Reader

SERMO VIII De eo quod in professione nostra dicimus: secundum Evangelium Christi, et secundum apostolicam institutionem, et secundum canonicam Regulam B. Augustini. De SS. exemplis, et perfectione evangelica, de praestantia, et oeconomia vitae communis. De dilectione Dei et proximi. De animorum et bonorum externorum unitate, et fugienda proprietate.

SYNOPSIS SERMONIS.-- 1. SS. Scripturarum documenta et sanctorum virorum exempla nos recte informant; ignorantiam pigritiamque propellunt.-- 2. In professione sui traditio secundum Christi Evangelium: morum conversio secundum apostolicam institutionem: stabilitas in loco secundum Regulam convenienter instituitur.-- 3. Summa perfectionis evangelicae in tribus potissimum consistit: vendere omnia, dare pauperibus, Christum sequi.-- 4. Haec tria qualiter praestanda sint in professione religiosa.-- 5. Morum conversio examinanda ad apostolicam normam ac institutionem.-- 6. Apostolicae vitae perfectio quatuor sibi deposcit praecipua, primo contemptum rerum terrenarum. 7. Secundo vitam ac usum earumdem rerum communem: tertio aequabilem illarum divisionem: quarto unitatem animorum.-- 8. Tria priora observantur, ut quartum obtineatur: quod est habere cor unum et animam unam in Deo, et convertisse mores secundum apostolicam institutionem.-- 9. Ad Regulam S. Augustini moderanda promissa stabilitas, et quousque haec servanda. Regulae in capita duodecim dispartitio.-- 10. Dilectio Dei convenienter in primo capite sublimatur 265: nam Deus ordine et mensura dilectionis virtutum praestantissimae excedit omnia.-- 11. Qualiter in charitate Dei, sui ipsius et proximi se quis habeat; quae origo, forma et finis totius est legis.-- 12. Deinde commendata unitas animorum in Deo; damnanda quae terrena, animalis, diabolica.-- 13. Proprietas non modo temporalis possessionis, sed et suae voluntatis vetita, nec facile per utramque stat pacis unitas. Quantopere detestanda proprietas, et servanda aequa distributio.-- 14. Quid veniat nomine proprietatis, quae discordiae est seminarium, unitatis fraternae exterminium.

Non minus conveniens, dilectissimi, quam salubre nobis est, ut vitae nostrae moderamina, juxta sacrae Scripturae documenta, et sanctorum virorum exempla informare studeamus. Salubre, inquam, quantum ad meritum: conveniens vero, quantum ad testimonium. Ibi quantum ad conscientiam, hic autem quantum ad famam. Nam sanctum quondam, ut scitis, Jeremiam de lacu funes extraxerunt; sed panni veteres interpositi fuerunt. Et qui funes isti, nisi sacrae Scripturae praecepta? Et quae haec vetustas pannorum, nisi bonorum antiquitas exemplorum? Jeremiam igitur, et funes de lacu extrahunt, et panni veteres, qui sacrae Scripturae praecepta, et priorum sanctorum exempla, electum quemlibet ab imis malae profunditatis ad alta sanctae conversationis levant. Nempe ascendens a convalle plorationis, et cantans primum canticum graduum sanctus David, sancto se instruente Spiritu, dandas sibi novit, et apponendas ad linguam dolosam sagittas potentis acutas, carbonesque vastatores. Quod nimirum aliud non est, nisi quod sanctus quilibet ad spiritualem tendens sanctitatis profectum, ad devincendam pestiferam fraudulentae locutionis persuasionem, scivit nihil esse validius, quam jussa Salvatoris efficacia, et quae vitia destruunt, sanctorum exempla. Haec itaque duo sunt, quae sacra in se Scriptura sanctae aedificationis continet insignia, catholicae videlicet instructionis hortamenta, et religiosae conversationis exempla: ut nostram pariter, et illa ignorantiam instruant, ne aberremus, et ista pigritiam excitent ne torpeamus. Quod ergo vel jam agimus, vel adhuc agere aggredimur, tunc nimirum et gravitatis maturitate ponderosum, et veritatis erit examinatione probatum, quidquid fuerit vel in occulto proposito conceptum, vel in aperto facto in lucem productum; juxta id, quod tam sacrae Scripturae instituunt verba, quam sanctorum virorum informant exempla.

