Reader

SERMO XLVII. ITEM DOMINICA II POST EPIPHANIAM. Quomodo debeamus nosmetipsos diligenter considerare, et ea quae ad nos pertinent salubriter investigare.

SYNOPSIS SERMONIS.-- 1. Status ante propositum conversionis, isque in proposito considerandus.-- 2. Quam districta, occulta atque incomprehensibilia Dei judicia.-- 3. Formidanda hora exitus ab hac mortali vita.-- 4. Poena infernalis, ne incurratur: gloria coelestis, ne amittatur.-- 5. Primus meditationis modus ex septem peccati circumstantiis compositus.-- 6. Secundus, ex sterilitate in operibus bonis: tertius ex intuitu personae offendentis et offensae.-- 7. In statu conversionis, I. attendenda instabilitas mentis: II. languor corporis ad opera virtutis.-- 8. III. Metuenda spiritualis ruina, nisi sustineat gratia divina.-- 9. Circa Dei judicium; I. meditandi modus: vereri ne ulla peccata dimiserit: II. ne ulla acceptet bona opera.-- 10. III. Ne tam prospera quam adversa accrescant in cumulum perditionis.-- 11. Circa horam mortis: I. quam tristis et invita sit animae et corporis separatio: II. dissolutio cadaveris in fetorem et vermes: III. tribunal Christi Domini.-- 12. Circa poenas inferni: ignis, vermis, aeternitas; circa gloriam: beatitudo habenda in te, in concivibus, in Deo.-- 13. Hi sunt ministri timoris salutaris, moderandi a principe triclinii, id est virtute discretionis.-- 14. Primo bonum vinum ponit carnalis homo.-- 15. Anacephalaeosis spiritualium nuptiarum cum anima.-- 16. Hydriae sex sunt totidem meditationes emundandis internis sensibus.-- 17. Mos pravus hominum hujus saeculi in positione vini, alienus ab approbatione Dei.-- 18. Bonum vinum servat nobis Deus in patria.

Contingit nonnunquam et apud me hydrias istas impleri aqua. Ut enim modo ad eas per ordinem vadam, confero me, cum vacat, ad hydriam primam; et introspiciens video quam fetidus et foedus, quam turpis et indecorus fui: et pavore magno percussus, miror quomodo me talem sustinui qualem me tunc fuisse modo deprehendo. In hoc autem statu, in quo nunc sum, quem ut emendatius viverem arripui, in modico a pristinis me video mutatum. In quo sicut non tantum forte, quantum in praecedenti fui, videar esse frigidus per culpam, sed nec calidus sum per justitiam; sed magis per negligentiam tepidus, ac per hoc ab ore Domini evomendus. Et quidni et jam in hoc mihi formidandum, qui religionis quidem suscepi habitum, religiosum autem non habeo effectum? Quidni ille circumferatur ad testimonium, dum iste non exercetur ad beneficium? Hoccine est saeculum reliquisse? Quae enim ad saeculum pertinentia opera plene reliqui? Et si forte opera, quae verba? et si forte verba, sed quas cogitationes? Certe qui juste, sobrie et pie vivere voluerint, prius necesse est ut non solum impietatem, sed et saecularia abnegent desideria. Ecce quomodo et haec, apud me, hydria impletur aqua: quae sine timore utique me esse non sinit haec, qua in statu isto marceo, ignavia.

