Reader

SERMO IV. De duplici significatione candidae vestis: et de quatuor locis, in quibus requievit corpus Domini Jesu, mystice quatuor perfectionis gradibus correspondentibus: de apparitione angelica in resurrectione Dominica, et mysterio transfigurationis.

240 SYNOPSIS SERMONIS.-- 1. Solliciti simus de merito in via, et praemio in patria: in quo utrumque consistat.-- 2. Utrumque in veste candida adumbratur, tam meritum justitiae, quam praemium gloriae.-- 3. In resurrectione ac ascensione Domini non absque mysterio apparuisse angelos in vestibus albis.-- 4. Quatuor receptacula corporis Dominici, uterus Virgineus, praesepe, patibulum, monumentum. Duo priora signanter expensa.-- 5. Quibusnam sit Dominus Jesus in crucis patibulo, et quibus sit quasi in monumento.-- 6. Dictis quatuor locis correspondent quatuor gradus religiosae perfectionis.-- 7. Quies monumenti Dominici, quae perficitur in anima, variis emblematis internae ac perfectae quietis figuratur.-- 8. Locorum singulorum insignis est sanctimonia: in monumento singularis est praerogativa, securitas, quies, delectatio, fruitio.-- 9. Ibi apparet angelus, juvenis sedens a dextris, et in albis: quo triplex contenplatio theorica expressa: per juvenem signatur vitae novitas, cui facit secretum a curis exterioribus.-- 10. Sedere a dextris est requiescere in spe beata electionis: uti a sinistris, pertinere ad massam reprobationis.-- 11. Duo angeli, unus ad caput, alter ad pedes, docent divinitatem et humanitatem Christi, cujus pedes sunt vita et doctrina. Quod testimonium praesentiae ejus: et de albis vestibus, laetitiae internae symbolo.-- 12. In Petro, Jacobo, Joanne testibus transfigurationis ratio, affectio, intentio comites contemplationis expressi. Quid si transfigurari Dominum et quae vestimenta ejus sordida et alba.-- 13. Paraenesis ad significationem candidae vestis exterioris exprimendam in habitu cordis.

Duo nobis, dilectissimi fratres, quandiu in praesentis exsilii caecitate sumus, studiosissime pensanda sunt; et cum omni mentis diligentia, nostris oculis jugiter opponenda. Unum est meritum sanctitatis: alterum vero praemium felicitatis. Unum modo in via est; alterum vero in fine, sed sine fine in patria erit. Illud nobis viriliter exercendum est: ad hoc vero desideranter nobis suspirandum est. Utrumque simul cogitationi nostrae debet inesse, quia primum quidem causa secundi, secundum quoque fructus est primi. Porro meritum, quod in isto loco posuimus, in duobus consistit: relictione videlicet vitiorum, et exercitio virtutum. Salubris namque Psalmistae exhortatio est: Diverte a malo, et fac bonum. Et sanctum Jeremiam constituit Deus super gentes, et regna, ut evellat, et destruat, et aedificet, et plantet. Ibi quidem nos venia mundat; hic autem nos gratia ditat; quia et illa aufert a nobis quod malum est: haec vero nobis confert quod bonum est. Simili modo et praemium in duobus consistit; quia post labores vitae praesentis et aerumnas, evadent electi supplicia poenae et percipient gaudia gloriae. Nec illa, nec ista ullo unquam fine claudenda: quin tam illa quam ista aeterna erunt. Tunc quoque ab aeterna damnatione erunt erepti et in illo beato grege numerati: ut impleatur illa dulcissima promissio Salvatoris nostri, quae talis est: Ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam.

