Reader

VITA THEODORI. OBSERVATIONES AD VITAM THEODORI. Theodorus ab Agnelli calumniis vindicatus. Theodorus exarchus a Calliopa diversus. Nonnulla indicata ad disciplinam spectantia, et ad Ravennatis episcopi autocephaliam.

Quae Agnellus in hac Theodori episcopi Vita posteris mandavit, refert summatim Rubeus lib. IV, pag. 208, inde subjicit:« Hanc historiam ex Vitis Ravennatum archiepiscoporum a nobis descriptam facile conjici potest, tum ex his quae caeteri omnes gravissimi auctores tradiderunt, cum ex ipso rei merito, a vero longius aberrare, ab ejusque saeculi hominibus descriptam, qui arrogantia adversus Romanam Ecclesiam elati, eam subjectionem aegre ferebant. Nam Theodorus fertur summa pietate fuisse, et in pauperes munificentissimus, quique sacerdotum Ravennatum mores in tanta rerum omnium licentia in deterius labentes, ac corruptos justa severitate correxerit.» Haec ex pluribus excerpere placuit, Agnelloque narratis adjicere, ut quod Theodori famam juvare potest, maledictis, probrisque opponeretur. Licet Agnellus praeterea totus sit in Theodori memoriam diris insectando, non silet tamen quaedam in ejusdem episcopi laudem cedentia, qualia sunt quae pertinent ad constructam seu in meliorem amplioremque formam redactam aedem S. Pauli, in Vandalaria nuncupatam, quae anteactis temporibus vel synagoga fuerat Judaeorum, vel uti synagoga despectui habita, ambigua enim mihi phrasis est qua id nostro narratur.

Ea occasione quae in primis Theodori exarchi pietatem commendant laudantur, qui beato Theodoro diacono oratorium aedificavit, calices aureos tres ecclesiae Ravennati et thecam pretiosam obtulit, quique quotidie S. Mariae ad Blachernas aedem extra Ravennae pomoerium sitam frequens colebat, ubi et cum conjuge sua Agatha sepeliri mandavit. Haec autem a Theodori Calliopae moribus admodum abludunt, ostenduntque hunc ab illo diversum quod supra in Mauri episcopi Vita indicatum est. Mitis etiam ingenii virum hunc ostendunt, quae in hujus episcopi Vita referuntur, qui dissidium cleri prudentissime composuerit, et abstinuerit ab emendando clero( quod verum cum Rubeo existimo) refractario, episcopique animo, vi adhibita, componendo, omneque judicium, uti canones ferebant, Ecclesiae reliquerit. Nullus etiam dubito eumdem consilium opere juvisse, quo Reparatus tractatu Theodorus effectu Romano pontifici Ravennatem Ecclesiam restituit, quae nullo modo Calliopae moribus ingenioque congruere potuisse palam est. Referens noster oratorium beati Theodori ab exarcho constructum, meminit ecclesiae S. Martini in Coelo aureo, ex quo conjectura infirmatur, qua suspicatus sum Reparatum ibidem monachum egisse, nisi in illius episcopi Vita S. Apollinaris nomine eadem basilica vocetur, quae hic veteri S. Martini vocabulo laudatur, cui repugnat Agnellus, qui S. Martini semper vocat. Rem eam itaque incertam agnosco, lubensque fateor quod alias semper, apud nostrum monasterii nomine oratorium intelligi posse, apud quem Reparatus ministraverit, unde ad episcopatum assumptus fuerit.

Plura ex hac Theodori Vita excerpent lectores ad disciplinae mores spectantia, veluti rationem reddituum ecclesiasticorum erogandorum, officia archipresbyteri, archidiaconi, notariique, solemnium missarum in praecipuis anni festis indicendarum, et peragendarum methodum, et plura his similia, quae enarrare superfluum est. In Joannicii etiam historia publicus exarchatus notarius, quo munere illustris esset, deprehenditur. Caeterum de eodem viro aget Agnellus infra in Vita Felicis, addetque quae ad ejus cognationem, genus obitumque spectant. Illud observari meretur prae caeteris Ravennatem clerum assensum praestasse, ut cum ageretur de controversia fidei, quae, monothelitarum haeresi nondum prostrata, in discrimen vocabatur, episcopus Romanae synodo vocatus adesset, quod ipsum profecto erat ratione synodi autocephaliae abrenuntiare. Verum potuit fieri ut episcopus se vocari diceret, vel ut extra synodum Romanam, vel in generali oecumenicaque cogenda res ageretur; utroque enim modo potuisset adesse, non ut Romano metropolitae patriarchove subditus, sed uti acephalus. His assentiente clero, Theodorus se Ecclesiamque suam, quod clerus noluisset, Romano pontifici, et ordinationis et synodi ratione, submisit, et autocephaliae nuper a Mauro per fraudem obtentae renuntiavit.