Erigo post haec oculos ad judicium Dei, justum quidem, sed occultum; et invenio eos caecos: nihil enim hic video in caecitate mea. Nec est jam omnino nihil quod video, qui video non posse me hic aliquid videre. Elevo igitur caecum mentis aspectum ad irreprehensibile et incomprehensibile judicium Dei omnipotentis: et quid de me, in eo, sentio, penitus non deprehendo. Nam, si sanctus atque justus sum, sed opera mea in manu ejus sunt: et nescio utrum amore an odio dignus sum: sed omnia mea in futurum reservantur incerta. Trepido, fateor, multum in densissima caligine hac: et ad me ipsum conturbata est anima mea, palpando incedens, et quo ponam miserum pedem non satis discernens: quia abscondita est via mea, et circumdat me Deus tenebris. Et dira necessitas, qua compellor quidem ire, sed nescio quo: sed et qua vix agnosco. Et utrum cogitet super me cogitationes 214 pacis, et non afflictionis nescio: scio autem quia terribilis est in consiliis super filios hominum. Sed quam terribilis quis scit? vereor tamen, ne super me excitet furorem, et effundat iram suam: nihilque de me aut circa me, nisi quod adversum me est, disponat. Nam si vas electionis apostolus Paulus, nihil sibi conscius, in hoc justificatus non est, pro eo quod qui judicat eum Dominus est: quomodo ego jam justus sum, qui mihi conscius sum? Et cum causam habeam longe dissimilem, eumdem quoque, et non alium judicem. Cautus proinde ac prudens sanctus David, qui tantam tanti Judicis districtionem conspiciens; sed, etsi vellet contendere cum eo, se non posse respondere unum pro mille praesentiens, de internorum prorsus qualitate diffidit, et ad precis humilitatem recurrit, et dicit: Non intres in judicium cum servo tuo, Domine. Judicium trepidus exhorruit, et ideo ad misericordiam providus confugit. Et quare refugit judicium? Quia non justificabitur, ait, in conspectu tuo omnis vivens. Neminem prorsus excepit, non patriarcham primum, non prophetam egregium, nec aliquem in hac mortalitate de immundo conceptum semine ante eum novit justificandum, si cum eo vellet intrare in judicium. Nam si sane sapuit Petrus: Vix justus salvabitur; et quid subdidit? Impius et peccator, qualem me esse non diffiteor, ubi parebunt? Talis meditatio hydria tertia est: quae et ipsa utique aqua plena est.

Praevenio etiam apud me frequenti meditatione exitum meum ab hac vita, et eamdem meditationem quartam mihi hydriam efficio; sed et ipsam aqua plenam etiam usquo ad summum invenio. Scio etenim, et certus sum, quia oportebit me hinc exire; sed nescio tempus, nescio modum, nescio locum. Sed et recedens hinc, nescio quo vadam. O terribilis et ideo tremenda hora resolutionis meae! Ille etiam, qui tanti talisque desiderii erat vir, ut bene sibi conscius cuperet dissolvi, ingemiscit gravatus, nolens utique despoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vita. Tristis est anima mea usque ad mortem, ait Agnus incontaminatus et immaculatus, Christus Jesus, cum imminere sibi sentiret mortem: et ego mortis non expavescam horam? Ipso in agonia posito, factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram( Luc. XXII, 44); et ego non trepidabo praesciens resolutionem meam tam terribilem futuram? Quidquid hic est amittam, nesciens quid ibi quo pergo inveniam. Scio quod aeternum supplicium, si mihi juxta meritum condignum rependitur stipendium: Nam stipendium peccati mors. Iniquitatem meam profecto ego cognosco. Et de judice meo legi: Ad iniquitatem respicere non vales. Jure ergo ego expavesco, leve folium, quod vento rapitur, potentiam tuam tantam: et stipula ego sicca, tam severam persecutionem.

Jam vero hydria quinta meditatio est poenae infernalis; et sexta contemplatio gloriae coelestis. Et utraque apud me aqua plena est: aequaliter me pertimescente, ne hanc perdam, et ne illam incurram. Et cum hoc summi Regis palatium, illud autem ergastulum sit, in quovis mittimur, ulterius non exitur. Nam aeternaliter et illud ad damnationem detinet inclusos; et istud ad felicitatem detinet admissos. Ecce ostendi vobis qualiter apud me illae hydriae implentur: et potestis jam evidenter ex his quae dicta sunt perpendere quod in eis eorum continetur purificatio, qui non in manifesto, sed in occulto Dei sunt: quorum laus non ab hominibus, sed ex Deo est. Nam in his sex generibus purificationum purificatur, qui Deo vel peccata sua, vel dona confitetur. Sed quaeritis etiam de mensuris istis quas habebant hydriae, pro eo quod in Evangelio legitis, quia capiebant singulae metretas binas vel ternas. Desiderio vobis est audire quae sunt harum hydriarum metretae: a quo non estis fraudandi.

