Reader

εὶ προς ἀ λλο τι χρή σασθαι καλῶ ς ἐ στιν ἔ χου, ὦ Μενέ μαχε, τῷ οὔ τις τοι τὸ ν μῦ θον ὀ νό σσεται ὅ σσοἰ Αχαιοί, οὐ δὲ πά λιν ἐ ρέ ει: ἀ τὰ ρ οὐ τέ λος ἵ κεο μύ θων:' καὶ πρὸ ς τοὺ ς προτρεπομέ νους τῶ ν φιλοσό φων διδά σκοντας δὲ μηδὲ ν μηδ' ὑ ποτιθεμέ νους: ὅ μοιοι γά ρ εἰ σι τοῖ ς τοὺ ς λύ χνους προμύ ττουσιν ἔ λαιον δὲ μὴ ἐ γχέ ουσιν. ὁ ρῶ ν οὖ ν σε παρωρμημέ νον ἀ ξί ως τῆ ς εὐ γενεί ας ἐ ν τῇ πατρί δι μύ θων τε ῥ ητῆ ρ' ἔ μεναι πρηκτῆ ρά τε ἔ ργων,' ἐ πειδὴ χρό νον οὐ κ ἔ χεις ἀ νδρὸ ς φιλοσό φου βί ον ὕ παιθρον ἐ ν πρά ξεσι πολιτικαῖ ς καὶ δημοσί οις ἀ γῶ σι κατανοῆ σαι καὶ γενέ σθαι παραδειγμά των ἔ ργῳ μὴ λό γῳ περαινομέ νων θεατή ς, ἀ ξιοῖ ς δὲ παραγγέ λματα λαβεῖ ν πολιτικά: τὴ ν μὲ ν ἄ ρνησιν οὐ δαμῶ ς ἐ μαυτῷ προσή κουσαν εἶ ναι νομί ζω, τὸ δ' ἔ ργον εὔ χομαι καὶ τῆ ς σῆ ς ἄ ξιον σπουδῆ ς καὶ τῆ ς ἐ μῆ ς προθυμί ας γενέ σθαι: τοῖ ς δὲ παραδεί γμασι ποικιλωτέ ροις, ὥ σπερ ἠ ξί ωσας, ἐ χρησά μην.

πρῶ τον μὲ ν οὖ ν ὑ ποκεί σθω πολιτεί ᾳ καθά περ πραεξεπτα Οερενδαε ρειπωιβλιξαε. ἔ δαφος βέ βαιον καὶ ἰ σχυρὸ ν ἡ προαί ρεσις ἀ ρχὴ ν ἔ χουσα κρί σιν καὶ λό γον, ἀ λλὰ πτοί αν ὑ πὸ δό ξης κενῆ ς ἢ φιλονεικί ας τινὸ ς; ἢ πρά ξεων ἑ τέ ρων ἀ πορί ας. ὥ σπερ γὰ ρ οἷ ς οὐ δὲ ν ἔ στιν οἴ κοι χρηστό ν, ἐ ν ἀ γορᾷ διατρί βουσι, κἂ ν μὴ δέ ωνται, τὸ ν πλεῖ στον χρό νον: οὕ τως ἔ νιοι τῷ μηδὲ ν ἔ χειν ἴ διον ἄ λλο πρά ττειν ἄ ξιον σπουδῆ ς ἐ μβά λλουσιν ἑ αυτοὺ ς εἰ ς δημό σια πρά γματα, τῇ πολιτεί ᾳ διαγωγῇ χρώ μενοι. πολλοὶ δ' ἀ πὸ τύ χης ἁ ψά μενοι τῶ ν κοινῶ ν καὶ ἀ ναπλησθέ ντες οὐ κέ τι ῥ ᾳ δί ως ἀ πελθεῖ ν δύ νανται, ταὐ τὸ τοῖ ς ἐ μβᾶ σιν εἰ ς πλοῖ ον αἰ ώ ρας χά ριν εἶ τ' ἀ ποσπασθεῖ σιν εἰ ς πέ λαγος πεπονθό τες: ἔ ξω βλέ πουσι ναυτιῶ ντες καὶ ταραττό μενοι, μέ νειν δὲ καὶ χρῆ σθαι τοῖ ς παροῦ σιν ἀ νά γκην ἔ χοντες λευκᾶ ς καθύ περθε γαλά νας εὐ πρό σωποι σφᾶ ς παρή ισαν ἔ ρωτες ναΐ ας κλαΐ δος χαραξιπό ντου δαιμονί αν ἐ ς ὕ βριν. οὗ τοι καὶ μά λιστα διαβά λλουσι τὸ πρᾶ γμα τῷ μετανοεῖ ν καὶ ἀ σχά λλειν, ὅ ταν ἢ δό ξαν ἐ λπί σαντες ἀ δοξί ᾳ περιπέ σωσιν, ἢ φοβεροὶ προσδοκή σαντες ἑ τέ ροις ἔ σεσθαι διὰ δύ ναμιν εἰ ς πρά γματα κινδύ νους ἔ χοντα καὶ ταραχὰ ς; ἄ γωνται. ὁ δ' ὡ ς μά λιστα προσῆ κον ἑ αυτῷ καὶ κά λλιστον ἔ ργον ἀ πὸ γνώ μης καὶ λογισμῷ τὰ κοινὰ πρά σσειν ἀ ρξά μενος ὑ π' οὐ δενὸ ς ἐ κπλή ττεται τού των οὐ δ' ἀ ναστρέ φεται τὴ ν γνώ μην. οὔ τε γὰ ρ ἐ π' ἐ ργασί ᾳ καὶ χρηματισμῷ προσιτέ ον τοῖ ς κοινοῖ ς, ὡ ς οἱ περὶ Στρατοκλέ α καὶ Δρομοκλεί δην ἐ πὶ τὸ χρυσοῦ ν θέ ρος, τὸ βῆ μα μετὰ παιδιᾶ ς οὕ τως ὀ νομά ζοντες, ἀ λλή λους παρεκά λουν οὔ θ' οἷ ον ἐ πιλή πτους ὑ πὸ πά θους ἄ φνω γενομέ νους, ὡ ς Γά ιος Γρά κχος ἐ πὶ θερμοῖ ς τοῖ ς περὶ τὸ ν ἀ δελφὸ ν ἀ τυχή μασιν ἀ πωτά τω τῶ ν κοινῶ ν τὸ ν βί ον θέ μενος, εἶ θ' ὕ βρει τινῶ ν καὶ λοιδορί ᾳ πρὸ ς αὐ τὸ ν ἀ ναφλεχθεὶ ς ὑ π' ὀ ργῆ ς, ἐ νέ πεσε τοῖ ς κοινοῖ ς: καὶ ταχὺ μὲ ν ἐ πλή σθη πραγμά των καὶ δό ξης, ζητῶ ν δὲ παύ σασθαι καὶ δεό μενος μεταβολῆ ς καὶ ἡ συχί ας οὐ χ εὗ ρε καταθέ σθαι τὴ ν δύ ναμιν αὐ τοῦ διὰ μέ γεθος ἀ λλὰ προαπώ λετο: τού ς τε πρὸ ς ἅ μιλλαν ἢ δό ξαν ὥ σπερ ὑ ποκριτὰ ς εἰ ς θέ ατρον ἀ ναπλά ττοντας ἑ αυτοὺ ς ἀ νά γκη μετανοεῖ ν, ἢ δουλεύ οντας ὧ ν ἄ ρχειν ἀ ξιοῦ σιν ἢ προσκρού οντας οἷ ς ἀ ρέ σκειν ἐ θέ λουσιν. ἀ λλ' ὥ σπερ εἰ ς φρέ αρ οἶ μαι τὴ ν πολιτεί αν τοὺ ς μὲ ν ἐ μπί πτοντας αὐ τομά τως καὶ παραλό γως ταρά ττεσθαι καὶ μετανοεῖ ν, τοὺ ς δὲ καταβαί νοντας ἐ κ παρασκευῆ ς καὶ λογισμοῦ καθ' ἡ συχί αν χρῆ σθαί τε τοῖ ς πρά γμασι μετρί ως καὶ πρὸ ς μηδὲ ν δυσκολαί νειν, ἅ τε δὴ τὸ καλὸ ν αὐ τὸ καὶ μηδὲ ν ἄ λλο τῶ ν πρά ξεων ἔ χοντας τέ λος:

οὕ τω δὴ τὴ ν προαί ρεσιν ἀ περεί σαντας ἐ ν ἑ αυτοῖ ς καὶ ποιή σαντας ἄ τρεπτον καὶ δυσμετά θετον, τρέ πεσθαι χρὴ πρὸ ς κατανό ησιν τοῦ ἤ θους τῶ ν πολιτῶ ν, ὃ μά λιστα συγκραθὲ ν ἐ κ πά ντων ἐ πιφαί νεται καὶ ἰ σχύ ει. τὸ μὲ ν γὰ ρ εὐ θὺ ς αὐ τὸ ν ἐ πιχειρεῖ ν ἠ θοποιεῖ ν καὶ μεθαρμό ττειν τοῦ δή μου τὴ ν φύ σιν οὐ ῥ ᾴ διον οὐ δ' ἀ σφαλέ ς, ἀ λλὰ καὶ χρό νου δεό μενον πολλοῦ καὶ μεγά λης δυνά μεως. δεῖ δ', ὥ σπερ οἶ νος ἐ ν ἀ ρχῇ μὲ ν ὑ πὸ τῶ ν ἠ θῶ ν κρατεῖ ται τοῦ πί νοντος ἡ συχῆ δὲ διαθά λπων καὶ κατακεραννύ μενος αὐ τὸ ς ἠ θοποιεῖ τὸ ν πί νοντα καὶ μεθί στησιν, οὕ τω τὸ ν πολιτικό ν, ἕ ως ἂ ν ἰ σχὺ ν ἀ γωγὸ ν ἐ κ δό ξης καὶ πί στεως κατασκευά σηται, τοῖ ς ὑ ποκειμέ νοις ἤ θεσιν εὐ ά ρμοστον εἶ ναι καὶ στοχά ζεσθαι τού των, ἐ πιστά μενον οἷ ς χαί ρειν ὁ δῆ μος καὶ ὑ φ' ὧ ν ἄ γεσθαι πέ φυκεν: οἷ ον ὁ̓ Αθηναί ων εὐ κί νητό ς ἐ στι πρὸ ς ὀ ργή ν, εὐ μετά θετος πρὸ ς ἔ λεον, μᾶ λλον ὀ ξέ ως ὑ πονοεῖ ν ἢ διδά σκεσθαι καθ' ἡ συχί αν βουλό μενος: ὥ σπερ τῶ ν ἀ νδρῶ ν τοῖ ς ἀ δό ξοις καὶ ταπεινοῖ ς βοηθεῖ ν προθυμό τερος, οὕ τω τῶ ν λό γων τοὺ ς παιγνιώ δεις καὶ γελοί ους ἀ σπά ζεται καὶ προτιμᾷ τοῖ ς μὲ ν ἐ παινοῦ σιν αὐ τὸ ν μά λιστα χαί ρει, τοῖ ς δὲ σκώ πτουσιν ἣ κιστα δυσχεραί νει φοβερό ς ἐ στιν ἄ χρι τῶ ν ἀ ρχό ντων, εἶ τα φιλά νθρωπος ἄ χρι τῶ ν πολεμί ων. ἕ τερον ἦ θος τοῦ Καρχηδονί ων δή μου, πικρό ν, σκυθρωπό ν, ὑ πή κοον τοῖ ς ἄ ρχουσι, βαρὺ τοῖ ς ὑ πηκό οις, ἀ γεννέ στατον ἐ ν φό βοις, ἀ γριώ τατον ἐ ν ὀ ργαῖ ς, ἐ πί μονον τοῖ ς γνωσθεῖ σι, πρὸ ς παιδιὰ ν καὶ χά ριν ἀ νή δυντον καὶ σκληρό ν: οὐ κ ἂ ν οὗ τοι, Κλέ ωνος; ἀ ξιοῦ ντος αὐ τού ς, ἐ πεὶ τέ θυκε καὶ ξέ νους ἑ στιᾶ ν μέ λλει, τὴ ν ἐ κκλησί αν ὑ περθέ σθαι, γελά σαντες ἂ ν καὶ κροτή σαντες ἀ νέ στησαν οῦ δ̓̓ Αλκιβιά δην ὄ ρτυγος ἐ ν τῷ λέ γειν διαφυγό ντος ἐ κ τοῦ ἱ ματί ου, φιλοτί μως συνθηρεύ σαντες ἀ πέ δωκαν ἄ ν: ἀ λλὰ καὶ ἀ πέ κτειναν ἄ ν, ὡ ς ὑ βρί ζοντας καὶ τρυφῶ ντας: ὅ που καὶ̓́ Αννωνα λέ οντι χρώ μενον σκευοφό ρῳ παρὰ τὰ ς στρατεί ας αἰ τιασά μενοι τυραννικὰ φρονεῖ ν ἐ ξή λασαν., οἶ μαι δ' ἂ ν ἔ γωγε μηδὲ Θηβαί ους ἀ ποσχέ σθαι γραμμά των πολεμί ων κυρί ους γενομέ νους, ὡ ς̓ Αθηναῖ οι Φιλί ππου γραμματοφό ρους λαβό ντες ἐ πιστολὴ ν ἐ πιγεγραμμέ νην̓ Ολυμπιά δι κομί ζοντας οὐ κ ἔ λυσαν οὐ δ' ἀ πεκά λυψαν ἀ πό ρρητον ἀ νδρὸ ς ἀ ποδή μου πρὸ ς γυναῖ κα φιλοφροσύ νην οὐ δέ γ' αὖ πά λιν̓ Αθηναί ους,̓ Επαμεινώ νδου πρὸ ς τὴ ν κατηγορί αν ἀ πολογεῖ σθαι μὴ θέ λοντος ἀ λλ' ἀ ναστά ντος ἐ κ τοῦ θεά τρου καὶ διὰ τῆ ς ἐ κκλησί ας εἰ ς τὸ γυμνά σιον ἀ πιό ντος, εὐ κό λως ἐ νεγκεῖ ν τὴ ν ὑ περοψί αν καὶ τὸ φρό νημα τἀ νδρό ς: πολλοῦ δ' ἂ ν ἔ τι καὶ Σπαρτιά τας δεῆ σαι τὴ ν Στρατοκλέ ους ὕ βριν ὑ πομεῖ ναι καὶ βωμολοχί αν, πεί σαντος μὲ ν αὐ τοὺ ς εὐ αγγέ λια θύ ειν ὡ ς νενικηκό τας, ἐ πεὶ δέ, τῆ ς ἥ ττης ἀ ληθῶ ς ἀ παγγελθεί σης, ἠ γανά κτουν, ἐ ρωτῶ ντος τὸ ν δῆ μον τί ἠ δί κηται, τρεῖ ς ἡ μέ ρας δι' αὐ τὸ ν ἡ δέ ως γεγονώ ς. οἱ μὲ ν οὖ ν αὐ λικοὶ κό λακες ὥ σπερ ὀ ρνιθοθῆ ραι μιμού μενοι τῇ φωνῇ καὶ συνεξομοιοῦ ντες ἑ αυτοὺ ς ὑ ποδύ ονται μά λιστα καὶ προσά γουσι δι' ἀ πά της τοῖ ς βασιλεῦ σι τῷ δὲ πολιτικῷ μιμεῖ σθαι μὲ ν οὐ προσή κει τοῦ δή μου τὸ ν τρό πον, ἐ πί στασθαι δὲ καὶ χρῆ σθαι πρὸ ς ἕ καστον, οἷ ς ἁ λώ σιμό ς ἐ στιν: ἡ γὰ ρ ἄ γνοια τῶ ν ἠ θῶ ν ἀ στοχί ας φέ ρει καὶ διαπτώ σεις οὐ χ ἥ ττονας ἐ ν ταῖ ς πολιτεί αις ἢ ταῖ ς φιλί αις τῶ ν βασιλέ ων.

τὸ μὲ ν οὖ ν τῶ ν πολιτῶ ν ἦ θος ἰ σχύ οντα δεῖ καὶ πιστευό μενον ἤ δη πειρᾶ σθαι ῥ υθμί ζειν ἀ τρέ μα πρὸ ς τὸ βέ λτιον ὑ πά γοντα καὶ πρά ως μεταχειριζό μενον: ἐ ργώ δης γὰ ρ ἡ μετά θεσις τῶ ν πολλῶ ν. αὐ τὸ ς δ' ὥ σπερ ἐ ν θεά τρῳ τὸ λοιπὸ ν ἀ ναπεπταμέ νῳ βιωσό μενος, ἐ ξά σκει καὶ κατακό σμει τὸ ν τρό πον: εἰ δὲ μὴ ῥ ᾴ διον ἀ παλλά ξαι παντά πασι τῆ ς ψυχῆ ς τὴ ν κακί αν, ὅ σα γοῦ ν ἐ πανθεῖ μά λιστα καὶ προπί πτει τῶ ν ἁ μαρτημά των ἀ φαιρῶ ν καὶ κολού ων. ἀ κού εις γά ρ, ὅ τι καὶ Θεμιστοκλῆ ς ἅ πτεσθαι τῆ ς πολιτεί ας διανοού μενος ἀ πέ στησε τῶ ν πό των καὶ τῶ ν κώ μων ἑ αυτό ν, ἀ γρυπνῶ ν δὲ καὶ νή φων καὶ πεφροντικὼ ς ἔ λεγε πρὸ ς τοὺ ς συνή θεις, ὡ ς οὐ κ ἐ ᾷ καθεύ δειν αὐ τὸ ν τὸ Μιλτιά δου τρό παιον: Περικλῆ ς δὲ καὶ περὶ τὸ σῶ μα καὶ τὴ ν δί αιταν ἐ ξή λλαξεν αὑ τὸ ν ἠ ρέ μα βαδί ζειν καὶ πρά ως διαλέ γεσθαι καὶ τὸ πρό σωπον ἀ εὶ συνεστηκὸ ς ἐ πιδεί κνυσθαι καὶ τὴ ν χεῖ ρα συνέ χειν ἐ ντὸ ς τῆ ς περιβολῆ ς καὶ μί αν ὁ δὸ ν πορεύ εσθαι τὴ ν ἐ πὶ τὸ βῆ μα καὶ τὸ βουλευτή ριον. οὐ γὰ ρ εὐ μεταχεί ριστον οὐ δὲ ῥ ᾴ διον ἁ λῶ ναι τὴ ν σωτή ριον ἅ λωσιν ὑ πὸ τοῦ τυχό ντος ὄ χλος, ἀ λλ' ἀ γαπητό ν, εἰ μή τ' ὄ ψει μή τε φωνῇ πτυρό μενος ὥ σπερ θηρί ον ὕ ποπτον καὶ ποικί λον ἐ νδέ χοιτο τὴ ν ἐ πιστασί αν. ᾧ τοί νυν οὐ δὲ τού των ἐ πιμελητέ ον ἐ στὶ παρέ ργως, ἦ που τῶ ν περὶ τὸ ν βί ον καὶ τὸ ἦ θος ἀ μελητέ ον ὅ πως ψό γου καθαρὰ καὶ διαβολῆ ς ἁ πά σης; οὐ γὰ ρ ὧ ν λέ γουσιν ἐ ν κοινῷ καὶ πρά ττουσιν οἱ πολιτευό μενοι μό νον εὐ θύ νας διδό ασιν, ἀ λλὰ καὶ δεῖ πνον αὐ τῶ ν πολυπραγμονεῖ ται καὶ κοί τη καὶ γά μος καὶ παιδιὰ καὶ σπουδὴ πᾶ σα. τί γὰ ρ δεῖ λέ γειν̓ Αλκιβιά δην; ὃ ν περὶ τὰ κοινὰ πά ντων ἐ νεργό τατον ὄ ντα καὶ στρατηγὸ ν ἀ ή ττητον ἀ πώ λεσεν ἡ περὶ τὴ ν δί αιταν ἀ ναγωγί α καὶ θρασύ της, καὶ τῶ ν ἄ λλων ἀ γαθῶ ν αὐ τοῦ τὴ ν πό λιν ἀ νό νητον ἐ ποί ησε διὰ τὴ ν πολυτέ λειαν καὶ τὴ ν ἀ κολασί αν ὅ που καὶ Κί μωνος οὗ τοι τὸ ν οἶ νον, καὶ̔ Ρωμαῖ οι Σκιπί ωνος οὐ δὲ ν ἄ λλο ἔ χοντες λέ γειν τὸ ν ὕ πνον ᾐ τιῶ ντο: Πομπή ιον δὲ Μά γνον ἐ λοιδό ρουν οἱ ἐ χθροί, παραφυλά ξαντες ἑ νὶ δακτύ λῳ τὴ ν κεφαλὴ ν κνώ μενον. ὡ ς γὰ ρ ἐ ν προσώ πῳ φακὸ ς καὶ ἀ κροχορδὼ ν δυσχεραί νεται μᾶ λλον ἢ στί γματα καὶ κολοβό τητες καὶ οὐ λαὶ τοῦ λοιποῦ σώ ματος, οὕ τω τὰ μικρὰ φαί νεται μεγά λα τῶ ν ἁ μαρτημά των ἐ ν ἡ γεμονικοῖ ς καὶ πολιτικοῖ ς ὁ ρώ μενα βί οις διὰ δό ξαν, ἣ ν οἱ πολλοὶ περὶ ἀ ρχῆ ς καὶ πολιτεί ας ἔ χουσιν, ὡ ς πρά γματος μεγά λου καὶ καθαρεύ ειν ἀ ξί ου πά σης ἀ τοπί ας καὶ πλημμελεί ας. εἰ κό τως οὖ ν Λιού ιος Δροῦ σος ὁ δημαγωγὸ ς εὐ δοκί μησεν ὅ τι, τῆ ς οἰ κί ας αὐ τοῦ πολλὰ μέ ρη κά τοπτα τοῖ ς γειτνιῶ σιν ἐ χού σης καὶ τῶ ν τεχνιτῶ ν τινος ὑ πισχνουμέ νου ταῦ τ' ἀ ποστρέ ψειν καὶ μεταθή σειν ἀ πὸ πέ ντε μό νων ταλά ντων,“ δέ κα” ἔ φη“ λαβὼ ν ὅ λην μου ποί ησον καταφανῆ τὴ ν οἰ κί αν, ἵ να πά ντες ὁ ρῶ σιν οἱ πολῖ ται πῶ ς διαιτῶ μαι:'” καὶ γὰ ρ ἦ ν ἀ νὴ ρ σώ φρων καὶ κό σμιος. ἴ σως δὲ ταύ της οὐ δὲ ν ἔ δει τῆ ς καταφανεί ας αὐ τῷ: διορῶ σι γὰ ρ οἱ πολλοὶ καὶ τὰ πά νυ βαθέ ως περιαμπέ χεσθαι δοκοῦ ντα τῶ ν πολιτευομέ νων ἢ θη καὶ βουλεύ ματα καὶ πρά ξεις καὶ βί ους, οὐ χ ἧ ττον ἀ πὸ τῶ ν ἰ δί ων ἢ τῶ ν δημοσί ων ἐ πιτηδευμά των τὸ ν μὲ ν φιλοῦ ντες καὶ θαυμά ζοντες τὸ ν δὲ δυσχεραί νοντες καὶ καταφρονοῦ ντες. τί οὖ ν δή; οὐ χὶ καὶ τοῖ ς ἀ σελγῶ ς καὶ τεθρυμμέ νως ζῶ σιν αἱ πό λεις χρῶ νται; καὶ γὰ ρ αἱ κιττῶ σαι λί θους καὶ οἱ ναυτιῶ ντες ἁ λμυρί δας καὶ τὰ τοιαῦ τα βρώ ματα διώ κουσι πολλά κις, εἶ τ' ὀ λί γον ὕ στερον ἐ ξέ πτυσαν καὶ ἀ πεστρά φησαν: οὕ τω καὶ οἱ δῆ μοι διὰ τρυφὴ ν καὶ ὕ βριν βελτιό νων ἀ πορί ᾳ δημαγωγῶ ν χρῶ νται τοῖ ς ἐ πιτυχοῦ σι βδελυττό μενοι καὶ καταφρονοῦ ντες, εἶ τα χαί ρουσι τοιού των εἰ ς αὐ τοὺ ς λεγομέ νων, οἷ α Πλά των ὁ κωμικὸ ς τὸ ν Δῆ μον αὐ τὸ ν λέ γοντα ποιεῖ λαβοῦ, λαβοῦ τῆ ς χειρὸ ς ὡ ς τά χιστά μου, μέ λλω στρατηγὸ ν χειροτονεῖ ν̓ Αγύ ρριον καὶ πά λιν αἰ τοῦ ντα λεκά νην καὶ πτερό ν, ὅ πως ἐ μέ σῃ, λέ γοντα προσί σταταί μου πρὸ ς τὸ βῆ μα Μαντί ας καὶ βό σκει δυσώ δη Κέ φαλον, ἐ χθί στην νό σον. ὁ δὲ̔ Ρωμαί ων δῆ μος, ὑ πισχνουμέ νου τι Κά ρβωνος καὶ προστιθέ ντος ὅ ρκον δή τινα καὶ ἀ ρά ν, ἀ ντώ μοσεν ὁ μοῦ μὴ πιστεύ ειν. ἐ ν δὲ Λακεδαί μονι τινὸ ς Δημοσθέ νους ἀ νδρὸ ς ἀ κολά στου γνώ μην εἰ πό ντος ἁ ρμό ζουσαν, ἀ πέ ρριψεν ὁ δῆ μος, οἱ δ'̓́ Εφοροι κληρώ σαντες ἕ να τῶ ν γερό ντων ἐ κέ λευσαν εἰ πεῖ ν τὸ ν αὐ τὸ ν λό γον ἐ κεῖ νον, ὥ σπερ εἰ ς καθαρὸ ν ἀ γγεῖ ον ἐ κ ῥ υπαροῦ μετερά σαντες, ὅ πως εὐ πρό σδεκτος γέ νηται τοῖ ς πολλοῖ ς. οὕ τω μεγά λην ἔ χει ῥ οπὴ ν ἐ ν πολιτεί ᾳ πί στις ἤ θους καὶ τοὐ ναντί ον.

