Sequentiae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/adamus-s-victorisfl-1173" aria-label="More works by Adamus S. Victoris">
—
⋯
Original / primary: 11514 Sequen4
1.1
I. DE SANCTO STEPHANO.
1.1
Haec prosa rhythmicam servat certa lege consonantiam. Nam ut plurimum in singulis versibus tres complectitur clausulas rhythmicas, quarum duae primae similem habent postremarum syllabarum exitum, et utraque illarum octo comprehendit syllabas, quarum penultima est longa; tertia vero clausula cujusque illorum versuum, septem conficitur syllabis, quarum penultima est brevis, habetque responsum in consimili syllabarum cadentia cum tertia clausula proxime sequentis versus. Verumtamen ut varietas et diversitas compositionis rhythmicae afferat ornatum atque decorem contextui orationis, interdum variatur supradicta rhythmi forma, et duae primae clausulae rhythmicae nonnunquam complectuntur singulae septem syllabas, et penultima brevem, ut in sexto et octavo versu. Interdum vero in eodem versu quatuor ponuntur clausulae rhythmicae alternis respondentes, ut prima tertiae, et secunda quartae consonet, quemadmodum in quatuor postremis versibus. Aliquando quatuor clausularum ejusdem versus tres primae ad invicem simili cadentia respondent, et quarta unius versus quartae alterius, ut in decimo nono et vicesimo versu. Quae quidem omnia, unusquisquam ex sola lectione et mensura clausularum facile deprehendere poterit. Et haec componendarum prosarum forma, in officio ecclesiastico est creberrima, et omnium maxime usitata. Auctor ejus, insignis vir et non minus virtute quam doctrina praeclarus. Adam de Sancto Victore, in rhythmica prosarum modulatione majorem in modum copiosus et promptus, quemadmodum permultae ab eo compositae prosae( quae suis ponentur locis) dilucide declarant. In praesenti autem prosa commendatur praeclara beati Stephani virtus in confessione fidei, et constantia invincibilis in passione ac morte, quae ex sexto et septimo capite Actionum apostolicarum dilucida satis est ac perspicua. Narrantur et miracula meritis beati Stephani facta in suscitatione mortuorum, et pluviae inundatione tempore inventionis sui sacratissimi corporis exhibita, ut adnotationes ostendent.
1.2
Heri mundus exsultavit, Et exsultans celebravit Christi natalitia.
1.3
Heri chorus angelorum Prosecutus est coelorum Regem cum laetitia.
1.4
Protomartyr et levita, Clarus fide, clarus vita, Clarus et miraculis,
1.5
Sub hac luce triumphavit, Et triumphans insultavit Stephanus incredulis.
1.6
Fremunt ergo tanquam ferae, Quia victi defecere, Lucis adversarii.
1.7
Falsos testes statuunt, Et linguas exacuunt Viperarum filii.
1.8
Agonista nulli cede, Certa certus de mercede, Persevera, Stephane.
1.9
Insta falsis testibus: Confuta sermonibus Synagogam Satanae.
1.10
Testis tuus est in coelis, Testis verax et fidelis, Testis innocentiae.
1.11
Nomen habes coronati, Te tormenta decet pati Pro corona gloriae,
1.12
Pro corona non marcenti Perfer brevis vim tormenti, Te manet victoria.
1.13
Tibi fiet mors, natalis. Tibi poena terminalis Dat vitae primordia.
1.14
Plenus sancto Spiritu, Penetrat intuitu Stephanus coelestia.
1.15
Videns Dei gloriam Crescit ad victoriam, Suspirat ad praemia.
1.16
En a dextris Dei stantem Jesum, pro te dimicantem Stephane, considera.
1.17
Tibi coelos reserari, Tibi christum revelari Clama voce libera.
1.18
Se commendat Salvatori Pro quo dulce ducit mori Sub ipsis lapidibus.
1.19
Saulus servat omnium Vestes lapidantium, Lapidans in omnibus.
1.20
Ne peccatum statuatur Iis a quibus lapidatur, Genu ponit et precatur Condolens insaniae.
1.21
In Christo sic obdormivit Qui Christo sic obedivit, Et cum Christo semper vivit Martyrum primitiae.
1.22
Quod sex suscitaverit Mortuos in Africa. Augustinus asserit, Fama refert publica.
1.23
Hujus, Dei gratia Revelato corpore, Mundo datur pluvia Siccitatis tempore.