Utrumque autem hoc, de quo loquimur, tam meritum videlicet sanctitatis, quod in praesenti exercemus, quam praemium beatitudinis, ad quod suspiramus, in candore habitus nostri notamus. Idque sacrae Scripturae testimoniis et auctoritate nos posse confirmare putamus. Si enim de candore vestium agitur, quibus in merito nos indui debemus, admonet nos Ecclesiastes: Ut omni tempore sint vestimenta nostra candida: id est, membra corporis nostri a carnalibus contagiis munda. Vel si hoc melius vobis, seu congruentius videtur, opera, in quibus exterius induti apparemus, fulgore justitiae sint splendida. Et quod alia vice, ad confirmandam hanc sententiam, in medium deduximus, Laodiceae Ecclesiae angelus commonetur, ut vestibus albis induatur: hoc est: ut sanctis Religiosae conversationis actibus decoretur. Si super illo quoque aliquis sciscitari voluerit vestium candore, quibus in praemio nos induendos speramus, stare vidit sanctus Joannes beatos illos supernae patriae cives: In conspectu Agni, amictos stolis albis. Et infra, in apertione quinti sigilli, datas asserit animabus sanctorum singulas stolas albas. Sed et angelo Sardis Ecclesiae dicitur: quod, Qui non inquinaverunt vestimenta sua, ambulabunt in albis. In qua nimirum promissione nobis innuitur quod de candore ad candorem transituri sumus, de merito ad praemium: ut confidenter possimus sperare, nos induendos in futuro albis gloriae, si in praesenti induti fuerimus albis justitiae.

Haec dicenti venit mihi in mentem, quod tam in resurrectione, quam 241 in ascensione Domini angeli in albis apparuerunt. Venit quoque et illud, quod cum transfiguratus esset in monte, facta sunt vestimenta ejus alba, quasi nix. Et ecce magnum sacramentum, fratres mei. Rogo, pulsemus; vos orando, nos autem meditando; tam vos quoque, quam nos pie et humiliter quaerendo, quid sibi velint haec. Quid igitur de his sacra historia refert? Introeuntes in monumentum, haud dubium, quin sanctae mulieres, viderunt Juvenem sedentem in dextris coepertum stola candida. Et item: inclinavit se, scilicet Maria, et prospexit in monumentum, et vidit duos angelos in albis sedentes: unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Haec de resurrectione. De ascensione quoque legitis: Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri astiterunt juxta illos in vestibus albis. De eo autem, quod tertio loco posuimus, in Matthaeo scriptum habetis: quod resplenduit facies ejus sicut sol, vestimenta autem ejus facta sunt alba, quasi nix. Singula haec spiritualium mysteriorum profunditate gravida sunt. Aderit ex more pie, et humiliter pulsantibus nobis clavis David, qui aperit, et nemo claudit, claudit, et nemo aperit: mysterii hujus nobis clausa reserare dignetur: positum erat in monumento corpus Jesu, quod profecto sacratissimum receptaculum, sedulis, ut scitis, officiis sanctae mulieres, et albis induti angeli excubiis frequentabant.

Porro ex occasione hujus loci, invitatur quaerere diligentia nostra, ubi alias positum fuerit sanctissimum corpus illud. Et occurrunt nobis confestim uterus Virginis, angustia praesepis, patibulum crucis, tria haec loca. Quartus vero, de quo modo agimus, et cujus occasione tria haec contigimus, monumentum ipsius est. In his quatuor locis lego fuisse corpus Jesu. Nam in utero conceptum, in praesepio reclinatum, in cruce affixum, in monumento sepultum fuit. Si dicere debeo, ut mihi videtur, quid ego putem sciendum super his, adhuc hodie quibusdam est Dominus Jesus in utero, quibusdam in praesepio, quibusdam in patibulo, quibusdam vero in monumento. Et cum singula haec sacratissima propter id quod intra se continebant, loca sint, de solo quoque monumento legimus, quod in eo albis induti angeli visi sunt. Quo attinent, vel quid sibi volunt universa haec? ingreditur angelus ad Mariam, interna inspiratio ad animam. Ipso nuntiante concepit Jesum, et haec ipsa infundente, salubrem suscipit affectum. Nam Jesu Salvator dicitur. Siquidem sunt aliqui verbum Dei secum ubique circumferentes, quaeque ad salutem pertinentia( erudiente eos unctione, quae docet de omnibus) didicerunt, nequaquam oblivioni segniter tradunt; sed fixa in corde jugi apud se ruminatione recondunt. Istis Jesus in utero est, quibus verbum Dei assidue in memoria est. Sunt autem alii, qui sub communi omnium Magistro et Domino mansueti effecti et mites, loris disciplinae ligati, ad sanctae Religionis praesepe morantur; et vario, quod eis apponitur, sanctarum Scripturarum ac instructionum pabulo nutriuntur. Istis Dominus Jesus in praesepio est, qui fidelium jumentorum suorum cibus et refectio est. Sunt vero quidam, qui tenaciter Conditoris sui dilectioni agglutinati sunt, ut ipsos, per amoris ei compagem unitos, Neque mors, neque vita, neque principatus, neque potestates, neque virtutes, neque instantia, neque futura, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia possit separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu Domino nostro.