Unde et in verbis professionis nostrae, de quibus multa jam in tribus his superioribus sermonibus, diximus, de his aliquid tangere non omittemus, cum de Evangelio Christi, et apostolica institutione, ac Regula sancti Patris nostri Augustini mentionem facimus. Nam hoc modo se habet ipse ordo verborum: Ego frater N. offerens trado meipsum Ecclesiae Dei genitricis Mariae, sanctique illius, et promitto conversionem morum meorum, et stabilitatem in loco, secundum Evangelium Christi, et secundum apostolicam institutionem, et secundum canonicam Regulam beati Augustini. Videtis quia tria sunt promissa: et cum sint professionis ac promissionis vinculo firmata; secundum quaedam tria sunt, quae subsequuntur, promissa. Quae enim promittuntur, traditio tui ipsius, promissio conversionis morum tuorum, promissio stabilitatis in loco: tria haec. Quae vero subsequuntur, secundum Evangelium Christi, secundum apostolicam institutionem, secundum canonicam Regulam beati Augustini: tria haec. Et notate, quaeso, ordinem horum trium praecedentium et subsequentium, si fortassis aliqua in eis possit congruentia reperiri. Primo teipsum tradidisti; secundo conversionem morum tuorum; tertio quoque stabilitatem in loco promisisti. Similiter primo de Evangelio Christi; secundo de apostolica institutione, ac tertio de canonica Regula beati Augustini mentionem fecisti: inaniter et infructuose in loco stabilis manens, si perversus moribus fuisses. Et cum constet quod prae cunctis, in quibus vitae religiosae sanctitas consistit, virtutum spiritualium exercitiis, sola sit firmae perseverantiae anchora, quae statum meretur aeternitatis, patet, ni fallor, quod non multum morum conversio prodesset, si constantiae stabilitas deesset. Quid item quantum ad animae salutem emolumenti conferret, et tuorum te morum conversione fulgere, et in loco stabilem manere, si magis violenter esses per alium in Ecclesiam Dei intrusus, quam grata voluntatis spontaneae devotione eidem Ecclesiae Dei, et per propriam oblationem traditus, et per propriam traditionem 266 oblatus? Sed nec multum putarem fore approbandum, hoc modo te praedictae Ecclesiae Dei a teipso et traditum, et oblatum, si te pariter et morum fecisset perversitas reprobatum, et instabilitas vagum. Idcirco quod primo promisisti, tui ipsius oblatio est et traditio; quod autem secundo, morum tuorum conversio; quod vero tertio, stabilitas in loco. In primo, devotio notatur spontanea; in secundo, conversatio honesta; in tertio, constantia firma. Nimirum ut in primo appareas devotus; in secundo honestus; in tertio vero in devotione hac honesta, et honestate devota radicatus. Devotus, ut occulte Deo placeas; honestus, ut bonum in te exemplum proximo ostendas; radicatus, ne a bono illo vel quod acceptat Deus, vel quod approbat proximus, tempore tentationis recedas.

Quid nobis Christi Evangelium aliud, nisi omnimodam perfectionem manifestat? Hujus autem tunc perfectionis culmen conscendisti, quando teipsum Ecclesiae Dei tradens obtulisti, offerens tradidisti; cujus summam perfectionis ubi uberius quam in Evangelio Christi reperies? Unde sciscitanti cuidam, quid faciendo vitam aeternam possideret, ac legalia se mandata observasse a juventute sua asserenti, ait: Si vis perfectus esse, vade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus; et habebis thesaurum in coelo, et veni, et sequere me. Et attendite quae dixit necessaria esse ad nanciscendam perfectionem. Utique omnium possessionum venditionem; earum in pauperes expensionem; ipsius denique Christi imitationem: tria haec. Primo, inquit, vende: non quidem unum quid, vel duo, vel aliqua; sed omnia quae habes, ut eorum quae possides nihil tibi penitus reserves. Secundo da pauperibus: ut eorum quae distraxisti, nec pretium praesumas retinere tibi: sed ea, quibus te privas, egenis expendas. Tertio me sequere: ut omnia funditus, quaecunque sunt, propter me mihi non modo non praeponens, sed nec ullo modo comparans, ab ipso penitus mentis affectu abjicias, et mihi soli medullitus inhaereas. Primo vende omnia; secundo da pauperibus: tertio sequere me. Vende omnia, ut universa, quae mundi sunt, sublimiter contemnas. Da pauperibus, ut proximis tuis misericorditer succurras. Sequere me, ut mihi tenaciter adhaereas. Sic omnia vendens, saecularem a te vanitatem removes; pauperibus dans, opus in fratres charitatis exerces: me vero sequens, culmen nimirum internae puritatis tenes. Nonne tripartito isti exercitio magna tibi videtur inesse perfectio? Nonne magnum censes perfectionis esse fastigium, spernere mundum, juvare pro posse proximum, imitari Christum? Hanc ei evangelizavit idem Dominus noster Jesus Christus perfectionem, qui ab eo quaesivit quid faceret, ut vitam aeternam possideret.