1.24
Solo fugat hic odore Morbos et daemonia, Laude dignus et honore Jugique memoria.
1.25
Martyr, cujus est jucundum Nomen in Ecclesia, Languescentem fove mundum Coelesti fragrantia. Amen.
2.1
II. DE SANCTO JOANNE EVANGELISTA.
2.1
Haec prosa rhythmicae consonantiae legem exacte observat, eodem fere modo composita, quo prosa illa de sancto Stephano Heri mundus exsultavit, paulo ante declarata. Auctor ejus fuisse perhibetur eximius Pater, et non minus religione quam doctrina praeclarus, Adam de Sancto Victore, in modulandis prosis ecclesiasticis admodum elegans, ut haec una non obscurum praestat argumentum. Continet autem insignia et complura beati Joannis evangelistae praeconia, ob singulares virtutum et gratiarum praerogativas, quibus ante alios mirifice emicuit. Siquidem omnes sanctorum ordines, gradus, et titulos, ipse unus complexus est angelus officio, novae legis patriarcha, propheta, apostolus, evangelista, martyr, confessor et virgo, quod in aliis sanctis invenire perrarum est.
2.2
Gratulemur ad festivum: Jucundemur ad votivum Joannis praeconium.
2.3
Sic versetur laus in ore, Ne fraudetur cor sapore Quo degustet gaudium.
2.4
Hic est Christi praedilectus: Qui reclinans supra pectus Hausit sapientiam.
2.5
Huic in cruce commendavit Christus matrem, hic servavit Virgo viri nesciam.
2.6
Intus ardens charitate: Foris lucens honestate Signis et eloquio
2.7
Ut ab aestu criminali, Sic immunis a poenali, Prodiit ex dolio.
2.8
Vim veneni superavit, Morti, morbis imperavit, Necnon et daemonibus.
2.9
Sed vir tantae potestatis: Non minoris pietatis Erat tribulantibus.
2.10
Cum gemmarum partes fractas Solidasset, has distractas Tribuit pauperibus.
2.11
Inexhaustum fert thesaurum Qui de virgis fecit aurum, Gemmas de lapidibus.
2.12
Invitatur ab amico Convivari Christum dico Visum cum discipulis.
2.13
De sepulcro quo descendit, Redivivus sic ascendit, Frui summis epulis.
2.14
Testem habes populum Imo si vis oculum, Quod ad ejus tumulum Manna scatet, epulum De Christi convivio.
2.15
Scribens Evangelium: Aquilae fert proprium. Cernens solis radium: Scilicet principium Verbum in principio.
2.16
Hujus signis est conversa Gens gentilis, gens perversa Gens totius Asiae:
2.17
Hujus scriptis illustratur, Illustrata solidatur Unitas Ecclesiae.
2.18
Salve salvi vas pudoris, Vas coelestis plenum roris: Mundum intus, clarum foris. Nobile per omnia.
2.19
Fac nos sequi sanctitatem. Fac per mentis puritatem Contemplari Trinitatem In una substantia. Amen.
3.1
III. DOMINICA INTRA OCTAVAS NATIVITATIS DOMINI.
3.1
Haec prosa multiformem sortitur in diversis versibus rhythmi speciem. Nam primi sex versus complectuntur quisque duas tantum clausulas rhythmicas, vario tamen modo. Nam in duobus primis versibus, clausulae illae alternis locis consonant, ut prima unius versus, primae alterius in simili syllabarum exitu respondeat, et secunda secundae. In reliquis autem quatuor versibus, prima cujusque earum clausula consonantiam asservat, et similem syllabarum vocalitatem in medio sui et fine. Secunda vero unius versus habet concinnitatem ad secundam proximi versus clausulam. At vero reliqui omnes hujus prosae versus praeter decimum quintum( qui quatuor completur clausulis rhythmicis, alternum servantibus in conformi cadentia responsum, utpote prima ad tertiam, et secunda ad quartam) tres complectuntur clausulas modulatione rhythmica compactas, quarum duae primae ejusdem versus semper adinvicem consonant, et tertia unius versus in consimili sonoritate refertur ad tertiam proximi versus. In his autem omnibus rhythmorum formis, interdum una clausula, octo completur syllabis, quarum penultima est longa. Interdum vero duntaxat septem conficitur syllabarum contextu una rhythmica clausula, et tunc penultimam continet brevem. Verum haec omnia melius ex sola lectione ipsius prosae attenduntur, quam regulis certis, aut exacta descriptione tradi possint. Auctor ejus, venerandus Pater Adam de Sancto Victore, qui religiosam, regularisque disciplinae observantissimam domum Sancti Victoris in Parisiorum suburbiis constructam, cum vixit, insigni doctrinae splendore et vitae sanctimonia illustravit. Apud quam, et hanc prosam et alias quam plurimas suis in locis adnotatas et deinceps