Interdum quoque, non solum universa, quae mundi sunt; sed super id etiam, quod ipsi sunt, in quodam apud se perfectionis culmine evecti sunt: ut levissimum deputent, quidquid pro Deo durissimum, ac dirissimum sustinent. Non solum autem; sed etiam usque adeo totos se in cruce charitatis extensos exhibentes: ut gloriantes in tribulationibus, omne gaudium existiment, cum duras pro Christo angustias sufferunt, et in tentationes varias incidunt. Seipsis quippe in tantum, in ipso divini amoris summo superiores effecti sunt: ut se longe a se, et sub se prospiciant, atque nullo modo se tolerare quidem sentiant, quidquid pro Deo tolerant. Et istis Dominus Jesus in patibulo crucis est, qui in cruce charitatis, ab universis, quae in imo sunt, elevati, et extenti, atque sine macula, et ruga gloriosi effecti, pro summa habent dulcedine amara quaeque pro Christo tolerare. Sed sunt adhuc alii, ab omni penitus visibilium appetitu mortificati, et toto mentis annisu solis invisibilibus intenti: nihil magis in praesentibus desiderant, quam ut ab universo tumultu mundiali, qui forinsecus strepit, in interioribus 242 se abscondant. Cunctis quidem mundi hujus divitiis et deliciis sanctae et sanctificantis quietis suae secretum praeponunt: et non solum humana contubernia, sed et prae dulcedine nimia, ipsa quoque interdum, ut sic loquamur, angelica fastidire solent alloquia. Istis, de quibus loquimur, Dominus Jesus quasi in monumento est, qui spiritualis dulcedinis suavitate illecti, ab humanae conversationis publico, in repositionis intimae occulto se includunt.

Illis itaque, quos primo loco posuimus, in utero portatur, a quibus ruminatione assidua verbum Dei in memoria, per internae inspirationis unctionem infusum, circumfertur. Illis vero, quos secundo, in praesepi quodam modo pannis involutus, a virgine Maria reclinatur, qui in Religiosae conversationis exercitio edomiti, ac mansueti, ac diversis institutionibus formati, a matre gratia, collocantur. Illis quoque, quos tertio, quasi in patibulo crucis elevatur, qui super omne, quod sub sole est, pernicibus sinceri amoris pennis evecti, dura quaeque pro Christi nomine pati gloriantur. In monumento illis utique est, qui sepositis perturbationibus cunctis, clauso ostio orant Patrem in cubiculo mentis, intra se, ac supra se, latentes in abscondito internae suae quietis.

Hujus autem secretum monumenti, ad illum patris protoplasti soporem referri potest; quem cum Deus in eum immisisset, sensit confestim nimirum, et aliud ex ipso esse, quod regeretur muliebre; aliud vero, quod regeret virile. Potest et ad arcam Noe: in qua a periculis diluvii carnalis, et saecularis absconditur, ut non cum hoc mundo damnetur. Potest nihilominus et ad somnium sancti Jacob: cui, dum supposito capiti suo lapide, suaviter intendit, scalam a terra pertingentem usque ad coelos, ascensumque angelorum per eam aspexit et descensum, ipsumque Dominum eidem scalae innixum. Quod utique adhuc hodie fit, cum perfectus quilibet mundi malitiam fugiens, quod est iram Esau declinare, in vitae praesentis itinere, mente Christo inhaerens, ab omni penitus occupatione exteriorum sollicitudinum cessando, in pace in idipsum dormit et requiescit. In qua profecto pace, eo purius, quo quietius spirituali conspicatur intuitu charitatis scalam, quam et ad ima dimittit compassio erga proximum, et ad summa erigit devotio erga Deum. Intuetur etiam purificato mentis oculo vitae praedicatores, per eam et in ea ascendentes et descendentes super Filium hominis: ipsumque, cui tam in ascendendo, quam in descendendo famulantur, et ad subveniendum promptum, et ad remunerandum paratum. Hujus quoque, in quo nobis dulce videtur loquendo immorari, monumenti secretum suave, et suavitatem secretam per illum accipere possumus loculum, in quo post mortem positus est sanctus Joseph. Dicit siquidem sacra historia et verax: quod mortuus est centum et decem annorum, et conditus aromatibus repositus est in loculo in Aegypto. Centum et decem annorum aetas ipsa est probabilium morum maturitas: in centenaria vitae perfectione et Decalogi consistens observatione. Mori vero ab appetitu visibilium, per vitalem quamdam exstinctionem mentis, mortificari est. Aromatibus condiri, virtutum est odoramentis componi. In Aegypto vero in loculum reponi, est quamdiu praesentis exsilii caecitas durat, in interno mentis secreto abscondi. Et notate, quaeso, ordinem perfectionis istius. Primo tantae aetatis describitur fuisse sanctus Joseph, deinde mortuus, et sic aromatibus conditus: novissime vero dicitur de eo, quod in loculo erat repositus. Hoc esse puto, quod ingressurum asserit sanctum Job quidam amicorum ejus, quasi in abundantia sepulcrum, sicut infertur acervus tritici in tempore suo. In tali itaque aetate, perfectio Religiosae conversationis, in morte illius, contemptus vitae praesentis designatur; porro in condimento aromatum, spiritualium compositio virtutum; repositio mortui in loculo, suavissima quies et quietissima suavitas ejus, qui plene exstinctus est mundo, in intimo mentis secreto. Ad quod profecto mentis secretum, cum ovium, quem pascit, gregem minat sanctus Moyses, magnam in monte visionem videt; quia tunc nimirum ad sublime quid videndum in contemplationis summitate pertingis, cum innocuam cogitationum simplicium collectionem, quas verbo Dei nutris, ad infima perducis secreti: quod est Moysem gregem ad interiora minare deserti.