Secundum hoc Evangelium Christi teipsum offerens, tradidisti, et tradens obtulisti Ecclesiae Dei, quatenus causa perfectionis fastigia conscendendi, universis renunties quae sunt hujus mundi; indigentiae succurras proximi; similitudini quoque te conformes Christi. Quae omnia vendis, quando pro adipiscendis donis spiritualibus, rebus corporalibus, quantum ad amorem, exueris: eas quidem admittens ad usum, sed excludens ad affectum. Et quasi eorum quae vendidisti pretium pauperibus expendis, dum per dona spiritualia, quae mediante plena abjectione temporalium percepisti, non solum corporali, sed et spirituali eorum qui indigent, necessitati proximorum auxiliaris. Teipsum offerens tradis, et tradens offers Ecclesiae Dei, cum Christo medullitus inhaerens, et tenaciter agglutinatus, pia ipsum tam in praeceptis quam in prohibitis suis devotione imitaris: sequens eum quocunque ierit, tam in nolendo sine ulla exceptione, quae non vult admitti, quam in volendo quae non vult omitti.

Sicque non injuste illam tibi Psalmistae vocem vindicare poteris, quae talis est: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum. Hoc est dicere: paratus sum aggredi quod jubes, quod prohibes declinare. Paratus, inquam, et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua; tam ea quae admitti, quam quae mandas omitti. Sic sic conabor placere tibi in utroque: et cum videlicet insisto devitare peccatum, omne malum nolens; et cum studeo declinare delictum, jam bona cuncta volens. Et quia hilarem datorem diligis( II Cor. IX, 7), non sum in his turbatus. Idcirco cantabo, et psalmum dicam. Quod canticum istud? Spiritualis hilaritas in mente. Quis psalmus iste? Effectus utilis in opere. Erit utique apud me, inquit, et canticum hilaritatis in corde, et psalmus utilitatis in opere, cum paratus sum sequi in prohibitis, paratus sum et in jussis. 267

Sicut autem omnimodam in Christo esse non ambigimus perfectionem, ita et in apostolis morum notamus conversionem. Scimus enim quia eorum aliquis de piscatore praedicator factus est: de telonario in apostolum mutatus est. Et haec quidem mutatio dextrae Excelsi. Sicut autem officia in eis mutata sunt, ita et mores. Doctor quoque egregius, et vas electionis praedicator veritatis, licet non cum duodecim, tamen tempore suo, et ipse ad Christi discipulatum vocatus, de Saulo in Paulum, de persecutore in praedicatorem mutatus est. Et illa quidem mutatio nominis, quidni quaedam conversionis morum ostensio fuit? Sicut enim nomine, sic et moribus extunc alius effectus est. Siquidem vivit ipse, jam non ipse: vivit vero in eo Christus. Jam pro Ecclesia persecutiones tolerat, quas eidem Ecclesiae inferre solebat; quotidie moritur pro fratribus, quorum antea mortem supra modum sitiebat: A dimplens ea, quae desunt passionum Christi in carne sua pro corpore ejus, quod est Ecclesia: quam dudum spirans minarum et caedis, in discipulos ejusdem Christi Jesu Domini nostri, crudeliter devastabat. Itaque in vocatione apostolorum exprimitur conversio morum: ut quos legis a Christo de officio ad officium vocatos, in melius consequenter intelligas mutatos, et ad mores quoque compositos conversos. Secundum hanc itaque institutionem, promisisti morum tuorum conversionem, sicut prius tradens obtulisti, et offerens tradidisti teipsum Ecclesiae Dei, secundum Evangelium Christi. Et sancta quidem institutio eorum, quia sancti nimirum et ipsi. Neque enim qui sancti fuerunt, aliquid nisi sanctum instituere voluerunt.

Et quaenam haec eorum institutio fuit? Mihi autem videtur, si vobis aliquid forte melius ad praesens super hoc, vel congruentius non occurrit, quod inter caetera, quae ad salutem subjectorum pertinentia promulgabant, virtutum sanctarum insignia in eorum institutione notari possunt: plena abjectio terrenorum, socialis communio rerum temporalium, quae ad sublevandam inopiam subditorum erat expendenda; aequa et competens earumdem inter eos divisio, juxta necessitates singulorum; concors denique vicissim unitas, et una concordia animorum: quatuor haec. Ut autem per ea, quae his bonis contraria sunt, evidentius ista intelligas, haec eo nimirum spectant, quatenus scias instituisse eos, ut qui fidem ad eorum praedicationem in primitiva Ecclesia suscepissent, et sine rerum mundialium viverent cupiditate, et sine proprietate, et absque personarum acceptione et sine pacis fraternae divisione. Et putamus de his singulis convenientia posse nos reperire exempla. Legitur in Actibus eorum: Quotquot autem possessores agrorum, aut domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum quae vendebantur, et ponebant ante pedes apostolorum.. In quibus verbis, quid aliud, fratres mei, diligentia nostra valet notare, quam plenam rerum terrenarum abjectionem? Domos quas habebant et agros vendebant, et in pretia redigebant, quae ante pedes apostolorum projiciebant. Conjicitur, ni fallor, ex his, quod non multum ea diligebant, quae venditione interveniente a se alienabant. Nec solum quod parum diligebant, sed etiam quod morum commutationem admodum vilem habebant, quam coram apostolis non alio quam ad pedes projiciebant. Unde et Aratoris sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconi super his verba sunt, quae hunc habent modum

