παραπέ μπουσι ταῦ τα μηδ' ἀ ρκουμέ νοις Δή μητρος ἀ κτῇ πώ μασὶ ν θ' ὑ δρηχό οις, ἅ περ πά ρεστι καὶ πέ φυχ̓ ἡ μᾶ ς τρέ φειν οὐ δέ να ποιεῖ σθαι λό γον ἔ οικε τοῦ τἀ ναντί α λέ γειν ἑ αυτῷ.

καὶ μὴ ν ἐ ν τῷ τῶ ν Προτρεπτικῶ ν εἰ πὼ ν ὅ τι“ καὶ τὸ μητρά σιν ἢ ἀ δελφαῖ ς ἢ θυγατρά σιν συγγενέ σθαι καὶ τὸ φαγεῖ ν τι καὶ προελθεῖ ν ἀ πὸ λεχοῦ ς ἢ θανά του πρὸ ς ἱ ερὸ ν ἀ λό γως διαβέ βληται: καὶ πρὸ ς τὰ θηρί α” φησὶ“ δεῖ ν ἀ ποβλέ πειν καὶ τοῖ ς ὑ π' ἐ κεί νων γιγνομέ νοις τεκμαί ρεσθαι τὸ μηδὲ ν ἄ τοπον μηδὲ παρὰ φύ σιν εἶ ναι τῶ ν τοιού των: εὐ καί ρως γὰ ρ πρὸ ς ταῦ τα γί γνεσθαι τὰ ς τῶ ν ἄ λλων ζῴ ων παραθέ σεις εἰ ς τὸ μή τε συγγιγνό μενα μή τε γεννῶ ντα μή τ' ἐ ναποθνή σκοντα ἐ ν τοῖ ς ἱ εροῖ ς μιαί νειν τὸ θεῖ ον.” ἐ ν δὲ τῷ πέ μπτῳ πά λιν περὶ Φύ σεως λέ γει“ καλῶ ς μὲ ν ἀ παγορεύ ειν τὸ ν̔ Ησί οδον εἰ ς ποταμοὺ ς καὶ κρή νας οὐ ρεῖ ν: ἔ τι δὲ μᾶ λλον ἀ φεκτέ ον εἶ ναι τοῦ πρὸ ς βωμὸ ν οὐ ρεῖ ν ἢ ἀ φί δρυμα θεοῦ: μὴ γὰ ρ εἶ ναι πρὸ ς λό γον, εἰ κύ νες καὶ ὄ νοι τοῦ το ποιοῦ σι καὶ παιδά ρια νή πια, μηδεμί αν ἐ πιστροφὴ ν μηδ' ἐ πιλογισμὸ ν ἔ χοντα περὶ τῶ ν τοιού των.” ἄ τοπον μὲ ν οὖ ν τὸ ἐ κεῖ μὲ ν εὔ καιρον εἰ πεῖ ν τὴ ν τῶ ν ἀ λό γων ζῴ ων ἀ ποθεώ ρησιν, ἐ νταῦ θα δ' ἀ πὸ λό γου.

τοῦ κατηναγκά σθαι δοκοῦ ντος ὑ πὸ τῶ ν ἔ ξωθεν αἰ τιῶ ν ταῖ ς ὁ ρμαῖ ς ἀ πό λυσιν πορί ζειν, ἔ νιοι τῶ ν φιλοσό φων ἐ πελευστική ν τινα κί νησιν ἐ ν τῷ ἡ γεμονικῷ κατασκευά ζουσιν, ἐ πὶ τῶ ν ἀ παραλλά κτων μά λιστα γιγνομέ νην ἔ κδηλον: ὅ ταν γὰ ρ δυεῖ ν ἴ σον δυναμέ νων καὶ ὁ μοί ως ἐ χό ντων θά τερον λαβεῖ ν ἀ νά γκη, μηδεμιᾶ ς αἰ τί ας ἐ πὶ θά τερον ἀ γού σης τῷ μηδὲ ν τοῦ ἑ τέ ρου διαφέ ρειν, ἡ ἐ πελευστικὴ δύ ναμις αὕ τη τῆ ς ψυχῆ ς ἐ πί κλισιν ἐ ξ αὑ τῆ ς λαβοῦ σα διέ κοψε τὴ ν ἀ πορί αν. πρὸ ς τού τους ὁ Χρύ σιππος ἀ ντιλέ γων, ὡ ς βιαζομέ νους τῷ ἀ ναιτί ῳ τὴ ν φύ σιν, ἐ ν πολλοῖ ς παρατί θησι“ τὸ ν ἀ στρά γαλον καὶ τὸ ν ζυγὸ ν καὶ πολλὰ τῶ ν μὴ δυναμέ νων ἄ λλοτ' ἄ λλας λαμβά νειν πτώ σεις καὶ ῥ οπὰ ς ἄ νευ τινὸ ς αἰ τί ας καὶ διαφορᾶ ς ἢ περὶ αὐ τὰ πά ντως; ἢ περὶ τὰ ἔ ξωθεν γιγνομέ νης: τὸ γὰ ρ ἀ ναί τιον ὅ λως ἀ νύ παρκτον εἶ ναι καὶ τὸ αὐ τό ματον ἐ ν δὲ ταῖ ς πλαττομέ ναις ὑ π' ἐ νί ων καὶ λεγομέ ναις ταύ ταις ἐ πελεύ σεσιν αἰ τί ας ἀ δή λους ὑ ποτρέ χειν καὶ λανθά νειν ἡ μᾶ ς ἐ πὶ θά τερα τὴ ν ὁ ρμὴ ν ἀ γού σας.” ταῦ τα μὲ ν οὖ ν ἐ ν τοῖ ς γνωριμωτά τοις ἐ στὶ τῶ ν ὑ π' αὐ τοῦ πολλά κις εἰ ρημέ νων. ἃ δὲ τού τοις πά λιν αὐ τὸ ς ἐ ξ ἐ ναντί ας εἴ ρηκεν, οὐ χ ὁ μοί ως οὕ τως ἐ ν μέ σῳ κεί μενα, δι' αὐ τῶ ν παραθή σομαι τῶ ν ἐ κεί νου λέ ξεων. ἐ ν μὲ ν γὰ ρ τῷ περὶ τοῦ Δικά ζειν ὑ ποθέ μενος δύ ο δρομεῖ ς ὁ μοῦ συνεκπί πτειν ἀ λλή λοις διαπορεῖ τί τῷ βραβευτῇ καθή κει ποιῆ σαι:“ πό τερον” φησί ν“ ἔ ξεστι τὸ ν βραβευτὴ ν τὸ ν φοί νικα Ο φη Ὀ φ ο ὁ ποτέ ρῳ βού λεται, ἀ ποδοῦ ναι; κἂ ν τύ χωσιν αὐ τῷ συνηθέ στεροι ὄ ντες, ὡ ς ἂ ν ἐ νταῦ θα τῶ ν αὑ τοῦ τι χαρισά μενον; τρό πον τινὰ μᾶ λλον, ὡ ς κοινοῦ τοῦ φοί νικος γεγονό τος ἀ μφοτέ ρων, οἱ ονεί τινος κλή ρου γινομέ νου ἀ δή λως, κατὰ τὴ ν ἐ πί κλισιν, ὡ ς ἔ τυχε, δοῦ ναι αὐ τό ν; λέ γω δ' ἣ ν ἔ τυχεν ἐ πί κλισιν, οἵ α γί νεται, ὅ ταν δυεῖ ν προκειμέ νων δραχμῶ ν ὁ μοί ων κατὰ τὰ λοιπὰ ἐ πὶ τὴ ν ἑ τέ ραν ἐ πικλί ναντες λαμβά νωμεν αὐ τή ν.” ἐ ν δὲ τῷ ἕ κτῳ περὶ Καθή κοντος“ εἶ ναί τινα φή σας πρά γματα μὴ πά νυ πολλῆ ς ἄ ξια ὄ ντα πραγματεί ας μηδὲ προσοχῆ ς” ἀ φιέ ναι περὶ ταῦ τα τῇ ὡ ς ἔ τυχεν ἐ πικλί σει τῆ ς διανοί ας οἴ εται δεῖ ν τὴ ν αἵ ρεσιν ἀ ποκληρώ σαντας:“ οἷ ον” φησὶ ν“ εἰ τῶ ν δοκιμαζό ντων τά σδε τινὰ ς δραχμὰ ς δύ ο ἐ πὶ τοσό νδε οἱ μὲ ν τή νδε οἱ δὲ τή νδε φαῖ εν εἶ ναι καλή ν, δέ οι δὲ μί αν αὐ τῶ ν λαβεῖ ν: τηνικαῦ τ' ἀ φέ ντες τὸ ἐ πὶ πλεῖ ον ἐ πιζητεῖ ν, ἣ ν ἔ τυχε ληψό μεθα, κατ' ἄ δηλὸ ν τιν' ἀ ποκληρώ σαντες αὐ τὰ ς λό γον, καὶ εἰ μά λιστα τὴ ν μοχθηρὰ ν ληψό μεθα αὐ τῶ ν.” ἐ ν τού τοις γὰ ρ ἀ ποκλή ρωσις καὶ τὸ ὡ ς ἔ τυχεν ἐ πικλῖ νον τῆ ς διανοί ας, ἄ νευ πά σης αἰ τί ας εἰ σά γει τῶ ν ἀ διαφό ρων λῆ ψιν.

ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ τῆ ς Διαλεκτικῆ ς ὑ πειπὼ ν ὅ τι“ Πλά των ἐ σπού δασε περὶ τὴ ν διαλεκτικὴ ν καὶ̓ Αριστοτέ λης καὶ ἀ πὸ τού των οἱ ἄ χρι Πολέ μωνος καὶ Στρά τωνος μά λιστα δὲ Σωκρά της” καὶ ἐ πιφωνή σας ὅ τι“ καὶ συνεξαμαρτά νειν ἄ ν τις ἐ θελή σειε τού τοις τοσού τοις καὶ τοιού τοις οὖ σιν” ἐ πιφέ ρει κατὰ λέ ξιν“ εἰ μὲ ν γὰ ρ ἐ κ παρέ ργου περὶ αὐ τῶ ν εἰ ρή κεσαν, τά χ' ἄ ν τις διέ συρε τὸ ν τό πον τοῦ τον: οὕ τω δ' αὐ τῶ ν ἐ πιμελῶ ς εἰ ρηκό των ὡ ς ἐ ν ταῖ ς μεγί σταις δυνά μεσι καὶ ἀ ναγκαιοτά ταις αὐ τῆ ς οὔ σης, οὐ πιθανὸ ν ἐ πὶ τοσοῦ τον διαμαρτά νειν αὐ τοὺ ς ἐ ν τοῖ ς ὅ λοις ὄ ντας οἵ ους ὑ πονοοῦ μεν” τί οὖ ν σύ, φή σαι τις ἄ ν, αὐ τὸ ς ἀ νδρά σι τοιού τοις καὶ τοσού τοις οὐ δέ ποτε παύ σῃ μαχό μενος οὐ δ' ἐ λέ γχων, ὡ ς νομί ζεις ἐ ν τοῖ ς κυριωτά τοις καὶ μεγί στοις διαμαρτά νοντας; οὐ γὰ ρ δή που περὶ μὲ ν διαλεκτικῆ ς ἐ σπουδασμέ νως ἔ γραψαν, περὶ δ' ἀ ρχῆ ς καὶ τέ λους καὶ θεῶ ν καὶ δικαιοσύ νης ἐ κ παρέ ργου καὶ παί ζοντες, ἐ ν οἷ ς τυφλὸ ν αὐ τῶ ν ἀ ποκαλεῖ ς τὸ ν λό γον καὶ μαχό μενον αὑ τῷ καὶ μυρί ας ἄ λλας ἁ μαρτί ας ἔ χοντα.

“ τὴ ν ἐ πιχαιρεκακί αν ὅ που μὲ ν ἀ νύ παρκτον εἶ ναί φησιν ἐ πεὶ τῶ ν μὲ ν ἀ στεί ων οὐ δεὶ ς ἐ π' ἀ λλοτρί οις κακοῖ ς χαί ρει, τῶ ν δὲ φαύ λων οὐ δεὶ ς χαί ρει τὸ παρά παν” ἐ ν δὲ τῷ δευτέ ρῳ περὶ̓ Αγαθοῦ τὸ ν φθό νον ἐ ξηγησά μενος ὅ τι“ λύ πη ἐ στὶ ν ἐ π' ἀ λλοτρί οις ἀ γαθοῖ ς, ὡ ς δή ποτε, βουλομέ νων ταπεινοῦ ν τοὺ ς πλησί ον, ὅ πως ὑ περέ χωσιν αὐ τοί,” συνά πτει τὰ τῆ ς ἐ πιχαιρεκακί ας:“ ταύ τῃ δὲ συνεχὴ ς ἡ ἐ πιχαιρεκακί α γί γνεται, ταπεινοὺ ς βουλομέ νων εἶ ναι τοὺ ς πλησί ον διὰ τὰ ς ὁ μοί ας αἰ τί ας, καθ' ἑ τέ ρας δὲ φυσικὰ ς φορὰ ς ἐ κτρεπομέ νων, ὁ ἔ λεος γί γνεται.” δῆ λος γά ρ ἐ στὶ ν ἐ νταῦ θα τὴ ν ἐ πιχαιρεκακί αν ὑ παρκτὴ ν ὥ σπερ τὸ ν φθό νον καὶ τὸ ν ἔ λεον ἀ πολιπώ ν, ἣ ν ἐ ν ἑ τέ ροις ἀ νύ παρκτον εἶ ναί φησιν ὥ σπερ τὴ ν μισοπονηρί αν καὶ τὴ ν αἰ σχροκέ ρδειαν.