οὐ μὴ ν ἀ μελητέ ον γε διὰ τοῦ το τῆ ς περὶ τὸ ν λό γον χά ριτος καὶ δυνά μεως ἐ ν ἀ ρετῇ θεμέ νους τὸ σύ μπαν, ἀ λλὰ τὴ ν ῥ ητορικὴ ν νομί σαντας μὴ δημιουργὸ ν ἀ λλά τοι συνεργὸ ν εἶ ναι πειθοῦ ς, ἐ πανορθωτέ ον τὸ τοῦ Μενά νδρου τρό πος ἔ σθ' ὁ πεί θων τοῦ λέ γοντος, οὐ λό γος: καὶ γὰ ρ ὁ τρό πος καὶ ὁ λό γος εἰ μὴ νὴ Δί α φή σει τις, ὡ ς τὸ ν κυβερνή την ἄ γειν τὸ πλοῖ ον οὐ τὸ πηδά λιον, καὶ τὸ ν ἱ ππέ α στρέ φειν τὸ ν ἵ ππον οὐ τὸ ν χαλινό ν, οὕ τω πό λιν πεί θειν οὐ λό γῳ, ἀ λλὰ τρό πῳ χρωμέ νην ὥ σπερ οἴ ακι καὶ χαλινῷ τὴ ν πολιτικὴ ν ἀ ρετή ν, ὅ περ εὐ στροφώ τατον ζῷ ον, ὥ ς φησι Πλά των, οἷ ον ἐ κ πρύ μνης ἁ πτομέ νην καὶ κατευθύ νουσαν. ὅ που γὰ ρ οἱ μεγά λοι βασιλεῖ ς ἐ κεῖ νοι καὶ διογενεῖ ς, ὡ ς̔́ Ομηρό ς φησιν, ἁ λουργί σι καὶ σκή πτροις καὶ δορυφό ροις καὶ θεῶ ν χρησμοῖ ς ἐ ξογκοῦ σιν ἑ αυτού ς, καὶ δουλού μενοι τῇ σεμνό τητι τοὺ ς πολλοὺ ς ὡ ς κρεί ττονες, ὅ μως ἐ βού λοντο“ μύ θων ῥ ητῆ ρες” εἶ ναι καὶ οὐ κ ἠ μέ λουν τῆ ς τοῦ λέ γειν χά ριτος οὐ δ' ἀ γορέ ων, ἵ να τ' ἄ νδρες ἀ ριπρεπέ ες τελέ θουσιν οὐ δὲ Διὸ ς Βουλαί ου μό νον ἔ χρῃ ζον οὐ δ'̓́ Αρεος̓ Ενυαλί ου καὶ Στρατί ας̓ Αθηνᾶ ς, ἀ λλὰ καὶ τὴ ν Καλλιό πην παρεκά λουν ἣ δὴ βασιλεῦ σιν ἅ μ' αἰ δοί οισιν ὀ πηδεῖ πραΰ νουσα πειθοῖ καὶ κατᾴ δουσα τῶ ν δή μων τὸ αὔ θαδες καὶ βί αιον: ἦ που δυνατὸ ν ἄ νθρωπον ἰ διώ την ἐ ξ ἱ ματί ου καὶ σχή ματος δημοτικοῦ πό λιν ἄ γειν βουλό μενον ἐ ξισχῦ σαι καὶ κρατῆ σαι τῶ ν πολλῶ ν, εἰ μὴ λό γον ἔ χοι συμπεί θοντα καὶ προσαγό μενον; οἱ μὲ ν οὖ ν τὰ πλοῖ α κυβερνῶ ντες ἑ τέ ροις χρῶ νται κελευσταῖ ς, ὁ δὲ πολιτικὸ ς ἐ ν ἑ αυτῷ μὲ ν ὀ φεί λει τὸ ν κυβερνῶ ντα νοῦ ν ἔ χειν ἐ ν ἑ αυτῷ δὲ τὸ ν ἐ γκελευό μενον λό γον, ὅ πως μὴ δέ ηται φωνῆ ς ἀ λλοτρί ας μηδ' ὥ σπεῤ Ιφικρά της ὑ πὸ τῶ ν περὶ̓ Αριστοφῶ ντα καταρρητορευό μενος λέ γῃ“ βελτί ων μὲ ν ὁ τῶ ν ἀ ντιδί κων ὑ ποκριτὴ ς δρᾶ μα δὲ τοὐ μὸ ν ἄ μεινον” μηδὲ πολλά κις δέ ηται τῶ ν Εὐ ριπιδεί ων ἐ κεί νων εἴ θ' ἦ ν ἄ φωνον σπέ ρμα δυστή νων βροτῶ ν: καὶ φεῦ φεῦ, τὸ μὴ τὰ πρά γματ' ἀ νθρώ ποις ἔ χειν φωνή ν, ἵ ν' ἦ σαν μηδὲ ν οἱ δεινοὶ λέ γειν. ταῦ τα μὲ ν γὰ ρ ἴ σως̓ Αλκαμέ νει καὶ Νησιώ τῃ καὶ̓ Ικτί νῳ καὶ πᾶ σι τοῖ ς βαναύ σοις καὶ χειρώ ναξι τὸ δύ νασθαι λέ γειν ἀ πομνυμέ νοις δοτέ ον ἀ ποδιδρά σκειν: ὥ σπεῤ Αθή νησιν ἀ ρχιτεκτό νων ποτὲ δυεῖ ν ἐ ξεταζομέ νων πρὸ ς δημό σιον ἔ ργον ὁ μὲ ν αἱ μύ λος καὶ κομψὸ ς εἰ πεῖ ν λό γον τινὰ διελθὼ ν περὶ: τῆ ς κατασκευῆ ς μεμελετημέ νον ἐ κί νησε τὸ ν δῆ μον, ὁ δὲ βελτί ων τῇ τέ χνῃ λέ γειν δ' ἀ δύ νατος, παρελθὼ ν εἰ ς μέ σον εἶ πεν“ ἄ νδρες̓ Αθηναῖ οι, ὡ ς οὗ τος εἴ ρηκεν, ἐ γὼ ποιή σω” τὴ ν γὰ ῤ Εργά νην οὗ τοι μό νον θεραπεύ ουσιν, ὥ ς φησι Σοφοκλῆ ς, οἱ“ παρ' ἄ κμονι τυπά δι βαρεί ᾳ” καὶ πληγαῖ ς ὑ πακού ουσαν ὕ λην ἄ ψυχον δημιουργοῦ ντες: ὁ δὲ τῆ ς Πολιά δος̓ Αθηνᾶ ς καὶ τῆ ς Βουλαί ας Θέ μιδος ἣ τ' ἀ νδρῶ ν ἀ γορὰ ς ἠ μὲ ν λύ ει ἠ δὲ καθί ζει προφή της, ἑ νὶ χρώ μενος ὀ ργά νῳ τῷ λό γῳ τὰ μὲ ν πλά ττων καὶ συναρμό ττων, τὰ δ' ἀ ντιστατοῦ ντα πρὸ ς τὸ ἔ ργον ὥ σπερ ὄ ζους τινὰ ς ἐ ν ξύ λῳ καὶ διπλό ας ἐ ν σιδή ρῳ μαλά σσων καὶ καταλεαί νων, κοσμεῖ τὴ ν πό λιν. διὰ τοῦ τ' ἦ ν ἡ κατὰ Περικλέ α πολιτεί α,“ λό γῳ μέ ν” ὥ ς φησι Θουκυδί δης“ δημοκρατί α, ἔ ργῳ δ' ὑ πὸ τοῦ πρώ του ἀ νδρὸ ς ἀ ρχὴ” διὰ τὴ ν τοῦ λό γου δύ ναμιν. ἐ πεὶ καὶ Κί μων ἀ γαθὸ ς ἦ ν καὶ̓ Εφιά λτης καὶ Θουκυδί δης, ἀ λλ' ἐ ρωτηθεὶ ς οὗ τος ὑ π'̓ Αρχιδά μου τοῦ βασιλέ ως τῶ ν Σπαρτιατῶ ν πό τερον αὐ τὸ ς ἢ Περικλῆ ς παλαί ει βέ λτιον“ οὐ κ ἂ ν εἰ δεί η τις εἶ πεν: ὅ ταν γὰ ρ ἐ γὼ καταβά λω παλαί ων, ἐ κεῖ νος λέ γων μὴ πεπτωκέ ναι, νικᾷ καὶ πεί θει τοὺ ς θεωμέ νους.” τοῦ το δ' οὐ κ αὐ τῷ μό νον ἐ κεί νῳ δό ξαν ἀ λλὰ καὶ τῇ πό λει σωτηρί αν ἔ φερε: πειθομέ νη γὰ ρ αὐ τῷ τὴ ν ὑ πά ρχουσαν εὐ δαιμονί αν ἔ σῳ ζε, τῶ ν δ' ἐ κτὸ ς ἀ πεί χετο. Νικί ας δὲ τὴ ν αὐ τὴ ν προαί ρεσιν ἔ χων, πειθοῦ ς δὲ τοιαύ της ἐ νδεὴ ς ὢ ν καὶ καθά περ ἀ μβλεῖ χαλινῷ τῷ λό γῳ πειρώ μενος ἀ ποστρέ φειν τὸ ν δῆ μον, οὐ κατέ σχεν οὐ δ' ἐ κρά τησεν, ἀ λλ' ᾤ χετο βί ᾳ φερό μενος εἰ ς Σικελί αν καὶ συνεκτραχηλιζό μενος. τὸ ν μὲ ν οὖ ν λύ κον οὔ φασι τῶ ν ὤ των κρατεῖ ν, δῆ μον δὲ καὶ πό λιν ἐ κ τῶ ν ὤ των ἄ γειν δεῖ μά λιστα, μή, καθά περ ἔ νιοι τῶ ν ἀ γυμνά στων περὶ λό γον λαβὰ ς ἀ μού σους καὶ ἀ τέ χνους ζητοῦ ντες ἐ ν τοῖ ς πολλοῖ ς τῆ ς γαστρὸ ς ἕ λκουσιν εὐ ωχοῦ ντες ἢ τοῦ βαλλαντί ου διδό ντες, ἢ πυρρί χας τινὰ ς ἢ μονομά χων θεά ματα παρασκευά ζοντες ἀ εὶ δημαγωγοῦ σι, μᾶ λλον δὲ δημοκοποῦ σι. δημαγωγί α γὰ ρ ἡ διὰ λό γου πειθομέ νων ἐ στί ν, αἱ δὲ τοιαῦ ται τιθασεύ σεις τῶ ν ὄ χλων οὐ δὲ ν ἀ λό γων ζῴ ων ἄ γρας καὶ βουκολή σεως διαφέ ρουσιν.

ὁ μέ ντοι λό γος ἔ στω τοῦ πολιτικοῦ μή τε νεαρὸ ς καὶ θεατρικό ς, ὥ σπερ πανηγυρί ζοντος καὶ στεφανηπλοκοῦ ντος ἐ ξ ἁ παλῶ ν καὶ ἀ νθηρῶ ν ὀ νομά των μή τ' αὖ πά λιν, ὡ ς ὁ Πυθέ ας τὸ ν Δημοσθέ νους ἔ λεγεν, ἐ λλυχνί ων ὄ ζων καὶ σοφιστικῆ ς περιεργί ας ἐ νθυμή μασι πικροῖ ς καὶ περιό δοις πρὸ ς κανό να καὶ διαβή την ἀ πηκριβωμέ ναις: ἀ λλ' ὥ σπερ οἱ μουσικοὶ τὴ ν θί ξιν ἀ ξιοῦ σι τῶ ν χορδῶ ν ἠ θικὴ ν καταφαί νεσθαι μὴ κρουστική ν, οὕ τω τῷ λό γῳ τοῦ πολιτευομέ νου καὶ συμβουλεύ οντος καὶ ἄ ρχοντος ἐ πιφαινέ σθω μὴ δεινό της μηδὲ πανουργί α, μηδ' εἰ ς ἔ παινον αὐ τοῦ τιθέ σθω τὸ ἑ κτικῶ ς ἢ τεχνικῶ ς ἢ διαιρετικῶ ς, ἀ λλ' ἤ θους ἀ πλά στου καὶ φρονή ματος ἀ ληθινοῦ καὶ παρρησί ας πατρικῆ ς καὶ προνοί ας καὶ συνέ σεως κηδομέ νης ὁ λό γος ἔ στω μεστό ς, ἐ πὶ τῷ καλῷ τὸ κεχαρισμέ νον ἔ χων καὶ ἀ γωγὸ ν ἔ κ τε σεμνῶ ν ὀ νομά των καὶ νοημά των ἰ δί ων καὶ πιθανῶ ν. δέ χεται δ' ὁ πολιτικὸ ς λό γος δικανικοῦ μᾶ λλον καὶ γνωμολογί ας καὶ ἱ στορί ας καὶ μύ θους καὶ μεταφορά ς, αἷ ς μά λιστα κινοῦ σιν οἱ χρώ μενοι μετρί ως καὶ κατὰ καιρό ν: ὡ ς ὁ εἰ πὼ ν“ μὴ ποιή σητε ἑ τερό φθαλμον τὴ ν̔ Ελλά δα” καὶ Δημά δης τὰ ναυά για λέ γων πολιτεύ εσθαι τῆ ς πό λεως, καὶ̓ Αρχί λοχος μηδ' ὁ Ταντά λου λί θος τῆ σδ' ὑ πὲ ρ νή σου κρεμά σθω καὶ Περικλῆ ς τὴ ν λή μην τοῦ Πειραιῶ ς ἀ φελεῖ ν κελεύ ων: καὶ Φωκί ων ἐ πὶ τῆ ς Λεωσθέ νους νί κης καλὸ ν τὸ στά διον εἶ ναι, δεδιέ ναι δὲ τοῦ πολέ μου τὸ ν δό λιχον. καθό λου δ' ὁ μὲ ν ὄ γκος καὶ τὸ μέ γεθος τῷ πολιτικῷ μᾶ λλον ἁ ρμό ττει, παρά δειγμα δ' οἵ τε Φιλιππικοὶ καὶ τῶ ν Θουκυδί δου δημηγοριῶ ν ἡ Σθενελαΐ δα τοῦ̓ Εφό ρου καὶ̓ Αρχιδά μου τοῦ βασιλέ ως ἐ ν Πλαταιαῖ ς καὶ Περικλέ ους ἡ μετὰ τὸ ν λοιμό ν: ἐ πὶ δὲ τῶ ν̓ Εφό ρου καὶ Θεοπό μπου καὶ̓ Αναξιμέ νους ῥ ητορειῶ ν καὶ περιό δων, ἃ ς περαί νουσιν ἐ ξοπλί σαντες τὰ στρατεύ ματα καὶ παρατά ξαντες, ἔ στιν εἰ πεῖ ν οὐ δεὶ ς σιδή ρου ταῦ τα μωραί νει πέ λας

οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καὶ σκῶ μμα καὶ γελοῖ ον ἔ στιν ὅ τε γί γνεται πολιτικοῦ λό γου μέ ρος, εἰ μὴ πρὸ ς ὕ βριν ἢ βωμολοχί αν, ἀ λλὰ χρησί μως ἐ πιπλή ττοντος ἢ διασύ ροντος λέ γοιτο. μά λιστα δ' εὐ δοκιμεῖ τὰ τοιαῦ τα περὶ τὰ ς ἀ μεί ψεις καὶ τὰ ς ἀ παντή σεις: τὸ γὰ ρ ἐ κ παρασκευῆ ς καὶ κατά ρχοντα γελωτοποιοῦ ντος ἐ στι καὶ δό ξα κακοηθεί ας πρό σεστιν, ὡ ς προσῆ ν τοῖ ς: Κικέ ρωνος σκώ μμασι καὶ τοῖ ς, Κά τωνος τοῦ πρεσβυτέ ρου καὶ Εὐ ξιθέ ου τοῦ̓ Αριστοτέ λους συνή θους οὗ τοι γὰ ρ ἔ σκωπτον ἀ ρχό μενοι πολλά κις. ἀ μυνο μέ νῳ δὲ συγγνώ μην ἅ μα καὶ χά ριν ὁ καιρὸ ς δί δωσι, καθά περ Δημοσθέ νει πρὸ ς τὸ ν αἰ τί αν ἔ χοντα κλέ πτειν χλευά ζοντα δ' αὐ τοῦ τὰ ς νυκτογραφί ας,“ οἶ δ' ὅ τι σε λυπῶ λύ χνον καί ων:'” καὶ πρὸ ς Δημά δην βοῶ ντα Δημοσθέ νης ἐ μὲ βού λεται διορθοῦ ν“ ἡ ὗ ς τὴ ν̓ Αθηνᾶ ν,'”“ αὕ τη μέ ντοι πέ ρυσιν ἡ̓ Αθηνᾶ μοιχεύ ουσα ἐ λή φθη” χά ριεν δὲ καὶ τὸ Ξεναινέ του πρὸ ς τοὺ ς πολί τας λοιδοροῦ ντας αὐ τὸ ν ὅ τι στρατηγὸ ς ὢ ν πέ φευγε,“ μεθ' ὑ μῶ ν γ', ὦ φί λαι κεφαλαί.'” τὸ δ' ἄ γαν φυλακτέ ον ἐ ν τῷ γελοί ῳ καὶ τὸ λυποῦ ν ἀ καί ρως τοὺ ς ἀ κού οντας ἢ τὸ ν λέ γοντα ποιοῦ ν ἀ γεννῆ καὶ ταπεινό ν, ὥ σπερ τὰ Δημοκρά τους: ἀ ναβαί νων μὲ ν γὰ ρ εἰ ς τὴ ν ἐ κκλησί αν ἔ φη, καθά περ ἡ πό λις, μικρὸ ν ἰ σχύ ειν καὶ μέ γα φυσᾶ ν ἐ ν δὲ τοῖ ς Χαιρωνικοῖ ς παρελθὼ ν εἰ ς τὸ ν δῆ μον,“ οὐ κ ἂ ν ἐ βουλό μην κακῶ ς οὕ τω πεπραγέ ναι τὴ ν πό λιν, ὥ στε κἀ μοῦ συμβουλεύ οντος ὑ μᾶ ς ἀ κού ειν:'” καὶ γὰ ρ καὶ τοῦ το μικροῦ κἀ κεῖ νο μανικοῦ, πολιτικῷ δ' οὐ δέ τερον ἁ ρμό ττον. Φωκί ωνος δὲ καὶ τὴ ν βραχυλογί αν ἐ θαύ μαζον ὁ γοῦ ν Πολύ ευκτος ἀ πεφαί νετο ῥ ή τορα μέ γιστον εἶ ναι Δημοσθέ νην, δεινό τατον δ' εἰ πεῖ ν Φωκί ωνα πλεῖ στον γὰ ρ αὐ τοῦ τὸ ν λό γον ἐ ν λέ ξει βραχυτά τῃ νοῦ ν περιέ χειν. καὶ ὁ Δημοσθέ νην τῶ ν ἄ λλων καταφρονῶ ν εἰ ώ θει λέ γειν, ἀ νισταμέ νου Φωκί ωνος,“ ἡ τῶ ν ἐ μῶ ν λό γων κοπὶ ς ἀ νί σταται”

μά λιστα μὲ ν οὖ ν ἐ σκεμμέ νῳ πειρῶ καὶ μὴ διακέ νῳ τῷ λό γῳ χρῆ σθαι πρὸ ς; τοὺ ς πολλοὺ ς μετ' ἀ σφαλεί ας, εἰ δὼ ς ὅ τι καὶ Περικλῆ ς ἐ κεῖ νος εὔ χετο πρὸ τοῦ δημηγορεῖ ν μηδὲ ῥ ῆ μα μηδὲ ν ἀ λλό τριον τῶ ν πραγμά των ἐ πελθεῖ ν αὐ τῷ. δεῖ δ' ὅ μως καὶ πρὸ ς τὰ ς ἀ παντή σεις τὸ ν λό γον εὔ στροφον ἔ χειν καὶ γεγυμνασμέ νον ὀ ξεῖ ς γὰ ρ οἱ καιροὶ καὶ πολλὰ φέ ροντες ἐ ν ταῖ ς πολιτεί αις αἰ φνί δια. διὸ καὶ Δημοσθέ νης ἠ λαττοῦ το πολλῶ ν, ὥ ς φασι, παρὰ τὸ ν καιρὸ ν ἀ ναδυό μενος καὶ κατοκνῶ ν:̓ Αλκιβιά δην δ' ὁ Θεό φραστος ἱ στορεῖ, μὴ μό νον ἃ δεῖ λέ γειν ἀ λλὰ καὶ ὡ ς δεῖ βουλευό μενον, πολλά κις ἐ ν αὐ τῷ τῷ λέ γειν ζητοῦ ντα καὶ συντιθέ ντα τὰ ς λέ ξεις ἐ νί σχεσθαι καὶ διαπί πτειν. ὁ δ' ὑ πὸ τῶ ν πραγμά των αὐ τῶ ν ἀ νιστά μενος καὶ ὑ πὸ τῶ ν καιρῶ ν ἐ κπλή ττει μά λιστα καὶ προσά γεται τοὺ ς πολλοὺ ς καὶ μετατί θησιν οἷ ον ὁ Βυζά ντιος Λέ ων ἧ κε δή ποτε τοῖ ς̓ Αθηναί οις στασιά ζουσι διαλεξό μενος: ὀ φθεὶ ς δὲ μικρὸ ς καὶ γελασθεὶ ς“ τί δ'” εἶ πεν“ εἰ τὴ ν γυναῖ κά μου θεά σαισθε μό λις ἐ ξικνουμέ νην πρὸ ς τὸ γό νυ;” πλεί ων οὖ ν ἐ γέ νετο γέ λως:“ ἀ λλ' ἡ μᾶ ς” ἔ φη μικροὺ ς“ οὕ τως ὄ ντας, ὅ ταν διαφερώ μεθα πρὸ ς ἀ λλή λους, ἡ Βυζαντί ων πό λις οὐ χωρεῖ.'” Πυθέ ας δ' ὁ ῥ ή τωρ, ὅ τε πρὸ ς τὰ ς̓ Αλεξά νδρου τιμὰ ς ἀ ντέ λεγεν, εἰ πό ντος τινὸ ς“ οὕ τω σὺ νέ ος ὢ ν περὶ πραγμά των τολμᾷ ς λέ γειν τηλικού των;“ καὶ μὴ ν̓ Αλέ ξανδρος” εἶ πεν“ ἐ μοῦ νεώ τερό ς ἐ στιν, ὃ ν ψηφί ζεσθε θεὸ ν εἶ ναι.”

δεῖ δὲ καὶ φωνῆ ς εὐ εξί ᾳ καὶ πνεύ ματος ῥ ώ μῃ πρὸ ς οὐ φαῦ λον ἀ λλὰ πά μμαχον ἀ γῶ να τὸ ν τῆ ς πολιτεί ας ἠ θληκό τα κομί ζειν τὸ ν λό γον, ὡ ς μὴ πολλά κις ἀ παγορεύ οντα καὶ σβεννύ μενον ὑ περβά λλῃ τις αὐ τὸ ν ἅ ρπαξ κεκρά κτης, κυκλοβό ρου φωνὴ ν ἔ χων. Κά των δέ, περὶ ὧ ν οὐ κ ἤ λπιζε πεί σειν τῷ προκατέ χεσθαι χά ρισι καὶ σπουδαῖ ς τὸ ν δῆ μον ἢ τὴ ν βουλή ν, ἔ λεγε τὴ ν ἡ μέ ραν ὅ λην ἀ ναστὰ ς καὶ τὸ ν καιρὸ ν οὕ τως ἐ ξέ κρουε. περὶ μὲ ν οὖ ν τῆ ς τοῦ λό γου παρασκευῆ ς καὶ χρεί ας ἱ κανὰ ταῦ τα τῷ δυναμέ νῳ τὸ ἀ κό λουθον προσεξευρί σκειν.

εἰ σβολαὶ δὲ καὶ ὁ δοὶ δύ ο τῆ ς πολιτεί ας εἰ σί ν, ἡ μὲ ν ταχεῖ α καὶ λαμπρὰ πρὸ ς δό ξαν οὐ μὴ ν ἀ κί νδυνος, ἡ δὲ πεζοτέ ρα καὶ βραδυτέ ρα τὸ δ' ἀ σφαλὲ ς ἔ χουσα μᾶ λλον. οἱ μὲ ν γὰ ρ εὐ θὺ ς ὥ σπερ ἐ ζ ἄ κρας πελαγί ου πρά ξεως ἐ πιφανοῦ ς καὶ μεγά λης ἐ χού σης δὲ τό λμαν ἄ ραντες ἀ φῆ καν ἐ πὶ τὴ ν πολιτεί αν, ἡ γού μενοι λέ γειν ὀ ρθῶ ς τὸ ν Πί νδαρον ὡ ς ἀ ρχομέ νου δ' ἔ ργου πρό σωπον χρὴ θέ μεν τηλαυγέ ς: καὶ γὰ ρ δέ χονται προθυμό τερον οἱ πολλοὶ κό ρῳ τινὶ καὶ πλησμονῇ τῶ ν συνή θων τὸ ν ἀ ρχό μενον, ὥ σπερ ἀ γωνιστὴ ν θεαταί, καὶ τὸ ν φθό νον ἐ κπλή ττουσιν αἱ λαμπρὰ ν ἔ χουσαι καὶ ταχεῖ αν αὔ ξησιν ἀ ρχαὶ καὶ δυνά μεις. οὔ τε γὰ ρ πῦ ρ φησιν ὁ̓ Αρί στων καπνὸ ν ποιεῖ ν οὔ τε δό ξαν φθό νον, ἢ ν εὐ θὺ ς ἐ κλά μψῃ καὶ ταχέ ως, ἀ λλὰ τῶ ν κατὰ μικρὸ ν αὐ ξανομέ νων καὶ σχολαί ως ἄ λλον ἀ λλαχό θεν ἐ πιλαμβά νεσθαι διὸ πολλοὶ πρὶ ν ἀ νθῆ σαι περὶ τὸ βῆ μα κατεμαρά νθησαν. ὅ που δ', ὥ σπερ ἐ πὶ τοῦ Λά δα λέ γουσιν, ὁ ψό φος ἦ ν ὕ σπληγος ἐ ν οὔ ασιν,' ἔ νθα κἀ στεφανοῦ το πρεσβεύ ων ἢ θριαμβεύ ων ἢ στρατηγῶ ν ἐ πιφανῶ ς, οὔ θ' οἱ φθονοῦ ντες; οὔ θ' οἱ καταφρονοῦ ντες ὁ μοί ως ἐ πὶ τοιού των ἰ σχύ ουσιν. οὕ τω παρῆ λθεν εἰ ς δό ξαν̓́ Αρατος, ἀ ρχὴ ν ποιησά μενος πολιτεί ας τὴ ν Νικοκλέ ους τοῦ τυρά ννου κατά λυσιν: οὕ τως̓ Αλκιβιά δης, τὰ Μαντινικὰ συστή σας ἐ πὶ Λακεδαιμονί ους. Πομπή ιος δὲ καὶ θριαμβεύ ειν ἠ ξί ου μή πω παριὼ ν εἰ ς σύ γκλητον οὐ κ ἐ ῶ ντος δὲ Σύ λλα,“ πλεί ονες” ἔ φη“ τὸ ν ἥ λιον ἀ νατέ λλοντα προσκυνοῦ σιν ἢ δυό μενον:'” καὶ Σύ λλας ὑ πεῖ ξε τοῦ τ' ἀ κού σας. καὶ Σκιπί ωνα δὲ Κορνή λιον οὐ κ ἀ φ' ἧ ς ἔ τυχεν ἀ ρχῆ ς ὁ̔ Ρωμαί ων δῆ μος ἀ γορανομί αν μετερχό μενον ἐ ξαί φνης ὕ πατον ἀ πέ δειξε παρὰ τὸ ν νό μον, ἀ λλὰ θαυμά σας αὐ τοῦ μειρακί ου μὲ ν ὄ ντος τὴ ν ἐ ν̓ Ιβηρί ᾳ μονομαχί αν καὶ νί κην, μικρὸ ν δ' ὕ στερον τὰ πρὸ ς Καρχηδό νι χιλιαρχοῦ ντος ἔ ργα, περὶ ὧ ν καὶ Κά των ὁ πρεσβύ τερος ἀ νεφώ νησεν οἶ ος πέ πνυται, τοὶ δὲ σκιαὶ ἀ ί σσουσιν. νῦ ν οὖ ν ὅ τε τὰ πρά γματα τῶ ν πό λεων οὐ κ ἔ χει πολέ μων ἡ γεμονί ας οὐ δὲ τυραννί δων καταλύ σεις οὐ δὲ συμμαχικὰ ς πρά ξεις, τί ν' ἄ ν τις ἀ ρχὴ ν ἐ πιφανοῦ ς λά βοι καὶ λαμπρᾶ ς πολιτεί ας; αἱ δί και, τε λεί πονται αἱ δημό σιαι καὶ πρεσβεῖ αι πρὸ ς αὐ τοκρά τορα ἀ νδρὸ ς διαπύ ρου καὶ θά ρσος ἅ μα καὶ νοῦ ν ἔ χοντος δεό μεναι. πολλὰ δ' ἔ στι καὶ τῶ ν παρειμέ νων ἐ ν ταῖ ς πό λεσι καλῶ ν ἀ ναλαμβά νοντα καὶ τῶ ν ἐ ξ ἔ θους φαύ λου παραδυομέ νων ἐ π' αἰ σχύ νῃ τινὶ τῆ ς πό λεως ἢ βλά βῃ μεθιστά ντα πρὸ ς αὑ τὸ ν ἐ πιστρέ φειν. ἤ δη δὲ καὶ δί κη μεγά λη καλῶ ς δικασθεῖ σα καὶ πί στις ἐ ν συνηγορί ᾳ πρὸ ς ἀ ντί δικον ἰ σχυρὸ ν ὑ πὲ ρ ἀ σθενοῦ ς καὶ παρρησί α πρὸ ς ἡ γεμό να μοχθηρὸ ν ὑ πὲ ρ τοῦ δικαί ου κατέ στησεν ἐ νί ους εἰ ς ἀ ρχὴ ν πολιτεί ας ἔ νδοξον. οὐ κ ὀ λί γοι δὲ καὶ δι' ἔ χθρας ηὐ ξή θησαν, ἐ πιχειρή σαντες ἀ νθρώ ποις ἐ πί φθονον ἔ χουσιν ἀ ξί ωμα καὶ φοβερό ν: εὐ θὺ ς γὰ ρ ἡ τοῦ καταλυθέ ντος ἰ σχὺ ς τῷ κρατή σαντι μετὰ βελτί ονος δό ξης ὑ πά ρχει. τὸ μὲ ν γὰ ρ ἀ νδρὶ χρηστῷ καὶ δι' ἀ ρετὴ ν πρωτεύ οντι προσμά χεσθαι κατὰ φθό νον, ὡ ς Περικλεῖ Σιμμί ας,̓ Αλκμέ ων δὲ Θεμιστοκλεῖ, Πομπηί ῳ δὲ Κλώ διος,̓ Επαμεινώ νδᾳ δὲ Μενεκλεί δης ὁ ῥ ή τωρ, οὔ τε πρὸ ς δό ξαν καλὸ ν οὔ τ' ἄ λλως συμφέ ρον: ὅ ταν γὰ ρ ἐ ξαμαρτό ντες οἱ πολλοὶ πρὸ ς ἄ νδρα χρηστό ν, εἶ θ' ὃ γί γνεται ταχέ ως ἐ π' ὀ ργῇ μετανοή σωσι, πρὸ ς τοῦ το τὴ ν ῥ ᾴ στην ἀ πολογί αν δικαιοτά την νομί ζουσιν, ἐ πιτρῖ ψαι τὸ ν ἀ ναπεί σαντα καὶ καταρξά μενον. τὸ μέ ντοι φαῦ λον ἄ νθρωπον, ἀ πονοί ᾳ δὲ καὶ δεινό τητι πεποιημέ νον ὑ φ' αὑ τῷ τὴ ν πό λιν, οἷ ος ἦ ν Κλέ ων̓ Αθή νησι καὶ Κλεοφῶ ν,, ἐ παναστά ντα καθελεῖ ν καὶ ταπεινῶ σαι λαμπρὰ ν ποιεῖ ται τὴ ν πά ροδον ὥ σπερ δρά ματος τῆ ς πολιτεί ας. οὐ κ ἀ γνοῶ δ' ὅ τι καὶ βουλή ν τινες ἐ παχθῆ καὶ ὀ λιγαρχικὴ ν κολού σαντες, ὥ σπεῤ Εφιά λτης̓ Αθή νησι καὶ Φορμί ων παρ'̓ Ηλεί οις, δύ ναμιν ἅ μα καὶ δό ξαν ἔ σχον: ἀ λλὰ μέ γας ἀ ρχομέ νῳ πολιτεί ας οὗ τος ὁ κί νδυνό ς ἐ στι. διὸ καὶ βελτί ονα Σό λων ἔ λαβεν ἀ ρχή ν, διεστώ σης ἐ ς τρί α μέ ρη τῆ ς πό λεως, τὸ τῶ ν Διακρί ων λεγομέ νων καὶ τὸ τῶ ν Πεδιέ ων καὶ τὸ τῶ ν Παραλί ων οὐ δενὶ γὰ ρ ἐ μμί ξας ἑ αυτό ν, ἀ λλὰ κοινὸ ς ὢ ν πᾶ σι καὶ πά ντα λέ γων καὶ πρά ττων πρὸ ς ὁ μό νοιαν ᾑ ρέ θη νομοθέ της ἐ πὶ τὰ ς διαλύ σεις καὶ κατέ στησεν οὕ τω τὴ ν ἀ ρχή ν. ἡ μὲ ν οὖ ν ἐ πιφανεστέ ρα πά ροδος εἰ ς τὴ ν πολιτεί αν τοσαύ τας ἔ χει καὶ τοιαύ τας ἀ ρχά ς,

