Reader

VITA S. SEVERI. CAPUT PRIMUM. Electio per columbae apparitionem indicatur. Sardicensi concilio subscribit. Sancti Geminiani Mutinensis episcopi funus curat.

Severus XI, cujus nomen intelligitur in compositione Saevus verus. Hoc non ad saevitiam pertinet, sed ad fortitudinem. Saevus, id est fortis, verus pontifex maximus; cujus sacerdotium ab omnipotente Domino tantum praedestinatum fuit, ut in illius electione Spiritus sanctus missus fuisset in specie columbae, quam omnis populus viderunt corporalibus oculis, et super ejus caput requievit; unde in proverbium usque hodie dicitur a singulis gentibus: Beata terra illa, ubi in electione pontificis Spiritus sanctus descendit in columbae similitudinem, et ordinatur super caput, cujus requiescit. Sed vae tibi, Ravenna misera, vicina destructae Classis, quia nunc cum nimia altercatione et controversia pontifex in te ordinatur, vae tibi, Ravenna misera. In Sardicense concilio cum legatis Romanae Ecclesiae vir sanctus interfuit. Hic Severus beatus superius nominatus dum missam celebraret, et cum suis diaconis in pulpitum ascendisset, et beati Pauli apostoli Epistolas legeret, ut populorum conventus spiritalibus verbis reficeret; subito sanctus vir in ecstasim factus est, velut sopore detineretur, nec pleniter dormiens aut vigilans. Aestimantes eum sui quod somno arreptus fuisset, coeperunt latera ejus pulsare. Ille autem quasi de gravissimo somno erigit se sursum, et tristi animo dicit illis: Oh! quid fecistis! Quare inquietastis me? Quamvis a vobis hic viderer, in alio loco eram. At illi perseverabant interrogantes eum, et dicentes; Dic nobis ubi fuisti, Pater? Quibus ille ait: Indulgeat vobis Dominus, dilectissimi filii, pro eo quod expergefactum fecistis me, quia in sancta Mutinense ecclesia eram, et ibidem fratris et coepiscopi mei Geminiani ipsius antistitis ecclesiae omnipotenti Domino animam commendavi, et ibidem steti, quousque praedictum sanctum corpus sepulcro poneretur. Propter hanc igitur causam, ut veritas probaretur, cives Ravennates et cives Classenses equites miserunt ad superius jam dictam urbem Mutinensem, ut sancti viri eloquia comprobarent. Quod dum requisitus fuisset dies vel hora qua sancta anima beati Geminiani migrasset ad Dominum, dixeruntque: Nonne dominus Severus pontifex vester ei animam commendavit, et tandiu hic stetit quousque corpus ejus sepulcro clauderetur, quo clauso ab oculis nostris repente evasit? Qui reversi nuntiaverunt per ordinem civibus suis, ut eis narratum fuerat. Ex illo jam die coeperunt sanctitatem ejus amplius venerari.

VITA S. SEVERI. CAPUT II. Sancti Severi conjux defuncta eo jubente in latus alterum vertitur, ut filiae spatium sepulcri praebeat. Ipse inter conjugem et filiam orans diem obiit.

Cujus beata Vita viri apud nos non reperitur descripta historia; sed dicunt quidam quod multa mirabilia prodigiaque per eum Dominus exercuit in populo, quae non valuit patefacere stylus noster. Tanta autem illius sanctitas fuisse asseritur, ut ejus defuncta conjux post plurima tempora, evoluta esset in latus. Dum filia beatissimi confessoris Christi Severi, Innocentia nomine, vitales auras amisisset, venerunt omnes ut infra sepulcrum genitricis Vicentiae corpusculum ponerent, viderunt sepulcrum minimum, dixeruntque: Non possunt hic duo requiescere corpora, quia modicum est vas. Cum fletuque domnus ait Severus: Oh mulier, cur mihi molesta es? Quare non praebes locum filiae tuae? Suscipe quam portasti, ex tua sumpta est carne, nec dubites recipere. Ecce tibi trado quod mihi dedisti, ne torpeas, unde fuit reversa est. Locum tribue sepeliendi, noli me contristare. Ad cujus vocem sub tanta velocitate suae conjugis ossa ad semetipsa in partem aliam remota sunt, quanta ea vix animata corpora hominum sic citius movere[ moveri] potuissent, et filiae suae spatium tribuit ad sepeliendum. Factum est autem post haec ut sancta anima, quam homines diligebant in terra, divino jussu a sanctis angelis esset susceptura amoeno in loco. Sicut enim narrare audivi de transitu beati viri, ita vestris auribus intimabo. Quod cum quadam die missam celebrasset, et sacrum Dominici corporis et sanguinem percepisset, stola pontificale indutus suum jussit aperiri sepulcrum, quod vivus ingressus, inter conjugem et filiam jacens se jussit claudi, ubi denique orans pretiosam Deo animam reddidit. In tali pace et tranquillitate defunctus est sub die Kalendarum Februariarum. Et multa mirabilia ad sepulcrum Dominus ostendit in ipsius ecclesia, quae sita est in civitate dudum Classis, non longe a regione quae dicitur Salutaris usque in praesentem diem.