Dicam quomodo ego non modo binas, sed et ternas soleam in eis invenire metretas: cum me contingit eas metiri. Vos fortassis meliori modo reperietis eas; non erit tamen omnino abs re audire modum nostrum, qui quidem talis est. Cum pravum et iniquum, quem ante conversionem ducere solebam, statum ad memoriam revoco, me ante me statuens, primum studeo considerare quae et qualia, quot et quanta mala commisi: sed et ubi, et quando, et cum quibus mortifera multa peregi. Haec enim septem ad mentem reducere debet, qui perpetrata a se flagitia et facinora plene intueri, et agnoscere studet. Sed forti et rigida haec apud se cogitatione revolvat ad compunctionem, non autem molli et frigida ad delectationem. Nam idcirco et lapideae hydriae dictae sunt, ut constanti haec meditatione 215 ruminentur; non autem vaga et debili cogitentur. Qui enim, ut, verbi gratia, de prima loquamur, et de aliis intelligatur, sic mala quae egit ad memoriam revocat, ut in eadem recordatione molliter et turpiter, quasi in foedo et fetido delectationis lecto requiescat, luteam magis, ut mihi videtur, quam lapideam hydriam habet. Hic est qui, corde reversus in Aegyptum, revolvit apud se piscium curiositatem quam inviscerabat; revocans ad mentem tam illicitarum delectationum cucumeres et pepones, quam occupationum et sollicitudinum anxietates amarissimas et acerrimas, quas porri innuunt et cepe, et allia; ac ideo dulcem et sapidam fastidiunt refectionem mentis, quam, ut scitis, innuit manna. Forti ergo, in quantum possum, cogitatione, ut compungar, non autem molli, ne illicite delecter, recogitans annos meos, non in dulcedine, sed in amaritudine animae meae, ut hydria mea lapidea sit, reduco mihi in memoriam septem ista opera, videlicet mala mea; mensuram eorum et numerum, modum et locum, tempus quoque et personas: et ad me reversus dolore magno, et timore valido percellor: dum tantam talemque in pariete meo depictam animalium et reptilium abominationem intueor.

Deinde considerare studeo quod, multis adeo magnisque malis oneratus, vel omnino nulla, vel admodum pauca et parva sim bona operatus: sicut malis plenus, sic et bonis vacuus. Utrobique vero reum me aspicio, tam in omittendo videlicet praecepta, a bonis abstractum, quam in admittendo prohibita, ad mala illectum. Talem me fuisse in statu ante conversionem meam recolo: videlicet sicut sordidum in illicitis, sic et sterilem in necessariis. Et sunt haec duo genera cogitationum, quasi duae in prima mea hydria metretae. Adhuc autem quis ego sim, qui peccavi; quis ille sit, cui peccavi; et multis ex causis apud me colligens quanta homo devotione parere debeat Deo, conjicio quanta debui vitare instantia, ne ipsum contemnerem in utrovis istorum, vel in admittendo quod prohibet, vel in omittendo quod jubet. Et hoc modo metretam in hac hydria mea superaddo tertiam: ut hoc sit primam metretam habere, considerare me sollicite mala quae feci: secundam, bona quae agere non solum neglexi, sed et contempsi; tertiam vero quanta debui praecavere sollicitudine ne admitterem illa, vel omitterem ista