ἐ ν πολλοῖ ς εἰ ρηκὼ ς ὅ τι“ παρὰ τὸ ν πλεί ονα χρό νον οὐ δὲ ν μᾶ λλον εὐ δαιμονοῦ σιν ἀ λλ' ὁ μοί ως καὶ ἐ πί σης τοῖ ς τὸ ν ἀ μερῆ χρό νον εὐ δαιμονί ας μετασχοῦ σιν” ἐ ν πολλοῖ ς πά λιν εἴ ρηκεν ὡ ς“ οὐ δ' ἂ ν τὸ ν δά κτυλον καθή κοι προτεῖ ναι χά ριν ἀ μεριαί ας φρονή σεως, καθά περ ἀ στραπῆ ς διερχομέ νης.” ἀ ρκέ σει δὲ παραθεῖ ναι τὰ ἐ ν τῷ ἕ κτῳ τῶ ν̓ Ηθικῶ ν Ζητημά των ὑ π' αὐ τοῦ γεγραμμέ να περὶ τού των: ὑ πειπὼ ν γὰ ρ ὡ ς“ οὔ τε πᾶ ν ἀ γαθὸ ν ἐ πί σης εἰ ς χαρὰ ν πί πτει οὔ τε πᾶ ν κατό ρθωμα εἰ ς σεμνολογί αν” ἐ πενή νοχε ταῦ τα“ καὶ γά ρ, εἰ μό νον μέ λλοι ἀ μερῆ χρό νον ἢ τὸ ν ἔ σχατον ἕ ξειν φρό νησιν, οὀ δ' ἂ ν τὸ ν δά κτυλον καθή κοι ἐ κτεῖ ναι ἕ νεκα τῆ ς οὕ τω παρεσομέ νης φρονή σεως,” καί περ παρὰ τὸ ν πλεί ονα χρό νον οὐ δὲ ν μᾶ λλον εὐ δαιμονού ντων οὐ δὲ τῆ ς ἀ ιδί ου εὐ δαιμονί ας αἱ ρετωτέ ρας γιγνομέ νης παρὰ τὴ ν ἀ μεριαί αν. εἰ μὲ ν οὖ ν τὴ ν φρό νησιν ἡ γεῖ το ποιητικὸ ν εἶ ναι τῆ ς εὐ δαιμονί ας ἀ γαθὸ ν ὥ σπερ ὁ̓ Επί κουρος, αὐ τῆ ς ἔ δει μό νον τῆ ς ἀ τοπί ας καὶ παραδοξολογί ας ἐ πιλαμβά νεσθαι τοῦ δό γματος: ἐ πεὶ δ' ἡ φρό νησις οὐ χ ἕ τερό ν ἐ στι τῆ ς εὐ δαιμονί ας κατ' αὐ τὸ ν ἀ λλ' εὐ δαιμονί α, πῶ ς οὐ μά χεται τὸ λέ γειν ἐ πί σης μὲ ν αἱ ρετὴ ν εἶ ναι τὴ ν ἀ μεριαί αν εὐ δαιμονί αν καὶ τὴ ν ἀ ί διον, μηδενὸ ς δ' ἀ ξί αν τὴ ν ἀ μεριαί αν;

“ τὰ ς ἀ ρετά ς φησιν ἀ ντακολουθεῖ ν ἀ λλή λαις, οὐ μό νον τῷ τὸ ν μί αν ἔ χοντα πά σας ἔ χειν, ἀ λλὰ καὶ τῷ τὸ ν κατὰ μί αν ὁ τιοῦ ν ἐ νεργοῦ ντα κατὰ πά σας ἐ νεργεῖ ν οὔ τε γὰ ρ ἄ νδρα φησὶ τέ λειον εἶ ναι τὸ ν μὴ πά σας ἔ χοντα τὰ ς ἀ ρετά ς οὔ τε πρᾶ ξιν τελεί αν, ἥ τις οὐ κατὰ πά σας πρά ττεται τὰ ς ἀ ρετά ς.” ἀ λλὰ μὴ ν ἐ ν τῷ ἕ κτῳ τῶ ν̓ Ηθικῶ ν Ζητημά των ὁ Χρύ σιππος οὐ κ ἀ εί φησιν ἀ νδρί ζεσθαι τὸ ν ἀ στεῖ ον οὐ δὲ δειλαί νειν τὸ ν φαῦ λον, ὡ ς δ' ἐ ν φαντασί αις ἐ πιφερομέ νων τινῶ ν, τὸ ν μὲ ν ἐ μμέ νειν τοῖ ς κρί μασι τὸ ν δ' ἀ φί στασθαι.“ πιθανὸ ν δέ” φησὶ“ μηδ' ἀ κολασταί νειν ἀ εὶ τὸ ν φαῦ λον” εἴ περ οὖ ν τὸ ἀ νδρί ζεσθαι τοιοῦ τό ν ἐ στιν οἷ ον ἀ νδρεί ᾳ χρῆ σθαι καὶ τὸ δειλαί νειν οἷ ον δειλί ᾳ χρῆ σθαι, μαχό μενα λέ γουσι λέ γοντες κατὰ πά σας μὲ ν ἅ μα τὰ ς ἀ ρετὰ ς καὶ τὰ ς κακί ας ἐ νεργεῖ ν τὸ ν ἔ χοντα, μὴ ἀ εὶ δὲ τὸ ν ἀ στεῖ ον ἀ νδρί ζεσθαι μηδὲ δειλαί νειν τὸ ν φαῦ λον.

τὴ ν ῥ ητορικὴ ν ὁ ρί ζεται τέ χνην, περὶ κό σμου καὶ εἰ ρημέ νου λό γου τά ξιν: ἔ τι δ' ἐ ν τῷ πρώ τῳ καὶ ταῦ τα γέ γραφεν“ οὐ μό νον δὲ τοῦ ἐ λευθερί ου καὶ ἀ φελοῦ ς κό σμου δεῖ ν οἴ ομαι ἐ πιστρέ φεσθαι κἀ πὶ τῶ ν λό γων ᾧ καὶ τῶ ν οἰ κεί ων ὑ ποκρί σεων κατὰ τὰ ς ἐ πιβαλλού σας τά σεις τῆ ς φωνῆ ς καὶ σχηματισμοὺ ς τοῦ τε προσώ που καὶ τῶ ν χειρῶ ν” οὕ τω δέ τις φιλό τιμος ἐ νταῦ θα περὶ τὸ ν λό γον γενό μενος πά λιν ἐ ν τῷ αὐ τῷ βιβλί ῳ περὶ τῆ ς τῶ ν φωνηέ ντων συγκρού σεως ὑ πειπώ ν“ οὐ μό νον” φησὶ“ ταῦ τα παρετέ ον τοῦ βελτί ονος ἐ χομέ νους, ἀ λλὰ καὶ ποιὰ ς ἀ σαφεί ας καὶ ἐ λλεί ψεις καὶ νὴ Δί α σολοικισμού ς, ἐ φ' οἷ ς ἄ λλοι ἂ ν αἰ σχυνθεί ησαν οὐ κ ὀ λί γοι” τὸ δὴ ποτὲ μὲ ν ἄ χρι χειρῶ ν καὶ στό ματος εὐ πρεπεί ας ἐ πιχωρεῖ ν τοῖ ς λέ γουσιν ἐ ν κό σμῳ τὸ ν λό γον διατί θεσθαι: ποτὲ δὲ μή τ' ἐ λλεί ψεων ἐ πιστρέ φεσθαι καὶ ἀ σαφειῶ ν μή τε σολοικί ζοντας αἰ σχύ νεσθαι τελέ ως ὅ τι ἂ ν ἐ πί ῃ λέ γοντό ς ἐ στιν.

ἐ ν δὲ ταῖ ς Φυσικαῖ ς Θέ σεσι περὶ τῶ ν ἐ μπειρί ας καὶ ἱ στορί ας δεομέ νων διακελευσά μενος τὴ ν ἡ συχί αν ἔ χειν, ἂ ν μή τι κρεῖ ττον καὶ ἐ ναργέ στερον ἔ χωμεν λέ γειν,“ ἵ να” φησὶ“ μή τε Πλά τωνι παραπλησί ως ὑ πονοή σωμεν τὴ ν μὲ ν ὑ γρὰ ν τροφὴ ν εἰ ς τὸ ν πλεύ μονα φέ ρεσθαι τὴ ν δὲ ξηρὰ ν εἰ ς τὴ ν κοιλί αν, μή θ' ἕ τερα παραπλή σια γεγονό τα τού τοις διαπτώ ματα” δοκῶ δὴ τὸ ἐ γκαλεῖ ν ἑ τέ ροις εἶ τα περιπί πτειν αὐ τὸ ν οἷ ς ἐ γκαλεῖ καὶ μὴ φυλά ττεσθαι, τῶ ν ἐ ναντιωμά των μέ γιστον εἶ ναι καὶ τῶ ν διαπτωμά των αἴ σχιστον. ἀ λλὰ μὴ ν αὐ τὸ ς τὰ ς διὰ δέ κα ἀ ξιωμά των συμπλοκὰ ς πλή θει φησὶ ν ὑ περβά λλειν ἑ κατὸ ν μυριά δας οὔ τε δι' αὑ τοῦ ζητή σας ἐ πιμελῶ ς οὔ τε διὰ τῶ ν ἐ μπεί ρων τἀ ληθὲ ς ἱ στορή σας. καί τοι Πλά των μὲ ν ἔ χει τῶ ν ἰ ατρῶ ν τοὺ ς ἐ νδοξοτά τους μαρτυροῦ ντας,̔ Ιπποκρά την Φιλιστί ωνα Διώ ξιππον τὸ ν̔ Ιπποκρά τειον, καὶ τῶ ν ποιητῶ ν Εὐ ριπί δην̓ Αλκαῖ ον Εὔ πολιν̓ Ερατοσθέ νην, λέ γοντας ὅ τι τὸ ποτὸ ν διὰ τοῦ πνεύ μονος διέ ξεισι: Χρύ σιππον δὲ πά ντες ἐ λέ γχουσιν οἱ ἀ ριθμητικοί, ὧ ν καὶ̔́ Ιππαρχό ς ἐ στιν ἀ ποδεικνύ ων τὸ διά πτωμα τοῦ λογισμοῦ παμμέ γεθες αὐ τῷ γεγονό ς: εἴ γε τὸ μὲ ν καταφατικὸ ν ποιεῖ συμπεπλεγμέ νων ἀ ξιωμά των μυριά δας δέ κα καὶ πρὸ ς ταύ ταις τρισχί λια τεσσαρά κοντα ἐ ννέ α, τὸ δ' ἀ ποφατικὸ ν ἐ ννακό σια πεντή κοντα δύ ο πρὸ ς τριά κοντα καὶ μιᾷ μυριά σι.