VITA S. SEVERI. CAPUT III. Puer infirmus ad sancti Severi sepulcrum sanitati restituitur.

Et iterum narrabo vobis quae nostris temporibus facta conspeximus. Ad memoriam revoco, ut recordemini. Vir autem unus, qui hodie animatum vivit corpus, cum parvulus esset, et infirmitate corporis cum sua matre ad sepulcrum beati Christi confessoris Severi prostravisset, somnoque omnes arrepti fuissent, solus ille infirmus puer intempestivum noctis expavit, et vocem emisit, cunctos excitavit. Viderunt, quae ante candelae exstinctae fuerant, congruo lumine fulgorem micantes. Et cum vidissent cuncti immensum lumen, territi mente dederunt gloriam Deo et Severo confessori ejus. Puer autem cum in medio eorum deductus fuisset, coepit mater ejus interrogare eum: Quid tibi contigit, fili? At ille coram omnibus dixit: Vidi ex hoc sepulcro egredientem virum episcopali habitu, canicie capitis decoratus, angelico vultu; tetigit me, et expavi. Infirmitas vero pueri statim recessit ab eo, et non ultra febricitavit. Haec nostris temporibus facta sunt, non solum hoc, sed et alia multa.

VITA S. SEVERI. CAPUT IV. Sancti Severi electio ad episcopatum per columbae speciem.

De electione sancti istius viri, qui superius incoepi, quod mihi narratum fuit a multis senioribus expleam. Quadam die lanisterii opere praegravatus cum esset ipse cum conjuge sua, lanificium, ut dixi, nearent officium, ait ad conjugem: Vadam, et videbo visionem mirabilem, quomodo de alto coelo columba veniet, et super electi caput conscendat. Conjux vero ejus coepit eum subsannare, et increpare dicens: Sede hic, labora, noli otiosus esse; sive ieris, sive non ieris, te pontificem populus non ordinabit, revertere ad opus. Ille autem dixit illi: Sine me ut vadam; et illa: Vade, quia qua hora ieris pontifex confestim ordinaris. Ille autem surgens perrexit ubi erat coetus populi cum sacerdotibus, et pro vestium deformitate, quia squalida indumenta indutus erat, abscondit se post januam ipsius loci, ubi erant omnes congregati, orantes, et post orationem expletam extemplo venit a coelis columba nive candidior, et requievit super caput beati Severi confessoris Christi post valvas latitantis. Ille autem dum a se eam compulisset, volitansque per aerem, iterum requievit super eum secundo et tertio. Stupefactus omnis potemptatus[ potentatus], qui praesentes astabant, maximas Deo gratias agentes ordinatus est pontifex. Quo audito conjux ejus, quae nuper deriserat, postea super eum gratulabatur. Tunc impletus est evangelicus sermo qui scriptus est: Apud homines hoc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt; et juxta Pauli vocem: Infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia. Et, ut aiunt quidam, beatus Eraclianus Pensaurensis civitatis episcopus hujus confessoris Severi fuisse discipulus, et ab eo eruditus sacra doctrina episcopalem tenuit sedem. Sufficiat vobis nunc, obsecro, quae de beati Severi Vita audistis, ut de reliquorum gestis, Deo suffragante, fari valeamus, et ut vos cum desiderio magis quam cum taedio legatis, et immensas Deo gratias agatis, qui est benedictus in saecula. Sedit autem annos...... menses...... dies......

VITA S. SEVERI. CAPUT V. Auctoris in Vitam sancti Severi meditationes.