Jam in hoc statu, in quo nunc sum, sollicita me diligentia et frequenti sollicitudine circumspicio: et appareo mihi non mediocriter et mente instabilis, et corpore imbecillis. Non tamen de robore carnis meae loquor, sed de fortitudine verae virtutis. Ut autem silentio supprimam mala, quae tum in mente cogitando quam in corpore operando committo, ecce quanta in me bona, et ipsa in mente instabilitas et in corpore fragilitas offuscat. Verba orationis quidem lingua loquitur, sed mens per diversa vagatur; non versatur in corde quod profertur in ore; sed perdentibus in me muscis suavitatem unguenti, tot super cadavera volucres descendunt, ut abigere eas Abram nequeat; et quod pejus est, aliquando nec abigere curat. Simili modo cum lectioni insisto, cum os seris silentii claudo, misera mens quietis impatiens, utpote garrula et vaga, nec ibi se totam ad intellectum colligit, nec hic ad plenam se quietem componit. Cum bona aliquando mens fluctuans vel tenuiter admittit; vel non, vel vix, in se elationem reprimit: cum vero mala, sero et fortassis non satis gladio semetipsam compunctionis transfigit. Sed quid ire conor per singula? Innumerabiles sunt enim morbi ejus. Et o quantum imbecille ad opus virtutis corpus! nam velox ad somnolentiam, ad gastrimargiam, ad lasciviam, ad pigritiam; tardum autem ad vigilias, ad abstinentiam, ad continentiam, et ad necessarium manuum opus. Cum in hunc modum duplicem in miseriam investigo, in hoc, in quo nunc statu sum, et investigans deprehendo, nimirum binas et in hac hydria mea metretas invenio.

Post haec video quantae, qualive tam instabilis quam debilis pateam ruinae, si me manus non sustineat clementiae divinae. Et metretam tertiam adjungo. Cum enim tot generibus aegritudinum tam in anima quam in corpore subjaceam, etsi quibusdam forte necdum subjaceam, cum ad ea tamen plene dispositus sum, quid mirum si me praevideam incursurum et morbum, nisi cura eum Medici praeveniat, et mortem, nisi ipsius eam operatio differat? Et meditationem istam metretam intellige tertiam Et bona quidem metreta haec, quae hominem admodum in propria continet mensura; non eum permittens elevari super se, sed humiliter instituens, ut solide 216 consistat in se. Nam quomodo jam ambulat in magnis et mirabilibus super se, qui propriam, qua circumdatus est, plene intuens infirmitatem, illud beati Job cogitur exclamare: Ecce non est auxilium mihi in me. Unde et Psalmista, ad orationis praesidium humiliter fugit, et dicit: Non avertas faciem tuam a me. Addidit et causam quare oret, ne avertat faciem suam a me; et similis ero, inquit, descendentibus in lacum. Hoc est dicere: non subtrahas tuum a me auxilium, quia, ipso subtracto, illis in nullo dissimilis ero, qui concupiscentiae ictibus percussi proruunt in peccatum. Nam nisi tu, Domine, adjuves me, paulo minus cadet, et cadens et habitabit in inferno anima mea. Tres ergo in hac hydria metretae, tres sunt in isto in quo nunc sum statu cogitationes istae. Prima est, cum apud me revolvo quanta nutem instabilitate in mente; secunda, quanta fragilitate aegrotem in corpore; tertia vero cum plene scio me non posse subsistere, tanta pressum miseria, absque sustentante me manu divinae clementiae.