adnotandas, illi ut auctori ascriptas inveni. Eoque subnixus testimonio, eidem illas inscripsi, et quamque earum suo loco ipsi( ut ex cujus emanaverit officina) assignavi. Commendatur in illa mysterium Dominicae nativitatis ob ineffabilem Filii Dei benignitatem, qui de matre virgine dignatus est nostrae substantiae formam assumere, ad redimendum genus humanum misera captivitate diaboli detentum. Insuper virginalis integritas matris Dei ostenditur non fuisse laeta in partu illo admirabili, et naturali rerum sensibilium similitudine et figuris mysticis veteris Testamenti, ad praesignificandum hoc miraculum a Deo quondam exhibitis. Applicantur deinde figurae illae frondentis virgae, et rosidi velleris convenienter et recte ipsi rei subjectae, ostendunturque ipsi Christo congruenter adaptari, quemadmodum adnotationes latius edisserent. Splendor Patris et figura Se conformans homini, Potestate non natura, Partum dedit virgini. Adam vetus tandem laetus: Novum promat canticum Fugitivus et captivus: Prodeat in publicum. Eva luctum: vitae fructum Virgo gaudens edidit. Nec sigillum propter illum Castitatis perdidit.
3.2
Si crystallus sit humecta Atque soli sit objecta: Scintillat igniculum
3.3
Nec crystallus rumpitur: Nec in partu solvitur Pudoris signaculum.
3.4
Super tali genitura Stupet usus et natura: Deficitque ratio.
3.5
Res est ineffabilis: Tam pia tam humilis Christi generatio.
3.6
Frondem, florem, nucem, sicca Virga profert; et pudica Virgo Dei Filium.
3.7
Fert coelestem vellus rorem: Creatura Creatorem; Creaturae pretium.
3.8
Frondis, floris, nucis, roris, Pietati Salvatoris Congruunt mysteria.
3.9
Frons est Christus protegendo. Flos dulcore; nux pascendo. Ros coelesti gratia. Cur quod virgo pepererit, Est Judaeis scandalum. Cum virgo produxerit Sicca sic amygdalum
3.10
Contemplemur adhuc nucem, Nam prolata nux in lucem; Lucis est mysterium.
3.11
Trinam gerens unionem; Tria confert: unctionem, Lumen et aedulium.
3.12
Nux est Christus, cortex nucis Circa carnem poena crucis. Testa, corpus ossium.
3.13
Carne tecta deitas, Et Christi suavitas, Signatur per nucleum.
3.14
Lux est caecis, et unguentum, Christus aegris, et fomentum Piis animalibus.
3.15
O quam dulce sacramentum Fenum carnis in frumentum Convertit fidelibus.
3.16
Quos sub umbra sacramenti Jesu pascis in praesenti, Tuo vultu satia.
3.17
Splendor Patri coaeterne, Nos hinc transfer ad paternae Claritatis gaudia. Amen.
4.1
IV. DE RESURRECTIONE DOMINI.
4.1
Haec prosa etiam tota rhythmica est, et in unoquoque quatuor primorum versuum septem complectitur clausulas rhythmicas, quarum unaquaeque septem comprehendit syllabas, et semper penultimam brevem. Consonantiam vero in exitu syllabarum habent hujusmodi clausulae, aliquando quidem alternatis locis, ut in primo versu, aliquando vero quae sibi invicem proximae sunt, ut in versibus sequentibus, et semper postrema, ad aliquam in medio ejusdem versus positam clausulam, vel ad postremam proximi versus, habet suum responsum. In postremorum vero duorum versuum singulis, quatuor ponuntur rhythmicae clausulae, quarum duae primae inter se habent consonantiam, tertia vero unius ad tertiam alterius versus, et quarta ad quartam in consonantia confertur. Auctor ejus, Adam de Sancto Victore. In ea describitur gaudium Dominicae resurrectionis, non solum in angelos et homines esse diffusum, verum etiam in omnia hujus mundi sensibilis corpora, coelos, elementa, et corpora mista. Quae omnia laetiore quodam habitu, suique dispositione gratiore quam prius habuerant, quamdam jucunditatem praeferunt in resurrectione Domini, et laeto testantur gaudia vultu, ut resurgenti Domino quodam modo congaudere videantur. Mundi renovatio Nova parit gaudia, Resurgenti Domino Conresurgunt omnia. Elementa serviunt, Et auctoris sentiunt Quanta sint solemnia, Ignis volat mobilis, Et aer volubilis. Fluit aqua labilis, Terra manet stabilis. Alta petunt levia, Centrum tenent gravia Renovantur omnia. Coelum fit serenius, Et mare tranquillius. Spirat aura levius. Vallis nostra floruit, Revirescunt arida. Recalescunt frigida, Post quae ver intepuit. Gelu mortis solvitur, Princeps mundi tollitur Et ejus destruitur In nobis imperium Dum tenere voluit In quo nihil habuit, Jus amisit proprium.