τὴ ν δ' ἀ σφαλῆ καὶ σχολαί αν εἵ λοντο πολλοὶ τῶ ν ἐ νδό ξων,̓ Αριστεί δης, Φωκί ων, Παμμέ νης ὁ Θηβαῖ ος, Λεύ κολλος ἐ ν̔ Ρώ μῃ, Κά των,̓ Αγησί λαος ὁ Λακεδαιμό νιος: τού των γὰ ρ ἕ καστος, ὥ σπερ οἱ κιττοὶ τοῖ ς ἰ σχύ ουσι τῶ ν δέ νδρων περιπλεκό μενοι συνεξανί στανται, προσδραμὼ ν ἀ νδρὶ πρεσβυτέ ρῳ νέ ος ἔ τι καὶ ἄ δοξος ἐ νδό ξῳ, κατὰ μικρὸ ν αἰ ρό μενος ὑ πὸ τῆ ς περὶ ἐ κεῖ νον δυνά μεως καὶ συναυξανό μενος ἤ ρεισε καὶ κατερρί ζωσεν ἑ αυτὸ ν εἰ ς τὴ ν πολιτεί αν.̓ Αριστεί δην μὲ ν γὰ ρ ηὔ ξησε Κλεισθέ νης καὶ Φωκί ωνα Χαβρί ας, Λεύ κολλον δὲ Σύ λλας Κά τωνα δὲ Μά ξιμος,̓ Επαμεινώ νδας δὲ Παμμέ νη καὶ Λύ σανδρος̓ Αγησί λαον ἀ λλ' οὗ τος μὲ ν ὑ πὸ φιλοτιμί ας ἀ καί ρου καὶ ζηλοτυπί ας διὰ δό ξαν ὑ βρί σας ἀ πέ ρριψε ταχὺ τὸ ν καθηγεμό να τῶ ν πρακτέ ων: οἱ δ' ἄ λλοι καλῶ ς καὶ πολιτικῶ ς καὶ ἄ χρι τέ λους ἑ θερά πευσαν καὶ συνεπεκό σμησαν ὥ σπερ τὰ πρὸ ς ἣ λιον ὑ φιστά μενα σώ ματα τὸ λαμπρῦ νον αὑ τοὺ ς πά λιν ἀ φ' ἑ αυτῶ ν αὔ ξοντις καὶ συνεκφωτί ζοντες. οἱ γοῦ ν Σκιπί ωνι βασκαί νοντες ὑ ποκριτὴ ν αὐ τὸ ν ἀ πεφαί νοντο τῶ ν πρά ξεων ποιητὴ ν δὲ Λαί λιον τὸ ν ἑ ταῖ ρον, ὁ δὲ Λαί λιος ὑ π' οὐ δενὸ ς ἐ πή ρθη τού των ἀ λλ' ἀ εὶ διετέ λεσε τῇ Σκιπί ωνος ἀ ρετῇ καὶ δό ξῃ συμφιλοτιμού μενος.̓ Αφρά νιος δὲ Πομπηί ου φί λος, εἰ καὶ πά νυ ταπεινὸ ς ἦ ν, ὅ μως ἐ πί δοξος ὢ ν ὕ πατος αἱ ρεθή σεσθαι, Πομπηί ου σπουδά ζοντος ἑ τέ ροις, ἀ πέ στη τῆ ς φιλοτιμί ας εἰ πὼ ν οὐ κ ἂ ν οὕ τω λαμπρὸ ν αὐ τῷ γενέ σθαι τὸ τυχεῖ ν ὑ πατεί ας, ὡ ς ἀ νιαρὸ ν ἅ μα καὶ δυσχερέ ς, εἰ Πομπηί ου μὴ θέ λοντος μηδὲ συμπρά ττοντος: ἐ νιαυτὸ ν οὖ ν ἀ νασχό μενος μό νον οὔ τε τῆ ς ἀ ρχῆ ς ἀ πέ τυχε καὶ τὴ ν φιλί αν διετή ρησε. τοῖ ς δ' οὕ τω χειραγωγουμέ νοις ὑ φ' ἑ τέ ρων ἐ πὶ δό ξαν ἅ μα συμβαί νει χαρί ζεσθαί τε πολλοῖ ς, κἄ ν τι συμβαί νῃ δύ σκολον, ἧ ττον ἀ πεχθά νεσθαι διὸ καὶ Φί λιππος̓ Αλεξά νδρῳ παρῄ νει κτᾶ σθαι φί λους, ἕ ως ἔ ξεστι, βασιλεύ οντος ἑ τέ ρου πρὸ ς χά ριν ὁ μιλοῦ ντα καὶ φιλοφρονού μενον.

αἱ ρεῖ σθαι δὲ δεῖ τὸ ν ἀ ρχό μενον πολιτεί ας ἡ γεμό να μὴ ἁ πλῶ ς τὸ ν ἔ νδοξον καὶ δυνατό ν, ἀ λλὰ καὶ τὸ ν δι' ἀ ρετὴ ν τοιοῦ τον. ὡ ς γὰ ρ οὐ πᾶ ν δέ νδρον ἐ θέ λει προσί εσθαι καὶ φέ ρειν περιπλεκομέ νην τὴ ν ἄ μπελον ἀ λλ' ἔ νια καταπνί γει καὶ διαφθεί ρει τὴ ν αὔ ξησιν αὐ τῆ ς, οὕ τως ἐ ν ταῖ ς πό λεσιν οἱ μὴ φιλό καλοι, φιλό τιμοι δὲ καὶ φί λαρχοι μό νον, οὐ προΐ ενται τοῖ ς νέ οις πρά ξεων ἀ φορμά ς, ἀ λλ' ὥ σπερ τροφὴ ν ἑ αυτῶ ν τὴ ν δό ξαν ἀ φαιρουμέ νους πιέ ζουσιν ὑ πὸ φθό νου καὶ καταμαραί νουσιν ὡ ς Μά ριος ἐ ν Λιβύ ῃ καὶ πά λιν ἐ ν Γαλατί ᾳ πολλὰ διὰ Σύ λλα κατορθώ σας ἐ παύ σατο χρώ μενος, ἀ χθεσθεὶ ς μὲ ν αὐ τοῦ τῇ αὐ ξή σει, πρό φασιν δὲ τὴ ν σφραγῖ δα ποιησά μενος ἀ πέ ρριψεν ὁ γὰ ρ Σύ λλας, ὅ τε τῷ Μαρί ῳ στρατηγοῦ ντι συνῆ ν ταμιεύ ων ἐ ν Λιβύ ῃ, πεμφθεὶ ς ὑ π' αὐ τοῦ πρὸ ς Βῶ κχον ἤ γαγεν̓ Ιογό ρθαν αἰ χμά λωτον οἷ α δὲ νέ ος φιλό τιμος, ἄ ρτι δό ξης γεγευμέ νος, οὐ κ ἤ νεγκε μετρί ως τὸ εὐ τύ χημα, γλυψά μενος δ' εἰ κό να τῆ ς πρά ξεως ἐ ν σφραγῖ δι τὸ ν̓ Ιογό ρθαν αὐ τῷ παραδιδό μενον ἐ φό ρει καὶ τοῦ τ' ἐ γκαλῶ ν ὁ Μά ριος ἀ πέ ρριψεν αὐ τό ν: ὁ δὲ πρὸ ς Κά τουλον καὶ Μέ τελλον ἄ νδρας ἀ γαθοὺ ς καὶ Μαρί ῳ διαφό ρους μεταστὰ ς ταχὺ τὸ ν Μά ριον ἐ ξή λασε καὶ κατέ λυσε τῷ ἐ μφυλί ῳ πολέ μῳ μικροῦ δεή σαντα τὴ ν̔ Ρώ μην ἀ νατρέ ψαι. Σύ λλας μέ ντοι καὶ Πομπή ιον ἐ κ νέ ου μὲ ν ἦ ρεν ὑ πεξανιστά μενος αὐ τῷ καὶ τὴ ν κεφαλὴ ν ἀ ποκαλυπτό μενος ἐ πιό ντι, καὶ τοῖ ς ἄ λλοις νέ οις πρά ξεων ἡ γεμονικῶ ν μεταδιδοὺ ς ἀ φορμά ς, ἐ νί ους δὲ καὶ παροξύ νων ἄ κοντας, ἐ νέ πλησε φιλοτιμί ας καὶ ζή λου τὰ στρατεύ ματα: καὶ πά ντων ἐ κρά τησε βουλό μενος εἶ ναι μὴ μό νος ἀ λλὰ πρῶ τος καὶ μέ γιστος ἐ ν πολλοῖ ς καὶ μεγά λοις. τού των οὖ ν ἔ χεσθαι δεῖ τῶ ν ἀ νδρῶ ν καὶ τού τοις ἐ μφύ εσθαι, μή, καθά περ ὁ Αἰ σώ που βασιλί σκος ἐ πὶ τῶ ν: ὤ μων τοῦ ἀ ετοῦ κομισθεὶ ς αἰ φνί διον ἐ ξέ πτη καὶ προέ φθασεν, οὕ τω τὴ ν ἐ κεί νων δό ξαν ὑ φαρπά ζοντας αὐ τοὺ ς ἀ λλὰ παρ' ἐ κεί νων ἅ μα μετ' εὐ νοί ας καὶ φιλί ας λαμβά νοντας, ὡ ς οὐ δ' ἄ ρξαι καλῶ ς τοὺ ς μὴ πρό τερον ὀ ρθῶ ς δουλεύ σαντας, ᾗ φησιν ὁ Πλά των, δυναμέ νους.

ἕ πεται δὲ τού τοις ἡ περὶ φί λων κρί σις, μή τε τὴ ν Θεμιστοκλέ ους ἐ παινοῦ σα μή τε τὴ ν Κλέ ωνος διά νοιαν. ὁ μὲ ν γὰ ρ Κλέ ων, ὅ τε πρῶ τον ἔ γνω τῆ ς πολιτεί ας ἅ πτεσθαι, τοὺ ς φί λους συναγαγὼ ν εἰ ς ταὐ τὸ διελύ σατο τὴ ν φιλί αν πρὸ ς αὐ τού ς, ὡ ς πολλὰ τῆ ς ὀ ρθῆ ς καὶ δικαί ας προαιρέ σεως μαλά σσουσαν ἐ ν τῇ πολιτεί ᾳ καὶ παρά γουσαν: ἄ μεινον δ' ἂ ν ἐ ποί ησε τὴ ν φιλοπλουτί αν ἐ κβαλὼ ν τῆ ς ψυχῆ ς καὶ τὴ ν φιλονεικί αν καὶ φθό νου καὶ κακοηθεί ας καθή ρας αὑ τό ν: οὐ γὰ ρ ἀ φί λων αἱ πό λεις ἀ νδρῶ ν καὶ ἀ νεταί ρων ἀ λλὰ χρηστῶ ν καὶ σωφρό νων δέ ονται: νυνὶ δὲ τοὺ ς μὲ ν φί λους ἀ πή λασεν, ἑ κατὸ ν δὲ κύ κλῳ κεφαλαὶ κολά κων οἰ μωξομέ νων ἐ λιχμῶ ντο περὶ αὐ τό ν, ὡ ς οἱ κωμικοὶ λέ γουσι: καὶ τραχὺ ς ὢ ν πρὸ ς τοὺ ς ἐ πιεικεῖ ς καὶ βαρὺ ς αὖ θις ὑ πέ βαλλε τοῖ ς πολλοῖ ς πρὸ ς χά ριν ἑ αυτὸ ν γερονταγωγῶ ν κἀ ναμισθαρνεῖ ν διδού ς καὶ τὸ: φαυλό τατον καὶ τὸ νοσοῦ ν μά λιστα τοῦ δή μου προσεταιριζό μενος ἐ πὶ τοὺ ς ἀ ρί στους. ὁ δὲ Θεμιστοκλῆ ς πά λιν πρὸ ς τὸ ν ἀ ποφηνά μενον, ὡ ς ἄ ρξει καλῶ ς ἅ πασι ἅ πασι παρέ χων ἑ αυτό ν,“ μηδέ ποτ'” εἶ πεν“ εἰ ς τοιοῦ τον ἐ γὼ καθί σαιμι θρό νον, ἐ ν ᾧ πλέ ον οὐ χ ἕ ξουσιν οἱ φί λοι παρ' ἐ μοῦ τῶ ν μὴ φί λων,” οὐ δ' οὗ τος ὀ ρθῶ ς; τῇ φιλί ᾳ κατεπαγγελλό μενος τὴ ν πολιτεί αν καὶ τὰ κοινὰ καὶ δημό σια ταῖ ς ἰ δί αις χά ρισι καὶ σπουδαῖ ς ὑ φιέ μενος. καί τοι πρό ς γε Σιμωνί δην ἀ ξιοῦ ντά τι τῶ ν μὴ δικαί ων“ οὔ τε ποιητή ς” ἔ φη“ σπουδαῖ ό ς ἐ στιν ᾄ δων παρὰ μέ λος οὔ τ' ἄ ρχων ἐ πιεικὴ ς παρὰ τὸ ν νό μον χαριζό μενος.” δεινὸ ν γὰ ρ ὡ ς ἀ ληθῶ ς καὶ σχέ τλιον, εἰ ναύ τας μὲ ν ἐ κλέ γεται κυβερνή της καὶ κυβερνή την ναύ κληρος εὖ μὲ ν ἐ νὶ πρύ μνῃ οἰ ή ιον, εὖ δὲ κεραί ην εἰ δό τας ἐ ντεί νασθαι ἐ πορνυμέ νου ἀ νέ μοιο: καί τις ἀ ρχιτέ κτων ὑ πουργοὺ ς καὶ χειροτέ χνας, οἳ μὴ διαφθεροῦ σιν αὐ τοῦ τοὔ ργον ἀ λλ' ἄ ριστα συνεκπονή σουσιν: ὁ δὲ πολιτικό ς, ἀ ριστοτέ χνας τις ὢ ν κατὰ Πί νδαρον καὶ δημιουργὸ ς εὐ νομί ας καὶ δί κης, οὐ κ εὐ θὺ ς αἱ ρή σεται φί λους ὁ μοιοπαθεῖ ς καὶ ὑ πηρέ τας καὶ συνενθουσιῶ ντας αὐ τῷ πρὸ ς τὸ καλό ν, ἀ λλ' ἄ λλους πρὸ ς ἄ λλην ἀ εὶ χρεί αν κά μπτοντας αὐ τὸ ν ἀ δί κως καὶ βιαί ως: οὐ δέ ν τ' ὀ φθή σεται διαφέ ρων οἰ κοδό μου τινὸ ς ἢ τέ κτονος ἀ πειρί ᾳ καὶ πλημμελεί ᾳ γωνί αις χρωμέ νου καὶ κανό σι καὶ στά θμαις, ὑ φ' ὧ ν διαστρέ φεσθαι τοὔ ργον ἔ μελλεν: ὄ ργανα γὰ ρ οἱ φί λοι ζῶ ντα καὶ φρονοῦ ντα τῶ ν πολιτικῶ ν ἀ νδρῶ ν εἰ σι, καὶ οὐ δεῖ συνολισθά νειν αὐ τοῖ ς παραβαί νουσιν, ἀ λλὰ προσέ χειν ὅ πως μηδ' ἀ γνοού ντων αὐ τῶ ν ἐ ξαμαρτά νωσι. τοῦ το γὰ ρ καὶ Σό λωνα κατῄ σχυνε καὶ διέ βαλε πρὸ ς τοὺ ς πολί τας: ἐ πεὶ γὰ ρ ἐ ν νῷ λαβὼ ν τὰ ὀ φλή ματα κουφί σαι καὶ τὴ ν σεισά χθειαν̔ τοῦ το δ' ἦ ν ὑ ποκό ρισμα χρεῶ ν ἀ ποκοπῆ σ̓ εἰ σενεγκεῖ ν ἐ κοινώ σατο τοῖ ς φί λοις: οἱ δ̓ ἔ ργον ἀ δικώ τατον ἔ πραξαν: ἐ δανεί σαντο γὰ ρ ὑ ποφθά σαντες ἀ ργύ ριον πολὺ καὶ μετ' ὀ λί γον χρό νον εἰ ς φῶ ς τοῦ νό μου προαχθέ ντος οἱ μὲ ν ἐ φά νησαν οἰ κί ας τε λαμπρὰ ς καὶ γῆ ν συνεωνημέ νοι πολλὴ ν ἐ ξ ὧ ν ἐ δανεί σαντο χρημά των, ὁ δὲ Σό λων αἰ τί αν ἔ σχε συναδικεῖ ν ἠ δικημέ νος.̓ Αγησί λαος δὲ περὶ τὰ ς τῶ ν φί λων σπουδὰ ς αὐ τὸ ς αὑ τοῦ γιγνό μενος ἀ σθενέ στατος καὶ ταπεινό τατος ὥ σπερ ὁ Εὐ ριπί δου Πή γασος ἔ πτηξ' ὑ πεί κων μᾶ λλον εἰ μᾶ λλον θέ λοι,' καὶ ταῖ ς ἀ τυχί αις προθυμό τερον βοηθῶ ν τοῦ δέ οντος ἐ δό κει συνεξομοιοῦ σθαι ταῖ ς ἀ δικί αις: καὶ γά ρ τοι Φοιβί δαν κρινό μενον ἔ σωσεν ἐ πὶ τῷ τὴ ν Καδμεί αν καταλαβεῖ ν ἄ νευ προστά γματος, φή σας τὰ τοιαῦ τα δεῖ ν αὐ τοματί ζειν καὶ Σφοδρί αν ἐ π' ἔ ργῳ παρανό μῳ καὶ δεινῷ φεύ γοντα δί κην̔ ἐ νέ βαλε γὰ ρ εἰ ς τὴ ν̓ Αττικὴ ν φί λων ὅ ντων καὶ συμμά χων' ἀ φεθῆ ναι διεπρά ξατο, δεή σεσιν ἐ ρωτικαῖ ς τοῦ παιδὸ ς μαλαχθεί ς: καὶ πρό ς τινα δυνά στην ἐ πιστό λιον αὐ τοῦ τοιοῦ τον φέ ρεται“ Νικί αν, εἰ μὲ ν οὐ κ, ἀ δικεῖ, ἄ φες: εἰ δ' ἀ δικεῖ, ἐ μοὶ ἄ φες: πά ντως δ' ἄ φες.” ἀ λλὰ Φωκί ων οὐ δὲ τῷ γαμβρῷ Χαρί κλῳ δί κην ἔ χοντι περὶ τῶ ν̔ Αρπαλεί ων συνεισῆ λθεν, ἀ λλ'“ ἐ γώ σε” φή σας“ ἐ πὶ πᾶ σι τοῖ ς δικαί οις ἐ ποιησά μην κηδεστή ν” ᾤ χετ' ἀ πιώ ν. καὶ Τιμολέ ων ὁ Κορί νθιος τὸ ν ἀ δελφὸ ν ἐ πεὶ διδά σκων καὶ δεό μενος οὐ κ ἀ πέ στησε τῆ ς τυραννί δος, συνέ πραξε τοῖ ς ἀ νελοῦ σι., δεῖ γὰ ρ οὐ κ ἄ χρι τοῦ βωμοῦ φί λον εἶ ναι τῷ μὴ συνεπιορκεῖ ν, ὥ ς ποτε Περικλῆ ς εἶ πεν, ἀ λλ' ἄ χρι παντὸ ς νό μου καὶ δικαί ου καὶ συμφέ ροντος, ὃ παροφθὲ ν εἴ ς τινα μεγά λην βλά βην ἀ ναφέ ρει καὶ κοινή ν, ὡ ς ἀ νέ φερε τὸ μὴ. δοῦ ναι δί κην Σφοδρί αν μηδὲ Φοιβί δαν: οὗ τοι γὰ ρ οὐ χ ἥ κιστα τὴ ν Σπά ρτην ἐ νέ βαλον εἰ ς τὸ ν Λευκτρικὸ ν πό λεμον. ἐ πεὶ τοῖ ς γε μετρί οις ἁ μαρτή μασι τῶ ν φί λων ἐ πεμβαί νειν βαρὺ ν ὁ πολιτικὸ ς οὐ κ ἀ ναγκά ζει λό γος, ἀ λλὰ καὶ δί δωσιν εἰ ς ἀ σφαλὲ ς θεμέ νους τὰ μέ γιστα τῶ ν κοινῶ ν ἐ κ περιουσί ας βοηθεῖ ν τοῖ ς φί λοις καὶ παρί στασθαι' καὶ συνεκπονεῖ ν ὑ πὲ ρ αὐ τῶ ν. εἰ σὶ δὲ καὶ χά ριτες ἀ νεπί φθονοι, συλλαβέ σθαι πρὸ ς ἀ ρχὴ ν τῷ φί λῳ μᾶ λλον, ἐ γχειρί σαι τινὰ διοί κησιν ἔ νδοξον ἢ πρεσβεί αν φιλά νθρωπον, οἷ ον ἡ γεμό νος τιμὰ ς ἔ χουσαν, ἢ πρὸ ς πό λιν ὑ πὲ ρ φιλί ας καὶ ὁ μονοί ας ἔ ντευξιν: ἂ ν δ' ᾖ τις ἐ ργώ δης ἐ πιφανὴ ς δὲ καὶ μεγά λη πρᾶ ξις, αὑ τὸ ν ἐ πὶ ταύ την τά ξαντα πρῶ τον εἶ τα προσελέ σθαι τὸ ν φί λον, ὡ ς ὁ Διομή δης εἰ μὲ ν δὴ ἕ ταρό ν γε κελεύ ετὲ μ' αὐ τὸ ν ἑ λέ σθαι, πῶ ς ἂ ν ἔ πειτ'̓ Οδυσῆ ος ἐ γὼ θεί οιο λαθοί μην κἀ κεῖ νος; αὖ πά λιν ἀ νταποδί δωσιν οἰ κεί ως τὸ ν ἔ παινον ἵ πποι δ' οἵ δε, γεραιέ, νεή λυδες, οὓ ς ἐ ρεεί νεις, Θρηί κιοι, τὸ ν δέ σφιν ἄ νακτ' ἀ γαθὸ ς Διομή δης ἔ κτανε, πὰ ρ δ' ἑ τά ρους δυοκαί δεκα πά ντας ἀ ρί στους. αὕ τη γὰ ρ ἡ πρὸ ς τοὺ ς φί λους ὕ φεσις: οὐ χ ἧ ττον ἐ πικοσμεῖ τῶ ν ἐ παινουμέ νων τοὺ ς ἐ παινοῦ ντας: ἡ δ' αὐ θά δεια, φησὶ ν ὁ Πλά των, ἐ ρημί ᾳ σύ νοικος. ἔ τι τοί νυν ταῖ ς καλαῖ ς καὶ φιλανθρώ ποις χά ρισι δεῖ τοὺ ς φί λους συνεισποιεῖ ν καὶ κελεύ ειν τοὺ ς εὖ παθό ντας; ἐ κεί νους ἐ παινεῖ ν καὶ ἀ γαπᾶ ν, ὡ ς αἰ τί ους ἅ μα καὶ συμβού λους γεγενημέ νους: τὰ ς δὲ φαύ λας καὶ ἀ τό πους ἀ ξιώ σεις ἀ ποτρί βεσθαι μὴ πικρῶ ς ἀ λλὰ πρά ως, διδά σκοντα καὶ παραμυθού μενον ὡ ς οὐ κ ἄ ξιαι τῆ ς ἐ κεί νων ἀ ρετῆ ς εἰ σι καὶ δό ξης. ἄ ριστα ὁ ἀ νθρώ πων, ὁ̓ Επαμεινώ νδας, ἀ ρνησά μενος δεηθέ ντι τῷ Πελοπί δᾳ τὸ ν κά πηλον ἐ κ τῆ ς εἱ ρκτῆ ς ἀ φεῖ ναι καὶ μετ' ὀ λί γον τῆ ς ἐ ρωμέ νης δεηθεί σης ἀ φεί ς,“ τοιαύ τας” ἔ φη“ χά ριτας, ἐ κ Πελοπί δα, λαμβά νειν ἑ ταιριδί οις οὐ στρατηγοῖ ς πρέ πον ἐ στί ν.'” ὁ δὲ Κά των βαρέ ως καὶ αὐ θά δως, ἐ πεὶ Κά τλος ὁ τιμητή ς, φί λος ὢ ν ἐ ν τοῖ ς μά λιστα καὶ συνή θης, ἐ ξῃ τεῖ τό τινα τῶ ν κρινομέ νων ὑ π' αὐ τοῦ ταμιεύ οντος“ αἰ σχρό ν ἐ στιν” ἔ φη“ σὲ τὸ ν ὀ φεί λοντα τοὺ ς νέ ους ἡ μᾶ ς σωφρονί ζειν ὑ πὸ τῶ ν ἡ μετέ ρων ὑ πηρετῶ ν ἐ κβά λλεσθαι” τῷ γὰ ρ ἔ ργῳ τὴ ν χά ριν ἐ ξῆ ν ἀ πειπά μενον ἀ φελεῖ ν τοῦ λό γου τὴ ν τραχύ τητα καὶ πικρί αν, ὡ ς μηδὲ τῇ πρά ξει τὸ λυπηρὸ ν ἑ κουσί ως ἀ λλ' ἀ ναγκαί ως ἐ πιφέ ροντα διὰ τὸ ν νό μον καὶ τὸ δί καιον. εἰ σὶ δὲ καὶ πρὸ ς χρηματισμὸ ν οὐ κ ἀ γεννεῖ ς ἐ ν πολιτεί ᾳ τοῖ ς δεομέ νοις τῶ ν φί λων αἱ συλλή ψεις οἷ ον ὁ Θεμιστοκλῆ ς, μετὰ τὴ ν μά χην ἰ δὼ ν νεκρὸ ν στρεπτὰ χρυσᾶ καὶ μανιά κην περικεί μενον αὐ τὸ ς μὲ ν παρῆ λθεν, ἐ πιστραφεὶ ς δὲ πρὸ ς τὸ ν φί λον“ ἀ νελοῦ ταῦ τ'” εἶ πεν:“ οὐ γὰ ρ καὶ σὺ Θεμιστοκλῆ ς γέ γονας.” δί δωσι γὰ ρ καὶ τοῦ το πολλά κις τῷ πολιτικῷ τὰ πρά γματα πρὸ ς τοὺ ς φί λους. οὐ γὰ ρ δὴ Μενέ μαχοι πά ντες εἰ σὶ: τῷ μὲ ν οὖ ν ἐ γχεί ρισον συνηγορί αν ἔ μμισθον ὑ πὲ ρ τοῦ δικαί ου, τῷ δὲ σύ στησον πλού σιον ἐ πιμελεί ας καὶ προστασί ας δεό μενον: ἄ λλῳ δ' εἰ ς ἐ ργολαβί αν τινὰ σύ μπραξον ἢ μί σθωσιν ὠ φελεί ας ἔ χουσαν.̓ Επαμεινώ νδας δὲ καὶ πλουσί ῳ τινὶ προσελθό ντα φί λον αἰ τεῖ ν ἐ κέ λευσε τά λαντον, ὡ ς αὐ τοῦ δοῦ ναι κελεύ σαντος: ἐ πεὶ δ' ὁ αἰ τηθεὶ ς ἐ λθὼ ν ἐ πυνθά νετο τὴ ν αἰ τί αν,“ ὅ τι χρηστό ς” εἶ πεν“ οὗ τος ὢ ν πέ νης ἐ στί, σὺ δὲ πλουτεῖ ς πολλὰ τῆ ς πό λεως νενοσφισμέ νος.” καὶ τὸ ν̓ Αγησί λαον ὁ Ξενοφῶ ν ἀ γά λλεσθαί φησι πλουτί ζοντα τοὺ ς φί λους, αὐ τὸ ν ὄ ντα κρεί ττονα χρημά των.