Si igitur perfecte tibi patet, quid mysterii salutaris contineat desertum Moysi, quid loculus Joseph, quid dormitio Jacob, quid arca Noe, quid 243 denique immissus sopor in Adam, poteris et consequenter intelligere, quid perfectae innuat quietis, seu quietae perfectionis monumentum Domini, quod quartum esse locum diximus, in quo, sacro id nobis reserante Evangelio, positum legimus sacratissimum corpus illius. Et quidem sacratissimus locus uterus matris Virginalis, nec ejus sanctitatis praerogativam humanus aliquis comprehendit intellectus. Sacratus et ille, in quo, pannis involutus, Deus infans est reclinatus. Sic et sanctum est patibulum crucis, in quo pro ovibus suis Pastor ille summe bonus dedit animam suam. Verumtamen cum ingenti singula loca haec sanctitate praeemineant, nullum eorum legitur angelus in albis visitasse. Nam ingressum fuisse angelum Gabrielem ad Virginem evangelista dicit; sed quod albis vestitus fuerit, non dicit. Et quod videtur ad praesepe spectare, apparuisse pastoribus angelos legimus, et licet cum claritate lucis, non tamen in albis. Et cum factus esset in agonia, et prolixius oraret Sacerdos illo magnus, et in proximo hostia futurus; quando et factus est sudor ejus, sicut guttae sanguinis, decurrentis in terram, apparuit ei, prout potestis legentes agnoscere, angelus confortans eum: non tamen in albis eum legitis fuisse vestitum. Apparuit quoque ad monumentum angelus, isque in albis: ut per hoc nimirum, locum hunc ab aliis, quae modo compendiose tetigimus, praerogativa aliqua discrepare sentiamus. Et quid in albis, nisi praerogativa spiritualis accipitur exsultationis? et haec specialiter secreto Dominici congruit monumenti. Magnum siquidem bonum, verbo ad foecunditatem recordationis impleri; verbo ad sanctitatem Religionis institui; verbo etiam ad robur fortitudinis inniti. Caeterum praecellens, et eximium, ad solemnitatem animi quieti, et tranquilli, verbo ad jucunditatem frui. O impleri, o institui, o inniti, o frui! impleri ad foecunditatem, institui ad sanctitatem, inniti ad securitatem, frui ad jucunditatem. Quod ultimo loco posui caeteris tribus speciosius, pretiosius, quietius, securius, dulcius, delectabilius, et suavius est.