ARATOR. in Acta. apost. l. I, v. 406- 409. Igitur contemnenda plane, et quasi conculcanda evidenter ostendunt eorum pretia, quae vendebantur, dum ea pedibus projiciunt. Eaque nimirum non dissimilia esse humo judicant, quae illis membris corporum apostolorum prosternunt, quibus humum conculcant.

Nec quisquam eorum quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia. Ecce socialis terrenarum communio rerum: quam profecto communionem, non sine aliqua expressione, relator horum egregius sanctus Lucas nobis notam fecit in eo, quod asserit, aliquos eorum, haud dubium quin credentium, de quibus praemiserat, non solum non habere aliquid suum, sed nec dicere aliquid esse suum; Sed erant, inquit, illis, jam non quaedam, sed omnia communia. Videtur, si subtiliter considerare velimus, quod omnem a se projecerant proprietatem; qui rerum, quas in corporales suos expendebant usus, communem apud se fecerant et ipsam universitatem. Videtur et in hoc quod omni penitus proprietati renuntiaverant; quia 268 non solum, uti jam diximus, nihil proprium habebant, sed nec aliquid suum esse dicebant, alienantes a se, et in ore, quod apud se habere nolebant in possessione. Haec autem temporalium communio rerum, ipsi modis omnibus expetenda, et exercenda universitati virorum religiosorum, quemdam nobis supernae illius, ad quem modo suspiramus patriae statum praemonstrat: sicut venerabilis Bedae verba, quae de hoc ponit, continent, quae hunc modum habent: Qui ita vivunt, ut eis sint omnia in Domino communia, coenobitae vocantur. Quae vita tanto felicior est, quanto statum futuri saeculi imitatur, ubi omnia communia sunt, quia Deus erit omnia in omnibus. Et quia ibi summa pax et securitas est, civitas, in qua typus hujus vitae praecessit, Jerusalem dicta est: id est visio pacis. Dividebatur autem singulis, prout cuique opus erat. Duo hic nobis notanda se ingerunt, quia singuli quo sustentari debuerant, acceperunt. Et in iisdem quam sollicite consideratum est, non quod expetebat voluntas, non quod appetebat cupiditas, sed quod monebat utilitas et exigebat necessitas. Quicunque igitur in societate, de qua loquimur, primitivae Ecclesiae fuit, quo in victu sustentari debuit, ab eis, quorum id erat officii, accepit. Sed et praecellens ibi bonum erat, quod ablata funditus personarum acceptione, prout indigebant, divisim singuli accipiebant. Multitudinis credentium erat cor unum et anima una. Ecce concors unitas, et una concordia animorum. Hujus autem jucunditatis bonae et bonitatis jucundae, quam quarto loco posuimus, tria praecedentia sunt causa, de quibus modo tetigimus; haec autem fructus eorum.

Ad hoc enim rerum a nobis corporalium abjicimus cupiditatem; ad hoc nullam earum habere volumus proprietatem; ad hoc personarum, in divisione corporalis hujus sustentationis, abhorremus acceptionem: ut praedulcem hanc et salubrem corpori et animae in Deo nanciscamur unitatem; ad hoc, inquam, vendentes afferebant pretia eorum quae vendebantur, et ponebant ante pedes apostolorum, ut nec quisquam eorum, quae possidebat, aliquid suum esse diceret. Et ideo quisquam eorum, quae possidebat, aliquid suum esse non dicebat, ut divideretur singulis, prout unicuique opus erat. Idcirco denique dividebatur singulis, prout unicuique opus erat, ut eorum esset cor unum et anima una. Sic tria illa bona hujus quarti boni causa sunt; hoc autem quartum bonum eorum est fructus; quia et ideo tria illa praemittuntur, ut hoc quartum sequatur: hoc autem sequitur idcirco, ut in eo tria illa remunerentur. Merito, frater mi, promisisti conversionem morum tuorum juxta apostolicam institutionem, quia nimirum haec ab eis quatuor instituta, quasi quamdam formam et exemplar habes, ut tuos per eorum conversionem, ad bonum mores, secundum ea in grata sanctae honestatis venustate componas. Siquidem plena terrenorum abjectio, socialis rerum corporalium communio, aequa et competens earum juxta necessitates singulorum divisio; unitatis concordia, et concordiae unitas in animo: quidni praecelsa et eximia est morum conversio? Nam bona haec, cum numero quatuor sint, primum in se mundi hujus habet contemptum; secundum virorum religiosorum honestat conventum; tertium exteriorem justificat effectum; quartum vero interiorem purificat, atque pacificat affectum. Purificat, inquam, ut mundus sit; pacificat, ut quietus sit. Cum itaque plene a te, ac perfecte mundus est despectus; cum in coetu sanctorum, in cunctis appares motibus tuis honestus; cum tuum extrinsecus coram eo, qui videt in facie, justitiae exornas opus; cum tuos ante eum, qui intuetur cor, mundat intrinsecus, et sedat unitas concordiae sensus: procul dubio dicere potes audacter mores te conversos habere, et juxta quod te constat in professione tua promisisse, secundum apostolicam constitutionem convertisse.