ἐ πεὶ δὲ“ πά σαις κορυδαλλί σι” κατὰ Σιμωνί δην“ χρὴ λό φον ἐ γγενέ σθαι” καὶ πᾶ σα πολιτεί α φέ ρει τινὰ ς ἔ χθρας καὶ διαφορά ς, οὐ χ ἥ κιστα προσή κει καὶ περὶ τού των ἐ σκέ φθαι τὸ ν πολιτικό ν. οἱ μὲ ν οὖ ν πολλοὶ τὸ ν Θεμιστοκλέ α καὶ τὸ ν̓ Αριστεί δην ἐ παινοῦ σιν ἐ πὶ τῶ ν ὅ ρων τὴ ν ἔ χθραν ἀ ποτιθεμέ νους, ὁ σά κις ἐ πὶ πρεσβεί αν ἢ στρατηγί αν ἐ ξί οιεν, εἶ τα πά λιν ἀ ναλαμβά νοντας. ἐ νί οις δὲ καὶ τὸ Κρητί νου, τοῦ Μά γνητος ὑ περφυῶ ς ἀ ρέ σκεἱ Ερμεί ᾳ γὰ ρ ἀ ντιπολιτευό μενος ἀ νδρὶ μὲ ν οὐ δυνατῷ φιλοτί μῳ δὲ καὶ λαμπρῷ τὴ ν ψυχή ν, ἐ πεὶ κατέ σχεν ὁ Μιθριδατικὸ ς πό λεμος, τὴ ν πό λιν ὁ ρῶ ν κινδυνεύ ουσαν ἐ κέ λευσε τὸ ν̔ Ερμεί αν τὴ ν ἀ ρχὴ ν παραλαβό ντα χρῆ σθαι τοῖ ς πρά γμασιν, αὐ τοῦ μεταστά ντος: εἰ δὲ βού λεται στρατηγεῖ ν ἐ κεῖ νον, αὐ τὸ ν ἐ κποδὼ ν ἀ πελθεῖ ν, ὡ ς μὴ φιλοτιμού μενοι πρὸ ς ἀ λλή λους ἀ πολέ σειαν τὴ ν πό λιν. ἤ ρεσεν ἡ πρό κλησις τῷ̔ Ερμεί ᾳ, καὶ φή σας ἑ αυτοῦ πολεμικώ τερον εἶ ναι τὸ ν Κρητί ναν ὑ πεξῆ λθε μετὰ παί δων καὶ γυναικό ς. ὁ δὲ Κρητί νας ἐ κεῖ νό ν τε πρού πεμψε, τῶ ν ἰ δί ων χρημά των ἐ πιδοὺ ς ὅ σα φεύ γουσιν ἦ ν ἢ πολιορκουμέ νοις χρησιμώ τερα, καὶ τὴ ν πό λιν ἄ ριστα στρατηγή σας παρ' οὐ δὲ ν ἐ λθοῦ σαν ἀ πολέ σθαι περιεποί ησεν ἀ νελπί στως. εἰ γὰ ρ εὐ γενὲ ς καὶ φρονή ματος μεγά λου τὸ ἀ ναφωνῆ σαι φιλῶ τέ κν', ἀ λλὰ πατρί δ' ἐ μὴ ν μᾶ λλον φιλῶ, πῶ ς οὐ κ ἐ κεί νοις γε προχειρό τερον εἰ πεῖ ν ἑ κά στῳ“ μισῶ τὸ ν δεῖ να καὶ βού λομαι ποιῆ σαι κακῶ ς, ἀ λλὰ πατρί δ' ἐ μὴ ν μᾶ λλον φιλῶ;'” τὸ γὰ ρ μὴ θέ λειν διαλυθῆ ναι πρὸ ς ἐ χθρό ν, ὧ ν ἕ νεκα δεῖ καὶ φί λον προέ σθαι, δεινῶ ς ἄ γριον καὶ θηριῶ δες. οὐ μὴ ν ἀ λλὰ βέ λτιον οἱ περὶ Φωκί ωνα καὶ Κά τωνα, μηδ' ὅ λως ἔ χθραν τινὰ πρὸ ς πολιτικὰ ς: τιθέ μενοι διαφορά ς, ἀ λλὰ δεινοὶ καὶ ἀ παραί τητοι μό νον ἐ ν τοῖ ς δημοσί οις ἀ γῶ σιν ὄ ντες μὴ προέ σθαι τὸ συμφέ ρον, ἐ ν δὲ τοῖ ς ἰ δί οις ἀ μηνί τως καὶ φιλανθρώ πως χρώ μενοι τοῖ ς ἐ κεῖ διαφερομέ νοις. δεῖ γὰ ρ ἐ χθρὸ ν μηδέ να πολί την νομί ζειν, ἂ ν μή τις, οἷ ος̓ Αριστί ων ἢ Νά βις ἢ Κατιλί νας νό σημα καὶ ἀ πό στημα πό λεως ἐ γγέ νηται τοὺ ς δ' ἄ λλως ἀ πᾴ δοντας ὥ σπερ ἁ ρμονικὸ ν ἐ πιτεί νοντα καὶ χαλῶ ντα πρά ως εἰ ς τὸ ἐ μμελὲ ς ἄ γειν, μὴ τοῖ ς ἁ μαρτά νουσι σὺ ν ὀ ργῇ καὶ πρὸ ς ὕ βριν ἐ πιφυό μενον, ἀ λλ' ὡ ς̔́ Ομηρος ἠ θικώ τερον ὦ πέ πον, ἦ τ' ἐ φά μην σε περὶ φρέ νας ἔ μμεναἱ ἄ λλων καὶ οἶ σθα καὶ ἄ λλον μῦ θον ἀ μεί νονα τοῦ δε νοῆ σαι ἂ ν τέ τι χρηστὸ ν εἴ πωσιν ἢ πρά ξωσι, μὴ τιμαῖ ς ἀ χθό μενον αὐ τῶ ν μηδὲ λό γων εὐ φή μων ἐ πὶ καλοῖ ς ἔ ργοις φειδό μενον: οὕ τω γὰ ρ 3 τε ψό γος ὅ που δεῖ πί στιν ἕ ξει, καὶ πρὸ ς τὴ ν κακί αν διαβαλοῦ μεν αὐ τοὺ ς αὔ ξοντες τὴ ν ἀ ρετὴ ν καὶ ταῦ τα παραβά λλοντες ἐ κεί νοις ὡ ς ἄ ξια καὶ πρέ ποντα μᾶ λλον. ἐ γὼ δὲ καὶ μαρτυρεῖ ν ἀ ξιῶ τὰ δί καια καὶ τοῖ ς διαφό ροις τὸ ν πολιτικὸ ν ἄ νδρα καὶ βοηθεῖ ν κρινομέ νοις πρὸ ς τοὺ ς συκοφά ντας καὶ ταῖ ς διαβολαῖ ς ἀ πιστεῖ ν, ἂ ν ὦ σιν ἀ λλό τριαι τῆ ς προαιρέ σεως αὐ τῶ ν: ὥ σπερ ὁ Νέ ρων ἐ κεῖ νος ὀ λί γον ἔ μπροσθεν ἢ κτεῖ ναι τὸ ν Θρασέ αν μά λιστα μισῶ ν καὶ φοβού μενος, ὅ μως ἐ γκαλοῦ ντό ς τινος ὡ ς κακῶ ς κεκριμέ νου καὶ ἀ δί κως,“ ἐ βουλό μην ἄ ν” ἔ φη“ Θρασέ αν οὕ τως ἐ μὲ φιλεῖ ν, ὡ ς δικαστὴ ς ἄ ριστό ς ἐ στιν.” Οὐ χεῖ ρον δὲ καὶ πρὸ ς ἐ πί πληξιν ἑ τέ ρων φύ σει πονηρῶ ν μᾶ λλον ἁ μαρτανό ντων ἐ χθροῦ μνησθέ ντα κομψοτέ ρου τὸ ἦ θος εἰ πεῖ ν“ ἀ λλ' ἐ κεῖ νος οὐ κ ἂ ν τοῦ τ' εἶ πεν οὐ δ' ἐ ποί ησεν.” ὑ πομνηστέ ον δὲ καὶ πατέ ρων ἀ γαθῶ ν ἐ νί ους, ὅ ταν ἐ ξαμαρτά νωσιν οἷ ον̔́ Ομηρος ἦ ὀ λί γον οἷ παῖ δα ἐ οικό τα γεί νατο Τυδεύ ς: καὶ πρὸ ς Σκιπί ωνα τὸ ν̓ Αφρικανὸ ν̓́ Αππιος ἐ ν ἀ ρχαιρεσί αις διαγωνιζό μενος,“ ἡ λί κον ἄ ν” εἶ πεν“ ὦ Παῦ λε, στενά ξειας ὑ πὸ γῆ ς, αἰ σθό μενος ὅ τι σου τὸ ν υἱ ὸ ν ἐ πὶ τιμητικὴ ν ἀ ρχὴ ν καταβαί νοντα Φιλό νικος ὁ τελώ νης δορυφορεῖ” τὰ γὰ ρ τοιαῦ τα νουθετεῖ τοὺ ς ἁ μαρτά νοντας ἅ μα καὶ κοσμεῖ τοὺ ς νουθετοῦ ντας. πολιτικῶ ς δὲ καὶ ὁ Νέ στωρ ὁ τοῦ Σοφοκλέ ους ἀ ποκρί νεται λοιδορού μενος ὑ πὸ τοῦ Αἴ αντος οὐ μέ μφομαί σε: δρῶ ν γὰ ρ εὖ κακῶ ς λέ γεις. καὶ Κά των διενεχθεὶ ς πρὸ ς τὸ ν Πομπή ιον ἐ ν οἷ ς ἐ βιά ζετο τὴ ν πό λιν μετὰ Καί σαρος, ἐ πεὶ κατέ στησαν εἰ ς πό λεμον, ἐ κέ λευσε Πομπηί ῳ παραδοῦ ναι τὴ ν ἡ γεμονί αν, ἐ πειπὼ ν ὅ τι τῶ ν αὐ τῶ ν ἐ στι καὶ ποιεῖ ν τὰ μεγά λα κακὰ καὶ παύ ειν. ὁ γὰ ρ μεμιγμέ νος ἐ παί νῳ ψό γος οὐ κ ἔ χων ὕ βριν ἀ λλὰ παρρησί αν, οὐ δὲ θυμὸ ν ἀ λλὰ δηγμὸ ν ἐ μποιῶ ν καὶ μετά νοιαν, εὐ μενὴ ς φαί νεται καὶ θεραπευτικό ς: αἱ δὲ λοιδορί αι τοῖ ς πολιτικοῖ ς ἣ κιστα πρέ πουσιν. ὅ ρα δὲ τὰ πρὸ ς Αἰ σχί νην ὑ πὸ Δημοσθέ νους εἰ ρημέ να καὶ τὰ πρὸ ς τοῦ τον ὑ π' Αἰ σχί νου, καὶ πά λιν ἃ πρὸ ς Δημά δην γέ γραφεν̔ Υπερεί δης, εἰ Σό λων ἂ ν εἶ πεν ἢ Περικλῆ ς ἢ Λυκοῦ ργος ὁ Λακεδαιμό νιος ἢ Πιττακὸ ς ὁ Λέ σβιος. καί τοι γε καὶ Δημοσθέ νης ἐ ν τῷ δικανικῷ τὸ λοί δορον ἔ χει μό νον, οἱ δὲ Φιλιππικοὶ καθαρεύ ουσι καὶ σκώ μματος καὶ βωμολοχί ας ἁ πά σης: τὰ γὰ ρ τοιαῦ τα τῶ ν ἀ κουό ντων μᾶ λλον αἰ σχύ νει τοὺ ς λέ γοντας, ἔ τι δὲ καὶ σύ γχυσιν ἀ περγά ζεται τῶ ν πραγμά των καὶ διαταρά ττει τὰ βουλευτή ρια καὶ τὰ ς ἐ κκλησί ας. ὅ θεν ἄ ρισθ' ὁ Φωκί ων ὑ πεκστὰ ς τῷ λοιδοροῦ ντι καὶ παυσά μενος τοῦ λέ γειν, ἐ πεὶ μό λις ἐ σιώ πησεν ὁ ἄ νθρωπος, αὖ θις παρελθὼ ν“ οὐ κοῦ ν” ἔ φη“ περὶ μὲ ν τῶ ν ἱ ππέ ων καὶ τῶ ν ὁ πλιτῶ ν ἀ κηκό ατε, λεί πεται δέ μοι περὶ τῶ ν ψιλῶ ν καὶ πελταστῶ ν διελθεῖ ν” ἀ λλ' ἐ πεὶ πολλοῖ ς γε δυσκά θεκτὸ ν ἐ στι τὸ πρᾶ γμα καὶ πολλά κις οὐ κ ἀ χρή στως οἱ λοιδοροῦ ντες ἐ πιστομί ζονται ταῖ ς ἀ παντή σεσιν, ἔ στω βραχεῖ α τῇ λέ ξει καὶ μὴ θυμὸ ν ἐ μφαί νουσα μηδ' ἀ κραχολί αν, ἀ λλὰ πραό τητα μετὰ παιδιᾶ ς καὶ χά ριτος ἁ μωσγέ πως δά κνουσαν: αἱ δ' ἀ ντεπιστρέ φουσαι μά λιστα τοιαῦ ται. καθά περ γὰ ρ τῶ ν βελῶ ν ὅ σα πρὸ ς τὸ ν βαλό ντα φέ ρεται πά λιν ῥ ώ μῃ τινὶ δοκεῖ καὶ στερεό τητι τοῦ πληγέ ντος ἀ νακρουό μενα τοῦ το πά σχειν: οὕ τω τὸ λεχθὲ ν ὑ πὸ ῥ ώ μης καὶ συνέ σεως τοῦ λοιδορηθέ ντος ἐ πὶ τοὺ ς λοιδορή σαντας ἀ ναστρέ φειν ἔ οικεν: ὡ ς τὸ̓ Επαμεινώ νδου πρὸ ς Καλλί στρατον, ὀ νειδί ζοντα Θηβαί οις καὶ̓ Αργεί οις τὴ ν Οἰ δί ποδος πατροκτονί αν καὶ τὴ ν̓ Ορέ στου μητροκτονί αν, ὅ τι“ τοὺ ς ταῦ τα ποιή σαντας ἡ μῶ ν ἐ κβαλό ντων ὑ μεῖ ς ἐ δέ ξασθε” καὶ τὸ̓ Ανταλκί δου τοῦ Σπαρτιά του πρὸ ς τὸ ν̓ Αθηναῖ ον τὸ ν φή σαντα“ πολλά κις ὑ μᾶ ς ἀ πὸ τοῦ Κηφισοῦ ἐ διώ ξαμεν“ ἀ λλ' ἡ μεῖ ς γ' ὑ μᾶ ς ἀ πὸ τοῦ Εὐ ρώ τα οὐ δέ ποτε” χαριέ ντως δὲ καὶ ὁ Φωκί ων, τοῦ Δημά δου κεκραγό τος“̓ Αθηναῖ οί σε ἀ ποκτενοῦ σιν:'”“ ἄ ν γε μανῶ σιν” ἔ φη“ σὲ δέ, ἂ ν σωφρονῶ σι” καὶ Κρά σσος ὁ ῥ ή τωρ, Δομιτί ου πρὸ ς αὐ τὸ ν εἰ πό ντος“ οὐ σὺ μυραί νης ἐ ν κολυμβή θρᾳ σοι τρεφομέ νης εἶ τ' ἀ ποθανού σης ἔ κλαυσας;'” ἀ ντηρώ τησεν“ οὐ σὺ τρεῖ ς γυναῖ κας ἔ θαψας καὶ οὐ κ ἐ δά κρυσας;'” ταῦ τα μὲ ν οὖ ν ἔ χει τινὰ χρεί αν καὶ πρὸ ς τὸ ν ἄ λλον βί ον.