Et hoc pertinet ad monumentum, in quo viderunt angelum sanctae mulieres stola candida coopertum. Non solum angelum, sed et duos Maria vidit angelos, albis indutos. Viderunt et apostoli in ascensione Domini duos in albis vestibus viros. Sed et ipse Dominus in transfiguratione sua, in vestimentis albis legitur apparuisse. Ego puto, salvo profundiore, et congruentiore sensu, qui sacratioribus, et subtilioribus intellectibus, administrante unctione illa, quae docet de omnibus, patet in his, de quibus modo breviter tetigimus, ubi et alba visa fuisse vestimenta legimus, triplex genus contemplationis theoricae nos posse notare. Viderunt ait evangelista, juvenem sedentem in dextris, coopertum stola candida. O novitas mentis! o tranquillitas! o spes! o et exultatio et novitas quidem firma, tranquillitas secreta, spes certa, exultatio sincera! Si quidem in juvene novitas notatur spiritualis; in sedente, serenitas quietis; in dextris, confidentia spei; in albis vero, sinceritas exsultationis. Nam angelus iste, ipse est inspiratio interna: quae talis hic describitur apparere, qualem facere animam solet, cui se sui infusione indulget. Apparet juvenis; apparet et sedens; apparet quoque in dextris; apparet denique in albis. Sancta profecto anima, quae apud se, et intra se in defaecato suo latet, et pausat secreto, novitati spirituali quotidianis insistit incrementis; et ne ad ea veterascens aliquem propositi sui defectum incurrat, modis omnibus, quibus potest, elaborat. Congruentior vero ad negotium istud, et efficacior modus, quies est illius. Nam qui se per illicita, in curis exterioribus, desideria dispergi, et diffluere permittit, fracto statim spiritualis propositi robore, nimis periculose in mente senescit. Hinc cutem suam aruisse, et contractam fuisse, sanctus Job conquestus est. Et ne ad senectutem hanc vergat, vel hanc ariditatem incurrat, Onager ille, quem dimisit Dominus liberum, cui et dedit in solitudine domum, circumspicere dicitur montes pascuae suae, et virentia quaeque percurrere. Sanctus quoque Gregorius de quibusdam dicit, qui Conditori suo in secretiore vita placuerunt, utpote qui in hoc, de quo loquimur, sese monumenti latibulo clauserunt: qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit occupari. Quid? nonne in verbis istis apparet nobis ad monumentum angelus, juvenis, et sedens?

Sed sedet in dextris, in quibus felix eorum notatur, et exprimitur universitas, 244 quos per propositum vocatos sanctos, praescivit omnipotens Pater, et clemens, misericors, et justus: Et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui. Nam sinistra pars creaturae rationalis, reproba; dextera ejusdem pars, electa. A dextris quippe, et a sinistris assistere exercitum caeli, propheta vidit, qui per mendacii spiritum, decipiendum Achab praevidit. In reprobatione namque sua, justa, sed occulta, quasi a sinistris incomprehensibilis, et irreprehensibilis, atque terribilis in consiliis super filios hominum Deus, habet Synagogam illam reproborum, et perditionis massam; stipulam utique siccam, aeternis incendiis praeparatam. Ipsa est generatio illa prava, atque perversa, et domus exasperans. Generatio, quae non direxit cor suum, nec est creditus cum Deo spiritus ejus. Populus stultus, et insipiens, cujus non est Dominus Deus ejus. In electione vero pia a dextris habet Pater ille misericordiarum, et Deus totius consolationis sanctam Ecclesiam eorum, quos ad vitam praeordinavit aeternam: quos et benedixit omni benedictione spirituali in coelestibus, in Christo; sicut elegit eos ante mundi constitutionem, ut sint sancti, et immaculati in conspectu ejus, in charitate. Haec est illa beata gens, cujus est Dominus Deus ejus: populus, quem elegit in haereditatem sibi; quos et voluntarie genuit verbo veritatis suae, ut sint initium aliquod creaturae ejus. In his dextris angelus sedet, dum animae purae datur inspiratio interna requiescere in spe. Sperat se anima pia, in hac requie sua inconcussa, pertinere ad gregem illum, cui complacuit Patri dare regnum. Tali, fratres mei, tantaeque novitati, quieti, spei, non potest non inesse magna multitudo, multaque magnitudo gaudii: quia sedens in dextris, juvenis apparuit in albis. Audite, quaeso, qualiter ista exponit Psalmista: Laetatus sum, inquit, in his, quae dicta sunt mihi: in domum Domini ibimus: nimirum ubi apparere sibi innuat angelum in albis, qui sedet in dextris.