Sed quaeso, dilectissimi, ut curiosius intendatis quantas omnipotens Deus virtutes suis fidelibus tribuit, ut non solum VIVI de carne, sed etiam mortui de ossibus obedirent, quia ipsa Veritas ait: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic arbori moro, eradicare, et transplantare in mare, obediret vobis. Cur inter caeteras herbas granum solum sinapis interposuit? Granum igitur sinapis nisi teratur, illius virtus non agnoscitur; cum territum fuerit, statim ex eo fortitudo et dulcedo procedit. Sic et sancti cum ad martyrium pervenerunt, prudentia, et humilitas fortia tormenta sustentanda, et verba, vel praelia carnificum non timendo, vel tacendo( aliqua desunt). In mansuetudine omnes filios vocaret, quos ex idolorum cultu pertraxerit Domino est genus martyrii, non tantumdem esse videtur? Aliud palam omnibus, aliud in occulto. In publico martyrium est, ante praesidem deducitur, trahitur, caeditur, vulneratur, irridetur, subsannatur, vinculis astringitur, vestibulo carceris truditur, et posthaec omnia capite necatur. Et martyr ille Christi nomen non negat. Occultum martyrium hominis in semetipsum, abstinere, jejunare, vigilare, a malis vitiis cavere, carnalia desideria renunciare, quod sibi non vult fieri alteri non facere, nullam concupiscentiam saeculi detinere, ex suis juxta operibus pauperum turbis elimoxinas erogare, ad incredulos et infideles instanter praedicare, et a caeco errore eripere, et illis viam veritatis et luminis demonstrare, juxta quod scriptum est: Estote prudentes in bono, et simplices in malo. Rursus scriptum est: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae, et si serpens prudens est, cui ipsa Veritas per Salomonem dicit: Non est caput nequius super caput colubri; et si prudens est, cur ergo scriptum est: Serpens erat callidior cunctis animantibus terrae? et si prudens, cur maledictus adeo est inter omnia animantia terrae? Super pectus, et ventrem tuum gradieris, et terram comedes cunctis diebus vitae tuae? Quare hoc? Quia subduxit hominem de prohibito pomo, cum mandere fecit. Ingressus est diabolus in venenoso serpentis gutture, et protoplastem de paradiso expulit. Quare non super caudam, aut cum alio loco traderetur, nisi supra pectus et ventrem gradietur, et terram comedes cunctis diebus vitae tuae? Hoc est, non ad coelestia eleves, sed terrena coenosa coinquinamenta voluptatibus. Sed ideo sanctos prudentes, et sapientes Dominus docet esse, quia serpens quando ab aliquo percutitur, corpus tradit ad flagellandum, solummodo caput abscondit, sic et sancti flagellantur corpore, et caput omnium nostrum, quod est Christus, absconditur sub velamen cordis et orationis. Et simplices sicut columbae. Cum caeterae aves fel habeant, haec ab eo aliena est...... omni amaritudine; sed dulce animal, mansueta avis; et imo columba nomen accepit a plausu alarum, unde percussio alarum apud Graecos περιστερα δονέα dicitur. Launum columba interpretatur.............. multa desunt.

VITA S. SEVERI. OBSERVATIONES AD VITAM SANCTI SEVERI. De columbae apparitione in electione sanctorum episcoporum qui Severum praecessere. Agnelli tempore sancti Severi Acta desiderabantur. Translatio corporum sanctorum Severi, Vincentiae, et Innocentiae Moguntiam.