Jam de Regula beati Augustini aliquid, vel breviter, nobis attingendum est: secundum quam promisisti stabilitatem in loco; sicut et morum tuorum, ut jam diximus, secundum apostolicam institutionem, conversionem: sicut etiam teipsum tradens obtulisti, offerens quoque tradidisti Ecclesiae Dei, secundum Evangelium Christi. Itaque secundum tenorem, quem in se praefert Regula beati Augustini, stabilitatem in loco promisisti: ut quandiu, quae in eadem continentur Regula, praecepta, ac legem vitae, et disciplinae observare potes, locum, in quo haec te observaturum pollicitus es, nulla levitate, vel impatientia 269 interveniente, mutes. Si autem, quod absit, ob indisciplinatam cohabitantium conversationem, vel ob aliquem alium qui emerserit casum, invitus a bono abstractus et ad malum illectus, ea non potes observare, non poenaliter, ut arbitror, peccas, si ad hoc solum, et propter hoc solum ut votum impleas, votum quoque frangas. Quid est hoc, inquis, quod modo dixisti? Audi quid sit. Si locum dimiseris, nonne votum frangis, cum stabilitatem in eo promiseris? Utique ais. Si autem in eo contra B. Augustini Regulam vivis, nonne et similiter votum frangis? Ita est, inquis. Sed cum sic acciderit, frange votum, ne frangas votum: omittens esse stabilis in loco, ne in eo vivas contrarius Augustino. Caeterum cum sic agis, quanquam ita loquor, votum non frangis; quia stabilitatem in loco promisisti, sed secundum Regulam B. Augustini. Et certe, sic tibi agendum esse intelliges, cum illa breviter coeperimus attingere virtutum spiritualium insignia, de quibus praedicta Regula tractat. Et quidem multa sunt, quae in ea a praefato Patre et advocato nostro promulgata legimus; sed tamen eorum summam sub duodecim capitibus nos comprehendere posse putamus; suppressis quam multis, quae sub verborum paucitate coarctari non possunt. Primum ponimus caput: Ante omnia, fratres charissimi, diligatur Deus, deinde proximus; quia ista praecepta sunt nobis principaliter data. Secundum ab eo loco: Haec sunt, quae ut observetis, praecipimus: usque ad: Sed rursum etiam illi, qui aliquid esse videbantur. Tertium vero: a Sed rursum etiam illi, usque ad: Orationibus instate. Quartum quoque a loco illo, usque ad: Carnem vestram domate. Quintum a loco illo, usque ad: Non sit notabilis habitus vester. Sextum quoque ab isto loco, usque ad: Qui autem in tantum progressus fuerit malum. Septimum autem, inde usque ad: Vestes vestras in unum habeatis. Octavum quoque a loco illo, usque ad: Indumenta vestra secundum arbitrium praepositi laventur. Nonum autem ab hoc loco, usque ad: Lites aut nullas habeatis. Decimum abhinc, usque ad: Praeposito tanquam Patri obediatur. Undecimum vero, a loco isto usque ad: Ut autem in hoc libello. Duodecimum illinc, usque ad finem. In primo videtur fieri mentio de dilectione Dei et proximi. In secundo, de unitate concordiae et communione corporalis sustentationis. In tertio, de virtute humilitatis. In quarto, de puritate orationis. In quinto, de abstinentia discreta. In sexto, de venustate honestatis, et castitate corporis. In septimo, de spontanea confessione. In octavo, de communibus custodibus vestium. In nono, de ablutione vestium, et cura infirmorum, atque de libris quotidie petendis. In decimo, de cavendo litigio. In undecimo, de reverentia exhibenda praelatis, et de officio eorum. In duodecimo, de sollicitudine observantiae hujus regularis. Videtis jam, ni fallor, et aperte intelligitis quia tunc solum fructuose in loco stabilitas habetur, cum istud, quod non compendiose praelibavimus, duodenarium sollicite exercetur; cum vero istud omittitur, et illa incassum retinetur.