Et quid ln duobus accipimus angelis, qui et ipsi apparent in albis, unus ad caput et unus ad pedes? forte duplex per eos eruditio notatur, quae nobis per unctionem, quae docet de omnibus, infunditur. Unum de capite nos docet divinitatis; alterum vero eruditionis genus, de pedibus humanitatis. Et qui pedes isti? vita, et doctrina. Ipse quippe Propheta dictus est: Potens in opere, et sermone. Scriptum et de illo est: quia coepit facere, et docere. His duobus pedibus, ambulavit in regione nostra: mundo exhibens sua opera ad exemplum, et verba ad documentum. Et quanta laetificat exsultatio animam, cum modo iuterna quiete sua, repraesentat sibi sublimia divinitatis Christi; modo vero ima humanitatis illius? Haec ideo dico, quia unus ex angelis istis sedet ad caput, et unus ad pedes, uterque vero in albis. Post haec vero nobis contuendum est, quod relicturus corporaliter discipulos Dominus, hujusmodi cum eis promissionis verba habuit: Accipietis virtutem supervenientis Spiritus sancti in vos, et eritis mihi testes in Jerusalem, et in omni Judaea, et Samaria. Utique promissio bona: quae cum adimpletur, Spiritus sanctus datur, et accipitur. Et hoc vobis signum praesentiae ejus. Perhibetur testimonium Christo; perhibetur autem sic: regnat pax in corde: confessio in ore, custodia in opere: ut prima ad dilectionem, secunda ad aedificationem, tertia vero sit ad sollicitudinem. Nam pacis sonat visionem Jerusalem; Judaea confessionem; et Samaria custodiam. Et haec usque ad ultimum terrae: quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Usque ad ultimum terrae: ut tunica sanctus Joseph induatur talari: et pro filiis, holocausti oblationi insistat beatus Job cunctis diebus. Verum quia loquente dilecto, ille dilectus declinat, et transit: Cum haec dixisset, elevatus est Ascendit siquidem super Cherubim, et volat super pennas ventorum. Et nubes suscepit eum ab oculis eorum: quia posuit tenebras latibulum suum. Cum loquitur, elevatur, et a nube suscipitur, ab oculis eorum: quia vocem, inquit, dilecti mei audivi; at ille declinaverat, et transierat. Cumque intuerentur in coelum euntem illum: piis videlicet internorum desideriorum adspectibus prosequerentur in occultis suis se recipientem: ecce duo viri adstiterunt juxta illos. Et vox Psalmistae est hoc modo loquentis: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consolationes tuae laetificaverunt animam meam. Hae consolationes sunt viri, juxta illos assistentes. Adstiterunt, inquit, in vestibus albis( Act. I, 10): quia consolationes tuae, laetificaverunt, ait, animam meam. Albis siquidem vestibus induti fuerant, pro eo, quod animam laetificabant. Ut enim non semel diximus, per candorem vestium, spirituale gaudium est exprimendum. Et quomodo laetificabant? 245 Viri Galilaei, quid statis adspicientes in coelum? Consolatoria, ni fallor, haec interrogatio est. Ut autem sciatis, quod ita sit: audite quod subjungit: Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum: sic veniet, quemadmodum vidistis eum ascendentem in coelum. Nimirum laetificant, dum eum venturum evangelizant. Nam haec promissio ejus: Veniam ad vos, et gaudebit cor vestrum. Sed quid est, quod sic eum venturum asserunt; quemadmodum eum ascendere viderunt? nam videntibus illis elevatus est. Quid est hoc, quod non tantum de ejus elevatione, sed et de eorum visione, sacra vigilanter Scriptura mentionem facit? profecto duplicem non mereretur spiritum Elisaeus, nisi videret, quando a Deo tolleretur Elias. Et quia vidit, a voluntate labiorum suorum fraudatus non est. Quod enim petiit, accepit. Scitis, fratres dilectissimi, quo praeludia ista tendunt. Loquimur namque expertis, cito percurrentes, et breviter attingentes, festinantes ad quaedam, quae adhuc perstringenda sunt: et sermo urget ad finem.