4.2
Vita mortem superat, Homo jam recuperat.( Quod prius amiserat) Paradisi gaudium.
4.3
Viam praebet facilem Cherubim, versatilem( Ut Deus promiserat) Amovendo gladium. Amen
5.1
V. DE RESURRECTIONE DOMINI ALIA PROSA.
5.1
Haec prosa, rhythmicae modulationis constringitur numeris, sicut illa de sancto Stephano: Heri mundus exsultavit, et propemodum ad illius accedit compositionis formam et speciem. In ea explicantur mira Dominicae resurrectionis mysteria, in Veteri quidem Testamento, multis figuris praesignata, et in Novo nobis ex bonitate divina clarius exhibita. Unde complures hic recensentur figurae legis antiquae, quarum velamine et umbra, tanta redemptionis humanae sacramenta sunt praesignificata et obducta, quemadmodum adnotationes singulatim elucidabunt. Et sane haec prosa admodum divina est, paucis multa complectens, et tota ex sacris litteris praeclare desumpta, cujus et historias, et sententias congruenter copioseque adaptat proposito, ut hoc suo opificio auctor ipsius Adam de Sancto Victore, liquido probat se in divinis Scripturis apprime exercitatum et promptum fuisse. Quod et in complusculis prosis a se compositis( quarum permultae huic libro inseruntur) gnaviter observat, ut qui illarum studio fuerit addictissimus.
5.2
Zyma vetus expurgetur, Ut sincere celebretur Nova resurrectio.
5.3
Haec est dies nostrae spei. Hujus mira vis diei Legis testimonio.
5.4
Haec Aegyptum spoliavit, Et Hebraeos liberavit De fornace ferrea.
5.5
His in arcto constitutis Opus erat servitutis Lutum, later, palea.
5.6
Jam divinae laus virtutis, Jam triumphi, jam salutis Vox erumpat libera.
5.7
Haec est dies quam fecit Dominus, Dies nostri doloris terminus, Dies salutifera.
5.8
Lex est umbra futurorum. Christus finis promissorum, Qui consummat omnia.
5.9
Christi sanguis igneam Hebetavit rumphaeam, Amota custodia.
5.10
Puer nostri forma risus, Pro quo vervex est occisus, Vitae signat gaudium.
5.11
Joseph exit de cisterna, Christus redit ad superna Post mortis supplicium.
5.12
Hic dracones Pharaonis Draco vorat, a draconis Immunis malitia.
5.13
Quos ignitus vulnerat, Hos serpentis liberat Aenei praesentia.
5.14
Anguem forat in maxilla, Christus hamus et armilla. In cavernam reguli
5.15
Manum mittit ablactatus, Et sic fugit exturbatus Vetus hospes saeculi.
5.16
Irrisores Elisaei Dum conscendit domum Dei, Zelum calvi sentiunt.
5.17
David arreptitius, Hircus emissarius, Et passer effugiunt.
5.18
In maxilla mille sternit. Et de tribu sua spernit Samson matrimonium.
5.19
Samson Gazae seras pandit, Et asportans portas scandit Montis supercilium.
5.20
Sic de Juda leo fortis, Fractis portis dirae mortis Die surgit tertia.
5.21
Rugiente voce patris, Ad supernae sinum matris Tot revexit spolia.
5.22
Cetus Jonam fugitivum Veri Jonae signativum Post tres dies reddit vivum. De ventris angustia.
5.23
Botrus Cypri reflorescit, Dilatatur et excrescit. Synagogae flos marcescit, Et floret Ecclesia.