τῶ ν πρεσβυτέ ρων τινέ ς, ἃ τῷ τὸ ν ὀ ξί νην ἔ χοντι συνέ βαινε μή θ' ὡ ς ὄ ξος ἀ ποδό σθαι δυναμέ νῳ μή θ' ὡ ς οἶ νον, ἔ φασαν τῷ Ζή νωνι συμβαί νειν: τὸ γὰ ρ προηγμέ νον αὐ τῷ μή θ' ὡ ς ἀ γαθὸ ν μή θ' ὡ ς ἀ διά φορον ἔ χειν διά θεσιν. ἀ λλ' ὁ Χρύ σιππος ἔ τι μᾶ λλον τὸ πρᾶ γμα δυσδιά θετον πεποί ηκεν ὁ τὲ μὲ ν γά ρ φησι“ μαί νεσθαι τοὺ ς τὸ ν πλοῦ τον καὶ τὴ ν ὑ γί ειαν καὶ τὴ ν ἀ πονί αν καὶ τὴ ν ὁ λοκληρί αν τοῦ σώ ματος ἐ ν μηδενὶ ποιουμέ νους μηδ' ἀ ντεχομέ νους τῶ ν τοιού των” ὁ τὲ δὲ παραθέ μενος τὰ τοῦ̔ Ησιό δου“ ἐ ργά ζευ, Πέ ρση, δῖ ον γέ νος:” ἐ πιπεφώ νηκεν ὅ τι τἀ ναντί α παραινεῖ ν μανικό ν ἐ στι, τὸ“ μὴ ἐ ργά ζευ, Πέ ρση, δῖ ον γέ νος.”“ καὶ τὸ ν μὲ ν σοφὸ ν” ἐ ν τοῖ ς περὶ βί ων“ καὶ βασιλεῦ σι συνέ σεσθαί φησιν ἕ νεκα χρηματισμοῦ καὶ σοφιστεύ σειν ἐ π' ἀ ργυρί ῳ, παρ' ὧ ν μὲ ν προλαμβά νοντα πρὸ ς οὓ ς δὲ συντιθέ μενον τῶ ν μαθητῶ ν:” ἐ ν δὲ τῷ ἑ βδό μῳ τοῦ Καθή κοντος“ καὶ κυβιστή σειν τρὶ ς ἐ πὶ τού τῳ λαβό ντα τά λαντον” ἐ ν δὲ τῷ πρώ τῳ περὶ̓ Αγαθῶ ν τρό πον τινὰ συγχωρεῖ καὶ δί δωσι τοῖ ς βουλομέ νοις τὰ προηγμέ να καλεῖ ν ἀ γαθὰ καὶ κακὰ τἀ ναντί α, ταύ ταις ταῖ ς λέ ξεσιν:“ ἔ στιν εἴ τις βού λεται κατὰ τὰ ς τοιαύ τας παραλλαγὰ ς τὸ μὲ ν ἀ γαθὸ ν αὐ τῶ ν λέ γειν τὸ δὲ κακό ν, ἐ πὶ γ' αὐ τὰ φερό μενος τὰ πρά γματα καὶ μὴ ἄ λλως ἀ ποπλανώ μενος, ἐ ν μὲ ν τοῖ ς σημαινομέ νοις οὐ διαπί πτοντος αὐ τοῦ, τὰ δ' ἄ λλα στοχαζομέ νου τῆ ς κατὰ τὰ ς ὀ νομασί ας συνηθεί ας.” οὕ τω δὲ τὸ προηγμέ νον τἀ γαθῷ συναγαγὼ ν ἐ γγὺ ς ἐ νταῦ θα καὶ συμμί ξας ἐ ν ἑ τέ ροις πά λιν“ οὐ δὲ ν εἶ ναί φησι τού των καθό λου πρὸ ς ἡ μᾶ ς, ἀ λλ' ἀ ποσπᾶ ν τὸ ν λό γον ἡ μᾶ ς καὶ ἀ ποστρέ φειν ἁ πά ντων τῶ ν τοιού των:” ταῦ τα γὰ ρ ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ τοῦ Προτρέ πεσθαι γέ γραφεν. ἐ ν δὲ τῷ τρί τῳ περὶ Φύ σεως“ μακαρί ζεσθαί φησιν ἐ νί ους βασιλεύ οντας καὶ πλουτοῦ ντας, ὅ μοιον εἰ χρυσαῖ ς ἀ μί σι χρώ μενοι καὶ χρυσοῖ ς κρασπέ δοις ἐ μακαρί ζοντο: τῷ δ' ἀ γαθῷ τὸ τὴ ν οὐ σί αν ἀ ποβαλεῖ ν οἱ ονεὶ δραχμὴ ν ἀ ποβαλεῖ ν καὶ τὸ νοσῆ σαι οἷ ον προσκό ψαι.” Διὸ τῶ ν ἐ ναντιωμά των τού των οὐ μό νον τὴ ν ἀ ρετὴ ν ἀ λλὰ καὶ τὴ ν πρό νοιαν ἀ ναπέ πληκεν. ἡ μὲ ν γὰ ρ ἀ ρετὴ μικρολό γος ἐ σχά τως φανεῖ ται καὶ ἀ νό ητος περὶ ταῦ τα πραγματευομέ νη καὶ τού των ἕ νεκα πλεῖ ν εἰ ς Βό σπορον κελεύ ουσα καὶ κυβιστᾶ ν τὸ ν σοφό ν, ὁ δὲ Ζεὺ ς γελοῖ ος εἰ Κτή σιος χαί ρει καὶ̓ Επικά ρπιος καὶ Χαριδό της προσαγορευό μενος, ὅ τι δηλαδὴ χρυσᾶ ς ἀ μί δας καὶ χρυσᾶ κρά σπεδα χαρί ζεται τοῖ ς φαύ λοις, τοῖ ς δ̓ ἀ γαθοῖ ς ἄ ξια δραχμῆ ς, ὅ ταν πλού σιοι γέ νωνται κατὰ τὴ ν τοῦ Διὸ ς πρό νοιαν: ἔ τι δὲ γελοιό τερος ὁ̓ Από λλων, εἰ περὶ χρυσῶ ν κρασπέ δων καὶ ἀ μί δων κά θηται θεμιστεύ ων καὶ περὶ προσκομμά των ἀ πολύ σεως.

ἔ τι δὲ μᾶ λλον τῇ ἀ ποδεί ξει τὸ ἐ ναντί ωμα ποιοῦ σι φανερώ τερον. γὰ ρ ἔ στιν εὖ χρή σασθαι καὶ κακῶ ς, τοῦ τό φασι μή τ' ἀ γαθὸ ν εἶ ναι μή τε κακό ν. πλού τῳ δὲ καὶ ὑ γιεί ᾳ καὶ ῥ ώ μῃ σώ ματος κακῶ ς χρῶ νται πά ντες οἱ ἀ νό ητοι: διό περ οὐ δέ ν ἐ στι τού των ἀ γαθό ν. εἴ περ οὖ ν ὁ θεὸ ς ἀ ρετὴ ν μὲ ν οὐ δί δωσιν ἀ νθρώ ποις, ἀ λλὰ τὸ καλὸ ν αὐ θαί ρετό ν ἐ στι, πλοῦ τον δὲ καὶ ὑ γί ειαν χωρὶ ς ἀ ρετῆ ς δί δωσιν, οὐ κ εὖ χρησομέ νοις δί δωσιν ἀ λλὰ κακῶ ς, τουτέ στι βλαβερῶ ς καὶ αἰ σχρῶ ς καὶ ὀ λεθρί ως καί τοι εἰ μὲ ν δύ νανται τὴ ν ἀ ρετὴ ν παρέ χειν οἱ θεοί, οὔ κ εἰ σι χρηστοὶ μὴ παρέ χοντες: εἰ δὲ μὴ δύ νανται ποιεῖ ν ἀ γαθού ς, οὐ δ' ὠ φελεῖ ν δύ νανται, μηδενό ς γε τῶ ν ἄ λλων ὄ ντος ἀ γαθοῦ μηδ' ὠ φελί μου. τὸ δὲ τοὺ ς ἄ λλως γενομέ νους ἀ γαθοὺ ς κρί νειν κατ' ἀ ρετὴ ν ἢ ἰ σχὺ ν οὐ δέ ν ἐ στι: καὶ γὰ ρ τοὺ ς θεοὺ ς οἱ ἀ γαθοὶ κρί νουσι κατ' ἀ ρετὴ ν καὶ ἰ σχύ ν: ὥ στε μηδὲ ν μᾶ λλον ὠ φελεῖ ν ἢ ὠ φελεῖ σθαι τοὺ ς θεοὺ ς ὑ πὸ τῶ ν ἀ νθρώ πων. καὶ μὴ ν οὔ θ' αὑ τὸ ν ὁ Χρύ σιππος ἀ ποφαί νει σπουδαῖ ον οὔ τε τινὰ τῶ ν αὑ τοῦ γνωρί μων ἢ καθηγεμό νων. τί οὖ ν περὶ τῶ ν ἄ λλων φρονοῦ σιν ἢ ταῦ τα ἅ περ λέ γουσι; μαί νεσθαι πά ντας, ἀ φραί νειν, ἀ νοσί ους εἶ ναι, παρανό μους, ἐ π' ἄ κρον ἥ κειν δυστυχί ας, κακοδαιμονί ας ἁ πά σης: εἶ τα προνοί ᾳ θεῶ ν διοικεῖ σθαι τὰ καθ' ἡ μᾶ ς οὕ τως ἀ θλί ως πρά ττοντας; εἰ γοῦ ν οἱ θεοὶ μεταβαλό μενοι βλά πτειν ἐ θέ λοιεν ἡ μᾶ ς καὶ κακοῦ ν καὶ διαστρέ φειν καὶ προσεπιτρί βειν, οὐ κ ἂ ν δύ ναιντο διαθεῖ ναι χεῖ ρον ἢ νῦ ν ἔ χομεν, ὡ ς Χρύ σιππος ἀ ποφαί νει μή τε κακί ας ὑ περβολὴ ν ἀ πολεί πειν μή τε κακοδαιμονί ας τὸ ν βί ον ὥ στ', εἰ λά βοι φωνή ν, εἰ πεῖ ν ἂ ν αὐ τὸ ν τὰ τοῦ̔ Ηρακλέ ους γέ μω κακῶ ν δή, κοὐ κέ τ' ἔ σθ' ὅ που τεθῇ. τί νας οὖ ν ἄ ν τις εὕ ροι μαχομέ νας μᾶ λλον ἀ λλή λαις ἀ ποφά σεις τῆ ς περὶ θεῶ ν Χρυσί ππου καὶ, τῆ ς περὶ ἀ νθρώ πων, τοὺ ς μὲ ν ὡ ς ἔ νι βέ λτιστα προνοεῖ ν τοὺ ς δ̓ ὡ ς ἔ νι χεί ριστα πρά ττειν λέ γοντος;

ἐ γκαλοῦ σιν αὐ τῷ τινες τῶ ν Πυθαγορικῶ ν ἐ ν τοῖ ς περὶ Δικαιοσύ νης γρά φοντι περὶ τῶ ν ἀ λεκτρυό νων ὅ τι“ χρησί μως γεγό νασι: ἐ πεγεί ρουσι γὰ ρ ἡ μᾶ ς καὶ τοὺ ς σκορπί ους ἐ κλέ γουσι καὶ κατὰ τὰ ς μά χας ἐ πιστρέ φουσι, ζῆ λό ν τινα πρὸ ς ἀ λκὴ ν ἐ μποιοῦ ντες: ὅ μως δὲ δεῖ κατεσθί ειν καὶ τού τους, ἵ να μὴ τὴ ν χρεί αν ὑ περβά λλῃ τὸ πλῆ θος τῶ ν νεοττῶ ν.” ὁ δ' οὕ τω καταγελᾷ τῶ ν ἐ πὶ τού τοις ἐ γκαλού ντων, ὥ στε περὶ τοῦ Διό ς, τοῦ Σωτῆ ρος καὶ Γενέ τορος καὶ πατρὸ ς Δί κης καὶ Εὐ νομί ας καὶ Εἰ ρή νης, ταῦ τα γρά φειν ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ Θεῶ ν“ ὡ ς δ' αἱ πό λεις πλεονά σασαι εἰ ς ἀ ποικί ας ἀ περῶ σι τὰ πλή θη καὶ πολέ μους ἐ νί στανται πρό ς τινας, οὕ τως ὁ θεὸ ς φθορᾶ ς ἀ ρχὰ ς δί δωσι:” καὶ τὸ ν Εὐ ριπί δην μά ρτυρα καὶ τοὺ ς ἄ λλους προσά γεται, τοὺ ς λέ γοντας ὡ ς ὁ Τρωικὸ ς πό λεμος ὑ πὸ τῶ ν θεῶ ν ἀ παντλή σεως χά ριν τοῦ πλή θους τοῦ τῶ ν ἀ νθρώ πων γέ νους γέ νοιτο: τού των δὲ τὰ ς μὲ ν ἄ λλας ἀ τοπί ας ἄ φες οὐ γὰ ρ εἴ τι μὴ καλῶ ς ἀ λλ' ὅ σα πρὸ ς ἑ αυτοὺ ς διαφό ρως λέ γουσιν, ἐ ξετά σαι μό νον πρό κειται: σκό πει δ' ὅ τι τῷ θεῷ καλὰ ς μὲ ν ἐ πικλή σεις ἀ εὶ καὶ φιλανθρώ πους, ἄ γρια δ' ἔ ργα καὶ βά ρβαρα καὶ Γαλατικὰ προστί θησιν. οὐ γὰ ρ ἀ ποικί αις ἐ οί κασιν αἱ τοσαῦ ται φθοραὶ καὶ πανωλεθρί αι τῶ ν ἀ νθρώ πων, οἵ ας ὁ Τρωικὸ ς εἰ ργά σατο πό λεμος καὶ πά λιν ὁ Μηδικὸ ς καὶ Πελοποννησιακό ς, εἰ μή τινας ἐ ν̔́ Αιδου καὶ ὑ πὸ γῆ ς ἴ σασιν οὗ τοι πό λεις κτιζομέ νας, ἀ λλὰ τῷ Γαλά τῃ Δηιοτά ρῳ ποιεῖ Χρύ σιππος; ὅ μοιον τὸ ν θεὸ ν, ὅ ς, πλειό νων αὐ τῷ παί δων γεγονό των, ἑ νὶ βουλό μενος τὴ ν ἀ ρχὴ ν ἀ πολιπεῖ ν καὶ τὸ ν οἶ κον ἅ παντας ἐ κεί νους ἀ πέ σφαξεν, ὥ σπερ ἀ μπέ λου βλαστοὺ ς ἀ ποτεμὼ ν καὶ κολού σας, ἵ ν' εἷ ς ὁ λειφθεὶ ς ἰ σχυρὸ ς γέ νηται καὶ μέ γας. καί τοι γ' ὁ μὲ ν ἀ μπελουργὸ ς ἔ τι μικρῶ ν ὄ ντων καὶ ἀ σθενῶ ν τοῦ το ποιεῖ τῶ ν κλημά των, καὶ ἡ μεῖ ς νεογνῶ ν καὶ τυφλῶ ν ὄ ντων τῶ ν σκυλακί ων ὑ φαιροῦ μεν τὰ πολλὰ φειδό μενοι τῆ ς κυνό ς ὁ δὲ Ζεὺ ς οὐ μό νον ἐ ά σας καὶ περιιδὼ ν ἐ ν ἡ λικί ᾳ γενομέ νους ἀ λλὰ καὶ φύ σας αὐ τὸ ς καὶ αὐ ξή σας ἀ ποτυμπανί ζει, φθορᾶ ς καὶ ὀ λέ θρου μηχανώ μενος προφά σεις, δέ ον αἰ τί ας καὶ ἀ ρχὰ ς γενέ σεως μὴ παρασχεῖ ν.