Tertia illa hydria meditatio est, quam penes me habeo, cum de occulto, et de districto judicio Dei subtiliter penso, quae et ipsa non modo binas, sed et trinas metretas capit. Et prima est, cum a facie districtionis ejus formidans, et ne forte ipse reprobatus sim, varia hinc inde me suspicione feriens, anxie timeo, ne ulla velit mea mala misericordiae suae munditia abluere, sed ad suum ea magis judicium referre. Sciens utique et ultorem esse gladium, et esse judicium, cogitationes apud me habeo varias, in me, et mentem in diversa raptam. Timeo multum ne scriptum peccatum meum sit stilo ferreo, in ungue adamantino, vigilante super reprobum suum severissima animadversione justi judicii Dei: et quibus adjuvetur ad condemnandum me, condita habentis apud se scelera mea, et signata in thesauris suis. Secunda etiam metreta est, ne bona, si quae agere videor, aeterno me persequens odio, non acceptet: sed modo quodam, quantum ad se quidem justo( quia aliud dicere non audeo) quantum ad me terribili et occulto, ipsum ad malum cooperari faciat. Nam, sicut diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti: sic dicunt quidam, quod odientibus Deum omnia cooperantur in malum, his, prout immobiliter super justa eorum reprobatione fixum est, in aeternitate, qui praevisi sunt damnandi. O opera Dei pavenda et tremenda, in quibus terribilis apparet super filios hominum! quia, ut ait Ecclesiastes, nemo potest corrigere quem ille despexerit. Et juxta sententiam beati Job: si destruxerit, nemo est qui aedificet: si incluserit hominem, nemo est qui aperiat. Vae mihi! ut de duabus istis metretis adhuc loquar, si me reprobans, et ideo nec mala mea diluens, nec bona acceptans, ejicere proponit a facie clementiae suae, aeternae me quoque oblivioni tradens: utpote vas irae aptum in interitum.

Metreta huic tertia est hydriae, cum de eodem adhuc judicio cogitans, timeo, ne forte quidquid mihi facit, malo meo faciat: disponens adversa contra me tam in prosperis, in quibus favere, quam in adversis, in quibus furere videtur; nam cum arrident prospera, timeo ne, ipso occulte disponente, ideo arrideant, ut irrideant: quatenus videlicet illorum fallax, ut ita dixerim, arrisio, bonorum, si quae temporalis sit retributio; malorum autem, quae feci, aeterna damnatio. Cum autem furunt adversa, paveo ne tantum initia dolorum sint haec, nam finis eorum sine fine, aeternus, interminabilis, et indeficiens defectus, et mors vitalis. Itaque ut de beatis quidam ait: Si quando ridet mihi Deus, non credo ei: et si quando me feriat, scio quoniam, cum expleverit in me voluntatem suam et alia similia praesto sunt ei. Idcirco, si venerit ad me, non videbo eum, et si abierit, non intelligam. Si repente interroget, quis respondebit ei; vel quis dicere ei potest, cur ita facis? Deus cujus resistere irae nemo potest, sub quo curvantur, qui portant orbem. Quantus ergo ego sum, ut respondeam ei, qui, etiamsi habuero quidpiam justum, non respondeo ei, sed Judicem meum deprecor. Et cum invocantem me exaudierit, non credo, quod exaudierit vocem meam. Lege expositionem beati Gregorii papae in Moralibus super haec: Et hae tres in hydria hac tertia erunt metretae.

De exitu vero nostro ex hac vita cogitare, quartam hydriam habere est. Et ipsa, sicut istae per quas transivimus, tres metretas habet. Et primam habere me puto, cum apud me pertracto quam dura et aspera, quam tristis et invita illa disjunctio ab invicem horum duorum cohabitantium, de corpore loquor et spiritu. Plane omnis caro fenum, ut ait Isaias; vere fenum est populus. Sed et vapor est vita nostra, et deinceps exterminabitur. Dissolvit domum hanc, terrestre corpus nostrum dico, et festinante 217 terra ad terram, exire compellitur spiritus. Addo hydriae huic metretam secundam: cogitans de corporis putredine post exitum animae. Considero modo in corporibus mortuorum, quid meum erit post mortem: quod profecto dissolutum per mortem, redigetur in pulverem, eritque post putredinem vermis: post vermem, pulvis. Et magna mihi apparet confusio in hac metreta secunda: sicut et trepidatio in prima, et terror in tertia. Ipsa metreta tertia ad illam pertinet horam, in qua districti Judicis conspectibus praesentabitur anima, manifestanda, ut ait Apostolus, ante tribunal Christi, ut referat prout gessit in corpore suo sive bonum, sive malum. Et hi tres in hac hora mihi apparent formidandi: hostis accusans, conscientia attestans, judex examinans. Miser ego, quid tunc faciam causam habens languidam; qui nec usque[ al., ultra vel ulterius] latere tunc potero, spectaculum factus inimico accusanti, mihi ipsi confitenti, Deo judicanti?