Primum itaque caput est, de diligendo Deo et proximo, decimum vero, de cavendo litigio, quia universi nimirum spiritualis exercitii, cui intendimus, sive ut Deo placeamus, sive ut proximo succurramus, causa quidem et origo utriusque debet esse dilectio; sed usque ad perfectionis denarium eamdem dilectionem non perducimus, si horribilem atque terribilem litigii tonitruum non devitamus. Monet itaque nos in exordio Regulae suae ut ante omnia diligamus Deum, deinde proximum, subjungens et causam: quia ista, inquit, praecepta sunt nobis principaliter data. Et bene principaliter asserit data: quia in eis, ipso Domino attestante, tota lex pendet, et prophetae. Et ut B. Gregorius dicit: Quidquid praecipitur, in sola dilectione solidatur. Item bene monet ut ante omnia diligatur Deus, et proximus: quia nimirum Dei et proximi dilectio, sicut universis aliis virtutibus statum tenet sublimiorem; ita et prae cunctis locum in nobis debet habere priorem. Rectus item ordo, ut, cum uterque diligendus sit, prius tamen diligatur Deus, deinde proximus. Nimirum ut qui solum seipsum habet causam, cur debeat amari; et illum consequenter, apud nos, in ordine debeat amoris praecedere, qui nobiscum erga eum socius in eodem existit amore. Non solum autem prius, sed et plus diligendus est Deus; ut in amore nostro proximum nostrum non tantum in ordine praecedat, verum et in mensura excedat. Dignum namque, et omnino justum est, ut qui ante omnia est, et ametur ante omnia; et qui supra omnia est, etiam supra omnia. Nec debet in nostro apud nos amore habere priorem, qui universitatis est principium; nec certe parem, qui et finis est cunctorum. Hic 270 est Dominus Deus noster, et est nomen illi ἀ, ὦ; dignus ut prius ametur quam proximus, qui altitudo est, quae nunquam coepit: ut plus etiam ametur quam proximus, qui magnitudo est, quae nullam in se mensuram admittit.

Diligamus ergo Deum, ad hoc, ut gaudeamus in ipso; diligamus proximum, ad hoc, ut non quidem in ipso, sed cum ipso gaudeamus in Deo. Et haec sunt duo praecepta charitatis, cum tamen sint hi tres, quos diligimus: nos ipsi, Deus, et proximus: quia, cum Deum diligimus, nos ipsos diligimus, pro eo, quod bonum nostrum, quod ipse solus est, diligimus; et cum proximum propter ipsum diligimus, et ipsum, et nos ipsos diligimus, possidentes bonum nostrum, quod ipse est: quia eum diligimus in eo quod proximum propter eum diligimus; quem propter eum non diligeremus ullo modo, nisi eum diligeremus. Quae nobis principaliter praecepta data sunt, quia quaecunque alia sunt in his instaurantur, et ad ista referuntur. Quaecunque enim ab ipso Domino, vel per seipsum, vel per suos, qui ejus in his vicem tenent, instituta sunt, propter charitatem instituta sunt. Propter hanc, inquam, instituta sunt: videlicet ut acquiras eam, cum forte non habes; vel ut retineas, cum habes; vel ut melius et plus habeas, cum non bene et parum habes; vel ut recuperes, quam fortassis amisisti; vel ut aliquid agas in hunc modum, quod ad charitatis pertineat acquisitionem, possessionem, augmentationem, ordinationem, restaurationem. Quaecunque igitur a sanctis sunt Patribus instituta, tunc solum ea nobis sciamus viriliter exercenda, cum nihil in se penitus continent, in quo dilectioni Dei et proximi aliquatenus contradicant. Salubre itaque tibi esse noveris quidquid agis, si charitatem habueris. Unde et B. Augustinus, cujus haec verba sunt, de disciplina tractans ecclesiastica, ita dicit: Habe charitatem, et fac quidquid vis. Et magna admodum videtur esse licentia haec, quam tibi concedit, ut facias, non quasi unum aliquid, sed quidquid vis. Sed attende quod praemisit: Habe charitatem. Recte indulgetur tibi, ut facias quidquid vis, sed cum charitatem prius habueris; quia quid mali velle poteris, si eam habueris? Principaliter igitur ista nobis data sunt praecepta, quia sicut illa, cujus sunt praecepta, caeterarum virtutum obtinet primatum, ita et haec ejus praecepta aliorum in se habent principatum praeceptorum. Apte quoque Pater, et advocatus noster B. Augustinus in primo capite, et in ipso mox exordio Regulae suae de dilectione Dei et proximi facit mentionem, utpote quam novit universi, cui debemus insistere, religiosi exercitii, et causam, et originem, ut incipiatur; et formam, et rectitudinem, ut ordinetur; et augmentum, ut crescat; et constantiam, ut maneat; et finem, ut sine consumptione consummetur.