τοῦ το μὲ ν οὖ ν ἔ λαττό ν ἐ στιν ἐ κεῖ νο δὲ μεῖ ζον: οὐ δεὶ ς; γὰ ρ φύ εται ἀ νθρώ ποις πό λεμος ἄ νευ κακί ας, ἀ λλὰ τὸ ν μὲ ν φιληδονί α τὸ ν δὲ πλεονεξί α τὸ ν δὲ φιλοδοξί α τις ἢ φιλαρχί α συρρή γνυσιν. οὐ κοῦ ν εἰ πολέ μους ὁ θεὸ ς ἐ νεργά ζεται, καὶ κακί ας, παροξύ νων καὶ διαστρέ φων τοὺ ς ἀ νθρώ πους. καί τοι λέ γει δ' αὐ τὸ ς ἐ ν τῷ περὶ τοῦ Δικά ζειν καὶ πά λιν ἐ ν τῷ δευτέ ρῳ περὶ Θεῶ ν ὡ ς“ τῶ ν αἰ σχρῶ ν τὸ θεῖ ον παραί τιον γί γνεσθαι οὐ κ εὔ λογό ν ἐ στιν: ὃ ν τρό πον γὰ ρ οὔ τε νό μος τοῦ παρανομεῖ ν παραί τιος γέ νοιτ' ἂ ν οὔ θ' οἱ θεοὶ τοῦ ἀ σεβεῖ ν, οὕ τως εὔ λογον μηδ' αἰ σχροῦ μηδενὸ ς εἶ ναι παραιτί ους.” τί οὖ ν αἴ σχιον ἀ νθρώ ποις φθορᾶ ς ὑ π' ἀ λλή λων γιγνομέ νης, ἧ ς φησι Χρύ σιππος ἐ νδιδό ναι τὰ ς ἀ ρχὰ ς τὸ ν θεό ν; ἀ λλὰ νὴ Δί α φή σει τις: ἐ παινεῖ ν πά λιν τοῦ Εὐ ριπί δου λέ γοντος εἰ θεοί τι δρῶ σιν αἰ σχρό ν, οὔ κ εἰ σιν θεοί καί τὸ ῥ ᾷ στον εἶ πας, αἰ τιά σασθαι θεού ς: ὥ σπερ ἡ μῶ ν ἄ λλο τι νῦ ν πραττό ντων ἢ τὰ ς ἐ ναντί ας: αὐ τοῦ φωνὰ ς καὶ ὑ πολή ψεις παρατιθεμέ νων.

οὐ μὴ ν ἀ λλ' αὐ τό γε τοῦ το τὸ νῦ ν ἐ παινού μενον οὐ χ ἅ παξ οὐ δὲ δὶ ς οὐ δὲ τρὶ ς ἀ λλὰ μυριά κις ἔ σται πρὸ ς Χρύ σιππον εἰ πεῖ ν τὸ ῥ ᾷ στον εἶ πας, αἰ τιά σασθαι θεού ς. πρῶ τον γὰ ρ ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ Φύ σεως τὸ ἀ ί διον τῆ ς κινή σεως κυκεῶ νι παρεικά σας, ἄ λλα ἄ λλως: στρέ φοντι καὶ ταρά σσοντι τῶ ν γιγνομέ νων, ταῦ τ' εἴ ρηκεν:“ οὕ τω δὲ τῆ ς τῶ ν ὅ λων οἰ κονομί ας προαγού σης, ἀ ναγκαῖ ον κατὰ ταύ την, ὡ ς ἄ ν ποτ' ἔ χωμεν, ἔ χειν ἡ μᾶ ς, εἴ τε παρὰ φύ σιν τὴ ν ἰ δί αν νοσοῦ ντες εἴ τε πεπηρωμέ νοι εἴ τε γραμματικοὶ γεγονό τες ἢ μουσικοί.” καὶ πά λιν μετ' ὀ λί γον“ κατὰ τοῦ τον δὲ τὸ ν λό γον τὰ παραπλή σια ἐ ροῦ μεν καὶ περὶ τῆ ς ἀ ρετῆ ς ἡ μῶ ν καὶ περὶ τῆ ς κακί ας καὶ τὸ ὅ λον τῶ ν τεχνῶ ν καὶ τῶ ν ἀ τεχνιῶ ν, ὡ ς ἔ φην.” καὶ μετ' ὀ λί γον ἃ πασαν ἀ ναιρῶ ν ἀ μφιβολί αν“ οὐ δὲ ν γὰ ρ ἔ στιν ἄ λλως τῶ ν κατά μέ ρος γενέ σθαι οὐ δὲ τοὐ λά χιστον ἢ κατὰ τὴ ν κοινὴ ν φύ σιν καὶ κατὰ τὸ ν ἐ κεί νης λό γον.” ὅ τι δ' ἡ κοινὴ φύ σις καὶ ὁ κοινὸ ς τῆ ς φύ σεως λό γος εἱ μαρμέ νη καὶ πρό νοια καὶ Ζεύ ς ἐ στιν, οὐ δὲ τοὺ ς ἀ ντί ποδας λέ ληθε: πανταχοῦ γὰ ρ ταῦ τα θρυλεῖ ται ὑ π' αὐ τῶ ν: καὶ τὸ“ Διὸ ς δ' ἐ τελεί ετο βουλή,” τὸ ν̔́ Ομηρον εἰ ρηκέ ναι φησὶ ν ὀ ρθῶ ς, ἐ πὶ τὴ ν εἱ μαρμέ νην ἀ ναφέ ροντα καὶ τὴ ν τῶ ν ὅ λων φύ σιν, καθ' ἣ ν πά ντα διοικεῖ ται. πῶ ς οὖ ν ἅ μα μὲ ν οὐ δενὸ ς αἰ σχροῦ παραί τιος ὁ θεό ς, ἅ μα δ' οὐ δὲ τοὐ λά χιστον ἐ νδέ χεται γί γνεσθαι ἄ λλως ἢ κατὰ τὴ ν κοινὴ ν φύ σιν καὶ τὸ ν ἐ κεί νης λό γον; ἐ ν γὰ ρ πᾶ σι τοῖ ς γιγνομέ νοις καὶ τὰ αἰ σχρὰ δή πουθὲ ν ἐ στιν. καί τοι ὁ μὲ ν̓ Επί κουρος ἁ μωσγέ πως στρέ φεται καὶ φιλοτεχνεῖ, τῆ ς ἀ ιδί ου κινή σεως μηχανώ μενος ἐ λευθερῶ σαι καὶ ἀ πολῦ σαι τὸ ἑ κού σιον ὑ πὲ ρ τοῦ μὴ καταλιπεῖ ν ἀ νέ γκλητον τὴ ν κακί αν: ὁ δὲ Χρύ σιππος ἀ ναπεπταμέ νην παρρησί αν αὐ τῇ δί δωσιν, ὡ ς οὐ μό νον ἐ ξ ἀ νά γκης οὐ δὲ καθ' εἱ μαρμέ νην ἀ λλὰ καὶ: κατὰ λό γον θεοῦ καὶ κατὰ φύ σιν πεποιημέ νῃ τὴ ν ἀ ρί στην. ἔ τι δὲ καὶ ταῦ θ' ὁ ρᾶ ται κατὰ λέ ξιν οὕ τως ἔ χοντα:“ τῆ ς γὰ ρ κοινῆ ς φύ σεως εἰ ς πά ντα διατεινού σης, δεή σει πᾶ ν τὸ ὁ πωσοῦ ν γιγνό μενον ἐ ν τῷ ὅ λῳ καὶ τῶ ν μορί ων ὁ τῳ οῦ ν κατ' ἐ κεί νην γενέ σθαι καὶ τὸ ν ἐ κεί νης λό γον κατὰ τὸ ἑ ξῆ ς ἀ κωλύ τως: διὰ τὸ μή τ' ἔ ξωθεν εἶ ναι τὸ ἐ νστησό μενον τῇ οἰ κονομί ᾳ μή τε τῶ ν μερῶ ν μηδὲ ν ἔ χειν ὅ πως κινηθή σεται ἢ σχή σει ἄ λλως ἢ κατὰ τὴ ν κοινὴ ν φύ σιν.” τί νες οὖ ν αἱ τῶ ν μερῶ ν σχέ σεις εἰ σὶ καὶ κινή σεις; δῆ λον μὲ ν ὅ τι σχέ σεις αἱ κακί αι καὶ τὰ νοσή ματα, φιλαργυρί αι φιληδονί αι φιλοδοξί αι δειλί αι ἀ δικί αι: κινή σεις δὲ μοιχεῖ αι κλοπαὶ προδοσί αι ἀ νδροφονί αι πατροκτονί αι. τού των οἴ εται Χρύ σιππος οὔ τε μικρὸ ν οὔ τε μέ γα παρὰ τὸ ν τοῦ Διὸ ς λό γον εἶ ναι καὶ νό μον καὶ δί κην καὶ πρό νοιαν: ὥ στε μὴ γί γνεσθαι παρὰ τὸ ν νό μον τὸ παρανομεῖ ν μηδὲ παρὰ τὴ ν δί κην τὸ ἀ δικεῖ ν μηδὲ παρὰ τὴ ν πρό νοιαν τὸ κακοποιεῖ ν.

ἀ λλὰ μὴ ν“ τὸ ν θεὸ ν κολά ζειν φησὶ τὴ ν κακί αν καὶ πολλὰ ποιεῖ ν ἐ πὶ κολά σει τῶ ν πονηρῶ ν:” ὥ σπερ ἐ ν τῷ δευτέ ρῳ περὶ Θεῶ ν“ ποτὲ μὲ ν τὰ δύ σχρηστα συμβαί νειν φησὶ τοῖ ς ἀ γαθοῖ ς οὐ χ ὥ σπερ τοῖ ς φαύ λοις κολά σεως χά ριν, ἀ λλὰ κατ' ἄ λλην οἰ κονομί αν ὥ σπερ ἐ ν ταῖ ς πό λεσι.” καὶ πά λιν ἐ ν τού τοις“ πρῶ τον δὲ τῶ ν κακῶ ν παραπλησί ως ἐ στὶ ν ἀ κουστέ ον τοῖ ς προειρημέ νοις: εἶ θ' ὅ τι ταῦ τ' ἀ πονέ μεται κατὰ τὸ ν τοῦ Διὸ ς λό γον ἢ τοι ἐ πὶ κολά σει ἢ κατ' ἄ λλην ἔ χουσά ν πως πρὸ ς τὰ ὅ λα οἰ κονομί αν.” ἔ στι μὲ ν οὖ ν καὶ τοῦ το δεινό ν, τὸ καὶ γί γνεσθαι τὴ ν κακί αν καὶ κολά ζεσθαι κατὰ τὸ ν τοῦ Διὸ ς λό γον. ἐ πιτεί νει δὲ τὴ ν ὑ πεναντί ωσιν ἐ ν τῷ δευτέ ρῳ περὶ Φύ σεως γρά φων τά δε“ ἡ δὲ κακί α πρὸ ς τὰ δεινὰ συμπτώ ματα ἴ διὸ ν τιν' ἔ χει λό γον: γί γνεται μὲ ν γὰ ρ καὶ αὐ τή πως κατὰ τὸ ν τῆ ς φύ σεως λό γον καί, ἵ ν' οὕ τως εἴ πω, οὐ κ ἀ χρή στως γί γνεται πρὸ ς τὰ ὅ λα: οὐ δὲ γὰ ρ ἂ ν τἀ γαθὸ ν ἦ ν.” καὶ οὗ τος ἐ πιτιμᾷ τοῖ ς ἐ πί σης πρὸ ς τἀ ναντί α διαλεγομέ νοις, ὃ ς ὑ πὸ τοῦ πά ντως τι βού λεσθαι καὶ περὶ παντὸ ς εἰ πεῖ ν ἴ διον καὶ περιττὸ ν οὐ κ ἀ χρή στως λέ γει βαλλαντιοτομεῖ ν, συκοφαντεῖ ν καὶ ἀ φραί νειν, οὐ κ ἀ χρή στως ἀ χρή στους εἶ ναι, βλαβερού ς, κακοδαί μονας. εἶ τα ποῖ ό ς τις ὁ Ζεύ ς, λέ γω δὲ τὸ ν Χρυσί ππου, κολά ζων πρᾶ γμα μή τ' ἀ φ' ἑ αυτοῦ μή τ' ἀ χρή στως γιγνό μενον; ἡ μὲ ν γὰ ρ κακί α πά ντως ἀ νέ γκλητό ς ἐ στι κατὰ τὸ ν τοῦ Χρυσί ππου λό γον ὁ δὲ Ζεὺ ς ἐ γκλητέ ος εἴ τ' ἄ χρηστον οὖ σαν τὴ ν κακί αν πεποί ηκεν εἴ τε, ποιή σας οὐ κ ἀ χρή στως, κολά ζει.

πά λιν ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ Δικαιοσύ νης εἰ πὼ ν περὶ τῶ ν θεῶ ν, ὡ ς ἐ νισταμέ νων ἐ νί οις ἀ δική μασι,“ κακί αν δέ” φησὶ“ καθό λου ἆ ραι οὔ τε δυνατό ν ἐ στιν οὔ τ' ἔ χει καλῶ ς; ἀ ρθῆ ναι” ἀ λλ' εἰ μὲ ν οὑ κ ἔ χει καλῶ ς ἀ ρθῆ ναι τὴ ν ἀ νομί αν τὴ ν ἀ δικί αν τὴ ν ἀ βελτερί αν, οὐ τοῦ παρό ντος ἐ στὶ λό γου ζητεῖ ν: αὐ τὸ ς δὲ τὴ ν κακί αν, ὅ σον ἐ φ' ἑ αυτῷ, διὰ τοῦ φιλοσοφεῖ ν ἀ ναιρῶ ν, ἣ ν οὐ κ ἔ χει καλῶ ς ἀ ναιρεῖ ν, μαχό μενὸ ν τι ποιεῖ καὶ τῷ λό γῳ καὶ τῷ θεῷ: πρὸ ς δὲ τού τοις λέ γων ἐ νί οις ἀ δική μασιν ἐ νί στασθαι τὸ ν θεὸ ν ἔ μφασιν πά λιν τῆ ς τῶ ν ἁ μαρτημά των δί δωσιν ἀ νοσιό τητος.