πολιτεί ας δ' οἱ μὲ ν εἰ ς ἅ παν ἐ νδύ ονται μέ ρος, ὥ σπερ ὁ Κά των, οὐ δεμιᾶ ς ἀ ξιοῦ ντες εἰ ς δύ ναμιν ἀ πολεί πεσθαι φροντί δος οὐ δ' ἐ πιμελεί ας τὸ ν ἀ γαθὸ ν πολί την: καὶ τὸ ν̓ Επαμεινώ νδαν ἐ παινοῦ σιν, ὅ τι φθό νῳ καὶ πρὸ ς ὕ βριν ἀ ποδειχθεὶ ς τελέ αρχος ὑ πὸ τῶ ν Θηβαί ων οὐ κ ἠ μέ λησεν, ἀ λλ' εἰ πὼ ν ὡ ς οὐ μό νον ἀ ρχὴ ἄ νδρα δεί κνυσιν ἀ λλὰ καὶ ἀ ρχὴ ν ἀ νή ρ, εἰ ς μέ γα καὶ σεμνὸ ν ἀ ξί ωμα προή γαγε τὴ ν τελεαρχί αν, οὐ δὲ ν οὖ σαν πρό τερον ἀ λλ' περὶ τοὺ ς στενωποὺ ς ἐ κβολῆ ς κοπρί ων καὶ ῥ ευμά των ἀ ποτροπῆ ς ἐ πιμέ λειά ν τινα. κἀ γὼ δ' ἀ μέ λει παρέ χω γέ λωτα τοῖ ς παρεπιδημοῦ σιν, ὁ ρώ μενος ἐ ν δημοσί ῳ περὶ τὰ τοιαῦ τα πολλά κις: ἀ λλὰ βοηθεῖ μοι τὸ τοῦ̓ Αντισθέ νους μνημονευό μενον: θαυμά σαντος γά ρ τινος, εἰ δι' ἀ γορᾶ ς αὐ τὸ ς φέ ρει τά ριχος,“ ἐ μαυτῷ γ'” εἶ πεν ἐ γὼ δ' ἀ νά παλιν πρὸ ς τοὺ ς ἐ γκαλοῦ ντας, εἰ κερά μῳ παρέ στηκα διαμετρουμέ νῳ καὶ φυρά μασι καὶ λί θοις παρακομιζομέ νοις, οὐ κ ἐ μαυτῷ γέ φημι ταῦ τ' οἰ κονομεῖ ν ἀ λλὰ τῇ πατρί δι. καὶ γὰ ρ εἰ ς ἄ λλα πολλὰ μικρὸ ς ἄ ν τις εἴ η καὶ γλί σχρος αὑ τῷ διοικῶ ν καὶ δι' αὑ τὸ ν πραγματευό μενος: εἰ δὲ δημοσί ᾳ καὶ διὰ τὴ ν πό λιν, οὐ κ ἀ γεννή ς, ἀ λλὰ μεῖ ζον τὸ μέ χρι μικρῶ ν ἐ πιμελὲ ς καὶ πρό θυμον. ἕ τεροι δὲ σεμνό τερον οἴ ονται καὶ μεγαλοπρεπέ στερον εἶ ναι τὸ τοῦ Περικλέ ους: ὧ ν καὶ Κριτό λαό ς ἐ στιν ὁ Περιπατητικὸ ς ἀ ξιῶ ν, ὥ σπερ ἡ Σαλαμινί α ναῦ ς̓ Αθή νησι καὶ ἡ Πά ραλος οὐ κ ἐ πὶ πᾶ ν ἔ ργον ἀ λλ' ἐ πὶ τὰ ς ἀ ναγκαί ας καὶ μεγά λας κατεσπῶ ντο πρά ξεις, οὕ τως ἑ αυτῷ πρὸ ς τὰ κυριώ τατα καὶ μέ γιστα χρῆ σθαι, ὡ ς ὁ τοῦ κό σμου βασιλεύ ς, τῶ ν ἄ γαν γὰ ρ ἅ πτεται θεό ς, τὰ μικρὰ δ' εἰ ς τύ χην ἀ νεὶ ς ἐ ᾷ κατὰ τὸ ν Εὐ ριπί δην. οὐ δὲ γὰ ρ τοῦ Θεαγέ νους τὸ φιλό τιμον ἄ γαν καὶ φιλό νεικον ἐ παινοῦ μεν, ὃ ς οὐ μό νον τὴ ν περί οδον νενικηκὼ ς ἀ λλὰ καὶ πολλοὺ ς ἀ γῶ νας, οὐ παγκρατί ῳ μό νον ἀ λλὰ καὶ πυγμῇ καὶ δολί χῳ, τέ λος ἡ ρῷ α δειπνῶ ν ἐ πιταφί ου τινό ς, ὥ σπερ εἰ ώ θει, προτεθεί σης ἅ πασι τῆ ς μερί δος, ἀ ναπηδή σας διεπαγκρατί ασεν, ὡ ς οὐ δέ να νικᾶ ν δέ ον αὐ τοῦ παρό ντος: ὅ θεν ἤ θροισε χιλί ους καὶ διακοσί ους στεφά νους, ὧ ν συρφετὸ ν ἄ ν τις ἡ γή σαιτο τοὺ ς πλεί στους. οὐ δὲ ν οὖ ν τού του διαφέ ρουσιν οἱ πρὸ ς πᾶ σαν ἀ ποδυό μενοι πολιτικὴ ν πρᾶ ξιν, ἀ λλὰ μεμπτού ς τε ταχὺ ποιοῦ σιν ἑ αυτοὺ ς τοῖ ς πολλοῖ ς, ἐ παχθεῖ ς τε γί γνονται καὶ κατορθοῦ ντες ἐ πί φθονοι, κἂ ν σφαλῶ σιν, ἐ πί χαρτοι, καὶ τὸ θαυμαζό μενον αὐ τῶ ν ἐ ν ἀ ρχῇ τῆ ς ἐ πιμελεί ας εἰ ς χλευασμὸ ν ὑ πονοστεῖ καὶ γέ λωτα. τοιοῦ τον τὸ Μητί οχος μὲ ν γὰ ρ στρατηγεῖ, Μητί οχος δὲ τὰ ς ὁ δού ς, Μητί οχος δ' ἄ ρτους ἐ πωπᾷ, Μητί οχος δὲ τἄ λφιτα, Μητί οχος δὲ πά ντ' ἀ κεῖ ται, Μητί οχος δ' οἰ μώ ξεται. τῶ ν Περικλέ ους οὗ τος εἷ ς ἦ ν ἑ ταί ρων, τῇ δι' ἐ κεῖ νον, ὡ ς ἔ οικε, δυνά μει χρώ μενος ἐ πιφθό νως καὶ κατακό ρως. δεῖ δέ, ὥ ς φασιν, ἐ ρῶ ντι τῷ δή μῳ τὸ ν πολιτικὸ ν προσφέ ρεσθαι καὶ μὴ παρό ντος ἑ αυτοῦ πό θον ἐ ναπολεί πειν: ὃ καὶ Σκιπί ων ὁ̓ Αφρικανὸ ς ἐ ποί ει πολὺ ν χρό νον ἐ ν ἀ γρῷ διαιτώ μενος, ἅ μα καὶ τοῦ φθό νου τὸ βά ρος ἀ φαιρῶ ν καὶ διδοὺ ς ἀ ναπνοὴ ν τοῖ ς πιέ ζεσθαι δοκοῦ σιν ὑ πὸ τῆ ς ἐ κεί νου δό ξης. Τιμησί ας δ' ὁ Κλαζομέ νιος τὰ μὲ ν ἄ λλα ἦ ν περὶ τὴ ν πό λιν ἀ νὴ ρ ἀ γαθό ς, τῷ δὲ πά ντα πρά σσειν δι' ἑ αυτοῦ φθονού μενος ἠ γνό ει καὶ μισού μενος, ἕ ως αὐ τῷ συνέ βη τι τοιοῦ τον: ἔ τυχον ἐ ν ὁ δῷ παῖ δες ἐ κ λά κκου τινὸ ς ἀ στρά γαλον ἐ κκό πτοντες, ἐ κεί νου παριό ντος: ὧ ν οἱ μὲ ν ἔ φασκον μέ νειν, ὁ δὲ πατά ξας“ οὕ τως” εἶ πεν“ ἐ κκό ψαιμι Τιμησί ου τὸ ν ἐ γκέ φαλον, ὡ ς οὗ τος ἐ κκέ κοπται”. τοῦ θ' ὁ Τιμησί ας ἀ κού σας καὶ συνεὶ ς τὸ ν διή κοντα διὰ πά ντων αὑ τοῦ φθό νον, ἀ ναστρέ ψας ἔ φρασε τὸ πρᾶ γμα τῇ γυναικί, καὶ κελεύ σας ἕ πεσθαι συνεσκευασμέ νην εὐ θὺ ς ἀ πὸ τῶ ν θυρῶ ν ᾤ χετ' ἀ πιὼ ν ἐ κ τῆ ς πό λεως. ἔ οικε δὲ καὶ Θεμιστοκλῆ ς, τοιού του τινὸ ς ἀ παντῶ ντος αὐ τῷ παρὰ τῶ ν̓ Αθηναί ων, εἰ πεῖ ν“ τί, μακά ριοι, κοπιᾶ τε πολλά κις εὖ πά σχοντες;'” Τῶ ν δὲ τοιού των τὰ μὲ ν ὀ ρθῶ ς τὰ δ' οὐ κ εὖ λέ λεκται. τῇ μὲ ν γὰ ρ εὐ νοί ᾳ καὶ κηδεμονί ᾳ δεῖ μηδενὸ ς ἀ φεστά ναι τῶ ν κοινῶ ν, ἀ λλὰ πᾶ σι προσέ χειν καὶ γιγνώ σκειν ἕ καστα, μηδ' ὥ σπερ ἐ ν πλοί ῳ σκεῦ ος ἱ ερὸ ν ἀ ποκεῖ σθαι τὰ ς ἐ σχά τας περιμέ νοντα χρεί ας τῆ ς πό λεως καὶ τύ χας ἀ λλ' ὡ ς οἱ κυβερνῆ ται τὰ μὲ ν ταῖ ς χερσὶ δι' αὑ τῶ ν πρά ττουσι, τὰ δ' ὀ ργά νοις ἑ τέ ροις δι' ἑ τέ ρων ἄ πωθεν καθή μενοι περιά γουσι καὶ στρέ φουσι, χρῶ νται δὲ καὶ ναύ ταις καὶ πρῳ ρεῦ σι καὶ κελευσταῖ ς, καὶ τού των ἐ νί ους ἀ νακαλού μενοι πολλά κις εἰ ς πρύ μναν ἐ γχειρί ζουσι τὸ πηδά λιον οὕ τω τῷ πολιτικῷ προσή κει παραχωρεῖ ν μὲ ν ἑ τέ ροις ἄ ρχειν καὶ προσκαλεῖ σθαι πρὸ ς τὸ βῆ μα μετ' εὐ μενεί ας καὶ φιλανθρωπί ας, κινεῖ ν δὲ μὴ πά ντα τὰ τῆ ς πό λεως τοῖ ς αὑ τοῦ λό γοις καὶ ψηφί σμασιν ἢ πρά ξεσιν, ἀ λλ' ἔ χοντα πιστοὺ ς καὶ ἀ γαθοὺ ς ἄ νδρας ἕ καστον ἑ κά στῃ χρεί ᾳ κατὰ τὸ οἰ κεῖ ον προσαρμό ττειν ὡ ς Περικλῆ ς Μενί ππῳ μὲ ν ἐ χρῆ το πρὸ ς τὰ ς στρατηγί ας, δι'̓ Εφιά λτου δὲ τὴ ν ἐ ξ̓ Αρεί ου πά γου βουλὴ ν ἐ ταπεί νωσε, διὰ δὲ Χαρί νου τὸ κατὰ Μεγαρέ ων ἐ κύ ρωσε ψή φισμα, Λά μπωνα δὲ Θουρί ων οἰ κιστὴ ν ἐ ξέ πεμψεν. οὐ γὰ ρ μό νον, τῆ ς δυνά μεως εἰ ς πολλοὺ ς διανέ μεσθαι δοκού σης, ἧ ττον ἐ νοχλεῖ τῶ ν φθό νων τὸ μέ γεθος, ἀ λλὰ καὶ τὰ τῶ ν χρειῶ ν ἐ πιτελεῖ ται μᾶ λλον. ὡ ς γὰ ρ ὁ τῆ ς χειρὸ ς εἰ ς τοὺ ς δακτύ λους μερισμὸ ς οὐ κ ἀ σθενῆ πεποί ηκεν ἀ λλὰ τεχνικὴ ν καὶ ὀ ργανικὴ ν αὐ τῆ ς τὴ ν χρῆ σιν, οὕ τως ὁ πραγμά των ἑ τέ ροις ἐ ν πολιτεί ᾳ μεταδιδοὺ ς ἐ νεργοτέ ραν ποιεῖ τῇ κοινωνί ᾳ τὴ ν πρᾶ ξιν ὁ δ' ἀ πληστί ᾳ δό ξης ἢ δυνά μεως πᾶ σαν αὑ τῷ τὴ ν πό λιν ἀ νατιθεὶ ς καὶ πρὸ ς ὃ μὴ πέ φυκε μηδ' ἤ σκηται προσά γων αὑ τό ν, ὡ ς Κλέ ων πρὸ ς τὸ στρατηγεῖ ν Φιλοποί μην δὲ πρὸ ς τὸ ναυαρχεῖ ν̓ Αννί βας δὲ πρὸ ς τὸ δημηγορεῖ ν, οὐ κ ἔ χει παραί τησιν ἁ μαρτά νων ἀ λλὰ προσακού ει τὸ τοῦ Εὐ ριπί δου τέ κτων γὰ ρ ὢ ν ἔ πρασσες οὐ ξυλουργικά λέ γειν ἀ πί θανος ὢ ν ἐ πρέ σβευες ἢ ῥ ᾴ θυμος ὢ ν ὠ κονό μεις, ψή φων ἄ πειρος ἐ ταμί ευες ἢ γέ ρων καὶ ἀ σθενὴ ς ἐ στρατή γεις. Περικλῆ ς δὲ καὶ πρὸ ς Κί μωνα διενεί ματο τὴ ν δύ ναμιν, αὐ τὸ ς μὲ ν ἄ ρχειν ἐ ν ἄ στει, τὸ ν δὲ πληρώ σαντα τὰ ς ναῦ ς τοῖ ς βαρβά ροις πολεμεῖ ν: ἦ ν γὰ ρ ὁ μὲ ν πρὸ ς πολιτεί αν ὁ δὲ πρὸ ς πό λεμον εὐ φυέ στερος. ἐ παινοῦ σι δὲ καὶ τὸ ν̓ Αναφλύ στιον Εὔ βουλον, ὅ τι πί στιν ἔ χων ἐ ν τοῖ ς μά λιστα καὶ δύ ναμιν οὐ δὲ ν τῶ ν̔ Ελληνικῶ ν ἔ πραξεν οὐ δ' ἐ πὶ στρατηγί αν ἦ λθεν, ἀ λλ' ἐ πὶ τὰ χρή ματα τά ξας; ἑ αυτὸ ν ηὔ ξησε τὰ ς κοινὰ ς προσό δους καὶ μεγά λα τὴ ν πό λιν ἀ πὸ τού των ὠ φέ λησεν.̓ Ιφικρά της δὲ καὶ μελέ τας λό γων, ποιού μενος ἐ ν οἴ κῳ πολλῶ ν παρό ντων, ἐ χλευά ζετο καὶ γὰ ρ εἰ λογεὺ ς ἀ γαθὸ ς ἀ λλὰ μὴ φαῦ λος ἦ ν, ἔ δει τὴ ν, ἐ ν τοῖ ς ὅ πλοις δό ξαν ἀ γαπῶ ντα τῆ ς σχολῆ ς ἐ ξί στασθαι τοῖ ς σοφισταῖ ς.

ἐ πεὶ δὲ παντὶ: δή μῳ τὸ κακό ηθες καὶ φιλαί τιον ἔ νεστι πρὸ ς τοὺ ς πολιτευομέ νους καὶ πολλὰ τῶ ν χρησί μων, ἂ ν μὴ στά σιν ἔ χῃ μηδ' ἀ ντιλογί αν, ὑ πονοοῦ σι πρά ττεσθαι συνωμοτικῶ ς, καὶ τοῦ το διαβά λλει μά λιστα τὰ ς ἑ ταιρεί ας καὶ φιλί ας: ἀ ληθινὴ ν μὲ ν ἔ χθραν ἢ διαφορὰ ν οὐ δεμί αν ἑ αυτοῖ ς ὑ πολειπτέ ον, ὡ ς ὁ τῶ ν Χί ων δημαγωγὸ ς̓ Ονομά δημος οὐ κ εἴ α τῇ στά σει κρατή σας πά ντας ἐ κβά λλειν τοὺ ς ὑ πεναντί ους“ ὅ πως”“ ἔ φη“ μὴ πρὸ ς τοὺ ς φί λους ἀ ρξώ μεθα διαφέ ρεσθαι, τῶ ν ἐ χθρῶ ν παντά πασιν. ἀ παλλαγέ ντες.” τοῦ το μὲ ν γὰ ρ εὔ ηθες: ἀ λλ', ὅ ταν ὑ πό πτως ἔ χωσιν οἱ πολλοὶ πρό ς τι πρᾶ γμα καὶ μέ γα καὶ σωτή ριον, οὐ δεῖ πά ντας ὥ σπερ ἀ πὸ συντά ξεως ἥ κοντας τὴ ν αὐ τὴ ν λέ γειν γνώ μην, ἀ λλὰ καὶ δύ ο καὶ τρεῖ ς διαστά ντας ἀ ντιλέ γειν ἠ ρέ μα τῶ ν φί λων, εἶ θ' ὥ σπερ ἐ ξελεγχομέ νους μετατί θεσθαι συνεφέ λκονται γὰ ρ οὕ τω τὸ ν δῆ μον, ὑ πὸ τοῦ συμφέ ροντος ἄ γεσθαι δό ξαντες ἐ ν μέ ντοι τοῖ ς ἐ λά ττοσι καὶ πρὸ ς μέ γα μηδὲ ν διή κουσιν οὐ χεῖ ρό ν ἐ στι καὶ ἀ ληθῶ ς; ἐ ᾶ ν διαφέ ρεσθαι τοὺ ς φί λους, ἕ καστον ἰ δί ῳ λογισμῷ χρώ μενον, ὅ πως περὶ τὰ κυριώ τατα καὶ μέ γιστα φαί νωνται πρὸ ς τὸ βέ λτιστον οὐ κ ἐ κ παρασκευῆ ς ὁ μοφρονοῦ ντες

φύ σει μὲ ν οὖ ν ἄ ρχων ἀ εὶ πό λεως ὁ πολιτικὸ ς ὥ σπερ ἡ γεμὼ ν ἐ ν μελί τταις, καὶ τοῦ το χρὴ διανοού μενον ἔ χειν τὰ δημό σια διὰ χειρό ς: ἃ ς δ' ὀ νομά ζουσιν ἐ ξουσί ας καὶ χειροτονοῦ σιν ἀ ρχὰ ς μή τ' ἄ γαν διώ κειν καὶ πολλά κις, οὐ γὰ ρ σεμνὸ ν οὐ δὲ δημοτικὸ ν ἡ φιλαρχί α: μή τ' ἀ πωθεῖ σθαι, τοῦ δή μου κατὰ νό μον διδό ντος καὶ καλοῦ ντος ἀ λλὰ κἂ ν ταπεινό τεραι τῆ ς δό ξης ὦ σι, δέ χεσθαι καὶ συμφιλοτιμεῖ σθαι δί καιον γὰ ρ ὑ πὸ τῶ ν μειζό νων κοσμουμέ νους ἀ ρχῶ ν ἀ ντικοσμεῖ ν τὰ ς,:' ἐ λά ττονας, καὶ τῶ ν μὲ ν βαρυτέ ρων οἷ ον στρατηγί ας̓ Αθή νησι καὶ πρυτανεί ας ἐ ν̔ Ρό δῳ καὶ βοιωταρχί ας παρ' ἡ μῖ ν, ὑ φί εσθαὶ τι καὶ παρενδιδό ναι μετριά ζοντα ταῖ ς δὲ μικροτέ ραις ἀ ξί ωμα προστιθέ ναι καὶ ὄ γκον, ὅ πως μή τε περὶ ταύ τας εὐ καταφρό νητοι μή τε ἐ πί φθονοι περὶ ἐ κεί νας ὦ μεν. εἰ σιό ντα δ' εἰ ς ἅ πασαν ἀ ρχὴ ν οὐ μό νον ἐ κεί νους δεῖ προχειρί ζεσθαι τοὺ ς λογισμού ς, οὓ ς ὁ Περικλῆ ς αὑ τὸ ν ὑ πεμί μνησκεν ἀ ναλαμβά νων τὴ ν χλαμύ δα“ πρό σεχε, Περί κλεις ἐ λευθέ ρων ἄ ρχεις,̔ Ελλή νων ἄ ρχεις, πολιτῶ ν̓ Αθηναί ων:'” ἀ λλὰ κἀ κεῖ νο λέ γειν πρὸ ς ἑ αυτὸ ν“ ἀ ρχό μενος ἄ ρχεις, ὑ ποτεταγμέ νης πό λεως ἀ νθυπά τοις, ἐ πιτρό ποις Καί σαρος: οὐ“ ταῦ τα λό γχη πεδιά ς,” οὐ δ' αἱ παλαιαὶ Σά ρδεις οὐ δ' ἡ Λυδῶ ν ἐ κεί νη δύ ναμις” εὐ σταλεστέ ραν δεῖ τὴ ν χλαμύ δα ποιεῖ ν, καὶ βλέ πειν ἀ πὸ τοῦ στρατηγί ου πρὸ ς τὸ βῆ μα, καὶ τῷ στεφά νῳ μὴ πολὺ φρονεῖ ν μηδὲ πιστεύ ειν, ὁ ρῶ ντα τοὺ ς καλτί ους ἐ πά νω τῆ ς κεφαλῆ ς: ἀ λλὰ μιμεῖ σθαι τοὺ ς ὑ ποκριτά ς, πά θος; μὲ ν ἴ διον καὶ ἦ θος καὶ ἀ ξί ωμα τῷ ἀ γῶ νι προστιθέ ντας, τοῦ δ' ὑ ποβολέ ως ἀ κού οντας καὶ μὴ παρεκβαί νοντας τοὺ ς ῥ υθμοὺ ς καὶ τὰ μέ τρα τῆ ς διδομέ νης ἐ ξουσί ας ὑ πὸ τῶ ν κρατού ντων. ἡ γὰ ρ ἔ κπτωσις οὐ φέ ρει συριγμὸ ν οὐ δὲ χλευασμὸ ν οὐ δὲ κλωγμό ν, ἀ λλὰ πολλοῖ ς μὲ ν ἐ πέ βη δεινὸ ς κολαστὴ ς πέ λεκυς αὐ χέ νος τομεύ ς, ὡ ς τοῖ ς περὶ Παρδά λαν: τὸ ν ὑ μέ τερον ἐ κλαθομέ νοις τῶ ν ὅ ρων ὁ δέ τις ἐ κριφεὶ ς εἰ ς νῆ σον γέ γονε κατὰ τὸ ν Σό λωνα Φολεγά νδριος ἢ Σικινή της, ἀ ντί., γ'̓ Αθηναί ου πατρί δ' ἀ μειψά μενος. τὰ μὲ ν γὰ ρ μικρὰ παιδί α τῶ ν πατέ ρων ὁ ρῶ ντες ἐ πιχειροῦ ντα τὰ ς κρηπῖ δας ὑ ποδεῖ σθαι καὶ τοὺ ς στεφά νους περιτί θεσθαι μετὰ παιδιᾶ ς γελῶ μεν, οἱ δ' ἄ ρχοντες ἐ ν ταῖ ς πό λεσιν ἀ νοή τως τὰ τῶ ν προγό νων ἔ ργα καὶ φρονή ματα καὶ πρά ξεις ἀ συμμέ τρους τοῖ ς παροῦ σι καιροῖ ς καὶ πρά γμασιν οὔ σας μιμεῖ σθαι κελεύ οντες ἐ ξαί ρουσι τὰ πλή θη, γέ λωτά τε ποιοῦ ντες οὐ κέ τι γέ λωτος ἄ ξια πά σχουσιν, ἂ ν μὴ πά νυ καταφρονηθῶ σι. πολλὰ γὰ ρ ἔ στιν ἄ λλα τῶ ν πρό τερον̔ Ελλή νων διεξιό ντα τοῖ ς νῦ ν ἠ θοποιεῖ ν καὶ σωφρονί ζειν, ὡ ς̓ Αθή νησιν ὑ πομιμνή σκοντα μὴ τῶ ν πολεμικῶ ν, ἀ λλ' οἷ ό ν ἐ στι τὸ ψή φισμα τὸ τῆ ς ἀ μνηστί ας ἐ πὶ τοῖ ς τριά κοντα: καὶ τὸ ζημιῶ σαι Φρύ νιχον τραγῳ δί ᾳ διδά ξαντα τὴ ν Μιλή του ἅ λωσιν: καὶ ὅ τι, Θή βας Κασά νδρου κτί ζοντος, ἐ στεφανηφό ρησαν τὸ ν δ' ἐ ν̓́ Αργει πυθό μενοι σκυταλισμό ν, ἐ ν ᾧ πεντακοσί ους καὶ χιλί ους ἀ νῃ ρή κεσαν ἐ ξ αὑ τῶ ν οἱ̓ Αργεῖ οι, περιενεγκεῖ ν καθά ρσιον περὶ τὴ ν ἐ κκλησί αν ἐ κέ λευσαν ἐ ν: δὲ τοῖ ς̔ Αρπαλεί οις τὰ ς οἰ κί ας ἐ ρευνῶ ντες μό νην τὴ ν τοῦ γεγαμηκό τος νεωστὶ παρῆ λθον. ταῦ τα γὰ ρ καὶ νῦ ν ἔ ξεστι ζηλοῦ ντας ἐ ξομοιοῦ σθαι τοῖ ς προγό νοις: τὸ ν δὲ Μαραθῶ να καὶ τὸ ν Εὐ ρυμέ δοντα καὶ τὰ ς Πλαταιά ς, καὶ ὅ σα τῶ ν παραδειγμά των οἰ δεῖ ν ποιεῖ καὶ φρυά ττεσθαι διακενῆ ς τοὺ ς πολλού ς, ἀ πολιπό ντας ἐ ν ταῖ ς σχολαῖ ς τῶ ν σοφιστῶ ν.

οὐ μό νον δὲ δεῖ παρέ χειν αὑ τό ν τε καὶ τὴ ν πατρί δα πρὸ ς τοὺ ς ἡ γεμό νας ἀ ναί τιον, ἀ λλὰ καὶ φί λον ἔ χειν ἀ εί τινα τῶ ν ἄ νω δυνατωτά των, ὥ σπερ ἕ ρμα τῆ ς πολιτεί ας βέ βαιον: αὐ τοὶ γά ρ εἰ σἱ Ρωμαῖ οι πρὸ ς: τὰ ς πολιτικὰ ς σπουδὰ ς προθυμό τατοι τοῖ ς φί λοις καὶ καρπὸ ν ἐ κ φιλί ας ἡ γεμονικῆ ς λαμβά νοντας, οἷ ον ἔ λαβε Πολύ βιος καὶ Παναί τιος τῇ Σκιπί ωνος εὐ νοί ᾳ πρὸ ς αὐ τοὺ ς μεγά λα τὰ ς πατρί δας ὠ φελή σαντες, εἰ ς εὐ δαιμονί αν δημοσί αν ἐ ξενέ γκασθαι καλό ν. ἄ ρειό ν τε Καῖ σαρ, ὅ τε τὴ ν̓ Αλεξά νδρειαν εἷ λε, διὰ χειρὸ ς ἔ χων καὶ μό νῳ προσομιλῶ ν τῶ ν συνή θων συνεισή λασεν, εἶ τα τοῖ ς̓ Αλεξανδρεῦ σι τὰ ἔ σχατα προσδοκῶ σι καὶ δεομέ νοις ἔ φη διαλλά ττεσθαι διά τε τὸ μέ γεθος τῆ ς πό λεως καὶ διὰ τὸ ν οἰ κιστὴ ν̓ Αλέ ξανδρον,“ καὶ τρί τον” ἔ φη“ τῷ φί λῳ μου τού τῳ χαριζό μενος.” ἆ ρὰ γ' ἄ ξιον τῇ χά ριτι ταύ τῃ παραβαλεῖ ν τὰ ς πολυταλά ντους ἐ πιτροπὰ ς καὶ διοική σεις τῶ ν ἐ παρχιῶ ν, ἃ ς διώ κοντες οἱ πολλοὶ γηρά σκουσι πρὸ ς ἀ λλοτρί αις θύ ραις, τὰ οἴ κοι προλιπό ντες: ἢ τὸ ν Εὐ ριπί δην ἐ πανορθωτέ ον ᾄ δοντα καὶ λέ γοντα, ὡ ς εἴ περ ἀ γρυπνεῖ ν χρὴ καὶ φοιτᾶ ν ἐ π' αὔ λειον ἑ τέ ρου καὶ ὑ ποβά λλειν ἑ αυτὸ ν ἡ γεμονικῇ συνηθεί ᾳ, πατρί δος πέ ρι κά λλιστον ἐ πὶ ταῦ τα χωρεῖ ν, τὰ δ' ἄ λλα τὰ ς ἐ πὶ τοῖ ς ἴ σοις καὶ δικαί οις φιλί ας ἀ σπά ζεσθαι καὶ φυλά ττειν;