Jam vero quia aliquandiu in metretis harum hydriarum demorati sumus, ut breviter percurramus quod adhuc restat dicendum in quinta hydria, quae est meditatio calamitatis infernalis, metreta prima exustio est ignis; secunda corrosio vermis; tertia vero utriusque aeternitas: quia et ille inexstinguibilis, et hic dicitur immortalis. In sexta autem hydria, quae ultima est, quae est meditatio gloriae coelestis, primam metretam habes, si apud te pertractes quae erit beatitudo quam ibi habebis in teipso: secunda, si quam in civibus; tertia quoque, si quam possidebis in Deo. In teipso fortitudinem habebis verae potentiae: in civibus suavitatem amoris sinceri: in Deo autem plenitudinem summae sapientiae: plene roboratus, perfecte inflammatus, et ad omnia illuminatus.

En hae sunt in singulis sex hydriarum metretae tres: quas, ut jam dictum est, hydrias aqua ministri impleverunt usque ad summum, cum plenum ac perfectum in his sex generibus meditationum, ad inspirationem internae gratiae, cogitationes mentis timorem concipiunt. Sed necesse est ut qui ministris jussit hydrias aqua impleri, faciat eos et inde vinum haurire, quia eadem gratia cogitationes nostras demulcet per amorem, quae eas terret per timorem. Ut enim aqua timor, sic et vinum est amor. Verum prius aqua et postea vinum: quia initium quidem sapientiae timor Domini: sed perfecta charitas foras mittit timorem. Hanc autem commutationem discretio, quae mater est aliarum omnium virtutum, dijudicet; dijudicatam probet, quia ad eam pertinet, suo approbare favore, quod amor ordinatus mentis cogitatus demulcet, ad consolationem: ne timor eos nimis deterreat, ad desperationem. Et hoc est quod ministri jubentur haurire nunc et ferre architriclino, ut cogitatus mentis, qui ad instinctum divinae gratiae in singulis his meditationum generibus nonnihil cogitando infunderent, unde dolendo timerent, et timendo dolerent, ad inspirationem ejusdem gratiae nunc, id est post longum cruciatum, aliquid pie praesumendo hauriatur, unde approbante discretionis prudentia et amando sperent, et sperando ament. Nam prudens et cauta discretio, princeps triclinii est, quod sonat architriclinus: ad cujus pertinet principatum providere, ut memoria stabilis sit, ratio perita, voluntas vero munda. Ad haec quippe tria istud triclinium spectat in quo nimirum discretio principatum agens, ne memoria a se dispersa vagetur: ne ratio interno lumine privata per erroris tenebras obscuretur: ne voluntas per appetitum illicitum inquinata, verae munditiae puritate exspolietur. Sed cui hujus spiritualis commutationis bonum discretio attribuere debet, nisi ei quo omne bonum nostrum, sine quo nihil possumus facere? ipse est Dominus noster: a quo omne datum optimum et omne donum perfectum descendit.

Vocato ergo sponso, qui, quis sit, satis jam audistis; dicat ei architriclinus iste, quod bonum usque adhuc servaverit vinum; deputans ei, ut post irriguum inferius, irriguum det superius, et post tempestatem, tranquillum faciat. Verum non ita agit omnis homo, sed primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Placet vobis audire, qualiter hoc agat quisque carnalis? Ipse enim est, qui hoc loco appellatur homo. Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Ecce cum inebriati fuerint, ponitur quod deterius est. Audite et Salomonem, cujus et super eadem re haec verba sunt: Favus distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus. Nonne et istud vinum bonum? sed primo positum est. Videte positum inebriatis id quod deterius est. Novissima vero ejus amara quasi absynthium, et acuta quasi gladius biceps. Significans, ni 218 fallor, in concupiscentia mundi istius, cum quo fornicantur filii saeculi hujus, nonnihil dulce in verbis seductoriis praecedere et nitidum: sed subsequi, quod ad sorbendum amarum est, et ad sentiendum acutum. At vero Sponsus animae Deus, servat bonum vinum usque adhuc: quia metuenti eum, ut ait Scriptura, bene erit ei in extremis. Et disciplina ejus primum non videtur esse gaudii, sed, moeroris: postea vero fructum pacatissimum exercitatis, per eam, reddit justitiae.