ἔ τι περὶ τοῦ μηδὲ ν ἐ γκλητὸ ν εἶ ναι μηδὲ μεμπτὸ ν ἐ ν τῷ κό σμῳ, κατὰ τὴ ν ἀ ρί στην φύ σιν ἁ πά ντων παραγομέ νων, πολλά κις γεγραφὼ ς ἔ στιν ὅ που πά λιν ἐ γκλητά ς τινας ἀ μελεί ας οὐ περὶ μικρὰ καὶ φαῦ λα καταλεί πει. ἐ ν γοῦ ν τῷ τρί τῳ περὶ Οὐ σί ας μνησθεὶ ς ὅ τι συμβαί νει τινὰ τοῖ ς καλοῖ ς; κἀ γαθοῖ ς τοιαῦ τα“ πό τερον” φησὶ ν“ ἀ μελουμέ νων τινῶ ν, καθά περ ἐ ν οἰ κί αις μεί ζοσι παραπί πτει τινὰ πί τυρα καὶ ποσοὶ πυροί τινες, τῶ ν ὅ λων εὖ οἰ κονομουμέ νων: ἢ διὰ τὸ καθί στασθαι ἐ πὶ τῶ ν τοιού των δαιμό νια φαῦ λα, ἐ ν οἷ ς τῷ ὄ ντι γί γνονται καὶ ἐ γκλητέ αι ἀ μέ λειαι;” φησὶ δὲ πολὺ καὶ τὸ τῆ ς ἀ νά γκης μεμῖ χθαι. τὸ μὲ ν οὖ ν τὰ τοιαῦ τα συμπτώ ματα τῶ ν καλῶ ν κἀ γαθῶ ν ἀ νδρῶ ν, οἷ ον ἡ Σωκρά τους καταδί κη καὶ ὁ Πυθαγό ρου ζῶ ντος ἐ μπρησμὸ ς ὑ πὸ τῶ ν Κυλωνεί ων καὶ Ζή νωνος ὑ πὸ Δημύ λου τοῦ τυρά ννου καὶ̓ Αντιφῶ ντος ὑ πὸ Διονυσί ου στρεβλουμέ νων ἀ ναιρέ σεις, πιτύ ροις παραπί πτουσιν ἀ πεικά ζειν, ὅ σης ἐ στὶ ν εὐ χερεί ας, ἐ ῶ: τὸ δὲ φαύ λους δαί μονας ἐ κ προνοί ας ἐ πὶ τὰ ς τοιαύ τας ἐ πιστασί ας καθί στασθαι πῶ ς οὐ κ ἔ στιν ἔ γκλημα τοῦ θεοῦ, καθά περ βασιλέ ως κακοῖ ς καὶ ἐ μπλή κτοις σατρά παις καὶ στρατηγοῖ ς διοική σεις ἐ πιτρέ ποντος καὶ περιορῶ ντος ὑ πὸ τού των ἀ μελουμέ νους καὶ παροινουμέ νους τοὺ ς ἀ ρί στους; καὶ μὴ ν εἰ πολὺ τὸ τῆ ς ἀ νά γκης: μέ μικται τοῖ ς πρά γμασιν οὔ τε κρατεῖ πά ντων ὁ θεὸ ς οὔ τε πά ντα κατὰ τὸ ν ἐ κεί νου λό γον διοικεῖ ται.

πρὸ ς τὸ ν̓ Επί κουρον μά λιστα μά χεται καὶ πρὸ ς τοὺ ς ἀ ναιροῦ ντας τὴ ν πρό νοιαν ἀ πὸ τῶ ν ἐ ννοιῶ ν, ἃ ς ἔ χομεν περὶ θεῶ ν, εὐ εργετικοὺ ς καὶ φιλανθρώ πους ἐ πινοοῦ ντες. καὶ τού των πολλαχοῦ γραφομέ νων καὶ λεγομέ νων παρ' αὐ τοῖ ς οὐ δὲ ν ἔ δει λέ ξεις παρατί θεσθαι καὶ τὸ χρηστοὺ ς ἅ παντας εἶ ναι τοὺ ς θεοὺ ς προσλαμβά νειν. ὅ ρα γὰ ρ οἷ α:̓ Ιουδαῖ οι καὶ Σύ ροι περὶ θεῶ ν φρονοῦ σιν, ὅ ρα τὰ τῶ ν ποιητῶ ν πό σης ἐ μπέ πλησται δεισιδαιμονί ας. φθαρτὸ ν δὲ καὶ γενητὸ ν οὐ δεὶ ς ὡ ς ἔ πος εἰ πεῖ ν διανοεῖ ται θεό ν. ὧ ν ἵ να τοὺ ς ἄ λλους ἀ φῶ πά ντας,̓ Αντί πατρος ὁ Ταρσεὺ ς ἐ ν τῷ περὶ Θεῶ ν γρά φει ταῦ τα κατὰ λέ ξιν“ πρὸ δὲ τοῦ σύ μπαντος λό γου τὴ ν ἐ νά ργειαν, ἣ ν ἔ χομεν περὶ θεοῦ, διὰ βραχέ ων ἐ πιλογιού μεθα. θεὸ ν τοί νυν νοοῦ μεν ζῷ ον μακά ριον καὶ ἄ φθαρτον καὶ εὐ ποιητικὸ ν ἀ νθρώ πων” εἶ τα τού των ἕ καστον ἀ φηγού μενος φησιν οὕ τω“ καὶ μὴ ν ἀ φθά ρτους αὐ τοὺ ς ἡ γοῦ νται πά ντες.” οὐ δεὶ ς οὖ ν ἐ στι τῶ ν πά ντων ὁ Χρύ σιππος κατ'̓ Αντί πατρον: οὐ δέ να γὰ ρ οἴ εται πλὴ ν τοῦ πυρὸ ς ἄ φθαρτον εἶ ναι τῶ ν θεῶ ν, ἀ λλὰ πά ντας ὁ μαλῶ ς καὶ γεγονό τας καὶ φθαρησομέ νους. ταῦ τα δὲ πανταχοῦ, ὡ ς ἔ πος εἰ πεῖ ν, ὑ π' αὐ τοῦ λέ γεται. παραθή σομαι δὲ λέ ξιν ἐ κ τοῦ τρί του περὶ Θεῶ ν“ καθ' ἕ τερον λό γον οἱ μὲ ν γὰ ρ γενητοὶ εἶ ναι καὶ φθαρτοὶ λέ γονται, οἱ δ' ἀ γέ νητοι: καὶ ταῦ τ' ἀ π' ἀ ρχῆ ς ὑ ποδεί κνυσθαι φυσικώ τερον. ἥ λιος μὲ ν γὰ ρ καὶ σελή νη καὶ οἱ ἄ λλοι θεοὶ παραπλή σιον ἔ χοντες λό γον γενητοὶ εἰ σιν, ὁ δὲ Ζεὺ ς ἀ ί διό ς ἐ στιν.” καὶ πά λιν προελθὼ ν“ ὅ μοια δὲ καὶ περὶ τοῦ φθί νειν καὶ περὶ τοῦ γενέ σθαι ῥ ηθή σεται, περί τε τῶ ν ἄ λλων θεῶ ν καὶ τοῦ Διό ς: οἱ μὲ ν γὰ ρ φθαρτοί εἰ σι: τοῦ δὲ τὰ μέ ρη ἄ φθαρτα” τού τοις ἔ τι βού λομαι παραβαλεῖ ν μικρὰ τῶ ν ὑ πὸ τοῦ̓ Αντιπά τρου λεγομέ νων:“ ὅ σοι δὲ περιαιροῦ νται τὸ εὐ ποιητικὸ ν ἐ κ τῶ ν θεῶ ν, ἀ πὸ μέ ρους προσβά λλουσι τῇ τού των προλή ψει: κατὰ τὸ ν αὐ τὸ ν λό γον καὶ οἱ νομί ζοντες αὐ τοὺ ς γενέ σεώ ς τε καὶ φθορᾶ ς κοινωνεῖ ν” εἴ περ οὖ ν ἐ πί σης ἄ τοπος ὁ φθαρτοὺ ς ἡ γού μενος τοὺ ς θεοὺ ς τῷ μὴ νομί ζοντι προνοητικοὺ ς εἶ ναι καὶ φιλανθρώ πους, ἐ πί σης; διαπέ πτωκεν̓ Επικού ρῳ Χρύ σιππος: ὁ μὲ ν γὰ ρ τὸ εὐ ποιητικὸ ν ὁ δὲ τὸ ἄ φθαρτον ἀ φαιρεῖ ται τῶ ν θεῶ ν.

καὶ μὴ ν ἐ ν τῷ τρί τῳ περὶ Θεῶ ν ὁ Χρύ σιππος περὶ τοῦ τρέ φεσθαι τοὺ ς ἄ λλους θεοὺ ς τά δε λέ γει“ τροφῇ τε οἱ μὲ ν ἄ λλοι θεοὶ χρῶ νται, παραπλησί ως συνεχό μενοι δι' αὐ τή ν: ὁ δὲ Ζεὺ ς καὶ ὁ κό σμος καθ' ἕ τερον τρό πον ἀ ναλισκομέ νων καὶ ἐ κ πυρὸ ς γινομέ νων” ἐ νταῦ θα μὲ ν οὖ ν ἀ ποφαί νεται πά ντας τοὺ ς ἄ λλους θεοὺ ς τρέ φεσθαι, πλὴ ν τοῦ κό σμου καὶ τοῦ Διό ς: ἐ ν δὲ τῷ πρώ τῳ περὶ Προνοί ας“ τὸ ν Δί α φησὶ ν αὔ ξεσθαι, μέ χρι ἂ ν εἰ ς αὑ τὸ ν ἅ παντα καταναλώ σῃ. ἐ πεὶ γὰ ρ ὁ θά νατος μέ ν ἐ στι χωρισμὸ ς ψυχῆ ς ἀ πὸ τοῦ σώ ματος, ἡ δὲ τοῦ κό σμου ψυχὴ οὐ χωρί ζεται μὲ ν αὔ ξεται δὲ συνεχῶ ς μέ χρι ἂ ν εἰ ς ἑ αυτὴ ν καταναλώ σῃ τὴ ν ὕ λην, οὐ ῥ ητέ ον ἀ ποθνή σκειν τὸ ν κό σμον” τί ς ἂ ν οὖ ν ἐ ναντιώ τερα λέ γων ἑ αυτῷ φανεί η τοῦ τὸ ν αὐ τὸ ν θεὸ ν νῦ ν μὲ ν αὔ ξεσθαι νῦ ν δὲ μὴ τρέ φεσθαι λέ γοντος; καὶ τοῦ τ' οὐ δεῖ συλλογί ζεσθαι: σαφῶ ς γὰ ρ αὐ τὸ ς ἐ ν τῷ αὐ τῷ γέ γραφεν“ αὐ τά ρκης δ' εἶ ναι λέ γεται μό νος ὁ κό σμος διὰ τὸ μό νος ἐ ν αὑ τῷ πά ντ' ἔ χειν ὧ ν δεῖ ται: καὶ τρέ φεται ἐ ξ αὑ τοῦ καὶ αὔ ξεται, τῶ ν ἄ λλων μορί ων εἰ ς ἄ λληλα καταλλαττομέ νων” οὐ μό νον οὖ ν ἐ ν ἐ κεί νοις τοὺ ς ἄ λλους θεοὺ ς ἀ ποφαί νων τρεφομέ νους, πλὴ ν τοῦ κό σμου καὶ τοῦ Διό ς, ἐ ν τού τοις δὲ καὶ τὸ ν κό σμον λέ γων τρέ φεσθαι, μά χεται πρὸ ς ἑ αυτό ν: ἀ λλ' ἔ τι μᾶ λλον, ὅ τι τὸ ν κό σμον αὔ ξεσθαί φησιν ἐ ξ ἑ αυτοῦ τρεφό μενον. τοὐ ναντί ον δ' εἰ κὸ ς ἦ ν τοῦ τον μό νον μὴ αὔ ξεσθαι τὴ ν αὑ τοῦ φθί σιν ἔ χοντα τροφή ν, τοῖ ς δ' ἄ λλοις θεοῖ ς ἔ ξωθεν τρεφομέ νοις ἐ πί δοσιν γί γνεσθαι καὶ αὔ ξησιν καὶ μᾶ λλον εἰ ς τού τους καταναλί σκεσθαι τὸ ν κό σμον, εἲ γ' ἐ κεί νῳ μὲ ν ἐ ξ αὑ τοῦ τού τοις δ' ἀ π' ἐ κεί νου λαμβά νειν ἀ εὶ τι καὶ τρέ φεσθαι συμβέ βηκε.