ποιοῦ ντα μέ ντοι καὶ παρέ χοντα τοῖ ς κρατοῦ σιν εὐ πειθῆ τὴ ν πατρί δα δεῖ μὴ προσεκταπεινοῦ ν, μηδὲ τοῦ σκέ λους δεδεμέ νου προσυποβά λλειν καὶ τὸ ν τρά χηλον, ὥ σπερ ἔ νιοι, καὶ μικρὰ καὶ μεί ζω φέ ροντες ἐ πὶ τοὺ ς ἡ γεμό νας ἐ ξονειδί ζουσι τὴ ν δουλεί αν, μᾶ λλον δ' ὅ λως τὴ ν πολιτεί αν ἀ ναιροῦ σι, καταπλῆ γα καὶ περιδεᾶ καὶ πά ντων ἄ κυρον ποιοῦ ντες. ὥ σπερ γὰ ρ οἱ χωρὶ ς ἰ ατροῦ μή τε δειπνεῖ ν μή τε λού εσθαι συνεθισθέ ντες οὐ δ' ὅ σον ἡ φύ σις δί δωσι χρῶ νται τῷ ὑ γιαί νειν, οὕ τως οἱ παντὶ δό γματι καὶ συνεδρί ῳ καὶ χά ριτι καὶ διοική σει προσά γοντες ἡ γεμονικὴ ν κρί σιν ἀ ναγκά ζουσιν ἑ αυτῶ ν μᾶ λλον ἢ βού λονται δεσπό τας εἶ ναι τοὺ ς ἡ γουμέ νους. αἰ τί α δὲ τού του μά λιστα πλεονεξί α καὶ φιλονεικί α τῶ ν πρώ των: ἢ γὰ ρ ἐ ν οἷ ς βλά πτουσι τοὺ ς ἐ λά ττονας ἐ κβιά ζονται φεύ γειν τὴ ν πό λιν ἢ περὶ ὧ ν διαφέ ρονται πρὸ ς ἀ λλή λους οὐ κ ἀ ξιοῦ ντες ἐ ν τοῖ ς πολί ταις ἔ χειν ἔ λαττον ἐ πά γονται τοὺ ς κρεί ττονας: ἐ κ τού του δὲ καὶ βουλὴ καὶ δῆ μος καὶ δικαστή ρια καὶ ἀ ρχὴ πᾶ σα τὴ ν ἐ ξουσί αν ἀ πό λλυσι. δεῖ δὲ τοὺ ς μὲ ν ἰ διώ τας ἰ σό τητι, τοὺ ς δὲ δυνατοὺ ς ἀ νθυπεί ξει πραΰ νοντα κατέ χειν ἐ ν τῇ πολιτεί ᾳ καὶ διαλύ ειν τὰ πρά γματα, πολιτική ν τινα ποιού μενον αὐ τῶ ν ὥ σπερ νοσημά των ἀ πό ρρητον ἰ ατρεί αν, αὐ τό ν τε μᾶ λλον ἡ ττᾶ σθαι βουλό μενον ἐ ν τοῖ ς πολί ταις ἢ νικᾶ ν ὕ βρει, καὶ καταλύ σει τῶ ν οἴ κοι δικαί ων, τῶ ν τ' ἄ λλων ἑ κά στου δεό μενον καὶ διδά σκοντα τὴ ν φιλονεικί αν ὅ σον ἐ στὶ κακό ν: νῦ ν δ' ὅ πως μὴ πολί ταις καὶ φυλέ ταις οἴ κοι καὶ γεί τοσι καὶ συνά ρχουσιν ἀ νθυπεί ξωσι μετὰ τιμῆ ς καὶ χά ριτος, ἐ πὶ ῥ ητό ρων θύ ρας καὶ πραγματικῶ ν χεῖ ρας ἐ κφέ ρουσι σὺ ν πολλῇ βλά βῃ καὶ αἰ σχύ νῃ τὰ ς διαφορά ς. οἱ μὲ ν γὰ ρ ἰ ατροὶ τῶ ν νοσημά των ὅ σα μὴ δύ νανται παντά πασιν ἀ νελεῖ ν ἔ ξω, τρέ πουσιν: εἰ ς τὴ ν ἐ πιφά νειαν τοῦ σώ ματος: ὁ δὲ πολιτικό ς, ἂ ν μὴ δύ νηται τὴ ν πό λιν ἀ πρά γμονα παντελῶ ς διαφυλά ττειν; ἐ ν αὐ τῇ γε πειρά σεται τὸ ταρασσό μενον αὐ τῆ ς καὶ στασιά ζον ἀ ποκρύ πτων ἰ ᾶ σθαι καὶ διοικεῖ ν, ὡ ς ἂ ν ἥ κιστα τῶ ν ἐ κτὸ ς ἰ ατρῶ ν καὶ φαρμά κων δέ οιτο. ἡ μὲ ν γὰ ρ προαί ρεσις ἔ στω τοῦ πολιτικοῦ τῆ ς ἀ σφαλεί ας ἐ χομέ νη καὶ φεύ γουσα τὸ ταρακτικὸ ν τῆ ς κενῆ ς δό ξης καὶ μανικό ν, ὡ ς εἴ ρηται: τῇ μέ ντοι διαθέ σει φρό νημα καὶ μέ νος πολυθαρσὲ ς ἐ νέ στω ἄ τρομον, οἷ ὸ ν τ' ἄ νδρας ἐ σέ ρχεται, οἳ περὶ πά τρης ἀ νδρά σι δυσμενέ εσσι καὶ πρά γμασι δυσκό λοις καὶ καιροῖ ς ἀ ντερεί δουσι καὶ διαμά χονται. δεῖ γὰ ρ οὐ ποιεῖ ν χειμῶ νας αὐ τὸ ν ἀ λλὰ μὴ προλεί πειν ἐ πιπεσό ντων, οὐ δὲ κινεῖ ν τὴ ν πό λιν ἐ πισφαλῶ ς, σφαλλομέ νῃ δὲ καὶ κινδυνευού σῃ βοηθεῖ ν, ὥ σπερ ἄ γκυραν ἱ ερὰ ν ἀ ρά μενον ἐ ξ αὐ τοῦ τὴ ν παρρησί αν ἐ πὶ τοῖ ς μεγί στοις: οἷ α Περγαμηνοὺ ς ἐ πὶ Νέ ρωνος κατέ λαβε πρά γματα, καὶ̔ Ροδί ους ἔ ναγχος ἐ πὶ Δομετιανοῦ, καὶ Θεσσαλοὺ ς πρό τερον ἐ πὶ τοῦ Σεβαστοῦ Πετραῖ ον ζῶ ντα κατακαύ σαντας. ἔ νθ' οὐ κ ἂ ν βρί ζοντα ἴ δοις οὐ δὲ καταπτώ σσοντα τὸ ν ἀ ληθῶ ς πολιτικὸ ν οὐ δ' αἰ τιώ μενον ἑ τέ ρους αὑ τὸ ν δὲ τῶ ν δεινῶ ν ἔ ξω τιθέ μενον, ἀ λλὰ καὶ πρεσβεύ οντα καὶ πλέ οντα καὶ λέ γοντα πρῶ τον οὐ μό νον ἥ κομεν οἱ κτεί ναντες, ἀ πό τρεπε λοιγό ν,̓́ Απολλον: ἀ λλά, κἂ ν τῆ ς ἁ μαρτί ας μὴ μετά σχῃ τοῖ ς πολλοῖ ς, τοὺ ς κινδύ νους ὑ πὲ ρ αὐ τῶ ν ἀ ναδεχό μενον. καὶ γὰ ρ καλὸ ν τοῦ το καὶ πρὸ ς τῷ καλῷ πολλά κις ἑ νὸ ς ἀ νδρὸ ς ἀ ρετὴ καὶ φρό νημα θαυμασθὲ ν ἠ μαύ ρωσε τὴ ν πρὸ ς πά ντας ὀ ργὴ ν καὶ διεσκέ δασε τὸ φοβερὸ ν καὶ πικρὸ ν τῆ ς ἀ πειλῆ ς οἷ α καὶ πρὸ ς Βοῦ λιν ἔ οικε καὶ Σπέ ρχιν τοὺ ς Σπαρτιά τας παθεῖ ν ὁ Πέ ρσης, καὶ πρὸ ς Σθέ ννωνα Πομπή ιος ἔ παθεν, ὅ τε, Μαμερτί νους μέ λλοντος αὐ τοῦ κολά ζειν διὰ τὴ ν ἀ πό στασιν, οὐ κ ἔ φη δί καια πρά ξειν αὐ τὸ ν ὁ Σθέ ννων, εἰ πολλοὺ ς ἀ ναιτί ους ἀ πολεῖ. δι' ἕ να τὸ ν αἴ τιον: ὁ γὰ ρ ἀ ποστή σας τὴ ν πό λιν αὐ τὸ ς εἶ ναι τοὺ ς μὲ ν φί λους πεί σας τοὺ ς δ' ἐ χθροὺ ς βιασά μενος. οὕ τω ταῦ τα διέ θηκε τὸ ν Πομπή ιον, ὥ στε καὶ τὴ ν πό λιν ἀ φεῖ ναι καὶ τῷ Σθέ ννωνι χρή σασθαι φιλανθρώ πως. ὁ δὲ Σύ λλα ξέ νος ὁ μοί ᾳ μὲ ν ἀ ρετῇ πρὸ ς οὐ χ ὁ μοί αν δὲ χρησά μενος εὐ γενῶ ς ἐ τελεύ τησεν ἐ πεὶ γὰ ρ ἑ λὼ ν Πραινεστὸ ν ὁ Σύ λλας ἔ μελλε τοὺ ς ἄ λλους ἅ παντας ἀ ποσφά ττειν ἕ να δ' ἐ κεῖ νον ἠ φί ει διὰ τὴ ν ξενί αν, εἰ πὼ ν ὡ ς οὐ βού λεται σωτηρί ας χά ριν εἰ δέ ναι τῷ φονεῖ τῆ ς πατρί δος, ἀ νέ μιξεν ἑ αυτὸ ν καὶ συγκατεκό πη τοῖ ς πολί ταις. τοιού τους μὲ ν οὖ ν καιροὺ ς ἀ πεύ χεσθαι δεῖ καὶ τὰ βελτί ονα προσδοκᾶ ν.

ἱ ερὸ ν δὲ χρῆ μα καὶ μέ γα πᾶ σαν ἀ ρχὴ ν οὖ σαν καὶ ἄ ρχοντα δεῖ μά λιστα τιμᾶ ν, τιμὴ δ' ἀ ρχῆ ς ὁ μοφροσύ νη καὶ φιλί α' πρὸ ς συνά ρχοντας πολὺ μᾶ λλον ἢ στέ φανοι καὶ χλαμὺ ς περιπό ρφυρος. οἱ δὲ τὸ συστρατεύ σασθαι καὶ συνεφηβεῦ σαι φιλί ας ἀ ρχὴ ν τιθέ μενοι, τὸ δὲ συστρατηγεῖ ν καὶ συνά ρχειν ἔ χθρας αἰ τί αν λαμβά νοντες, ἓ ν τῶ ν τριῶ ν κακῶ ν οὐ διαπεφεύ γασιν: ἢ γὰ ρ ἴ σους ἡ γού μενοι τοὺ ς συνά ρχοντας αὐ τοὶ στασιά ζουσιν ἢ κρεί ττονας φθονοῦ σιν ἢ ταπεινοτέ ρους καταφρονοῦ σι. δεῖ δὲ καὶ θεραπεύ ειν τὸ ν κρεί ττονα καὶ κοσμεῖ ν τὸ ν ἥ ττονα καὶ τιμᾶ ν τὸ ν ὅ μοιον, ἀ σπά ζεσθαι δὲ καὶ φιλεῖ ν ἅ παντας, ὡ ς οὐ διὰ τραπέ ζης οὐ δὲ κώ θωνος οὐ δ' ἐ φ' ἑ στί ας, ἀ λλὰ κοινῇ καὶ δημοσί ᾳ ψή φῳ φί λους γεγονό τας καὶ τρό πον τινὰ πατρῴ αν τὴ ν ἀ πὸ τῆ ς πατρί δος εὔ νοιαν ἔ χοντας. ὁ γοῦ ν Σκιπί ων ἤ κουσεν ἐ ν̔ Ρώ μῃ κακῶ ς, ὅ τι φί λους ἑ στιῶ ν ἐ πὶ τῇ καθιερώ σει τοῦ̔ Ηρακλεί ου τὸ ν συνά ρχοντα Μό μμιον οὐ παρέ λαβε: καὶ γά ρ, εἰ τἄ λλα μὴ φί λους ἐ νό μιζον ἑ αυτού ς, ἐ ν τοῖ ς γε τοιού τοις ἠ ξί ουν τιμᾶ ν καὶ φιλοφρονεῖ σθαι διὰ τὴ ν ἀ ρχή ν. ὅ που τοί νυν ἀ νδρὶ τἄ λλα θαυμασί ῳ τῷ Σκιπί ωνι μικρὸ ν οὕ τω φιλανθρώ πευμα παραλειφθὲ ν ὑ περοψί ας ἤ νεγκε δό ξαν, ἦ που κολού ων ἄ ν τις ἀ ξί ωμα συνά ρχοντος ἢ πρά ξεσιν ἐ χού σαις φιλοτιμί αν ἐ πηρεά ζων ἢ πά ντα. συλλή βδην ἀ νατιθεὶ ς ἅ μα καὶ περιά γων ὑ π' αὐ θαδεί ας εἰ ς ἑ αυτὸ ν ἐ κεί νου δ' ἀ φαιρού μενος, ἐ πιεικὴ ς ἂ ν φανεί η καὶ μέ τριος; μέ μνημαι νέ ον ἐ μαυτὸ ν ἔ τι πρεσβευτὴ ν μεθ' ἑ τέ ρου πεμφθέ ντα πρὸ ς ἀ νθύ πατον,' ἀ πολειφθέ ντος δέ πως ἐ κεί νου, μό νον ἐ ντυχό ντα καὶ διαπραξά μενον ὡ ς οὖ ν ἔ μελλον ἐ πανελθὼ ν ἀ ποπρεσβεύ ειν, ἀ ναστὰ ς ὁ πατὴ ρ κατ' ἰ δί αν ἐ κέ λευσε μὴ λέ γειν“ ᾠ χό μην” ἀ λλ'“ ᾠ χό μεθα,” μηδ'“ εἶ πον” ἀ λλ'“ εἴ πομεν,” καὶ τἄ λλα συνεφαπτό μενον οὕ τω καὶ κοινού μενον ἀ παγγέ λλειν. οὐ γὰ ρ μό νον ἐ πιεικὲ ς τὸ τοιοῦ τον καὶ φιλά νθρωπό ν ἐ στιν, ἀ λλὰ καὶ τὸ λυποῦ ν τὸ ν φθό νον ἀ φαιρεῖ τῆ ς δό ξης;. ὅ θεν οἱ μεγά λοι καὶ δαί μονα καὶ τύ χην τοῖ ς κατορθώ μασι συνεπιγρά φουσιν, ὡ ς Τιμολέ ων ὁ τὰ ς ἐ ν Σικελί ᾳ καταλύ σας τυραννί δας Αὐ τοματί ας ἱ ερὸ ν ἱ δρύ σατο: καὶ Πύ θων ἐ πὶ τῷ Κό τυν ἀ ποκτεῖ ναι θαυμαζό μενος καὶ τιμώ μενος ὑ πὸ τῶ ν̓ Αθηναί ων“ ὁ θεό ς” ἔ φη“ ταῦ τ' ἔ πραξε, τὴ ν χεῖ ρα παρ' ἐ μοῦ χρησά μενος.” Θεό πομπος δ' ὁ βασιλεὺ ς τῶ ν Λακεδαιμονί ων πρὸ ς τὸ ν εἰ πό ντα σῴ ζεσθαι τὴ ν Σπά ρτην διὰ τοὺ ς βασιλεῖ ς ἀ ρχικοὺ ς ὄ ντας“ μᾶ λλον” ἔ φη διὰ“ τοὺ ς πολλοὺ ς πειθαρχικοὺ ς ὄ ντας”

γί γνεται μὲ ν οὖ ν δι' ἀ λλή λων ἀ μφό τερα ταῦ τα. λέ γουσι δ̓ οἱ πλεῖ στοι καὶ νομί ζουσι πολιτικῆ ς παιδεί ας ἔ ργον: εἶ ναι τὸ καλῶ ς ἀ ρχομέ νους παρασχεῖ ν καὶ γὰ ρ πλέ ον ἐ στὶ τοῦ ἄ ρχοντος ἐ ν ἑ κά στῃ πό λει τὸ ἀ ρχό μενον: καὶ χρό νον ἕ καστος ἄ ρχει βραχύ ν, ἄ ρχεται δὲ τὸ ν ἅ παντα χρό νον ἐ ν δημοκρατί ᾳ πολιτευό μενος: ὥ στε κά λλιστον εἶ ναι μά θημα καὶ χρησιμώ τατον τὸ πειθαρχεῖ ν τοῖ ς ἡ γουμέ νοις, κἂ ν ὑ ποδεέ στεροι δυνά μει καὶ δό ξῃ τυγχά νωσιν ὄ ντες. ἄ τοπον γά ρ ἐ στι τὸ ν μὲ ν ἐ ν τραγῳ δί ᾳ γῳ δί ᾳ πρωταγωνιστή ν, Θεό δωρον ἢ Πῶ λον ὄ ντα μισθωτὸ ν τῷ τὰ τρί τα λέ γοντι πολλά κις ἕ πεσθαι καὶ προσδιαλέ γεσθαι ταπεινῶ ς, ἂ ν ἐ κεῖ νος; ἔ χῃ τὸ διά δημα καὶ τὸ σκῆ πτρον: ἐ ν δὲ πρά ξεσιν ἀ ληθιναῖ ς καὶ πολιτεί ᾳ τὸ ν πλού σιον καὶ ἔ νδοξον ὀ λιγωρεῖ ν καὶ καταφρονεῖ ν ἄ ρχοντος; ἰ διώ του καὶ πέ νητος, ἐ νυβρί ζοντα καὶ καθαιροῦ ντα τῷ περὶ αὑ τὸ ν ἀ ξιώ ματι τὸ τῆ ς πό λεως, ἀ λλὰ μὴ μᾶ λλον αὔ ξοντα καὶ προστιθέ ντα τὴ ν ἀ π' αὑ τοῦ δό ξαν καὶ δύ ναμιν τῇ ἀ ρχῇ. καθά περ ἐ ν Σπά ρτῃ τοῖ ς ἐ φό ροις οἵ τε βασιλεῖ ς ὑ πεξανί σταντο, καὶ τῶ ν ἄ λλων ὁ κληθεὶ ς οὐ βά δην ὑ πή κουεν ἀ λλὰ δρό μῳ καὶ σπουδῇ δι' ἀ γορᾶ ς θέ οντες ἐ πεδεί κνυντο τὴ ν εὐ πεί θειαν τοῖ ς πολί ταις, ἀ γαλλό μενοι τῷ τιμᾶ ν τοὺ ς ἄ ρχοντας: οὐ χ ὥ σπερ ἔ νιοι τῶ ν ἀ πειροκά λων καὶ σολοί κων, οἷ ον ἰ σχύ ος ἑ αυτῶ ν καλλωπιζό μενοι περιουσί ᾳ, βραβευτὰ ς ἐ ν ἀ γῶ σι προπηλακί ζουσι καὶ χορηγοὺ ς ἐ ν Διονυσί οις λοιδοροῦ σι καὶ στρατηγῶ ν καὶ γυμνασιά ρχων καταγελῶ σιν, οὐ κ εἰ δό τες οὐ δὲ μανθά νοντες ὅ τι τοῦ τιμᾶ σθαι τὸ τιμᾶ ν πολλά κις ἐ στὶ ν ἐ νδοξό τερον. ἀ νδρὶ γὰ ρ ἐ ν πό λει δυναμέ νῳ μέ γα μεί ζονα φέ ρει κό σμον ἄ ρχων δορυφορού μενος ὑ π' αὐ τοῦ καὶ προπεμπό μενος ἢ δορυφορῶ ν καὶ προπέ μπων μᾶ λλον δὲ τοῦ το μὲ ν ἀ ηδί αν καὶ φθό νον, ἐ κεῖ νο δὲ τὴ ν ἀ ληθινὴ ν φέ ρει, τὴ ν ἀ π' εὐ νοί ας, δό ξαν: ὀ φθεὶ ς δ' ἐ πὶ θύ ραις ποτὲ καὶ πρό τερος ἀ σπασά μενος καὶ λαβὼ ν ἐ ν περιπά τῳ μέ σον, οὐ δὲ ν ἀ φαιρού μενος ἑ αυτοῦ, τῇ πό λει κό σμον περιτί θησι.

δημοτικὸ ν δὲ καὶ βλασφημί αν ἐ νεγκεῖ ν καὶ ὀ ργὴ ν ἄ ρχοντος ἢ τὸ τοῦ. Διομή δους ὑ πειπό ντα, τού τῳ μὲ ν γὰ ρ κῦ δος ἅ μ' ἕ ψεται ἢ τὸ τοῦ Δημοσθέ νους, ὅ τι νῦ ν οὐ κ ἔ στι Δημοσθέ νης μό νον ἀ λλὰ καὶ θεσμοθέ της ἢ χορηγὸ ς ἢ στεφανηφό ρος;. ἀ ναθετέ ον οὖ ν τὴ ν ἄ μυναν εἰ ς τὸ ν χρό νον ἢ γὰ ρ ἐ πέ ξιμεν ἀ παλλαγέ ντι τῆ ς ἀ ρχῆ ς ἢ κερδανοῦ μεν ἐ ν τῷ περιμέ νειν τὸ παύ σασθαι τῆ ς ὀ ργῆ ς.

σπουδῇ μέ ντοι καὶ προνοί ᾳ: περὶ τὰ κοινὰ καὶ φροντί δι πρὸ ς ἅ πασαν ἀ ρχὴ ν ἀ εὶ διαμιλλητέ ον, ἂ ν μὲ ν ὦ σι χαρί εντες, αὐ τὸ ν ὑ φηγού μενον ἃ δεῖ καὶ φρά ζοντα καὶ διδό ντα χρῆ σθαι τοῖ ς βεβουλευμέ νοις ὀ ρθῶ ς καὶ τὸ κοινὸ ν εὐ δοκιμεῖ ν ὠ φελοῦ ντα 25, ἐ ὰ ν δ' ἐ νῇ τις ἐ κεί νοις ὄ κνος ἢ μέ λλησις ἢ κακοή θεια πρὸ ς τὴ ν πρᾶ ξιν, οὕ τω χρὴ παρεῖ ναι καὶ λέ γειν αὐ τὸ ν εἰ ς τοὺ ς πολλοὺ ς καὶ μὴ παραμελεῖ ν μηδ' ὑ φί εσθαι τῶ ν κοινῶ ν, ὡ ς, οὐ προσῆ κον, ἄ ρχοντος ἑ τέ ρου, πολυπραγμονεῖ ν καὶ παραδιοικεῖ ν. ὁ γὰ ρ νό μος ἀ εὶ τῷ τὰ δί καια πρά σσοντι καὶ γιγνώ σκοντι τὰ συμφέ ροντα τὴ ν πρώ την τά ξιν ἐ ν τῇ πολιτεί ᾳ δί δωσιν.“ ἦ ν δέ τις” φησὶ ν“ ἐ ν τῷ στρατεύ ματι Ξενοφῶ ν, οὔ τε στρατηγὸ ς οὔ τε λοχαγό ς” ἀ λλὰ τῷ φρονεῖ ν τὰ δέ οντα καὶ τολμᾶ ν αὑ τὸ ν εἰ ς τὸ ἄ ρχειν καταστή σας διέ σῳ σε τοὺ ς̔́ Ελληνας. καὶ τῶ ν Φιλοποί μενος ἔ ργων ἐ πιφανέ στατό ν ἐ στι τό, τοῦ Νά βιδος Μεσσή νην καταλαβό ντος; οὐ κ ἐ θέ λοντος δὲ τοῦ στρατηγοῦ τῶ ν̓ Αχαιῶ ν βοηθεῖ ν ἀ λλ' ἀ ποδειλιῶ ντος, αὐ τὸ ν ὁ ρμή σαντα μετὰ τῶ ν προθυμοτά των ἄ νευ: δό γματος ἐ ξελέ σθαι τὴ ν πό λιν. οὐ μὴ ν διὰ μικρὰ δεῖ καὶ τὰ τυχό ντα καινοτομεῖ ν, ἀ λλ' ἐ πὶ τοῖ ς ἀ ναγκαί οις ὡ ς ὁ Φιλοποί μην, ἢ τοῖ ς καλοῖ ς ὡ ς̓ Επαμεινώ νδας, ἐ πιβαλὼ ν τέ τταρας μῆ νας τῇ βοιωταρχί ᾳ παρὰ τὸ ν νό μον, ἐ ν οἷ ς εἰ ς τὴ ν Λακωνικὴ ν ἐ νέ βαλε καὶ τὰ περὶ Μεσσή νην ἔ πραξεν: ὅ πως, κἂ ν ἀ παντᾷ τις ἐ ωξὶ τού τῳ κατηγορί α καὶ μέ μψις,; ἀ πολογί αν τῆ ς αἰ τί ας τὴ ν ἀ νά γκην ἔ χωμεν ἢ παραμυθί αν τοῦ κινδύ νου τὸ μέ γεθος τῆ ς πρά ξεως καὶ τὸ κά λλος.

̓ Ιά σονος τοῦ Θεσσαλῶ ν μονά ρχου γνώ μην ἀ πομνημονεύ ουσιν, ἐ φ' οἷ ς ἐ βιά ζετο καὶ παρηνώ χλει τινά ς, ἀ εὶ λεγομέ νην, ὡ ς ἀ ναγκαῖ ον ἀ δικεῖ ν τὰ μικρὰ τοὺ ς βουλομέ νους τὰ μεγά λα δικαιοπραγεῖ ν. τοῦ τον μὲ ν οὖ ν ἄ ν τις εὐ θὺ ς καὶ καταμά θοι τὸ ν λό γον ὡ ς ἔ στι δυναστευτικό ς: ἐ κεῖ νο δὲ πολιτικώ τερον παρά γγελμα, τὸ τὰ μικρὰ τοῖ ς πολλοῖ ς προΐ εσθαι χαριζό μενον ἐ πὶ τῷ τοῖ ς μεί ζοσιν ἐ νί στασθαι καὶ κωλύ ειν ἐ ξαμαρτά νοντας. ὁ γὰ ρ αὖ περὶ πά ντα λί αν ἀ κριβὴ ς καὶ σφοδρό ς, οὐ δὲ ν ὑ ποχωρῶ ν οὐ δ' ὑ πεί κων ἀ λλὰ τραχὺ ς ἀ εὶ καὶ ἀ παραί τητος, ἀ ντιφιλονεικεῖ ν τὸ ν δῆ μον αὐ τῷ καὶ προσδυσκολαί νειν ἐ θί ζει, μικρὸ ν δέ ου ποδὸ ς χαλά σαι μεγά λῃ κύ ματος ἀ λκῇ τὰ μὲ ν αὐ τὸ ν ἐ νδιδό ντα καὶ συμπαί ζοντα, κεχαρισμέ νως οἷ ον ἐ ν θυσί αις καὶ ἀ γῶ σι καὶ θεά τροις, τὰ δ' ὥ σπερ ἐ ν οἰ κί ᾳ νέ ων ἁ μαρτή ματα προσποιού μενον παρορᾶ ν καὶ παρακού ειν, ὅ πως ἡ τοῦ νουθετεῖ ν καὶ παρρησιά ζεσθαι δύ ναμις ὥ σπερ φαρμά κου μὴ κατακεχρημέ νη μηδ' ἕ ωλος ἀ λλ' ἀ κμὴ ν ἔ χουσα καὶ πί στιν ἐ ν τοῖ ς μεί ζοσι μᾶ λλον καθά πτηται καὶ δά κνῃ τοὺ ς πολλού ς.̓ Αλέ ξανδρος μὲ ν γὰ ρ ἀ κού σας τὴ ν ἀ δελφὴ ν ἐ γνωκέ ναι τινὰ τῶ ν καλῶ ν καὶ νέ ων οὐ κ ἠ γανά κτησεν εἰ πώ ν, ὅ τι κἀ κεί νῃ τι δοτέ ον ἀ πολαῦ σαι τῆ ς βασιλεί ας: οὐ κ ὀ ρθῶ ς τὰ τοιαῦ τα συγχωρῶ ν οὐ δ' ἀ ξί ως ἑ αυτοῦ: δεῖ γὰ ρ ἀ ρχῆ ς τὴ ν κατά λυσιν καὶ ὕ βριν ἀ πό λαυσιν μὴ νομί ζειν. δή μῳ δ' ὕ βριν μὲ ν οὐ δεμί αν εἰ ς πολί τας οὐ δὲ δή μευσιν ἀ λλοτρί ων οὐ δὲ κοινῶ ν διανέ μησιν ὁ πολιτικὸ ς ἐ φή σει κατὰ δύ ναμιν, ἀ λλὰ πεί θων καὶ διδά σκων καὶ δεδιττό μενος διαμαχεῖ ται ταῖ ς τοιαύ ταις ἐ πιθυμί αις, οἵ ας οἱ περὶ Κλέ ωνα βό σκοντες καὶ αὔ ξοντες πολύ ν, ὥ ς φησιν ὁ Πλά των, κηφῆ να τῇ πό λει κεκεντρωμέ νον ἐ νεποί ησαν. ἐ ὰ ν δ' ἑ ορτὴ ν πά τριον οἱ πολλοὶ καὶ θεοῦ τιμὴ ν πρό φασιν λαβό ντες ὁ ρμή σωσι πρό ς τινα θέ αν ἢ νέ μησιν ἐ λαφρὰ ν ἢ χά ριν τινὰ φιλά νθρωπον ἢ φιλοτιμί αν, ἔ στω πρὸ ς τὰ τοιαῦ τα ἡ τῆ ς ἐ λευθερί ας ἅ μα καὶ τῆ ς εὐ πορί ας ἀ πό λαυσις αὐ τοῖ ς. καὶ γὰ ρ τοῖ ς: Περικλέ ους πολιτεύ μασι καὶ τοῖ ς Δημητρί ου πολλὰ τοιαῦ τ' ἔ νεστι, καὶ Κί μων ἐ κό σμησε τὴ ν ἀ γορὰ ν πλατά νων φυτεί αις καὶ περιπά τοις: Κά των δὲ τὸ ν δῆ μον ὑ πὸ Καί σαρος ὁ ρῶ ν ἐ ν τοῖ ς περὶ Κατιλί ναν διαταρασσό μενον καὶ πρὸ ς μεταβολὴ ν τῆ ς πολιτεί ας ἐ πισφαλῶ ς ἔ χοντα συνέ πεισε τὴ ν βουλὴ ν ψηφί σασθαι νεμή σεις τοῖ ς πέ νησι, καὶ τοῦ το δοθὲ ν ἔ στησε τὸ ν θό ρυβον καὶ κατέ παυσε τὴ ν ἐ πανά στασιν. ὡ ς γὰ ρ ἰ ατρό ς, ἀ φελὼ ν πολὺ τοῦ διεφθορό τος αἵ ματος, ὀ λί γον ἀ βλαβοῦ ς τροφῆ ς προσή νεγκεν, οὕ τως ὁ πολιτικὸ ς ἀ νή ρ, μέ γα τι τῶ ν ἀ δό ξων ἢ βλαβερῶ ν παρελό μενος, ἐ λαφρᾷ πά λιν χά ριτι καὶ φιλανθρώ πῳ τὸ δυσκολαῖ νον καὶ μεμψιμοιροῦ ν παρηγό ρησεν.