Venimus jam ad finem miraculi, quod in tertia sua apparitione, seu manifestatione operatus est Dominus Jesus. Vultis ut quae dicta sunt prolixe, in sermonibus istis de miraculo isto, compendiose repetantur: ut evidentius per intellectum capiantur, et arctius in memoria teneantur? Ecce facio quam compendiosius possum. Nuptiae factae in Cana Galilaeae, internae sunt deliciae mentis celebratae in anima, quae de bono ad melius, de meliore ad optimum proficit: et in transmigratione operum exteriorum, et in revelatione internorum mysteriorum. Has spirituales refectionis delicias insimul habent Sponsus et sponsa, Deus et anima. Existente ibi matre Jesu, vocatur et Jesus cum discipulis suis: quia praesente devota voluntate, quae internam gratiam et concipit per affectum purae dilectionis, et parit per effectum egregiae actionis; piis gemitibus, et piis operibus invitatur eadem gratia interna, et charismata ejus spiritualia. Deficiente autem vino, matrem Jesu ad eum, vinum non habent, dicere, est, subtracto gaudio spirituali, devotam, apud internam gratiam, voluntatem pro ejus reparatione, pia querela suspirare. Eidem vero matri, quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea, respondere, est gratiam internam devotae voluntati, et propriam fragilitatem ad notitiam infundere, et quod non ei expedit, ut adhuc accipiat, quod petit, intimare. Matrem quoque ejus, quodcunque dixerint vobis facite, dicere ministris, est voluntatem devotam, ut occultis internae gratiae motibus, per omnia, obedientes sint internae mentis cogitatus, exhortari.

Lapideae hydriae sex positae, ad purificationem Judaeorum, sex genera sunt meditationum exercenda, ad emundationem, in fide et veritate, Deo confitentium sensuum internorum. Primum genus est de statu illo quem ante conversionem habuimus. Secundum de statu isto quem nunc conversi tenemus. Tertium de judicio Dei, cujus occultae dispositioni subjacemus. Quartum de exitu nostro ab hac vita, quem omnes indubii exspectamus. Quintum de calamitate poenae infernalis, quam exhorremus. Sextum de felicitate gloriae coelestis, ad quam suspiramus. Capiunt singulae quidem, in nobis metretas non modo binas, sed et ternas, cum singulas has meditationes tribus apud nos modis revolvimus. Cum in prima videmus, in quantum malis eramus intenti, et quot mala videlicet admisimus operantes iniquitatem; bona omisimus, facientes delictum et in quantum utrumque debuimus evitasse. Cum in secunda agnoscimus in nobis instabilitatem mentis, imbecillitatem corporis: et quod nullatenus valemus, vel quod malum est evitare, vel quod bonum est exercere, nisi manus nos divinae misericordiae et retrahat ab illo, et roboret in isto. Cum etiam in tertia timemus, ne occultus ille Judex, et districtus nec bona nostra acceptet, placatus, nec mala diluat propitius; insuper cuncta, quae apud nos aguntur, ad cumulum perditionis nostrae disponat offensus. Cum in quarta praecogitamus duram et asperam animae nostrae, et corporis ab invicem disjunctionem, corporis sub terra foedam et fetidam commorationem, animae pavendam atque tremendam ante Judicem repraesentationem. Cum in quinta horremus, apud nos, ignem ardentem, vermem rodentem, utrumque vero fine aliquo carentem: illum videlicet inexstinguibilem, hunc autem immortalem. Cum in sexta depingimus in charta cordis, quae sit illa beatitudo futura, quam tripliciter in futuro nos accepturos speramus, de qua legimus, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Quae sit, ut aliquid de ea vel superficietenus loquamur, potentia, quam habebimus in nobisipsis; quae sapientia, quam in Deo; quae benignitas, quam in concivibus nostris: primam a Patre, secundam a Filio, tertiam a Spiritu sancto: ut sit Deus omnia in omnibus( I Cor. XV, 28). Has sex hydrias lapideas ministri usque ad summum implent aqua, cum his sex generibus fortium et stabilium meditationum plenum mentis cogitatus, aspirante divina gratia, timorem concipiunt.