Scitis, quia bona valde, et admodum necessaria humanae animae sunt, ratio clara, affectio pura, intentio recta. Tria haec sublimis, et secretae in nobis culmina contemplationis attingunt. Nam assumpsit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem: et duxit eos in montem excelsum seorsum. Petrus agnoscens, Jacobus supplantator, Joannes in quo est gratia. Et rationis quidem est agnoscere; affectionis vero est, quod illicitum in anima est, supplantare: quia ejus esse solet, cum ordinata fuerit, Reprobare malum et eligere bonum: sicut rationis est, inter verum discernere, et falsum. Et magnum hoc, in homine, utrumque divinae gratiae indicium est. Sed tunc quidem maximum est, cum ad nihilum in interna intentione se extendit, quod distortum est. Beatus, ut ait Scriptura, qui in sapientia morabitur: ipsa pertinet ad agnitionem, quae refertur ad Petrum; Et in justitia meditabitur: ipsa spectat ad supplantationem, quae notatur per Jacobum. Sed sibi valde necessarium ad beatitudinem, ut in sensu cogitet circumspectionem Dei: quod proprie donum est gratiae, quae exprimitur per Joannem. Cum igitur, auxiliante Domino, ad sublime pertingit contemplationis secretum, et secretam ejus sublimitatem, ratio ejus id solum eligens, quod verum est; affectio illud tantum approbans, quod bonum est: intentio ad hoc solum se extendens, quod rectum est: nimirum assumit Jesus Petrum, et Jacobum, et Joannem, et ducit eos in montem excelsum seorsum. Sequitur: Et transfiguratus est ante eos. Quid est Christum transfigurari? utique quod sit splendor, et figura substantiae Patris, portansque omnia verbo virtutis suae, ipso revelante, ostendi. Toties quippe se transfigurat, quoties nobis eductis ab intuitu formae servilis, claritatem divinae, quae in eo fulget, naturae videre per speculum in aenigmate concedit. Unde et alba apparent vestimenta ejus. Non alia unquam habuit indumenta, quam alba? Utique. Nam in Zacharia propheta legitis, quod Jesus indutus erat vestibus sordidis. Considerate circumcisionem ejus, baptismum, jejunium, esuriem, tentationes, sitim, fatigationem, fletum, alapas, colaphos, sputa, flagella, irrisiones, crucem, clavos, lanceam, vulnera, mortem, sepulturam: et in his intuentes eum, non poteritis diffiteri vestibus sordibus indutum, Sed auferte vestimenta sordida ab eo, et induite eum mutatoriis. Repraesentate eum vestrae mentis oculis unum eumdemque cum Patre ac sancto utriusque Spiritu Domini caecos illuminantem, infirmos sanantem, mortuosque suscitantem, multaque alia, quae ad divinam in eo pertinent naturam: et alba ejus videbitis esse indumenta. Sed appareat tibi in hac ejus transfiguratione Moyses, et Elias: ut nihil de incomprehensibili ejus natura temere affirmare praesumas, nisi quod auctoritatibus legalibus, et propheticis affirmare possis. Sonat in hac ejus transfiguratione vox Patris, testimonium de Filio perhibentis. Sed cadunt tunc in faciem discipuli: quia ad illam summam, nostra nullatenus sufficit, vel ratio veritatem, vel affectio charitatem, vel intentio aequitatem. Sed ut paterna vox in monte auditur, quadraginta sex prosternuntur: quia, cum Elias aurae tenuis sibilum audit, vultum pallio operit: et cum fit vox super firmamentum, quod imminet capiti animalium, stant, et submittunt alas suas. Eo, fratres, tendunt omnia haec, ut sciatis, quid per candidas vestes in Scriptura sacra accipere possitis.

Ostendimus jam, idque sacri eloquii auctoritate roboravimus: denotare nos posse in albis, exsultationem tam futurae felicitatis, quam praesentis sanctitatis. Ad utriusque vero habendum appetitum, 246 vester vos habitus invitat, ut unam jam habeatis, ad alteram autem suspiretis. Unam quoque in exercitio, alteram in desiderio. Unam, qua nunc in labore meremur; alteram, qua tunc in requie remuneramur. Intuentes igitur habitum vestrum, studete modo indui albis justitiae, ut in futuro mereamini cooperiri albis gloriae. Induimini candidis cogitationum, morum et operum vestimentis, qui in corpore quidem estis candidis amicti indumentis; ut digni quoque habeamini albis operiri aeternae felicitatis. Sic dilectissimi fratres mei, tripartito eritis insigniti candore: primo in significatione; secundo in conversatione; tertio vero in remuneratione; praestante Domino nostro Jesu Christo, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Amen.