οὐ χεῖ ρον δὲ καὶ μετά γειν ἐ π' ἄ λλα χρειώ δη τὸ σπουδαζό μενον, ὡ ς ἐ ποί ησε Δημά δης, ὅ τε τὰ ς προσό δους εἶ χεν ὑ φ' ἑ αυτῷ τῆ ς πό λεως: ὡ ρμημέ νων γὰ ρ ἐ κπέ μπειν τριή ρεις βοηθοὺ ς τοῖ ς ἀ φισταμέ νοις̓ Αλεξά νδρου καὶ χρή ματα κελευό ντων παρέ χειν ἐ κεῖ νον,“ ἔ στιν ὑ μῖ ν” ἔ φη“ χρή ματα: παρεσκευασά μην γὰ ρ εἰ ς τοὺ ς χό ας, ὥ σθ' ἕ καστον ὑ μῶ ν λαβεῖ ν ἡ μιμναῖ ον: εἰ δ' εἰ ς ταῦ τα βού λεσθε μᾶ λλον, αὐ τοὶ καταχρῆ σθε τοῖ ς ἰ δί οις.'” καὶ τοῦ τον τὸ ν τρό πον, ὅ πως μὴ στεροῖ ντο τῆ ς διανομῆ ς, ἀ φέ ντων τὸ ν ἀ πό στολον, ἔ λυσε τὸ πρὸ ς̓ Αλέ ξανδρον ἔ γκλημα τοῦ δή μου. πολλὰ γὰ ρ ἀ π' εὐ θεί ας οὐ κ ἔ στιν ἐ ξῶ σαι τῶ ν ἀ λυσιτελῶ ν, ἀ λλὰ δεῖ τινος ἁ μωσγέ πως καμπῆ ς καὶ περιαγωγῆ ς, οἵ ᾳ καὶ Φωκί ων ἐ χρῆ το: κελευό μενος εἰ ς Βοιωτί αν ἐ μβαλεῖ ν παρὰ καιρό ν: ἐ κή ρυξε γὰ ρ εὐ θὺ ς ἀ κολουθεῖ ν ἀ φ' ἥ βης τοὺ ς μέ χρι ἐ τῶ ν ἑ ξή κοντα: καὶ θορύ βου τῶ ν πρεσβυτέ ρων γενομέ νου“ τί δεινό ν;'” εἶ πεν:“ ἐ γὼ γὰ ρ, ὁ στρατηγὸ ς ὀ γδοή κοντα γεγονὼ ς ἔ τη μεθ' ὑ μῶ ν ἔ σομαι.'” τού τῳ δὴ τῷ τρό πῳ καὶ πρεσβεί ας διακοπτέ ον ἀ καί ρους, συγκαταλέ γοντα πολλοὺ ς τῶ ν ἀ νεπιτηδεί ως ἐ χό ντων, καὶ κατασκευὰ ς ἀ χρή στους, κελεύ οντα συνεισφέ ρειν, καὶ δί κας ἀ πρεπεῖ ς, ἀ ξιοῦ ντα συμπαρεῖ ναι καὶ συναποδημεῖ ν. πρώ τους δὲ τοὺ ς γρά φοντας τὰ τοιαῦ τα καὶ παροξύ νοντας ἕ λκειν δεῖ καὶ παραλαμβά νειν ἢ γὰ ρ ἀ ναδυό μενοι τὴ ν πρᾶ ξιν αὐ τοὶ διαλύ ειν δό ξουσιν ἢ μεθέ ξουσι τῶ ν δυσχερῶ ν παρό ντες.

ὅ που μέ ντοι μέ γα δεῖ τι περανθῆ ναι καὶ χρή σιμον ἀ γῶ νος δὲ πολλοῦ καὶ σπουδῆ ς δεό μενον, ἐ νταῦ θα πειρῶ τῶ ν φί λων αἱ ρεῖ σθαι τοὺ ς κρατί στους ἢ τῶ ν κρατί στων τοὺ ς πραοτά τους: ἣ κιστα γὰ ρ ἀ ντιπρά ξουσιν οὗ τοι καὶ μά λιστα συνεργή σουσι, τὸ φρονεῖ ν ἄ νευ τοῦ φιλονεικεῖ ν ἔ χοντες. οὐ μὴ ν ἀ λλὰ καὶ τῆ ς ἑ αυτοῦ φύ σεως ἔ μπειρον ὄ ντα δεῖ πρὸ ς ὃ χεί ρων ἑ τέ ρου πέ φυκας αἱ ρεῖ σθαι τοὺ ς μᾶ λλον δυναμέ νους ἀ ντὶ τῶ ν ὁ μοί ων, ὡ ς ὁ Διομή δης ἐ πὶ τὴ ν κατασκοπὴ ν μεθ' ἑ αυτοῦ τὸ ν φρό νιμον εἵ λετο, τοὺ ς ἀ νδρεί ους παρελθώ ν. καὶ γὰ ρ αἱ πρά ξεις μᾶ λλον ἰ σορροποῦ σι καὶ τὸ φιλό νεικον οὐ κ ἐ γγί γνεται πρὸ ς ἀ λλή λους τοῖ ς ἀ φ' ἑ τέ ρων ἀ ρετῶ ν καὶ δυνά μεων φιλοτιμουμέ νοις. λά μβανε δὴ καὶ δί κης συνεργὸ ν καὶ πρεσβεί ας κοινωνό ν, ἂ ν λέ γειν μὴ δυνατὸ ς ᾖ ς, τὸ ν ῥ ητορικό ν, ὡ ς Πελοπί δας̓ Επαμεινώ νδαν κἂ ν ᾖ ς ἀ πί θανος πρὸ ς ὁ μιλί αν τῷ πλή θει καὶ ὑ ψηλό ς, ὡ ς Καλλικρατί δας, τὸ ν εὔ χαριν καὶ θεραπευτικὸ ν κἂ ν ἀ σθενὴ ς καὶ δύ σεργος; τὸ σῶ μα, τὸ ν φιλό πονον καὶ ῥ ωμαλέ ον, ὡ ς Νικί ας Λά μαχον. οὕ τω γὰ ρ ἂ ν ἦ ν ὁ Γηρυό νης ζηλωτὸ ς ἔ χων σκέ λη πολλὰ καὶ χεῖ ρας καὶ ὀ φθαλμού ς, εἰ πά ντα μιᾷ ψυχῇ διῴ κει. τοῖ ς δὲ πολιτικοῖ ς ἔ ξεστι μὴ σώ ματα μηδὲ χρή ματα μό νον, ἀ λλὰ καὶ τύ χας καὶ δυνά μεις καὶ ἀ ρετά ς, ἂ ν ὁ μονοῶ σιν, εἰ ς μί αν χρεί αν συντιθέ ντας εὐ δοκιμεῖ ν μᾶ λλον ἀ π' ἄ λλου περὶ τὴ ν αὐ τὴ ν πρᾶ ξιν οὐ χ ὥ σπερ οἱ̓ Αργοναῦ ται τὸ ν̔ Ηρακλέ α καταλιπό ντες ἠ ναγκά ζοντο διὰ τῆ ς γυναικωνί τιδος κατᾳ δό μενοι καὶ φαρμακευό μενοι σῴ ζειν ἑ αυτοὺ ς καὶ κλέ πτειν τὸ νά κος. χρυσὸ ν μὲ ν εἰ ς ἔ νια τῶ ν ἱ ερῶ ν εἰ σιό ντες ἔ ξω καταλεί πουσι, σί δηρον δ' ὡ ς ἁ πλῶ ς εἰ πεῖ ν εἰ ς οὐ δὲ ν συνεισφέ ρουσιν. ἐ πεὶ δὲ κοινό ν ἐ στιν ἱ ερὸ ν τὸ βῆ μα Βουλαί ου τε Διὸ ς καὶ Πολιέ ως καὶ Θέ μιδος καὶ Δί κης, αὐ τό θεν μὲ ν ἤ δη φιλοπλουτί αν καὶ φιλοχρηματί αν, ὥ σπερ σί δηρον μεστὸ ν ἰ οῦ καὶ νό σημα τῆ ς ψυχῆ ς, ἀ ποδυσά μενος εἰ ς ἀ γορὰ ς καπή λων ἢ δανειστῶ ν ἀ πό ρριψον, αὐ τὸ ς δ' ἀ πονό σφι τραπέ σθαι τὸ ν ἀ πὸ δημοσί ων χρηματιζό μενον ἡ γού μενος ἀ φ' ἱ ερῶ ν κλέ πτειν, ἀ πὸ τά φων, ἀ πὸ φί λων, ἐ κ προδοσί ας, ἀ πὸ ψευδομαρτυρί ας, σύ μβουλον ἄ πιστον εἶ ναι, δικαστὴ ν ἐ πί ορκον, ἄ ρχοντα δωροδό κον, οὐ δεμιᾶ ς ἁ πλῶ ς; καθαρὸ ν ἀ δικί ας. ὅ θεν οὐ δεῖ πολλὰ περὶ τού των λέ γειν.

ἡ δὲ φιλοτιμί α, καί περ οὖ σα σοβαρωτέ ρα τῆ ς φιλοκερδεί ας, οὐ κ ἐ λά ττονας ἔ χει κῆ ρας ἐ ν πολιτεί ᾳ: καὶ γὰ ρ τὸ τολμᾶ ν αὐ τῇ πρό σεστι μᾶ λλον ἐ μφύ εται γὰ ρ οὐ κ ἀ ργαῖ ς οὐ δὲ ταπειναῖ ς ἀ λλ' ἐ ρρωμέ ναις μά λιστα καὶ νεανικαῖ ς προαιρέ σεσι, καὶ τὸ παρὰ τῶ ν ὄ χλων ῥ ό θιον πολλά κις συνεξαῖ ρον αὐ τὴ ν καὶ συνεξωθοῦ ν τοῖ ς ἐ παί νοις ἀ κατά σχετον ποιεῖ καὶ δυσμεταχεί ριστον. ὥ σπερ οὖ ν ὁ Πλά των ἀ κουστέ ον εἶ ναι τοῖ ς νέ οις ἔ λεγεν ἐ κ παί δων εὐ θύ ς, ὡ ς οὔ τε περικεῖ σθαι χρυσὸ ν αὐ τοῖ ς ἔ ξωθεν οὔ τε κεκτῆ σθαι θέ μις, οἰ κεῖ ον ἐ ν τῇ ψυχῇ συμμεμιγμέ νον ἔ χοντας, αἰ νιττό μενος οἶ μαι τὴ ν ἐ κ γέ νους διατεί νουσαν εἰ ς τὰ ς φύ σεις αὐ τῶ ν ἀ ρετή ν: οὕ τω παραμυθώ μεθα τὴ ν φιλοτιμί αν, λέ γοντες ἐ ν ἑ αυτοῖ ς ἔ χειν χρυσὸ ν ἀ διά φθορον καὶ ἀ κή ρατον καὶ ἄ χραντον ὑ πὸ φθό νου καὶ μώ μου τιμή ν, ἅ μα λογισμῷ καὶ παραθεωρή σει τῶ ν πεπραγμέ νων ἡ μῖ ν καὶ πεπολιτευμέ νων αὐ ξανό μενον διὸ μὴ δεῖ σθαι γραφομέ νων τιμῶ ν ἢ πλαττομέ νων ἢ χαλκοτυπουμέ νων, ἐ ν αἷ ς καὶ τὸ εὐ δοκιμοῦ ν ἀ λλό τριό ν ἐ στιν: ἐ παινεῖ ται γὰ ρ οὐ χ ᾧ γέ γονεν ἀ λλ' ὑ φ' οὗ γέ γονεν ὡ ς ὁ σαλπικτὴ ς καὶ ὁ δορυφό ρος. ὁ δὲ Κά των, ἤ δη τό τε τῆ ς̔ Ρώ μης καταπιμπλαμέ νης ἀ νδριά ντων, οὐ κ ἐ ῶ ν αὑ τοῦ γενέ σθαι“ μᾶ λλον” ἔ φη“ βού λομαι πυνθά νεσθαί τινας, διὰ τί μου ἀ νδριὰ ς οὐ κεῖ ται ἢ διὰ τί κεῖ ται” καὶ γὰ ρ φθό νον ἔ χει τὰ τοιαῦ τα καὶ νομί ζουσιν οἱ πολλοὶ τοῖ ς μὴ λαβοῦ σιν αὐ τοὶ χά ριν ὀ φεί λειν, τοὺ ς δὲ λαβό ντας αὑ τοῖ ς καὶ βαρεῖ ς εἶ ναι, οἷ ον ἐ πὶ μισθῷ τὰ ς χρεί ας ἀ παιτοῦ ντας. ὥ σπερ οὖ ν ὁ παραπλεύ σας τὴ ν Σύ ρτιν εἶ τ' ἀ νατραπεὶ ς περὶ τὸ ν πορθμὸ ν οὐ δὲ ν μέ γα πεποί ηκεν οὐ δὲ σεμνό ν, οὕ τως ὁ τὸ ταμιεῖ ον φυλαξά μενος καὶ τὸ δημοσιώ νιον ἁ λοὺ ς δὲ περὶ τὴ ν προεδρί αν ἢ τὸ πρυτανεῖ ον, ὑ ψηλῷ μὲ ν προσέ πταικεν ἀ κρωτηρί ῳ βαπτί ζεται δ' ὁ μοί ως. ἄ ριστος μὲ ν οὖ ν ὁ μηδενὸ ς δεό μενος τῶ ν τοιού των ἀ λλὰ φεύ γων καὶ παραιτού μενος: ἂ ν δ' ᾖ μὴ ῥ ᾴ διον δή μου τινὰ χά ριν ἀ πώ σασθαι καὶ φιλοφροσύ νην πρὸ ς τοῦ το ῥ υέ ντος, ῶ σπερ οὐ κ ἀ ργυρί την οὐ δὲ δωρί την ἀ γῶ να πολιτεί ας ἀ γωνιζομέ νοις ἀ λλ' ἱ ερὸ ν ὡ ς ἀ ληθῶ ς καὶ στεφανί την, ἐ πιγραφή τις ἀ ρκεῖ καὶ πινά κιον καὶ ψή φισμα καὶ θαλλό ς, ὡ ς̓ Επιμενί δης ἔ λαβεν ἐ ξ ἀ κροπό λεως καθή ρας τὴ ν πό λιν.̓ Αναξαγό ρας δὲ τὰ ς διδομέ νας ἀ φεὶ ς τιμὰ ς ᾐ τή σατο τὴ ν ἡ μέ ραν ἐ κεί νην, καθ' ἣ ν ἂ ν τελευτή σῃ, τοὺ ς παῖ δας ἀ φιέ ναι παί ζειν καὶ σχολά ζειν ἀ πὸ τῶ ν μαθημά των. τοῖ ς δὲ τοὺ ς μά γους ἀ νελοῦ σιν ἑ πτὰ Πέ ρσαις ἔ δωκαν αὐ τοῖ ς καὶ τοῖ ς ἀ π' αὐ τῶ ν γενομέ νοις εἰ ς τοὔ μπροσθεν τὰ σκέ λη συνά πτοντας τῇ κεφαλῇ τὴ ν τιά ραν φέ ρειν: τοῦ το γὰ ρ ἐ ποιή σαντο σύ μβολον, ὡ ς ἔ οικε, χωροῦ ντες ἐ πὶ τὴ ν πρᾶ ξιν. ἔ χει δέ τι καὶ ἡ τοῦ Πιττακοῦ τιμὴ πολιτικό ν: ἧ ς γὰ ρ ἐ κτή σατο χώ ρας τοῖ ς πολί ταις γῆ ν ὅ σην ἐ θέ λοι λαβεῖ ν κελευσθεὶ ς ἔ λαβε τοσαύ την, ὅ σην ἐ πῆ λθε τὸ ἀ κό ντιον αὐ τοῦ βαλό ντος: ὁ δὲ̔ Ρωμαῖ ος Κό κλης, ὅ σην ἡ μέ ρᾳ μιᾷ χωλὸ ς ὢ ν περιή ροσεν. οὐ γὰ ρ μισθὸ ν εἶ ναι δεῖ τῆ ς πρά ξεως ἀ λλὰ σύ μβολον τὴ ν τιμή ν, ἵ να καὶ διαμέ νῃ πολὺ ν χρό νον, ὥ σπερ ἐ κεῖ ναι διέ μειναν. τῶ ν δὲ Δημητρί ου τοῦ Φαληρέ ως τριακοσί ων ἀ νδριά ντων οὐ δεὶ ς ἔ σχεν ἰ ὸ ν οὐ δὲ πί νον, ἀ λλὰ πά ντες ἔ τι ζῶ ντος προανῃ ρὲ θησαν: τοὺ ς δὲ Δημά δου κατεχώ νευσαν εἰ ς ἀ μί δας: καὶ πολλαὶ τοιαῦ τα τιμαὶ πεπό νθασιν οὐ μοχθηρί ᾳ τοῦ λαβό ντος μό νον ἀ λλὰ καὶ μεγέ θει τοῦ δοθέ ντος δυσχερανθεῖ σαι. διὸ κά λλιστον καὶ βεβαιό τατον εὐ τέ λεια τιμῆ ς φυλακτή ριον, αἱ δὲ μεγά λαι καὶ ὑ πέ ρογκοι καὶ βά ρος ἔ χουσαι παραπλησί ως τοῖ ς ἀ συμμέ τροις ἀ νδριᾶ σι ταχὺ περιτρέ πονται.

ὀ νομά ζω δὲ νῦ ν τιμά ς, ἃ ς οἱ πολλοὶ κατ'̓ Εμπεδοκλέ α ᾗ θέ μις οὐ καλέ ουσι, νό μῳ δ' ἐ πί φημι καὶ αὐ τό ς ἐ πεὶ τὴ ν γ' ἀ ληθινὴ ν τιμὴ ν καὶ χά ριν ἱ δρυμέ νην ἐ ν εὐ νοί ᾳ καὶ διαθέ σει τῶ ν μεμνημέ νων οὐ χ ὑ περό ψεται πολιτικὸ ς ἀ νή ρ, οὐ δέ γε δό ξαν ἀ τιμά σει φεύ γων τὸ“ τοῖ ς πέ λας ἁ νδά νειν,” ὡ ς ἠ ξί ου Δημό κριτος. οὐ δὲ γὰ ρ κυνῶ ν ἀ σπασμὸ ς οὐ δ' ἵ ππων εὔ νοια θηραταῖ ς καὶ ἱ πποτρό φοις ἀ πό βλητον, ἀ λλὰ καὶ χρή σιμον καὶ ἡ δὺ συντρό φοις καὶ συνή θεσι ζῴ οις τοιαύ την ἐ νεργά σασθαι διά θεσιν πρὸ ς αὑ τό ν, οἵ αν ὁ Λυσιμά χου κύ ων ἐ πεδεί κνυτο καὶ τῶ ν̓ Αχιλλέ ως ἵ ππων ὁ ποιητὴ ς διηγεῖ ται περὶ τὸ ν Πά τροκλον οἶ μαι δ' ἂ ν καὶ τὰ ς μελί ττας ἀ παλλά ττειν βέ λτιον, εἰ τοὺ ς τρέ φοντας καὶ θεραπεύ οντας ἀ σπά ζεσθαι καὶ προσί εσθαι μᾶ λλον ἢ κεντεῖ ν καὶ χαλεπαί νειν ἐ βού λοντο νυνὶ δὲ ταύ τας μὲ ν καπνῷ κολά ζουσιν, ἵ ππους δ' ὑ βριστὰ ς καὶ κύ νας ἀ ποστά τας κλοιοῖ ς καὶ χαλινοῖ ς ἄ γουσιν ἠ ναγκασμέ νους: ἄ νθρωπον δ' ἀ νθρώ πῳ χειροή θη καὶ πρᾶ ον ἑ κουσί ως οὐ δὲ ν ἀ λλ' ἢ πί στις εὐ νοί ας καὶ καλοκαγαθί ας δό ξα καὶ δικαιοσύ νης παρί στησιν. καὶ Δημοσθέ νης ὀ ρθῶ ς μέ γιστον ἀ ποφαί νεται πρὸ ς τοὺ ς τυρά ννους φυλακτή ριον ἀ πιστί αν ταῖ ς πό λεσι: τοῦ το γὰ ρ μά λιστα τῆ ς ψυχῆ ς τὸ μέ ρος, ᾧ πιστεύ ομεν, ἁ λώ σιμό ν ἐ στιν. ὥ σπερ οὖ ν τῆ ς Κασά νδρας ἀ δοξού σης ἀ νό νητος ἦ ν ἡ μαντικὴ τοῖ ς πολί ταις ἄ κραντα γά ρ με φησί ν ἔ θηκε θεσπί ζειν θεό ς, καὶ πρὸ ς παθό ντων κἀ ν κακοῖ σι κειμέ νων σοφὴ κέ κλημαι, πρὶ ν παθεῖ ν δὲ μαί νομαι: οὕ τως ἡ πρὸ ς̓ Αρχύ ταν πί στις καὶ πρὸ ς Βά ττον εὔ νοια τῶ ν πολιτῶ ν μεγά λα τοὺ ς χρωμέ νους αὐ τοῖ ς διὰ τὴ ν δό ξαν ὠ φέ λησε. καὶ τοῦ το μὲ ν πρῶ τον καὶ μέ γιστον ἔ νεστι τῇ δό ξῃ τῇ τῶ ν πολιτικῶ ν ἀ γαθό ν, ἡ πά ροδον ἐ πὶ τὰ ς πρά ξεις διδοῦ σα πί στις: δεύ τερον δ' ὅ τι πρὸ ς τοὺ ς βασκά νους καὶ πονηροὺ ς ὅ πλον ἡ παρὰ τῶ ν πολλῶ ν εὔ νοια τοῖ ς ἀ γαθοῖ ς ἐ στιν ὡ ς ὅ τε μή τηρ παιδὸ ς ἐ έ ργει μυῖ αν, ὅ θ' ἡ δέ ι λέ ξεται ὕ πνῳ,' ἀ περύ κουσα τὸ ν φθό νον καὶ πρὸ ς τὰ ς δυνά μεις ἐ πανισοῦ σα τὸ ν ἀ γεννῆ τοῖ ς εὐ πατρί δαις καὶ τὸ ν: πέ νητα τοῖ ς πλουσί οις καὶ τὸ ν ἰ διώ την τοῖ ς ἄ ρχουσι καὶ ὅ λως, ὅ ταν ἀ λή θεια καὶ ἀ ρετὴ προσγέ νηται, φορό ν ἐ στι πνεῦ μα καὶ βέ βαιον ἐ πὶ τὴ ν πολιτεί αν. σκό πει δὲ τὴ ν ἐ ναντί αν καταμανθά νων διά θεσιν ἐ ν τοῖ ς παραδεί γμασι. τοὺ ς μὲ ν γὰ ρ Διονυσί ου παῖ δας καὶ τὴ ν γυναῖ κα καταπορνεύ σαντες οἱ περὶ τὴ ν̓ Ιταλί αν ἀ νεῖ λον, εἶ τα καύ σαντες τὰ σώ ματα τὴ ν τέ φραν κατέ σπειραν ἐ κ πλοί ου κατὰ τῆ ς θαλά ττης. Μενά νδρου δέ τινος ἐ ν Βά κτροις ἐ πιεικῶ ς βασιλεύ σαντος εἶ τ' ἀ ποθανό ντος ἐ πὶ στρατοπέ δου, τὴ ν μὲ ν ἄ λλην ἐ ποιή σαντο κηδεί αν κατὰ τὸ κοινὸ ν αἱ πό λεις, περὶ δὲ τῶ ν λειψά νων αὐ τοῦ καταστά ντες εἰ ς ἀ γῶ να μό λις συνέ βησαν, ὥ στε νειμά μενοι μέ ρος ἴ σον τῆ ς τέ φρας ἀ πελθεῖ ν, καὶ γενέ σθαι μνημεῖ α παρὰ πᾶ σι τά νδρό ς. αὖ θις̓ Ακραγαντῖ νοι μὲ ν ἀ παλλαγέ ντες Φαλά ριδος ἐ ψηφί σαντο μηδέ να φορεῖ ν ἱ μά τιον γλαύ κινον: οἱ γὰ ρ ὑ πηρέ ται τοῦ τυρά ννου γλαύ κινον ἐ χρῶ ντο περιζώ μασι. Πέ ρσαι δ', ὅ τι γρυπὸ ς ἦ ν ὁ Κῦ ρος, ἔ τι καὶ νῦ ν ἐ ρῶ σι τῶ ν γρυπῶ ν καὶ καλλί στους ὑ πολαμβά νουσιν.

οὕ τως ἁ πά ντων ἐ ρώ των ἰ σχυρό τατος ἅ μα καὶ θειό τατό ς ἐ στιν ὁ πό λεσι καὶ δή μοις πρὸ ς ἕ να δι' ἀ ρετὴ ν ἐ γγιγνό μενος: αἱ δ' ἀ πὸ θεά τρων ἢ νεμή σεων ἢ μονομά χων ψευδώ νυμοι τιμαὶ καὶ ψευδομά ρτυρες ἑ ταιρικαῖ ς ἐ οί κασι κολακεί αις ὄ χλων, ἀ εὶ τῷ διδό ντι καὶ χαριζομέ νῳ προσμειδιώ ντων ἐ φή μερὸ ν τινα καὶ ἀ βέ βαιον δό ξαν. εὖ μὲ ν οὖ ν ὁ πρώ τως εἰ πὼ ν καταλυθῆ ναι δῆ μον ὑ πὸ τοῦ πρώ του δεκά σαντος συνεῖ δεν, ὅ τι τὴ ν ἰ σχὺ ν ἀ ποβά λλουσιν οἱ πολλοὶ τοῦ λαμβά νειν ἣ ττονες γενό μενοι δεῖ δὲ καὶ τοὺ ς δεκά ζοντας οἴ εσθαι καταλύ ειν ἑ αυτού ς, ὅ ταν ἀ ναλωμά των μεγά λων ὠ νού μενοι τὴ ν δό ξαν ἰ σχυροὺ ς ποιῶ σι καὶ θρασεῖ ς τοὺ ς πολλού ς, ὡ ς μέ γα τι καὶ δοῦ ναι καὶ ἀ φελέ σθαι κυρί ους ὄ ντας.

οὐ μὴ ν διὰ τοῦ το μικρολογητέ ον ἐ ν τοῖ ς νενομισμέ νοις φιλοτιμή μασι, τῶ ν πραγμά των εὐ πορί αν παρεχό ντων ὡ ς μᾶ λλον οἱ πολλοὶ μὴ μεταδιδό ντα τῶ ν ἰ δί ων πλού σιον ἢ πέ νητα τῶ ν δημοσί ων κλέ πτοντα δι' ἔ χθους ἔ χουσιν, ὑ περοψί αν τοῦ το καὶ περιφρό νησιν αὑ τῶ ν ἐ κεῖ νο δ' ἀ νά γκην ἡ γού μενοι. γιγνέ σθωσαν οὖ ν αἱ μεταδό σεις πρῶ τον μὲ ν ἀ ντὶ μηδενό ς οὕ τω γὰ ρ ἐ κπλή ττουσι καὶ χειροῦ νται μᾶ λλον τοὺ ς λαμβά νοντας: ἔ πειτα σὺ ν καιρῷ πρό φασιν ἀ στεί αν καὶ καλὴ ν ἔ χοντι, μετὰ τιμῆ ς θεοῦ πά ντας ἀ γού σης πρὸ ς εὐ σέ βειαν ἐ γγί γνεται γὰ ρ ἅ μα 1 τοῖ ς πολλοῖ ς ἰ σχυρὰ διά θεσις καὶ δό ξα τοῦ τὸ δαιμό νιον εἶ ναι μέ γα καὶ σεμνό ν, ὅ ταν, οὓ ς αὐ τοὶ τιμῶ σι καὶ μεγά λους νομί ζουσιν, οὕ τως ἀ φειδῶ ς καὶ προθύ μως περὶ τὸ θεῖ ον ὁ ρῶ σι φιλοτιμουμέ νους ὥ σπερ οὖ ν ὁ Πλά των ἀ φεῖ λε τῶ ν παιδευομέ νων νέ ων τὴ ν ἁ ρμονί αν τὴ ν Λύ διον καὶ τὴ ν ἰ αστί, τὴ ν μὲ ν τὸ θρηνῶ δες καὶ φιλοπενθὲ ς ἡ μῶ ν ἐ γεί ρουσαν τῆ ς ψυχῆ ς, τὴ ν δὲ τὸ πρὸ ς ἡ δονὰ ς ὀ λισθηρὸ ν καὶ ἀ κό λαστον αὔ ξουσαν: οὕ τω σὺ τῶ ν φιλοτιμιῶ ν ὅ σαι τὸ φονικὸ ν καὶ θηριῶ δες ἢ τὸ βωμολό χον καὶ ἀ κό λαστον ἐ ρεθί ζουσι καὶ τρέ φουσι, μά λιστα μὲ ν ἐ ξέ λαυνε τῆ ς πό λεως, εἰ δὲ μή, φεῦ γε καὶ διαμά χου τοῖ ς πολλοῖ ς αἰ τουμέ νοις τὰ τοιαῦ τα θεά ματα: χρηστὰ ς δὲ καὶ σώ φρονας ἀ εὶ ποιοῦ τῶ ν ἀ ναλωμά των ὑ ποθέ σεις, τὸ καλὸ ν ἢ τὸ ἀ ναγκαῖ ον ἐ χού σας τέ λος ἢ τὸ γοῦ ν ἡ δὺ καὶ κεχαρισμέ νον ἄ νευ βλά βης καὶ ὕ βρεως προσού σης.