Subjungit autem de quibusdam in capite secundo, sine quibus integra et inviolata esse non valet haec, de qua loquimur, Dei et proximi dilectio; quae sunt videlicet spiritualis et sincera concordiae unitas in animo, et omnis penitus in rebus temporalibus proprietatis abjectio. Haec, inquit, sunt, quae ut observetis praecipimus in monasterio constituti. Primum propter quod in unum congregati estis, ut unanimes habitetis in domo, et sit vobis anima una, et cor unum in Deo. Et haec de virtute sincerae et spiritualis unitatis. Et non dicatis aliquid proprium, sed sint vobis omnia communia. Haec autem de abjectione proprietatis. Ut unanimes, inquit, habitetis in domo. Videte, quia non prodest habitatio in domo, si deest unitas in animo. Et sit vobis anima una, et cor unum; quatenus sicut vos domus continet una, sic et unum insit vobis cor, et anima una. Et addit in Deo, ut et in praesenti ditari possit merito sanctitatis, et in futuro praemio remunerari felicitatis. Illa autem in Deo unitas non est, quae est in carne, et in mundo, et in hoste antiquo. Ecce unitas triplex illi, quae in Deo est, unitati prorsus contraria, reprobos in unum illicite uniens, et a Deo dividens. Compactum sic est corpus Behemoth squamis se prementibus: unaque uni conjuncta nec spiraculum quidem incedit per eas. Conveniunt in unum adversus Dominum, et in unum conveniunt in carne, et mundo, et diabolo voluptuosi, curiosi, elati: voluptuosi per concupiscentiam carnis; curiosi per concupiscentiam oculorum; elati per superbiam vitae. Haec autem unitas in Deo non est, sed terrena, animalis, diabolica. Terrena; et allicit, per curiositatem mundialis laetitiae seducens. Animalis; et polluit, per voluptatem carnalis luxuriae corrumpens. Diabolica; et erigit, per voluptatem daemoniacae superbiae extollens. O unitas fetens, unitas nitens, unitas tumens! fetens per mollitiem, nitens per speciem, tumens 271 per elationem. Verum vos unanimes estote in domo, et sit vobis cor unum et anima una: sed in Deo, non in carne, non in mundo, non in hoste antiquo. Et attendite, quia incitaturus nos B. Augustinus ad hanc unanimitatem, ad hanc animae et cordis in Deo unitatem, sollicite praemittere curavit propter quod in unum estis congregati. Unde patet quod exterior haec nostra in unum congregatio, illius de qua modo diximus, unanimitatis, et unitatis interioris formam repraesentat, quatenus sicut exterius in uno loco congregamur, sic et intrinsecus in animo uno uniamur.