Notanda sunt in primis quae de sancti Severi prodigiosa electione tradit Agnellus, ac ea praecipue:« cujus sacerdotium ab omnipotenti Domino tantum praedestinatum fuit, ut in illius electione Spiritus sanctus missus fuisset in specie columbae; quam omnis populus viderunt corporalibus oculis, et super ejus caput requievit, unde et in proverbium,» etc. Quae quidem innuere videntur auctorem haec narrando intendere specialem explicare divinae providentiae modum, quo per columbae speciem electionem Severi sibi gratam fore demonstravit. Eamdem fuisse mentem apparet Luidolphi, qui exhibitus in Actis Sanctorum Bollandianis ad diem primam Februarii, Monachum Ravennatem de sancto Severo ita loquentem inducit:« Orante autem populo, ecce subito columba quaedam desuper volitans super caput ipsius cunctis cernentibus consedit, quod quidem pro signo accipientes eum sacerdotio dignum judicabant, alii vero indigne ferentes quod tam vilibus vestimentis indutus inter primos civitatis stare praesumpsisset, eum inhoneste, sicut ei uxor evenire optaverat, de ecclesia exire compulerunt. Altera autem die in ecclesia latitare volens etiam per columbam proditus sollicitabat corda intuentium. Tertia vero die, cum in ecclesia positi aliquod signum praestolarentur, ille, quia non in facie, sed in corde videt et judicat, quasi duritiam illorum increpans, eum sicut prius per columbam sacerdotio dignum palam omnibus demonstravit.» Vitam descriptam censent doctissimi collectores post annum 846, quo Agarenorum insultus Classi accidere juxta Rubeum, ac proinde post scriptum ab Agnello Librum Pontificalem. Haec autem videntur conficere nono saeculo ad finem procedente id peculiare Ravennae ascriptum sancto Severo, quod posterioribus temporibus commune creditum est omnium eorum qui post Apollinarem Severum praecessere. Id suadere videtur tum Agnelli de ea re silentium, tum narrationis modus, quo id primum accidisse innuit: Clarius Luidolphus nonnihil loquitur contra communem sensum, narrans, descendente columba super caput Severi, aliquos eum dignum sacerdotio habuisse, alios secus, qui etiam illum extra ecclesiam expulerint, nec descensui secundo columbae obediverint, sed exspectaverint signum demonstrari. Quomodo enim haec ita accidere potuissent, si apud Ravennates compertum ex praedecessorum pontificum electionibus fuisset, virum a Deo pontificem designari, super cujus caput columba apparebat?

Agnellus tamen ipse videtur rem consuetam indicare, quod columba visibiliter super caput eligendi descenderet, cum Severum uxori in haec verba loquentem inducit:« Vadam, et videbo visionem mirabilem, quomodo de alto coelo columba veniet, et super electi caput conscendet.» Quae quidem nisi prophetico spiritu de propria futura electione dicta a Severo Agnellus voluit, intelligenda sunt de re dudum in electionibus pontificum accidere consueta. Saltem haec suffecisse credi possunt, ut ea paulatim invaluerit opinio, omnes ab Aderito ad Severum pontifices Ravennates indicio columbae electos fuisse. Inter antiquiora ejus rei documenta recensendum est Ursianae ecclesiae musivum opus supralaudatum in priori Dissertatione, quod, ut ibidem diximus, vetustatis venerabile testimonium est Henschenio et Papebrochio; illud tamen non nisi anno 1112, curante Hieremia ejus temporis episcopo, novimus conditum. Ejusdem aevi est Vita sancti Severi, descripta in veteri Lectionario, cujus priores sanctorum Vitae antiquiori manu, saeculi videlicet undecimi, scriptae sunt, quod humanissime commodatum habui ab illustrissimo et reverendissimo domino Cavallo Majoris ecclesiae Ravennatis archidiacono, curante domino Francisco Nigri, quod quidem sanctimonialium Sancti Andreae ejusdem civitatis juris est. Dolendum autem Vitae sancti Severi folium deesse. Antiquior his omnibus est sanctus Petrus Damiani. At illud attente considerandum est, sanctum hunc scriptorem nil fere amplius de columbae apparitione habere quam Agnellus habeat, quinimo ipsissima ex Agnello verba descripsisse, ubi et ipse sanctum Severum uxori dicentem inducit:« Vadam et videbo visionem mirabilem, videlicet, quomodo columba de coelo veniat, et super electi caput, solito more, consideat.» Vides in Agnelli Historia verba illa desiderari, quae nodum tangunt, solito more. Ea si Petrus Damiani supplevit, argumento sunt in ea eum fuisse sententia ut crederet sancti Severi praedecessores pontifices columbae indicio electos fuisse. Certe duodecimo saeculo traditionem illam communem fuisse ostendit Vita sancti Severi a Bollando exhibita post alteram praelaudatam antiquiorem Luidolphi, et Ursianae ecclesiae musivum opus, quae res recentiores mirabili consensu assertores habet, Baronio silente. Faber congessit ea omnia quae Historiam hujusmodi fulcire possunt, in opere supracitato, et saepius adhuc laudando, de sacris Ravennatis Ecclesiae Monumentis, pag. 346. Porro, quod ad me pertinet, puto a pia Ecclesiae Ravennatis traditione non esse recedendum, illi tamen assentiri nequeo in iis quae ibidem tradit cum Rubeo circa tempora constructae ecclesiae illius, quae nunc Sancti Spiritus titulo nuncupatur. De eo etiam quod Severus in antistitem consecratus,« confestim»« in alium mutatus, et divino miraculo summa praeditus, sapientia continuo suggestu conscenso concionem habuerit pietatis doctrinaeque plenissimam, in qua praedixerit ne amplius divinitus columbae ministerium exspectaretur in creandis Ravennatibus episcopis;» nil habet Agnellus, nil antiquiora documenta, nil Vita sancti Severi in supradicto codice descripta.