δεύ τερον τοί νυν ἡ τῶ ν θεῶ ν ἔ ννοια περιέ χει τὸ εὔ δαιμον καὶ μακά ριον καὶ αὐ τοτελέ ς. διὸ καὶ τὸ ν Εὐ ριπί δην ἐ παινοῦ σιν εἰ πό ντα δεῖ ται γὰ ρ ὁ θεό ς, εἴ περ ἔ στ' ὀ ρθῶ ς; θεό ς, οὐ δενό ς: ἀ οιδῶ ν οἵ δε δύ στηνοι λό γοι. ἀ λλ' ὅ γε Χρύ σιππος, ἐ ν οἷ ς παρεθέ μην, αὐ τά ρκη μό νον εἶ ναι τὸ ν κό σμον φησὶ διὰ τὸ μό νον ἐ ν αὑ τῷ πά ντ' ἔ χειν ὧ ν δεῖ ται. τί οὖ ν ἕ πεται τῷ μό νον αὐ τά ρκη τὸ ν κό σμον εἶ ναι; τὸ μή τε τὸ ν ἣ λιον αὐ τά ρκη μή τε τὴ ν σελή νην εἶ ναι μή τε ἄ λλον τινὰ τῶ ν θεῶ ν, αὐ τά ρκεις δὲ μὴ ὄ ντες οὐ κ ἂ ν εἶ εν εὐ δαί μονες οὐ δὲ μακά ριοι.

“ τὸ βρέ φος ἐ ν τῇ γαστρὶ φύ σει τρέ φεσθαι νομί ζει καθά περ φυτό ν: ὅ ταν δὲ τεχθῇ, ψυχό μενον ὑ πὸ τοῦ ἀ έ ρος καὶ στομού μενον τὸ πνεῦ μα μεταβά λλειν καὶ γί γνεσθαι ζῷ ον: ὅ θεν οὐ κ ἀ πὸ τρό που τὴ ν ψυχὴ ν ὠ νομά σθαι παρὰ τὴ ν ψῦ ξιν” αὐ τὸ ς δὲ πά λιν τὴ ν ψυχὴ ν ἀ ραιό τερον πνεῦ μα τῆ ς φύ σεως καὶ λεπτομερέ στερον ἡ γεῖ ται μαχό μενος ἑ αυτῷ. πῶ ς γὰ ρ οἷ ό ν τε λεπτομερὲ ς ἐ κ παχυμεροῦ ς καὶ ἀ ραιὸ ν γενέ σθαι κατὰ περί ψυξιν καὶ πύ κνωσιν; ὃ δὲ μεῖ ζό ν ἐ στι, πῶ ς περιψύ ξει γί γνεσθαι τὸ ἔ μψυχον ἀ ποφαινό μενος ἔ μψυχον ἡ γεῖ ται τὸ ν ἥ λιον, πύ ρινον ὄ ντα καὶ γεγενημέ νον ἐ κ τῆ ς ἀ ναθυμιά σεως εἰ ς πῦ ρ μεταβαλού σης; λέ γει γὰ ρ ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ Φύ σεως“ ἡ δὲ πυρὸ ς μεταβολή ἐ στι τοιαύ τη: δι' ἀ έ ρος εἰ ς ὕ δωρ τρέ πεται: κἀ κ τού του, γῆ ς ὑ φισταμέ νης, ἀ ὴ ρ ἀ ναθυμιᾶ ται: λεπτυνομέ νου δὲ τοῦ ἀ έ ρος, ὁ αἰ θὴ ρ περιχεῖ ται κύ κλῳ, οἱ δ' ἀ στέ ρες ἐ κ θαλά σσης μετὰ τοῦ ἡ λί ου ἀ νά πτονται” τί οὖ ν ἀ νά ψει περιψύ ξεως ἐ ναντιώ τερον ἢ διαχύ σει πυκνώ σεως; τὰ μὲ ν ὕ δωρ καὶ γῆ ν ἐ κ πυρὸ ς καὶ ἀ έ ρος ποιεῖ, τὰ δ' εἰ ς πῦ ρ καὶ ἀ έ ρα τρέ πει τὸ ὑ γρὸ ν καὶ γεῶ δες. ἀ λλ' ὅ μως ὅ που μὲ ν τὴ ν ἄ ναψιν ὅ που δὲ τὴ ν περί ψυξιν ἀ ρχὴ ν ἐ μψυχί ας ποιεῖ. καὶ μὴ ν ὅ ταν ἐ κπύ ρωσις γέ νηται, διό λου ζῆ ν καὶ ζῷ ον τὸ ν κό σμον εἶ ναί φησι σβεννύ μενον δ' αὖ θις καὶ παχυνό μενον εἰ ς ὕ δωρ καὶ γῆ ν καὶ τὸ σωματοειδὲ ς τρέ πεσθαι. λέ γει δ' ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ Προνοί ας“ διό λου μὲ ν γὰ ρ ὢ ν ὁ κό σμος πυρώ δης εὐ θὺ ς καὶ ψυχή ἐ στιν ἑ αυτοῦ καὶ ἡ γεμονικό ν ὅ τε δὲ μεταβαλὼ ν εἴ ς τὸ ὑ γρὸ ν καὶ τὴ ν ἐ ναπολειφθεῖ σαν ψυχὴ ν τρό πον τινὰ εἰ ς σῶ μα καὶ ψυχὴ ν μετέ βαλεν ὥ στε συνεστά ναι ἐ κ τού των, ἄ λλον τινὰ ἔ σχε λό γον” ἐ νταῦ θα δή που σαφῶ ς τῇ μὲ ν ἐ κπυρώ σει καὶ τὰ ἄ ψυχα τοῦ κό σμου φησὶ ν εἰ ς τὸ ἔ μψυχον τρέ πεσθαι: τῇ δὲ σβέ σει πά λιν καὶ τὴ ν ψυχὴ ν ἀ νί εσθαι καὶ ἀ νυγραί νεσθαι, μεταβά λλουσαν εἰ ς τὸ σωματοειδέ ς. ἄ τοπος οὖ ν φαί νεται τῇ περιψύ ξει νῦ ν μὲ ν ἐ ξ ἀ ναισθή των ποιῶ ν ἔ μψυχα, νῦ ν δ' εἰ ς ἀ ναί σθητα καὶ ἄ ψυχα μεταβά λλων τὸ πλεῖ στον μέ ρος τῆ ς τοῦ κό σμου ψυχῆ ς. ἄ νευ δὲ τού των ὁ περὶ ψυχῆ ς γενέ σεως αὐ τῷ λό γος μαχομέ νην ἔ χει πρὸ ς τὸ δό γμα τὴ ν ἀ πό δειξιν.“ γί γνεσθαι μὲ ν γά ρ φησι τὴ ν ψυχή ν, ὅ ταν τὸ βρέ φος ἀ ποτεχθῇ, καθά περ στομώ σει τῇ περιψύ ξει τοῦ πνεύ ματος μεταβαλό ντος:” ἀ ποδεί ξει δὲ χρῆ ται“ τοῦ γεγονέ ναι τὴ ν ψυχὴ ν καὶ μεταγενεστέ ραν εἶ ναι μά λιστα τῷ καὶ τὸ ν τρό πον καὶ τὸ ἦ θος ἐ ξομοιοῦ σθαι τὰ τέ κνα τοῖ ς γονεῦ σι.” βλέ πεται δ' ἡ τού των ἐ ναντί ωσις: οὐ γὰ ρ οἷ ό ν τε τὴ ν ψυχὴ ν πρὸ τῆ ς ἀ ποκυή σεως ἠ θοποιεῖ σθαι, γιγνομέ νην μετὰ τὴ ν ἀ ποκύ ησιν ἢ συμβή σεται, πρὶ ν ἢ γενέ σθαι ψυχή ν, ὁ μοί αν εἶ ναι ψυχῇ, τουτέ στι καὶ εἶ ναι τῇ ὁ μοιό τητι καὶ μὴ εἶ ναι διὰ τὸ μή πω γεγονέ ναι. εἰ δὲ φή σει τις ὅ τι, ταῖ ς κρά σεσι τῶ ν σωμά των ἐ γγιγνομέ νης τῆ ς ὁ μοιό τητος, αἱ ψυχαὶ γενό μεναι μεταβά λλουσι, διαφθεί ρει τὸ τεκμή ριον τοῦ γεγονέ ναι τὴ ν ψυχή ν: ἐ νδέ χεται γὰ ρ οὕ τω καὶ ἀ γέ νητον οὖ σαν, ὅ ταν ἐ πεισέ λθῃ, μεταβά λλειν τῇ κρά σει τῆ ς ὁ μοιό τητος.

τὸ ν ἀ έ ρα ποτὲ μὲ ν ἀ νωφερῆ καὶ κοῦ φον εἶ ναί φησι, ποτὲ δὲ μή τε βαρὺ ν μή τε κοῦ φον. ἐ ν μὲ ν οὖ ν τῷ δευτέ ρῳ περὶ Κινή σεως“ τό τε πῦ ρ ἀ βαρὲ ς ὂ ν ἀ νωφερὲ ς εἶ ναι λέ γει καὶ τού τῳ παραπλησί ως τὸ ν ἀ έ ρα, τοῦ μὲ ν ὕ δατος τῇ γῇ μᾶ λλον προσνεμομέ νου τοῦ δ' ἀ έ ρος τῷ πυρί” ἐ ν δὲ ταῖ ς Φυσικαῖ ς Τέ χναις ἐ πὶ τὴ ν ἑ τέ ραν ῥ έ πει δό ξαν, ὡ ς“ μή τε βά ρος ἐ ξ αὑ τοῦ μή τε κουφό τητα τοῦ ἀ έ ρος ἔ χοντος.”

τὸ ν ἀ έ ρα φύ σει ζοφερὸ ν εἶ ναι λέ γει, καὶ τού τῳ τεκμηρί ῳ χρῆ ται τοῦ καὶ ψυχρὸ ν εἶ ναι πρώ τως:“ ἀ ντικεῖ σθαι γὰ ρ αὐ τοῦ τὸ μὲ ν ζοφερὸ ν πρὸ ς τὴ ν λαμπρό τητα τὸ δὲ ψυχρὸ ν πρὸ ς τὴ ν θερμό τητα τοῦ πυρό ς.” ταῦ τα κινῶ ν ἐ ν τῷ πρώ τῳ περὶ Φυσικῶ ν Ζητημά των πά λιν ἐ ν τοῖ ς περὶ̔́ Εξεων“ οὐ δὲ ν ἄ λλο τὰ ς: ἕ ξεις πλὴ ν ἀ έ ρας εἶ ναί φησιν: ὑ πὸ τού των γὰ ρ συνέ χεται τὰ σώ ματα: καὶ τοῦ ποιὸ ν ἕ καστον εἶ ναι τῶ ν ἕ ξει συνεχομέ νων ὁ συνέ χων αἴ τιος ἀ ή ρ ἐ στιν, ὃ ν σκληρό τητα μὲ ν ἐ ν σιδή ρῳ πυκνό τητα δ' ἐ ν λί θῳ λευκό τητα δ' ἐ ν ἀ ργύ ρῳ καλοῦ σι,” πολλὴ ν ἀ τοπί αν καὶ μά χην τού των ἐ χό ντων: εἰ μὲ ν γὰ ρ μέ νει ὁ ποῖ ὸ ς γ' ἐ στι φύ σει, πῶ ς τὸ μέ λαν ἐ ν τῷ μὴ λευκῷ λευκό της γί γνεται καὶ τὸ μαλθακὸ ν ἐ ν τῷ μὴ σκληρῷ σκληρό της καὶ τὸ μανὸ ν ἐ ν τῷ μὴ πυκνῷ πυκνό της; εἰ δὲ μιγνύ μενος ἐ ν τού τοις ἐ ξί σταται καὶ συνομοιοῦ ται, πῶ ς ἕ ξις ἐ στὶ ν ἢ δύ ναμις ἢ αἰ τί α τού των, ὑ φ' ὧ ν κρατεῖ ται; πά σχοντος γά ρ ἐ στιν, οὐ δρῶ ντος οὐ δὲ συνέ χοντος ἀ λλ' ἐ ξασθενοῦ ντος, ἡ τοιαύ τη μεταβολή, καθ' ἣ ν ἀ πό λλυσι τὰ ς αὑ τοῦ ποιό τητας, καί τοι πανταχοῦ τὴ ν ὕ λην ἀ ργὸ ν ἐ ξ ἑ αυτῆ ς καὶ ἀ κί νητον ὑ ποκεῖ σθαι ταῖ ς ποιό τησιν ἀ ποφαί νουσι, τὰ ς δὲ ποιό τητας πνεύ ματα οὔ σας καὶ τό νους ἀ ερώ δεις, οἷ ς ἂ ν ἐ γγέ νωνται μέ ρεσι τῆ ς ὕ λης, εἰ δοποιεῖ ν ἕ καστα καὶ σχηματί ζειν. ταῦ τα δ' οὐ κ ἔ νεστι λέ γειν αὐ τοῖ ς, τὸ ν ἀ έ ρα φύ σει τοιοῦ τον ὑ ποτιθεμέ νοις: ἕ ξις γὰ ρ ὢ ν καὶ τό νος αὑ τῷ συνεξομοιώ σει τῶ ν σωμά των ἕ καστον, ὥ στε μέ λαν εἶ ναι καὶ μαλθακό ν: εἰ δὲ τῇ πρὸ ς ἐ κεῖ να κρά σει τὰ ς ἐ ναντί ας λαμβά νει μορφὰ ς αἷ ς ἔ χειν πέ φυκεν, ὕ λη τρό πον τινὰ τῆ ς ὕ λης οὐ κ αἴ τιον οὐ δὲ δύ ναμί ς ἐ στιν.