Quibus etiam ministris, haustum de hydriis ferentibus; gustans ille: sponsum ait bonum vinum servasse adhuc, 219: quia cogitationibus mentis, arbitrio discretionis, intimas suas revolutiones praesentantibus, approbans ipsa, quod jam respirant in amore, quae prius suspirabant timore, Deumque laudans super spirituali hac in eis mutatione, affirmat ipsum suam eis, in novissimo, suavitatem et dulcedinem indulsisse. Sed longe aliter agere videmus universitatem carnalium, qui primum quod secundum carnem, et secundum hoc saeculum dulcescit, sibi sumendum contendunt: et postmodum insensibiles damnabiliter effecti, quod poenaliter amarum est, percipiunt, percussi in posteriora, et opprobrio deturpati sempiterno. Igitur omnis homo primum bonum vinum ponit: quia in reproborum stirpe, primus Enoch nascitur, qui se in temporalibus dedicantes, quod sonare videtur Enoch, cordis intentionem in terrenis defigunt; et manentem hic quaerentes habere civitatem, futuram non inquirunt. Sed Sponsus animae Deus bonum vinum servat usque adhuc, quia in electorum progenie Enoch septimus procedit: pro eo quod ipsorum, non modo, sed in fine dedicatio erit. Qui cum Deo ambulantes: ei scilicet, per omnia, in sua conversatione, consentientes, in carnalium non apparent impuritate; quia in sua eos Deus locat et ponit sanctitate.

Et si vultis recipere, usque adhuc servat vinum bonum, quia, cum dederit dilectis suis somnum, ecce haereditas Domini. Hoc vinum potabunt, et inebriabuntur charissimi Sponsi in nuptiis patriae coelestis, quando cessantibus et istis quae nunc in Ecclesia celebrantur per fidem: et istis, de quibus jam multa diximus, quae in anima sunt, per internam puritatem, succedent illae, in quibus inebriabuntur illi beati convivae, electos loquor angelos et homines, ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis suae potabit cos, videntes eum facie ad faciem. Tunc similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicut est. Tunc disponet Dominus Jesus his, qui permanserunt cum eo, in tentationibus suis, sicut disposuit ei Pater suus regnum, ut edant et bibant, in nuptiis istis regiis et nobilissimis, super mensam suam in regno suo. Tunc praecinget se, faciens servos suos, quos invenerit vigilantes, discumbere, et transiens ministrabit eis. Tunc aqua mutabitur in vinum: quia transibit homo in Deum. Ideo non minus verus quam pulcher ille cantus viri Dei, qui sic cecinit:

HILDEBERT. Turon. De sacrif. missae. Nam ubicunque fuerit corpus, ibi congregabuntur et aquilae. Et oratio est Filii ad Patrem, hunc habens modum: Pater, quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut videant claritatem meam, quam dedisti mihi. Mutabitur etiam aqua nostra in vinum, mortalitas nostra in immortalitatem; hoc enim nostra et continet fides, et exspectat spes, et charitas meretur. Et Pauli quidem super his testimonium verum est: quod tale est, Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Plane in vinum mutabitur aqua: quia absorpta erit mors in victoria. Usque tunc servat Sponsus Ecclesiae, Sponsus animae. Sponsus quoque illius felicis et supernae Sponsae vinum bonum: tradens regnum Deo et Patri; et ipsa inimica destruetur mors, et erit Deus omnia in omnibus: regnans in electis suis, benedictus, et superexaltatus per omnia saecula. Amen.