Duo paulo infra ex Agnello discimus: primum quod auctoris tempore sancti Severi Acta non fuerant conscripta, sed omnia traditione seniorum nitebantur; ait enim,« cujus beata Vita viri apud nos non reperitur descripta historia.» Quare Agnellus id omnium primus praestitit. Secundum, Severum plurimis annis sedem tenuisse, cum uxori diu superstes, filiae etiam funus« post plurima tempora» curaverit, quam matri miraculose, pontifice jubente, se colligenti in sarcophago adjunxit.

Severi et sanctorum Vincentiae et Innocentiae corpora surrepta per clericum quempiam Felicem nomine ex Ravennati sacrario, et Ticinum portata, indeque Moguntiam ab Othgario archiepiscopo, qui eadem post aliquot tempus Erfurdiam transtulit, narrat Luidolphus in superioribus laudatus. Nemini autem negotium creet Agnelli de re tam insigni silentium, qui non modo id narrare neglexerit, sed ita de sancto Severo egerit ac si nullus dubitaverit corpus ejusdem Ravennae se scribente servatum, cum narrat prodigium suae aetate ad ejusdem sancti sepulcrum accidisse. Haec, inquam, Historiae Luidolphianae minime officiunt; nam licet Agnellus Pontificalis sui ultimas Vitas scripserit circa annum vulgaris aerae 480, priores tamen, usque ad Aurelianum, exaravit ante annum 829, uti probavi in Observationibus ad versus operi praefixos, Observat. IV, in fine. Eo autem tempore nondum Othgarius in Italiam venerat a Ludovico imperatore missus ad filium Lotharium pro pace firmanda, cujus occasione sanctorum corpora habuit in Germaniam mox transferenda. Baronius equidem Sigeberto Gemblacensi credidit, translationem hujusmodi assignanti anno 824, et conjectatus est Othgarium Romam venisse cum Lothario ex patris mandato ad Eugenium pontificem se tunc conferente; verum haec ea ratione ruunt, quod anno illo Othgarius nondum archiepiscopus Moguntinus erat, vivente adhuc Aistulpho, qui anno sequenti decessit. Praeterea Luidolphus diserte tradit translata sacra corpora ab Othgario, cum is a Ludovico una cum Hildi Virdunense antistite, et Uvarino ac Adalgiso comitibus missus fuit ad Lotharium Ticini in Italia morantem,« pro pace, et amicitiis inter eos reparandis.» Missio hujusmodi ex Annalibus Bertinianis spectat ad annum 836, quo praecedentium annorum dissidia inter Lotharium et Ludovicum componi posse visa sunt; quae quidem coepta ab anno 830, anno 833 in luctuosa bella eruperunt, de quibus non est ut plura congeram, cum in eorum temporum historiis narrata prostent. Anno igitur 836 translata sunt corpora sanctorum Severi, Vincentiae et Innocentiae, consentientibus Lamberto Schafneburgensi, et Siffrido presbytero, ac proinde septem vel octo ad minus annis post Agnelli Vitam sancti Severi scribentis tempus. Nil itaque ejusdem silentium veritati officit.

Properante tandem ad finem operis Agnelliani editione opportune intelligo reverendissimum P. D. Petrum Cannetum Classensis monasterii abbatem pietate, eruditione ac humanitate spectatissimum, mihique a multis annis amicitiarum jure conjunctum obtinuisse ab eminentissimo et reverendissimo archiepiscopo ac electore Moguntino insignem corporis sancti Severi partem, qua quidem sanctissimus Ravennatis Ecclesiae praesul post tot saecula reverti videtur ad suos. Nequeo equidem quin hic gratuler viro amicissimo pro obtento hujusmodi thesauro, Ravennatique Ecclesiae reddito; nec video quid beneficii insignius potuisset Ecclesiae illi celeberrimae fieri, apud quam ejus rei memoriam aeternum duraturam servandam iri certissime auguror.

Digressio quae ad Vitam sancti Severi sequitur non habet quod observetur, licet barbariem undique sonet. Sequentium item trium episcoporum Vitae nil observatione dignum continent, praeter ea quae ad chronologiam spectant. Sit itaque.