ὅ τι τοῦ κό σμου κενὸ ν ἐ κτὸ ς ἄ πειρό ν ἐ στι, τὸ δ' ἄ πειρον οὔ τε ἀ ρχὴ ν οὔ τε μέ σον οὔ τε τελευτὴ ν ἔ χει πολλά κις ὑ π' αὐ τοῦ λέ γεται. καὶ τού τῳ μά λιστα τὴ ν λεγομέ νην ὑ π'̓ Επικού ρου τῆ ς ἀ τό μου κά τω φορὰ ν ἐ ξ αὑ τῆ ς ἀ ναιροῦ σιν, οὐ κ οὔ σης ἐ ν ἀ πεί ρῳ διαφορᾶ ς, καθ' ἣ ν τὸ μὲ ν ἄ νω τὸ δὲ κά τω νοεῖ ται γιγνό μενον. ἀ λλ' ἔ ν γε τῷ τετά ρτῳ περὶ Δυνατῶ ν μέ σον τινὰ τό πον καὶ μέ σην χώ ραν ὑ ποθέ μενος ἐ νταῦ θά φησιν ἱ δρῦ σθαι τὸ ν κό σμον ἔ στι δ' ἡ λέ ξις αὕ τη“ διὸ καὶ ἐ πὶ τοῦ κό σμου εἰ ῥ ητέ ον αὐ τὸ ν φθαρτὸ ν εἶ ναι, λό γου οἴ ομαι δεῖ σθαι. οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καὶ μᾶ λλον ἐ μοὶ φαί νεται οὕ τως ἔ χειν. οἱ ονεὶ δ' εἰ ς τὴ ν ὥ σπερ ἀ φθαρσί αν πολύ τι αὐ τῷ συνεργεῖ καὶ ἡ τῆ ς χώ ρας; κατά ληψις, οἷ ον διὰ τὸ ἐ ν μέ σῳ εἶ ναι: ἐ πεί, εἰ ἀ λλαχῆ νοηθεί η ὤ ν, καὶ παντελῶ ς ἂ ν αὐ τῷ συνά πτοι ἡ φθορά.” καὶ μετὰ μικρὸ ν αὖ θις“ οὕ τω γά ρ πως καὶ ἡ οὐ σί α συντέ τευχεν ἀ ιδί ως τὸ ν μέ σον κατειληφυῖ α τό πον, εὐ θὺ ς τοιά δε τις οὖ σα, ὥ στε καθ' ἕ τερον τρό πον, ἀ λλὰ καὶ διὰ τὴ ν συντυχί αν μὴ ἐ πιδέ χεσθαι αὐ τὴ ν φθορά ν, καὶ κατὰ τοῦ τ' αὐ τὸ εἶ ναι ἀ ί διον.” ταῦ τα μί αν μὲ ν ἔ χει καταφανῆ καὶ βλεπομέ νην ἐ ναντί ωσιν, ἐ ν ἀ πεί ρῳ μέ σον τινὰ τό πον καὶ μέ σην χώ ραν ἀ πολεί ποντος: δευτέ ραν δ' ἀ δηλοτέ ραν μὲ ν ἀ λογωτέ ραν δὲ ταύ της;. οἰ ό μενος γὰ ρ οὐ κ ἂ ν ἄ φθαρτον διαμέ νειν τὸ ν κό σμον, εἰ κατ' ἄ λλο μέ ρος αὐ τῷ τοῦ κενοῦ συντέ τευχε γενέ σθαι τὴ ν ἵ δρυσιν, δῆ λό ς ἐ στι δεδιὼ ς μή, τῶ ν μερῶ ν τῆ ς οὐ σί ας ἐ πὶ τὸ μέ σον φερομέ νων, διά λυσις καὶ φθορὰ τοῦ κό σμου γέ νοιτο. ταῦ τα δ' οὐ κ ἂ ν ἐ φοβεῖ το, μὴ φύ σει τὰ σώ ματα φέ ρεσθαι πανταχό θεν ἐ πὶ τὸ μέ σον ἡ γού μενος οὐ τῆ ς οὐ σί ας ἀ λλὰ τῆ ς περιεχού σης τὴ ν οὐ σί αν χώ ρας. περὶ οὗ καὶ πολλά κις εἴ ρηκεν ὡ ς“ ἀ δυνά του καὶ παρὰ φύ σιν ὄ ντος: οὐ γὰ ρ ὑ πά ρχειν ἐ ν τῷ κενῷ διαφορά ν, ἣ τὰ σώ ματα δευρὶ μᾶ λλον ἢ δευρὶ προσά γεται: τὴ ν δὲ τοῦ κό σμου τού του σύ νταξιν αἰ τί αν εἶ ναι τῆ ς κινή σεως ἐ πὶ τὸ κέ ντρον καὶ τὸ μέ σον αὐ τοῦ νευό ντων καὶ φερομέ νων πανταχό θεν” ἀ ρκεῖ δ' εἰ ς τοῦ το παραθέ σθαι λέ ξιν ἐ κ τοῦ δευτέ ρου περὶ Κινή σεως. ὑ πειπὼ ν γὰ ρ ὅ τι“ τέ λεον μὲ ν ὁ κό σμος σῶ μά ἐ στιν, οὐ τέ λεα δὲ τὰ τοῦ κό σμου μέ ρη τῷ πρὸ ς τὸ ὅ λον πως ἔ χειν καὶ μὴ καθ' αὑ τὰ εἶ ναι:” καὶ περὶ τῆ ς κινή σεως αὐ τοῦ διελθὼ ν ὡ ς“ ἐ πὶ τὴ ν συμμονὴ ν καὶ τὴ ν συνοχὴ ν τὴ ν ἑ αυτοῦ κινεῖ σθαι διὰ τῶ ν μερῶ ν πά ντων πεφυκό τος, οὐ κ ἐ πὶ τὴ ν διά λυσιν καὶ τὴ ν θρύ ψιν;” ταῦ τ' ἐ πεί ρηκεν“ οὕ τω δὲ τοῦ ὅ λου τεινομέ νου εἰ ς ταὐ τὸ καὶ κινουμέ νου καὶ τῶ ν μορί ων ταύ την τὴ ν κί νησιν ἐ χό ντων ἐ κ τῆ ς τοῦ σώ ματος φύ σεως, πιθανὸ ν πᾶ σι τοῖ ς σώ μασιν εἶ ναι τὴ ν πρώ την κατὰ φύ σιν κί νησιν πρὸ ς τὸ τοῦ κό σμου μέ σον, τῷ μὲ ν κό σμῳ οὑ τωσὶ κινουμέ νῳ πρὸ ς αὑ τό ν, τοῖ ς δὲ μέ ρεσιν ὡ ς ἂ ν μέ ρεσιν οὖ σιν” εἶ τα, φή σαι τις ἄ ν, ὦ ἄ νθρωπε, τί παθὼ ν ἐ πελά θου τῶ ν λό γων τού των, ὥ στε τὸ ν κό σμον, εἰ μὴ τὴ ν μέ σην χώ ραν ἐ κ τύ χης κατειλή φει, διαλυτὸ ν καὶ φθαρτὸ ν ἀ ποφαί νειν; εἰ γὰ ρ αὐ τό ς γε νεύ ειν ἐ πὶ τὸ αὑ τοῦ μέ σον ἀ εὶ πέ φυκε καὶ τὰ μέ ρη πρὸ ς τοῦ το κατατεί νειν πανταχό θεν, ὅ ποι ποτ' ἂ ν τοῦ κενοῦ μετατεθῇ, συνέ χων ἑ αυτὸ ν οὕ τω καὶ περιστέ λλων, ἄ φθαρτος καὶ ἄ θρυπτος διαμενεῖ: τὰ γὰ ρ θρυπτό μενα καὶ σκεδαννύ μενα τοῦ το πά σχει διακρί σει τῶ ν μερῶ ν ἑ κά στου καὶ διαλύ σει πρὸ ς τὸ ν οἰ κεῖ ον τό πον ἐ κ τοῦ παρὰ φύ σιν ἀ πορρέ οντος σὺ δὴ κατ' ἄ λλο τοῦ κενοῦ τεθέ ντα τὸ ν κό σμον οἰ ό μενος οὕ τω παντελεῖ συνά πτεσθαι φθορᾷ καὶ λέ γων οὕ τω καὶ διὰ τοῦ το μέ σον ἐ ν τῷ μηδὲ ν ἔ χειν πεφυκό τι μέ σον ζητῶ ν ἀ πεί ρῳ, τὰ ς μὲ ν τά σεις καὶ τὰ ς συνοχὰ ς καὶ νεύ σεις ἐ κεί νας, ὡ ς οὐ δὲ ν ἐ χέ γγυον εἰ ς σωτηρί αν ἐ χού σας, ἀ φῆ κας, τῇ δὲ καταλή ψει τοῦ τό που τὴ ν σύ μπασαν αἰ τί αν τῆ ς διαμονῆ ς ἀ νέ θηκας. καί τοι τοῖ ς προειρημέ νοις ταυτὶ συνά πτεις, ὥ σπερ αὐ τὸ ς σεαυτὸ ν ἐ ξελέ γξαι φιλοτιμού μενος:“ ὃ ν τρό πον δὲ κινεῖ ται ἕ καστον τῶ ν μορί ων συμφυὲ ς ὂ ν τῷ λοιπῷ, εὔ λογον οὕ τω καὶ καθ' αὑ τὸ κινεῖ σθαι, καὶ εἰ λό γου χά ριν νοή σαιμεν αὐ τὸ καὶ ὑ ποθοί μεθα εἶ ναι ἐ ν κενῷ τινι τοῦ κό σμου τού του: ὡ ς γὰ ρ ἂ ν συνεχό μενον πά ντοθεν ἐ κινεῖ το ἐ πὶ τὸ μέ σον, μενεῖ ἐ ν τῇ κινή σει ταύ τῃ, κἂ ν λό γου χά ριν ἐ ξαί φνης περὶ αὐ τὸ γέ νηται κενό ν.” εἶ τα μέ ρος μὲ ν ὁ τιοῦ ν ὑ πὸ κενοῦ περιληφθὲ ν οὐ κ ἀ ποβά λλει τὴ ν ἐ πὶ τὸ τοῦ κό σμου μέ σον ἄ γουσαν ῥ οπή ν: αὐ τὸ ς δ' ὁ κό σμος, ἂ ν μὴ τὴ ν μέ σην παρασκευά σῃ χώ ραν αὐ τῷ τὸ αὐ τό ματον, ἀ πολεῖ τὸ ν συνεκτικὸ ν τό νον, ἄ λλοις ἀ λλαχό σε τῆ ς οὐ σί ας αὐ τοῦ μέ ρεσι φερό μενος.

καὶ ταῦ τα μὲ ν ἔ χει μεγά λας ὑ πεναντιώ σεις πρὸ ς τὸ ν φυσικὸ ν λό γον: ἐ κεῖ νο δ' ἤ δη καὶ πρὸ ς τὸ ν περὶ θεοῦ καὶ προνοί ας, τὸ τὰ μικρό τατα τῶ ν αἰ τί ων τού τοις ἀ νατιθέ ντα τὸ κυριώ τατον ἀ φαιρεῖ σθαι καὶ μέ γιστον. τί γά ρ ἐ στι κυριώ τερον τῆ ς τοῦ κό σμου διαμονῆ ς καὶ τοῦ τὴ ν οὐ σί αν ἡ νωμέ νην τοῖ ς μέ ρεσι συνέ χεσθαι πρὸ ς αὑ τή ν; ἀ λλὰ τοῦ τό γε συμπέ πτωκεν αὐ τομά τως κατὰ Χρύ σιππον. εἰ γὰ ρ ἡ τοῦ τό που κατά ληψις αἰ τί α τῆ ς ἀ φθαρσί ας ἐ στὶ ν αὕ τη δὲ συντυχί ᾳ γέ γονε, δῆ λον ὅ τι συντυχί ας ἔ ργον ἡ σωτηρί α τῶ ν ὅ λων ἐ στί ν, οὐ χ εἱ μαρμέ νης καὶ προνοί ας.