ἂ ν δ' τὰ τῆ ς οὐ σί ας μέ τρια καὶ κέ ντρῳ καὶ διαστή ματι περιγραφό μενα πρὸ ς τὴ ν χρεί αν, οὔ τ' ἀ γεννὲ ς οὔ τε ταπεινὸ ν οὐ δέ ν ἐ στι πενί αν ὁ μολογοῦ ντα ταῖ ς τῶ ν ἐ χό ντων ἐ ξί στασθαι φιλοτιμί αις, καὶ μὴ δανειζό μενον οἰ κτρὸ ν ἅ μα καὶ καταγέ λαστον εἶ ναι περὶ τὰ ς λειτουργί ας: οὐ γὰ ρ λανθά νουσιν ἐ ξασθενοῦ ντες ἢ φί λοις ἐ νοχλοῦ ντες ἢ θωπεύ οντες δανειστά ς, ὥ στε μὴ δό ξαν αὐ τοῖ ς μηδ' ἰ σχὺ ν ἀ λλὰ μᾶ λλον αἰ σχύ νην καὶ καταφρό νησιν ἀ πὸ τῶ ν τοιού των ἀ ναλωμά των ὑ πά ρχειν. διὸ χρή σιμον ἀ εὶ πρὸ ς τὰ, τοιαῦ τα μεμνῆ σθαι τοῦ Λαμά χου καὶ τοῦ Φωκί ωνος: οὗ τος μὲ ν γά ρ, ἀ ξιού ντων αὐ τὸ ν ἐ ν θυσί ᾳ τῶ ν̓ Αθηναί ων ἐ πιδοῦ ναι καὶ κροτού ντων πολλά κις“ αἰ σχυνοί μην ἄ ν” εἶ πεν“ ὑ μῖ ν μὲ ν ἐ πιδιδοὺ ς Καλλικλεῖ δὲ τού τῳ μὴ ἀ ποδιδού ς,'” δεί ξας τὸ ν δανειστή ν. Λά μαχος δ' ἐ ν τοῖ ς τῆ ς στρατηγί ας ἀ εὶ προσέ γραφεν ἀ πολογισμοῖ ς ἀ ργύ ριον εἰ ς κρηπῖ δας αὑ τῷ καὶ ἱ μά τιον:̔́ Ερμωνι δὲ Θεσσαλοὶ φεύ γοντι τὴ ν ἀ ρχὴ ν ὑ πὸ πενί ας ἐ ψηφί σαντο λά γυνον οἴ νου κατὰ μῆ να διδό ναι καὶ μέ διμνον ἀ λφί των ἀ φ' ἑ κά στης τετρά δος. οὕ τως οὔ τ' ἀ γεννέ ς ἐ στι πενί αν ὁ μολογεῖ ν, οὔ τε λεί πονται πρὸ ς δύ ναμιν ἐ ν πό λεσι τῶ ν ἑ στιώ ντων καὶ χορηγού ντων οἱ πέ νητες, ἂ ν παρρησί αν ἀ π' ἀ ρετῆ ς καὶ πί στιν ἔ χωσι. δεῖ δὴ μά λιστα κρατεῖ ν ἑ αυτῶ ν ἐ ν τοῖ ς τοιού τοις καὶ μή τ' εἰ ς πεδί α καταβαί νειν πεζὸ ν ἱ ππεῦ σι μαχού μενον μή τ' ἐ πὶ στά δια δό ξης καὶ δυναστεί ας διαγωνιζό μενον ἀ λλ' ἀ π' ἀ ρετῆ ς καὶ φρονή ματος ἀ εὶ μετὰ λό γου πειρωμέ νοις ἄ γειν τὴ ν πό λιν, οἷ ς οὐ μό νον τὸ καλὸ ν καὶ τὸ σεμνὸ ν ἀ λλὰ καὶ τὸ κεχαρισμέ νον καὶ ἀ γωγὸ ν ἔ νεστι“ Κροισεί ων αἱ ρετώ τερον στατή ρων,” οὐ γὰ ρ αὐ θά δης οὐ δ' ἐ παχθὴ ς ὁ χρηστὸ ς οὐ δ' αὐ θέ καστό ς ἐ στιν ὁ σώ φρων ἀ νὴ ρ καὶ στεί χει πολί ταις ὄ μμ' ἔ χων ἰ δεῖ ν πικρό ν ἀ λλὰ πρῶ τον μὲ ν εὐ προσή γορος καὶ κοινὸ ς ὢ ν πελά σαι καὶ προσελθεῖ ν ἅ πασιν, οἰ κί αν τε παρέ χων ἄ κλειστον ὡ ς λιμέ να φύ ξιμον ἀ εὶ τοῖ ς χρῄ ζουσι, καὶ τὸ κηδεμονικὸ ν καὶ φιλά νθρωπον οὐ χρεί αις οὐ δὲ πρά ξεσι μό νον ἀ λλὰ καὶ τῷ συναλγεῖ ν πταί ουσι καὶ κατορθοῦ σι συγχαί ρειν ἐ πιδεικνύ μενος οὐ δαμῆ δὲ λυπηρὸ ς οὐ δ' ἐ νοχλῶ ν οἰ κετῶ ν πλή θει περὶ λουτρὸ ν ἢ καταλή ψεσι τό πων ἐ ν θεά τροις οὐ δὲ τοῖ ς εἰ ς τρυφὴ ν καὶ πολυτέ λειαν ἐ πιφθό νοις παρά σημος: ἀ λλ' ἴ σος καὶ ὁ μαλὸ ς ἐ σθῆ τι καὶ διαί τῃ καὶ τροφαῖ ς παί δων καὶ θεραπεί ᾳ γυναικό ς, οἷ ον ὁ μοδημεῖ ν καὶ συνανθρωπεῖ ν τοῖ ς πολλοῖ ς βουλό μενος. ἔ πειτα σύ μβουλον εὔ νουν καὶ συνή γορον ἄ μισθον καὶ διαλλακτὴ ν εὐ μενῆ πρὸ ς γυναῖ κας ἀ νδρῶ ν καὶ φί λων πρὸ ς ἀ λλή λους παρέ χων ἑ αυτὸ ν οὐ μικρὸ ν ἡ μέ ρας μέ ρος ἐ πὶ τοῦ βή ματος ἢ τοῦ λογεί ου πολιτευό μενος, εἶ τ' ἤ δη πά ντα τὸ ν ἄ λλον βί ον ἕ λκων ἐ φ' αὑ τὸ ν ὥ στε καικί ας νέ φη τὰ ς χρεί ας καὶ τὰ ς οἰ κονομί ας πανταχό θεν ἀ λλὰ δημοσιεύ ων ἀ εὶ ταῖ ς φροντί σι, καὶ τὴ ν πολιτεί αν βί ον καὶ πρᾶ ξιν οὐ κ ἀ σχολί αν ὥ σπερ οἱ πολλοὶ καὶ λειτουργί αν ἡ γού μενος, πᾶ σι τού τοις καὶ τοῖ ς τοιού τοις ἐ πιστρέ φει καὶ προσά γεται τοὺ ς πολλού ς, νό θα καὶ κί βδηλα τὰ τῶ ν ἄ λλων θωπεύ ματα καὶ δελεά σματα πρὸ ς τὴ ν τού του κηδεμονί αν καὶ φρό νησιν ὁ ρῶ ντας. οἱ μὲ ν γὰ ρ Δημητρί ου κό λακες οὐ κ ἠ ξί ουν βασιλεῖ ς τοὺ ς ἄ λλους προσαγορεύ ειν, ἀ λλὰ τὸ ν μὲ ν Σέ λευκον ἐ λεφαντά ρχην τὸ ν δὲ Λυσί μαχον γαζοφύ λακα τὸ ν δὲ Πτολεμαῖ ον ναύ αρχον ἐ κά λουν, τὸ ν δ'̓ Αγαθοκλέ α νησιά ρχην: οἱ δὲ πολλοί, κἂ ν ἐ ν ἀ ρχῇ τὸ ν ἀ γαθὸ ν καὶ φρό νιμον ἀ πορρί ψωσιν, ὕ στερον καταμανθά νοντες τὴ ν ἀ λή θειαν αὐ τοῦ καὶ τὸ ἦ θος τοῦ τον ἡ γοῦ νται μό νον πολιτικὸ ν καὶ δημοτικὸ ν καὶ ἄ ρχοντα, τῶ ν δ' ἄ λλων τὸ ν μὲ ν χορηγὸ ν τὸ ν δ' ἑ στιά τορα τὸ ν δὲ γυμνασί αρχον καὶ νομί ζουσι καὶ καλοῦ σιν. εἶ θ' ὥ σπερ ἐ ν τοῖ ς συμποσί οις; Καλλί ου δαπανῶ ντος ἢ̓ Αλκιβιά δου, Σωκρά της ἀ κού εται καὶ πρὸ ς Σωκρά την πά ντες ἀ ποβλέ πουσιν, οὕ τως ἐ ν ταῖ ς ὑ γιαινού σαις πό λεσιν̓ Ισμηνί ας μὲ ν ἐ πιδί δωσι καὶ δειπνί ζει Λί χας καὶ χορηγεῖ Νική ρατος,̓ Επαμεινώ νδας δὲ καὶ̓ Αριστεί δης καὶ Λύ σανδρος καὶ ἄ ρχουσι καὶ πολιτεύ ονται καὶ στρατηγοῦ σι. πρὸ ς ἃ χρὴ βλέ ποντα μὴ ταπεινοῦ σθαι μηδ' ἐ κπεπλῆ χθαι τὴ ν ἐ κ θεά τρων καὶ ὀ πτανεί ων καὶ πολυανδρί ων προσισταμέ νην τοῖ ς ὄ χλοις δό ξαν, ὡ ς ὀ λί γον χρό νον ἐ πιζῶ σαν καὶ τοῖ ς μονομά χοις καὶ ταῖ ς σκηναῖ ς ὁ μοῦ συνδιαλυομέ νην, ἔ ντιμον δὲ μηδὲ ν μηδὲ σεμνὸ ν ἔ χουσαν.

οἱ μὲ ν οὖ ν ἔ μπειροι θεραπεί ας καὶ τροφῆ ς μελιττῶ ν τὸ ν μά λιστα βομβοῦ ντα τῶ ν σί μβλων καὶ θορύ βου μεστὸ ν τοῦ τον εὐ θηνεῖ ν καὶ ὑ γιαί νειν νομί ζουσιν ᾧ δὲ τοῦ λογικοῦ καὶ πολιτικοῦ σμή νους ἐ πιμέ λειαν ἔ χειν ὁ θεὸ ς ἔ δωκεν, ἡ συχί ᾳ μά λιστα καὶ πραό τητι δή μου τεκμαιρό μενος εὐ δαιμονί αν τὰ μὲ ν ἄ λλα τοῦ Σό λωνος ἀ ποδέ ξεται καὶ: μιμή σεται κατὰ δύ ναμιν, ἀ πορή σει δὲ καὶ θαυμά σει τί παθὼ ν ἐ κεῖ νος ὁ ἀ νὴ ρ ἔ γραψεν ἄ τιμον εἶ ναι τὸ ν ἐ ν στά σει πό λεως μηδετέ ροις προσθέ μενον. οὔ τε γὰ ρ σώ ματι νοσοῦ ντι γί γνεται μεταβολῆ ς ἀ ρχὴ πρὸ ς τὸ ὑ γιαί νειν ἀ πὸ τῶ ν συννοσού ντων μερῶ ν, ἀ λλ' ὅ ταν ἡ παρὰ τοῖ ς ἐ ρρωμέ νοις ἰ σχύ σασα κρᾶ σις ἐ κστή σῃ τὸ παρὰ φύ σιν: ἔ ν τε δή μῳ στασιά σαντι μὴ δεινὴ ν μηδ' ὀ λέ θριον στά σιν ἀ λλὰ παυσομέ νην ποτὲ δεῖ τὸ ἀ παθὲ ς καὶ τὸ ὑ γιαῖ νον ἐ γκεκρᾶ σθαι πολὺ καὶ παραμέ νειν καὶ συνοικεῖ ν: ἐ πιρρεῖ γὰ ρ τού τῳ τὸ οἰ κεῖ ον ἐ κ τῶ ν σωφρονού ντων καὶ δί εισι διὰ τοῦ νενοσηκό τος αἱ δὲ δι' ὅ λων ἀ ναταραχθεῖ σαι πό λεις κομιδῇ διεφθά ρησαν, ἂ ν μή τινος ἀ νά γκης ἔ ξωθεν τυχοῦ σαι καὶ κολά σεως ὑ πὸ κακῶ ν βί ᾳ σωφρονή σωσιν. οὐ μὴ ν ἀ ναί σθητον οὐ δ' ἀ νά λγητον ἐ ν στά σει καθῆ σθαι προσή κει τὴ ν περὶ αὑ τὸ ν ἀ ταραξί αν ὑ μνοῦ ντα καὶ τὸ ν ἀ πρά γμονα καὶ μακά ριον βί ον, ἐ ν ἑ τέ ροις ἐ πιτερπό μενον ἀ γνωμονοῦ σιν ἀ λλ' ἐ νταῦ θα δεῖ μά λιστα τὸ ν Θηραμέ νους κό θορνον ὑ ποδού μενον ἀ μφοτέ ροις ὁ μιλεῖ ν καὶ μηδετέ ροις προστί θεσθαι δό ξεις γὰ ρ οὐ χὶ τῷ μὴ συναδικεῖ ν ἀ λλό τριος ἀ λλὰ τῷ βοηθεῖ ν κοινὸ ς εἶ ναι πά ντων καὶ τὸ μὴ συνατυχεῖ ν οὐ χ ἕ ξει φθό νον, ἂ ν πᾶ σι φαί νῃ συναλγῶ ν ὁ μοί ως. κρά τιστον δὲ προνοεῖ ν, ὅ πως μηδέ ποτε στασιά ζωσι, καὶ τοῦ το τῆ ς πολιτικῆ ς ὥ σπερ τέ χνης μέ γιστον ἡ γεῖ σθαι καὶ κά λλιστον. ὅ ρα γά ρ, ὅ τι τῶ ν μεγί στων ἀ γαθῶ ν ταῖ ς πό λεσιν, εἰ ρή νης ἐ λευθερί ας εὐ ετηρί ας εὐ ανδρί ας ὁ μονοί ας, πρὸ ς μὲ ν εἰ ρή νην οὐ δὲ ν οἱ δῆ μοι τῶ ν πολιτικῶ ν ἔ ν γε τῷ παρό ντι χρό νῳ δέ ονται πέ φευγε γὰ ρ ἐ ξ ἡ μῶ ν καὶ ἠ φά νισται πᾶ ς μὲ ν̔́ Ελλην πᾶ ς δὲ βά ρβαρος πό λεμος: ἐ λευθερί ας δ' ὅ σον οἱ κρατοῦ ντες νέ μουσι τοῖ ς δή μοις μέ τεστι καὶ τὸ πλέ ον ἴ σως οὐ κ ἄ μεινον: εὐ φορί αν δὲ γῆ ς ἄ φθονον εὐ μενῆ τε κρᾶ σιν ὡ ρῶ ν καὶ τί κτειν γυναῖ κας“ ἐ οικό τα τέ κνα γονεῦ σι” καὶ σωτηρί αν τοῖ ς γεννωμέ νοις εὐ χό μενος ὅ γε σώ φρων αἰ τή σεται παρὰ θεῶ ν τοῖ ς ἑ αυτοῦ πολί ταις. λεί πεται δὴ τῷ πολιτικῷ μό νον ἐ κ τῶ ν ὑ ποκειμέ νων ἔ ργων, ὃ μηδενὸ ς ἔ λαττό ν ἐ στι τῶ ν ἀ γαθῶ ν, ὁ μό νοιαν ἐ μποιεῖ ν καὶ φιλί αν ἀ εὶ τοῖ ς συνοικοῦ σιν, ἔ ριδας δὲ καὶ διχοφροσύ νας καὶ δυσμέ νειαν ἐ ξαιρεῖ ν ἅ πασαν, ὥ σπερ ἐ ν φί λων διαφοραῖ ς, τὸ μᾶ λλον οἰ ό μενον ἀ δικεῖ σθαι μέ ρος ἐ ξομιλοῦ ντα πρό τερον καὶ συναδικεῖ σθαι δοκοῦ ντα καὶ συναγανακτεῖ ν, εἶ θ' οὕ τως ἐ πιχειροῦ ντα πραΰ νειν καὶ διδά σκειν ὅ τι τῶ ν βιά ζεσθαι καὶ νικᾶ ν ἐ ριζό ντων: οἱ παρέ ντες οὐ κ ἐ πιεικεί ᾳ καὶ ἤ θει μό νον ἀ λλὰ καὶ φρονή ματι καὶ μεγέ θει ψυχῆ ς διαφέ ρουσι, καὶ μικρὸ ν ὑ φιέ μενοι νικῶ σιν ἐ ν τοῖ ς καλλί στοις καὶ μεγί στοις: ἔ πειτα καὶ καθ' ἕ να καὶ κοινῇ διδά σκοντα καὶ φρά ζοντα τὴ ν τῶ ν̔ Ελληνικῶ ν πραγμά των ἀ σθέ νειαν, ἧ ς ἓ ν ἀ πολαῦ σαι ἄ μεινό ν ἐ στι τοῖ ς εὖ φρονοῦ σι, μεθ' ἡ συχί ας καὶ ὁ μονοί ας καταβιῶ ναι, μηδὲ ν ἐ ν μέ σῳ τῆ ς τύ χης ἆ θλον ὑ πολελοιπυί ας. τί ς γὰ ρ ἡ γεμονί α, τί ς δό ξα τοῖ ς περιγενομέ νοις; ποί α δύ ναμις, ἣ ν μικρὸ ν ἀ νθυπά του διά ταγμα κατέ λυσεν ἢ μετέ στησεν εἰ ς ἄ λλον, οὐ δὲ ν οὐ δ' ἂ ν παραμέ νῃ σπουδῆ ς ἄ ξιον ἔ χουσαν; ἐ πεὶ δέ, ὥ σπερ ἐ μπρησμὸ ς οὐ πολλά κις ἐ κ τό πων ἱ ερῶ ν ἄ ρχεται καὶ δημοσί ων, ἀ λλὰ λύ χνος τις ἐ ν οἰ κί ᾳ παραμεληθεὶ ς ἢ συρφετὸ ς διακαεὶ ς ἀ νῆ κε φλό γα πολλὴ ν καὶ δημοσί αν φθορὰ ν ἀ περγασαμέ νην, οὕ τως οὐ κ ἀ εὶ στά σιν πό λεως αἱ περὶ τὰ κοινὰ φιλονεικί αι διακά ουσιν, ἀ λλὰ πολλά κις ἐ κ πραγμά των καὶ προσκρουμά των ἰ δί ων εἰ ς δημό σιον αἱ διαφοραὶ προελθοῦ σαι συνετά ραξαν ἅ πασαν τὴ ν πό λιν: οὐ δενὸ ς ἧ ττον τῷ πολιτικῷ προσή κει ταῦ τ' ἰ ᾶ σθαι καὶ προκαταλαμβά νειν, ὅ πως τὰ μὲ ν οὐ δ' ὅ λως ἔ σται τὰ δὲ παύ σεται ταχέ ως, τὰ δ' οὐ λή ψεται μέ γεθος οὐ δ' ἅ ψεται τῶ ν δημοσί ων, ἀ λλ' ἐ ν αὐ τοῖ ς μενεῖ τοῖ ς διαφερομέ νοις, αὐ τό ν τε προσέ χοντα καὶ φρά ζοντα τοῖ ς ἄ λλοις, ὡ ς ἴ δια κοινῶ ν καὶ μικρὰ μεγά λων αἴ τια καθί σταται παροφθέ ντα καὶ μὴ τυχό ντα θεραπεί ας ἐ ν ἀ ρχῇ μηδὲ παρηγορί ας: οἷ ον ἐ ν Δελφοῖ ς ὁ μέ γιστος λέ γεται γενέ σθαι νεωτερισμὸ ς ὑ πὸ Κρά τητος, οὗ μέ λλων θυγατέ ρα γαμεῖ ν̓ Ορσί λαος ὁ Φά λιδος, εἶ τα, τοῦ κρατῆ ρος αὐ τομά τως ἐ πὶ ταῖ ς σπονδαῖ ς μέ σου ῥ αγέ ντος, οἰ ωνισά μενος καὶ καταλιπὼ ν τὴ ν νύ μφην ἀ πῆ λθε μετὰ τοῦ πατρό ς: ὁ δὲ Κρά της ὀ λί γον ὕ στερον θύ ουσιν αὐ τοῖ ς ὑ ποβαλὼ ν χρυσί ον τι τῶ ν ἱ ερῶ ν κατεκρή μνισε τὸ ν̓ Ορσί λαον καὶ τὸ ν ἀ δελφὸ ν ἀ κρί τους, καὶ πά λιν τῶ ν φί λων τινὰ ς καὶ οἰ κεί ων ἱ κετεύ οντας ἐ ν τῷ ἱ ερῷ τῆ ς Προναί ας ἀ νεῖ λε: πολλῶ ν δὲ τοιού των γενομέ νων, ἀ ποκτεί ναντες οἱ Δελφοὶ τὸ ν Κρά τητα καὶ τοὺ ς συστασιά σαντας ἐ κ τῶ ν χρημά των ἐ ναγικῶ ν προσαγορευθέ ντων τοὺ ς κά τω ναοὺ ς ἀ νῳ κοδό μησαν. ἐ ν δὲ Συρακού σαις δυεῖ ν νεανί σκων συνή θων ὁ μὲ ν τὸ ν ἐ ρώ μενον τοῦ ἑ τέ ρου λαβὼ ν φυλά σσειν διέ φθειρεν ἀ ποδημοῦ ντος, ὁ δ' ἐ κεί νῳ πά λιν ὥ σπερ ἀ νταποδιδοὺ ς ὕ βριν ἐ μοί χευσε τὴ ν γυναῖ κα τῶ ν δὲ πρεσβυτέ ρων τις εἰ ς βουλὴ ν παρελθὼ ν ἐ κέ λευσεν ἀ μφοτέ ρους ἐ λαύ νειν, πρὶ ν ἀ πολαῦ σαι καὶ ἀ ναπλησθῆ ναι τὴ ν πό λιν ἀ π' αὐ τῶ ν τῆ ς ἔ χθρας: οὐ μὴ ν ἔ πεισεν, ἀ λλ' ἐ κ τού του στασιά σαντες ἐ πὶ συμφοραῖ ς μεγά λαις τὴ ν ἀ ρί στην πολιτεί αν ἀ νέ τρεψαν. ἔ χεις δὲ δή που καὶ αὐ τὸ ς οἰ κεῖ α παραδεί γματα, τὴ ν Παρδά λα πρὸ ς Τυρρηνὸ ν ἔ χθραν, ὡ ς ὀ λί γον ἐ δέ ησεν ἀ νελεῖ ν τὰ ς Σά ρδεις, ἐ ξ αἰ τιῶ ν μικρῶ ν καὶ ἰ δί ων εἰ ς ἀ πό στασιν καὶ πό λεμον ἐ μβαλοῦ σα. διὸ χρὴ μὴ καταφρονεῖ ν τὸ ν πολιτικὸ ν ὥ σπερ ἐ ν σώ ματι προσκρουμά των διαδρομὰ ς ὀ ξεί ας ἐ χό ντων, ἀ λλ' ἐ πιλαμβά νεσθαι καὶ πιέ ζειν καὶ βοηθεῖ ν: προσοχῇ γά ρ, ὥ ς φησιν ὁ Κά των, καὶ τὸ μέ γα γί γνεται μικρὸ ν καὶ τὸ μικρὸ ν εἰ ς τὸ μηδὲ ν ἄ γεται. μηχανὴ δ' ἐ πὶ ταῦ τα πειθοῦ ς οὐ κ ἔ στι μεί ζων ἢ τὸ παρέ χειν ἑ αυτὸ ν ἐ ν ταῖ ς ἰ δί αις διαφοραῖ ς ἥ μερον διαλλακτή ν, ἀ μή νιτον, ἐ πὶ τῶ ν πρώ των αἰ τιῶ ν μέ νοντα καὶ: μηδενὶ προστιθέ ντα φιλονεικί αν μηδ' ὀ ργὴ ν μηδ' ἄ λλο πά θος ἐ μποιοῦ ν τραχύ τητα καὶ πικρί αν τοῖ ς ἀ ναγκαί οις ἀ μφισβητή μασι. τῶ ν μὲ ν ἐ ν ταῖ ς παλαί στραις διαμαχθμέ νων ἑ πισφαί ροις περιδέ ουσι τὰ ς χεῖ ρας, ὅ πως εἰ ς ἀ νή κεστον ἡ ἅ μιλλα μηδὲ ν ἐ κπί πτῃ, μαλακὴ ν ἔ χουσα τὴ ν πληγὴ ν καὶ ἄ λυπον ἐ ν δὲ ταῖ ς κρί σεσι καὶ ταῖ ς δί καις πρὸ ς τοὺ ς πολί τας ἄ μεινὸ ν ἐ στι καθαραῖ ς καὶ ψιλαῖ ς ταῖ ς αἰ τί αις χρώ μενον ἀ γωνί ζεσθαι, καὶ μὴ καθά περ βέ λη τὰ πρά γματα χαρά σσοντα καὶ φαρμά σσοντα ταῖ ς βλασφημί αις καὶ ταῖ ς κακοηθεί αις καὶ ταῖ ς ἀ πειλαῖ ς ἀ νή κεστα καὶ μεγά λα καὶ δημό σια ποιεῖ ν. ὁ γὰ ρ οὕ τω προσφερό μενος τοῖ ς καθ' αὑ τὸ ν ὑ πηκό ους ἕ ξει καὶ τοὺ ς ἄ λλους: αἱ δὲ περὶ τὰ δημό σια φιλοτιμί αι, τῶ ν ἰ δί ων ὑ φαιρουμέ νων ἀ πεχθειῶ ν, εὐ τελεῖ ς γί γνονται καὶ δυσχερὲ ς οὐ δὲ ν οὐ δ' ἀ νή κεστον ἐ πιφέ ρουσιν.