5.24
Mors et vita conflixere, Resurrexit Christus vere. Et cum Christo surrexere Multi testes gloriae.
5.25
Mane novum, mane laetum, Vespertinum tergat fletum. Quia vita vicit lethum, Tempus est laetitiae.
5.26
Jesu victor, Jesu vita, Jesu vitae, via trita. Cujus morte mors sopita, Ad paschalem nos invita Mensam cum fiducia.
5.27
Vive panis, vivax unda, Vera vitis et fecunda, Tu nos pasce, tu nos munda. Ut a morte nos secunda. Tua salvet gratia. Amen.
6
VI. IN FESTIS PASCHALIBUS, ALIA PROSA.
6
Haec prosa certis etiam rhythmicae consonantiae numeris constat. Nam ut plurimum quisque versuum ejus, duas solum clausulas rhythmicas complectitur in exitu syllabarum ad invicem convenientes. Unaquaeque autem illarum clausularum octo continet syllabas, semperque penultimam brevem. Interdum vero unus versus, quatuor comprehendit hujusmodi clausulas alternis locis consonantiam servantes, ut prima tertiae, et secunda quartae in consimili syllabarum desinentia respondeat. Nonnunquam itidem ejusdem versus quatuor sunt clausulae, eodem penitus inter se exitu desinentes, quemadmodum studiosus lector facile primo ipsius litterae obtutu dijudicabit. Auctor ejus, Adam de Sancto Victore. Commendatur in ea multis praeconiis gloriosa Christi resurrectio, ob magna beneficia, quae humano generi contulit, scilicet redemptionem ab hoste antiquo, reparationem vitae, liberationem a morte, et spem immortalitatis in nobis consequendae in consummatione saeculi. Et quoniam die Dominica facta est Christi resurrectio, illa dies etiam egregiis extollitur titulis et laudibus. Lux illuxit Dominica, Lux insignis, lux unica. Lux lucis et laetitiae, Lux immortalis gloriae. Diem mundi conditio Commendat ab initio. Quam Christi resurrectio Ditavit privilegio. In spe perennis gaudii. Lucis exsultent filii. Vindicent membra merit Conformitatem capitis. Solemnis est celebritas, Et vota sunt solemnia. Primae diei dignitas Prima requirit gaudia. Solemnitatum gloria, Paschalis est victoria. Sub multis aenigmatibus Prius promissa patribus. Jam scisso velo patuit, Quod vetus lex praecinuit. Figuram res exterminat, Et umbram lux illuminat. Quid agnus sine macula Quid haedus typi gesserit, Nostra purgans piacula Messias nobis aperit. Per mortem nos indebitam. Solvit a morte debita. Praedam captans illicitam, Praeda privatur licita. Carnis delet opprobria Caro peccati nescia. Die reflorens tertia. Corda confirmat dubia. O mors Christi mirifica Tu Christo nos vivifica. Mors morti non obnoxia, Da nobis vitae praemia. Amen.
7.1
VII. DE RESURRECTIONE DOMINI ALIA PROSA.
7.1
Haec prosa consimilem habet rhythmicam compositionem, sicut illa paulo ante explicata, Mane prima Sabbati, surgens Dei Filius. Auctor ejus, Adam de Sancto Victore. Praedicatur in ea Dominicae resurrectionis gloria, per quam excussi sumus a faucibus leonis rugientis, sicut multis antiqui Testamenti figuris illud fuit praesignificatum. Per illam itidem et mortem Christi profluit gratia in totam Ecclesiam, quam indubitato percipiunt quicunque ore et opere confitentur Christum auctorem vitae, et Salvatorem mundi, a quo solo salus est speranda. Ecce dies celebris: Lux succedit tenebris Morti resurrectio.
7.2
Laetis cedant tristia. Cum sit major gloria, Quam prima confusio.
7.3
Umbram fugat veritas: Vetustatem novitas, Luctum consolatio.
7.4
Pascha novum colite Quod praeit in capite, Membra sperent singula.
7.5
Pascha nostrum Christus est, Qui pro nobis passus est Agnus sine macula.
7.6
Hostis qui nos circuit: Praedam Christus eruit. Quod Samson praecinuit, Dum leonem lacerat.
7.7
David fortis viribus: A leonis unguibus Et ab ursi faucibus Gregem patris liberat.
7.8
Quod in morte plures stravit, Samson Christum figuravit. Cujus mors victoria.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).