ὁ δὲ τῶ ν δυνατῶ ν λό γος πρὸ ς τὸ ν τῆ ς εἱ μαρμέ νης λό γον αὐ τῷ πῶ ς οὐ μαχό μενό ς ἐ στιν; εἰ γὰ ρ οὐ κ ἔ στι δυνατὸ ν ὅ περ ἤ ἐ στιν ἀ ληθὲ ς ἢ ἔ σται κατὰ Διό δωρον, ἀ λλὰ πᾶ ν τὸ ἐ πιδεκτικὸ ν τοῦ γενέ σθαι, κἂ ν μὴ μέ λλῃ γενή σεσθαι, δυνατό ν ἐ στιν, ἔ σται δὲ δυνατὰ πολλὰ τῶ ν μὴ καθ' εἱ μαρμέ νην ἀ νί κητον καὶ ἀ νεκβί αστον καὶ περιγενητικὴ ν ἁ πά ντων, ἢ ἡ εἱ μαρμέ νη τὴ ν δύ ναμιν ἀ πό λλυσιν ἢ, τοιαύ της, οἵ αν ἀ ξιοῖ Χρύ σιππος, οὔ σης, τὸ ἐ πιδεκτικὸ ν τοῦ γενέ σθαι πολλά κις εἰ ς τὸ ἀ δύ νατον ἐ μπεσεῖ ται. καὶ πᾶ ν μὲ ν ἀ ληθὲ ς ἀ ναγκαῖ ον ἔ σται τῇ κυριωτά τῃ πασῶ ν ἀ νά γκῃ κατειλημμέ νον: πᾶ ν δὲ ψεῦ δος ἀ δύ νατον, τὴ ν μεγί στην ἔ χον αἰ τί αν ἀ ντιπί πτουσαν αὐ τῷ πρὸ ς τὸ ἀ ληθὲ ς γενέ σθαι. ᾧ γὰ ρ ἐ ν θαλά σσῃ πεπρωμέ νον ἐ στὶ ν ἀ ποθανεῖ ν, πῶ ς ἅ μ' οἷ ό ν τε τοῦ τον ἐ πιδεκτικὸ ν εἶ ναι τοῦ ἐ ν γῇ ἀ ποθανεῖ ν; τί δέ; τὸ ν Μεγαροῖ δυνατό ν ἐ στιν ἐ λθεῖ ν εἰ ς̓ Αθή νας ὑ πὸ τῆ ς εἱ μαρμέ νης κωλυό μενον;

ἀ λλὰ μὴ ν καὶ τὰ περὶ τῶ ν φαντασιῶ ν λεγό μενα νεανικῶ ς πρὸ ς τὴ ν εἱ μαρμέ νην ἐ ναντιοῦ ται. τὴ ν γὰ ρ φαντασί αν βουλό μενος οὐ κ οὖ σαν αὐ τοτελῆ τῆ ς συγκαταθέ σεως αἰ τί αν ἀ ποδεικνύ ειν, εἴ ρηκεν ὅ τι“ βλά ψουσιν οἱ σοφοὶ ψευδεῖ ς φαντασί ας ἐ μποιοῦ ντες, ἂ ν αἱ φαντασί αι ποιῶ σιν αὐ τοτελῶ ς τὰ ς συγκαταθέ σεις: πολλά κις γὰ ρ οἱ σοφοὶ ψεύ δει χρῶ νται πρὸ ς τοὺ ς φαύ λους καὶ φαντασί αν παριστᾶ σι πιθανή ν, οὐ μὴ ν αἰ τί αν τῆ ς συγκαταθέ σεως ἐ πεὶ καὶ τῆ ς ὑ πολή ψεως αἰ τί α τῆ ς ψευδοῦ ς ἔ σται καὶ τῆ ς ἀ πά της.” ταῦ τ' οὖ ν ἄ ν τις ἀ πὸ τοῦ σοφοῦ μεταφέ ρων ἐ πὶ τὴ ν εἱ μαρμέ νην λέ γῃ μὴ διὰ τὴ ν εἱ μαρμέ νην γί γνεσθαι τὰ ς συγκαταθέ σεις, ἐ πεὶ διὰ τὴ ν εἱ μαρμέ νην ἔ σονται καὶ ψευδεῖ ς ῖ ς συγκαταθέ σεις καὶ ὑ πολή ψεις καὶ ἀ πά ται καὶ βλαβή σονται διὰ τὴ ν εἱ μαρμέ νην, ὁ τοῦ βλά πτειν τὸ ν σοφὸ ν ἐ ξαιρού μενος λό γος ἅ μα καὶ τὸ μὴ πά ντων αἰ τί αν εἶ ναι τὴ ν εἱ μαρμέ νην ἀ ποδεί κνυσιν. εἰ γὰ ρ μή τε δοξά ζουσι μή τε βλά πτονται διὰ τὴ ν εἱ μαρμέ νην, δῆ λον ὅ τι οὐ δὲ κατορθοῦ σιν οὐ δὲ φρονοῦ σιν οὐ δ' ὑ πολαμβά νουσι βεβαί ως οὐ δ' ὠ φελοῦ νται διὰ τὴ ν εἱ μαρμέ νην, ἀ λλ' οἴ χεται τὸ πά ντων αἰ τί αν εἶ ναι τὴ ν εἱ μαρμέ νην. ὁ δὲ λέ γων, ὅ τι Χρύ σιππος οὐ κ αὐ τοτελῆ τού των αἰ τί αν ἀ λλὰ προκαταρκτικὴ ν μό νον ἐ ποιεῖ το τὴ ν εἱ μαρμέ νην, ἐ κεῖ πά λιν αὐ τὸ ν ἀ ποδεί ξει μαχό μενον πρὸ ς αὑ τό ν, ὅ που τὸ ν μὲ ν̔́ Ομηρον ὑ περφυῶ ς ἐ παινεῖ περὶ τοῦ Διὸ ς λέ γοντα τῷ ἔ χεθ', ὅ ττι κεν ὔ μμι κακὸ ν πέ μπῃ σιν ἑ κά στῳ ἢ ἀ γαθό ν: καὶ τὸ ν Εὐ ριπί δην ὦ Ζεῦ, τί δῆ τα τοὺ ς ταλαιπώ ρους βροτοὺ ς φρονεῖ ν λέ γοιμ' ἄ ν; σοῦ γὰ ρ ἐ ξηρτή μεθα, δρῶ μέ ν τε τοιά δ', ἃ σύ γε τυγχά νεις φρονῶ ν. αὐ τὸ ς δὲ πολλὰ τού τοις ὁ μολογού μενα γρά φει, τέ λος δέ φησι μηδὲ ν ἴ σχεσθαι μηδὲ κινεῖ σθαι μηδὲ τοὐ λά χιστον ἄ λλως ἢ κατὰ τὸ ν τοῦ Διὸ ς λό γον, ὃ ν τῇ εἱ μαρμέ νῃ τὸ ν αὐ τὸ ν εἶ ναι. ἔ τι τοί νυν τὸ μὲ ν προκαταρκτικὸ ν αἴ τιον ἀ σθενέ στερό ν ἐ στι τοῦ αὐ τοτελοῦ ς καὶ οὐ κ ἐ ξικνεῖ ται κρατού μενον ὑ π' ἄ λλων ἐ ξανισταμέ νων: τὴ ν δ' εἱ μαρμέ νην αἰ τί αν ἀ νί κητον καὶ ἀ κώ λυτον καὶ ἄ τρεπτον ἀ ποφαί νων αὐ τὸ ς̓́ Ατροπον καλεῖ καὶ̓ Αδρά στειαν καὶ̓ Ανά γκην καὶ Πεπρωμέ νην ὡ ς“ πέ ρας” ἅ πασιν ἐ πιτιθεῖ σαν. πό τερον οὖ ν τὰ ς συγκαταθέ σεις μὴ λέ γωμεν ἐ φ' ἡ μῖ ν εἶ ναι μηδὲ τὰ ς ἀ ρετὰ ς μηδὲ τὰ ς κακί ας μηδὲ τὸ κατορθοῦ ν μηδὲ τὸ ἁ μαρτά νειν, ἢ τὴ ν εἱ μαρμέ νην λέ γωμεν ἐ λλεί πουσαν εἶ ναι καὶ τὴ ν πεπρωμέ νην ἀ περά τωτον καὶ τὰ ς τοῦ Διὸ ς κινή σεις καὶ σχέ σεις ἀ συντελέ στους; τού των γὰ ρ ἕ πεται τὰ μὲ ν τῷ αὐ τοτελῆ τὰ δὲ τῷ προκαταρκτικὴ ν μό νον αἰ τί αν εἶ ναι τὴ ν εἱ μαρμέ νην. αὐ τοτελὴ ς μὲ ν γὰ ρ αἰ τί α πά ντων οὖ σα τὸ ἐ φ' ἡ μῖ ν καὶ τὸ ἑ κού σιον ἀ ναιρεῖ, προκαταρκτικὴ δὲ τὸ ἀ κώ λυτος εἶ ναι καὶ τελεσιουργὸ ς ἀ πό λλυσιν. οὐ δὲ γὰ ρ ἅ παξ ἢ δὶ ς ἀ λλὰ πανταχοῦ μᾶ λλον δ' ἐ ν πᾶ σι τοῖ ς φυσικοῖ ς γέ γραφε“ ταῖ ς μὲ ν κατὰ μέ ρος φύ σεσι καὶ κινή σεσιν ἐ νστή ματα πολλὰ γί γνεσθαι καὶ κωλύ ματα, τῇ δὲ τῶ ν ὅ λων μηδέ ν.” καὶ πῶ ς εἰ ς τὰ ς κατὰ μέ ρος ἡ τῶ ν ὅ λων διατεί νουσα κί νησις, ἐ μποδιζομέ νων καὶ κωλυομέ νων ἐ κεί νων, ἀ νεμπό διστος αὐ τὴ καὶ ἀ κώ λυτό ς ἐ στιν; οὐ δὲ γὰ ρ ἡ τἀ νθρώ που φύ σις ἀ νεμπό διστος, εἰ μηδ' ἡ τοῦ ποδὸ ς ἢ τῆ ς χειρό ς: οὐ δ' τῆ ς νεὼ ς κί νησις ἀ κώ λυτος ἂ ν εἴ η, ἂ ν αἱ περὶ τὸ ἱ στί ον ἢ τὴ ν εἰ ρεσί αν ἐ νέ ργειαι κωλύ σεις τινὰ ς ἔ χωσιν. ἄ νευ δὲ τού των, εἰ μὲ ν αἱ φαντασί αι μὴ γί γνονται καθ' εἱ μαρμέ νην τῶ ν συγκαταθέ σεων: εἰ δ' ὅ τι ποιεῖ φαντασί ας ἀ γωγοὺ ς ἐ πὶ τὴ ν συγκατά θεσιν, καθ' εἱ μαρμέ νην αἱ συγκαταθέ σεις γί γνεσθαι λέ γονται, πῶ ς οὐ μά χεται πρὸ ς ἑ αυτὴ ν πολλά κις ἐ ν τοῖ ς μεγί στοις διαφό ρους ποιοῦ σα φαντασί ας καὶ περισπώ σας ἐ πὶ τἀ ναντί α τὴ ν διά νοιαν, ὅ τε τοὺ ς προστιθεμέ νους τῇ ἑ τέ ρᾳ καὶ μὴ ἐ πέ χοντας ἁ μαρτά νειν λέ γουσιν: ἂ ν μὲ ν ἀ δή λοις εἴ κωσι, προπί πτοντας: ἂ ν δὲ ψευδέ σι, διαψευδομέ νους: ἂ ν δὲ κοινῶ ς ἀ καταλή πτοις, δοξά ζοντας; καί τοι δεῖ, τριῶ ν ὄ ντων, ἢ μὴ πᾶ σαν εἶ ναι φαντασί αν εἱ μαρμέ νης ἔ ργον ἢ πᾶ σαν παραδοχὴ ν φαντασί ας καὶ συγκατά θεσιν ἀ ναμά ρτητον ἢ μηδ' αὐ τὴ ν τὴ ν εἱ μαρμέ νην ἀ νεπί ληπτον οὐ κ οἶ δα γὰ ρ ὅ πως ἀ νέ γκλητό ς ἐ στι τοιαύ τας ποιοῦ σα φαντασί ας, αἷ ς τὸ μὴ μά χεσθαι μηδ' ἀ ντιβαί νειν ἀ λλ' ἕ πεσθαι καὶ εἴ κειν ἐ γκλητό ν ἐ στι. καὶ μὴ ν ἔ ν γε τοῖ ς πρὸ ς τοὺ ς̓ Ακαδημαϊ κοὺ ς ἀ γῶ σιν ὁ πλεῖ στος λό γος αὐ τῷ τε Χρυσί ππῳ καὶ̓ Αντιπά τρῳ περὶ τί νος γέ γονε; περὶ τοῦ“ μή τε πρά ττειν μή θ' ὁ ρμᾶ ν ἀ συγκαταθέ τως, ἀ λλὰ πλά σματα λέ γειν καὶ κενὰ ς; ὑ ποθέ σεις τοὺ ς ἀ ξιοῦ ντας, οἰ κεί ας φαντασί ας γενομέ νης, εὐ θὺ ς ὁ ρμᾶ ν μὴ εἴ ξαντας μηδὲ συγκαταθεμέ νους.” αὖ θις δέ φησι Χρὺ σιππος“ καὶ τὸ ν θεὸ ν ψευδεῖ ς ἐ μποιεῖ ν φαντασί ας καὶ τὸ ν σοφό ν, οὐ συγκατατιθεμέ νων οὐ δ' εἰ κό ντων δεομέ νους ἡ μῶ ν, ἀ λλὰ πραττό ντων μό νον καὶ ὁ ρμώ ντων ἐ πὶ τὸ φαινό μενον: ἡ μᾶ ς δὲ φαύ λους ὄ ντας ὑ π' ἀ σθενεί ας συγκατατί θεσθαι ταῖ ς τοιαύ ταις φαντασί αις.” ἡ δὲ τού των τῶ ν λό γων ταραχὴ καὶ διαφορὰ πρὸ ς αὐ τοὺ ς οὐ πά νυ δυσθεώ ρητό ς ἐ στιν. ὁ γὰ ρ οὐ δεό μενος συγκατατιθεμέ νων ἀ λλὰ πραττό ντων μό νον, οἷ ς ἐ νδί δωσι τὰ ς φαντασί ας, εἴ τε θεὸ ς εἴ τε σοφό ς, οἶ δεν ὅ τι πρὸ ς τὸ πρά ττειν ἀ ρκοῦ σιν αἱ φαντασί αι καὶ παρέ λκουσιν αἱ συγκαταθέ σεις: ὡ ς εἴ γε, γιγνώ σκων ὅ τι πρακτικὴ ν ὁ ρμὴ ν οὐ παρί στησι φαντασί α δί χα συγκαταθέ σεως, ψευδεῖ ς ἐ νεργά ζεται καὶ πιθανὰ ς φαντασί ας, ἑ κὼ ν αἴ τιό ς ἐ στι τοῦ προπί πτειν καὶ ἁ μαρτά νειν ἀ καταλή πτοις συγκατατιθεμέ νους.