Et non dicatis aliquid proprium, sed sint vobis omnia communia. Proprietas, quae viris religiosis ac vitam communem professis inhibetur, non de sola intelligenda est, ut arbitror, re corporali, sed de ipsa, ni fallor, voluntate animi. Necesse enim est ut, si ad perfectionis hac in parte volumus fastigium conscendere, nihil proprium in voluntate nostra, contra justitiae rectitudinem etiam habeamus; sed pro alterius potius voluntate, quantum decuerit, et prout expedierit, eam frangere studeamus. Neque enim ullo modo diu poterimus integram in corde unitatem conservare, si voluntati aliorum, et maxime praelatorum nostrorum, quibus nos vice Dei convenit parere, nostram, in quantum ratio dictaverit et justitia expetierit, voluntatem tumide et arroganter contempserimus subjicere. Quod autem in rebus temporalibus nihil debeant coenobitae proprium habere, nulli prorsus valet in dubium venire, qui eorumdem coenobitarum novit professionem. Nihil autem debent habere proprium, quia peccatum gravissimum est, si id praesumpserint. Cum, siquidem hoc in loco Pater noster aliquid prohibeat proprium dici, quanto minus concedit haberi? Sanctus quoque Benedictus in Regula monachorum suorum super haec ita scribit: Praecipue hoc vitium radicitus amputandum est de monasterio, ne quis praesumat aliquid dare aut accipere sine jussione abbatis, neque aliquid habere proprium. Nullam omnino rem, neque codicem, neque tabulas, neque graphium, sed nihil omnino. Quippe quibus nec corpora sua, nec voluntates licet habere in propria voluntate. Certe qui peculiaritati student, secundum quosdam fures sunt quodammodo, et mendaces, sacrilegi etiam, et apostatae sunt. Ideo fures, quia quae aliorum sunt, occulte sibi abscondunt. Ideo mendaces, quia aliud sunt, et aliud se ostendunt. Ideo quoque et sacrilegi, quia, dum res sibi monasterii illicite vindicare praesumunt, etiam sacrum de sacro tollunt. Ideo denique apostatae, quia juxta quemdam modum jam ad vomitum redierunt, dum res, quibus dudum renuntiaverant, iterum, et eodem modo quo prius possederant, hoc est ad usus proprios, possidere student. Caveamus ergo, fratres, ne sine agnitione Patris nostri aliquid temere et illicite habere praesumamus: ne Ananiae et Saphirae in crimine socii simus, quorum certe quam gravis exstitit culpa, subsequens innotuit poena. Non, inquam, sine agnitione Patris nostri: quia et beatus Benedictus de hoc sic scribit: Nec quidquam licet habere, quod non abbas aut dederit, aut permiserit. Sed et ista beati Augustini verba sunt: Et distribuatur unicuique vestrum a praeposito vestro victus et tegumentum. Non divitiae nobis a praeposito nostro distribuendae sunt; non aliqua superflua, sed sola necessaria. Si autem quaeris quaenam illa sint, ipsa sunt quibus alamur jejuni, et quibus vestiamur nudi. His amplius importune et improbe non quaeramus, quia haec nobis sufficere debent. Sententia quippe est Apostoli super hoc, hunc habens modum: Habentes alimenta, et quibus tegamur, his contenti simus. Jubet itaque Magister noster, ut a praeposito nostro distribuatur unicuique nostrum victus et tegumentum: ille, ne nos inedia urat; hoc autem, ne frigus laedat. Non aequaliter, inquit, omnibus: quia non aequaliter valetis omnes, sed unicuique potius, sicut cuique opus fuerit. De hoc sanctus Pater Benedictus: Non dicimus, inquit, ut personarum, quod absit! acceptio sit; sed infirmitatum consideratio. Ubi qui minus indiget, agat Deo gratias, et non contristetur. Qui vero plus indiget, humilietur pro infirmitate; non extollatur pro misericordia. Et ita omnia membra erunt in pace. Videtis qualiter verbis istis, necessitatis nobis sustentamentum conceditur, peculiaritatis vero vitium inhibetur.

Sed aliquis de circumsedentibus clamoso silentio et silenti clamore commotus per haec, hoc fortassis modo ad haec: Dum tam formidolosas de vitio proprietatis sententias profers, dic, quaeso, manifeste quid sit proprietas. Si enim proprietas est, quidquid magis ad proprium diligo usum, quam ad usum fratris mei, jam ego ab hoc, fateor, vitio alienus non sum. Cui ego: Certe si subtiliter et distincte volueris considerare, non poteris a proprietate alienum dicere, quidquid ad utilitatem non vis fraternam refluere: quidquid etiam usui non vis communi deservire. Nostri quoque ordinis consuetudo 272 est, ut id vocetur proprietas quod habetur contra vetitum, vel absque debita licentia. Diligenter itaque, ut ex his potestis advertere, doctor magnus Aurelius Augustinus in hoc secundo capite, commonere nos insistit, ut abjecta divisione, et discordia, in unitate fraterna concordes, et in concordia studeamus esse unanimes, ut omni penitus renuntiantes in rebus temporalibus, quibus nostra sublevanda est transitoria necessitas, peculiaritati: in corporali sustentatione semper intendamus communioni. Insistit quoque nos commonere, in primo, ut Deum amemus et proximum: quatenus, dum geminum quod promulgat in isto, et geminum nihilominus quod in illo, effectui studemus sollicite mancipare praeceptum, vivamus in Dei et proximi charitate; vivamus in unitate; vivamus denique sine proprietate. Et, o vita sancta, jucunda, quieta! Siquidem sancti sumus, dum Deum medullitus, et proximum amamus: bonam nihilominus jucunditatem et jucundam bonitatem nanciscimur, dum in unum habitamus, et unum dicimus omnes, nec sunt in nobis schismata. Suaviter quoque requiescimus, dum duo haec verba tollentes de medio, meum et tuum, philargiriam peculiaritatis, largitate commutamus communionis. Merito promissa est a vobis stabilitas loci secundum regulam B. Augustini, ut ibi quoque contendatis radicari per constantiam propositi: ubi vos perseveranter, et amor Dei, et proximi sanctos, et sincera secundum Deum unanimitas jucundos, et in corporali sustentatione communio det esse quietos. Quae autem de hoc capite adhuc residua sunt, una cum his, quae ad sequentia capita pertinent, in alium sermonem differamus: ut praemissa oratione ex more et meditatione, alia vice cum fuerit opportunum, pro vestra aedificatione ad laudem Dei locuturi conveniamus, cui est honor et gloria in saecula. Amen.