Reader

VITA GEORGII. CAPUT PRIMUM. Gregorius IV Georgium consecrat. Gazas ecclesiae is expilat. Papiae Lotharii filiam e sacro fonte levat. Prodigia. Ludovici Pii mors. Bella inter ejusdem filios.

Georgius XLVII. Iste juvenis aetate, capillo crispo capitis, grandes oculos. Ab Gregorio IV Romae[ papa Romano] consecratus fuit; sed postquam sacramentum a corpore beati Petri praebuit, egressus Roma, statim contrarius ordinatori suo exstitit. Hic postquam accepit regimen, omnes gazas ecclesiae confregit, et cryptas disrupit, et thesauros praedecessorum pontificum extraxit, et ut filiam Lotharii de fonte levaret, magnas opes exinde expendit. Eo anno ivit Papiam, et post omnia exenia Augustali tributa, emit ex palatio ejusdem imperatoris vestimenta baptismalia quingentos aureos, ex auro ornata byssina alba, et suscepit filiam praedicti Augusti, nomine Rotrudam, quam mihi porrexit, et manibus meis vestivi, et calciamenta in pedibus decoravi auro et hyacintho ornata, et postmodum missas ad Augustum celebravit. Pariter Ermengarda Augusta stipata puellis, induta clara veste, aureo circumdata limbo, colligata crines vittis hyacinthinis, gemmis proso...[ prosobsi] velata facies, stolata, sarduisque smaragdus auro....., et ante introitum missarum fatebat se exardescere siti, et bibit occulte plenam phialam vini peregrini, et post haec coelestem[ coelesti] participavit mensam[ mensae] infra palatium ejusdem civitatis in monasterio S. Michaelis. Igitur tempore illo die VII mensis Madii dedicatio basilicae S. Michaelis, hic Ravennae pluit sanguinem, indictione II, VIII ejusdem mensis in vigilia noctis apparuit in coelo signum mirabile discurrentium inter se stellas ab oriente in occidentem: et iterum alia ab oriente in occidentem velocissimum cum luna XX. Item die quinta mensis Madii, indict. III, factus est meridie sol tenebrosus nimis per universum mundum usque ad horam nonam. Et apparuit in coelo stella ardens tanquam facula superans virtutem solis, et aliqua modica sub ipsius, quasi passus duos, ibant ab oriente in occidentem, et post virtutem radii solis iterum candor earum in ipsis erat stellis. Mortuusque est Ludovicus imperator, ut aiunt quidam, ipsa die. Et successit Lotharius filius ejus post eum. Et antequam hic moreretur Augustus, divisit imperium suum inter reges filios suos. Lotharius Augustus maxima pars; Pippinus Aquitaniae regnum, Ludovicus Bajoariae. Hi Ermengardae filii. Ad Carolum vero plus fertilem et opimam largivit partem, et Giselam filiam suam tradidit marito Curado nomine. Piissimus homo. Hunc et hanc Judith Augusta parturit. Mortuo autem Ludovico semper bellum inter germanos fuit, eratque pax, sed instabilis.

VITA GEORGII. CAPUT II. Georgius obtinet se cum legatis a pontifice pro pace in Gallias mitti. Pompa et prodigalitas qua perrexit. Praelium Fontanis. Capitur Georgius, et probris afficitur. Pro eo Caroli uxor intercedit. Revertens in sacerdotes suos crudelis. Moritur.

His itaque gestis sensit Georgius archiepiscopus quod legati sedis apostolicae Franciam ire deberent, ad impetrandam inter fratres pacem; misit missos suos ad Lotharium Augustum, ut peteret ad Gregorium papam quatenus ipse cum legatis Romanis Franciam pergeret. Factumque est ita; et ivit cum maledictione apostolica. Et putans se ipse Georgius vicem apostolicam tenere, ivit cum equis CCC, qui diversa portabant onera, et sumpsit secum aurum multum et argentum, depopulata gaza ecclesiae, et coronas aureas, quas beatus Petrus antistes fecit, et calices, et patenas aureas, et diversa vascula argentea et aurea, et gemmas de cruce, et coronis, quas demolivit, secum detulit, ut ad omnes larga manu largiretur. Cogitansque quod per eam posset subvertere imperatoris corda ut exiret de sub potestate Romani pontificis, et privilegia quae Maurus et caeteri pontifices Ravenniani meruerunt a sacris principibus omnia deportabat. Et pervenit cum legatis Romanis usque ad imperatorem, et invenerunt eum in campo praelii in loco qui dicitur Fontaneam[ Fontaneum], contra Carolum dimicantem. Tantaque plenitudo exercitus Lotharii erat, ut aiunt, ut nulla quadrupedia aut minuta volatilia evadere vel transvolare potuissent. Igitur inito certamine die sabbato post externo die S. Joannis Baptistae diversa inter se miscebant lucida tela. Sonant arma, humeris ventilantur splendida scuta, tremebant milites animo, et terga dabant, pavida corda, et gemitus immensos, cadebant corpora ferro. Lotharius armatus sese medios mersit in hostes, videns victos suos fugientes passim undique, nec erat quies. Secantur gladiis membra. In medio inimicorum, ut dixi, arma deventus, non ejus latere, qui possent auxilium erant praebere[ lateri erat, qui posset auxilium praebere], sed solus acer multa demolivit cadavera. Hasta bella solus vicit, sed sui[ omnes] terga dederunt. Crinito sedens sonipede pictas ornatus phaleras, rostro, calce equum percutit, inimicos morsibus vastans. Qualis in hoste solus decem sicut ille fuissent, imperium divisum non esset, nec tantos in sedilia reges. Interca versa est victoria in manus Caroli. Adjuvabat eum Ludovicus frater suus Bajoariorum rex. Sed postquam venit Pippinus filius Pippini Lotharii nepos rex Aquitaniae, confortatus exercitus Lotharii, iterum commissum est praelium[ bellum], et aliquanti ex parte Caroli ceciderunt, quia erant vagi per loca; qui colligentes se inito certamine, ex parte Lotharii et Pippini ceciderunt amplius quam XL millia hominum. Captus est ibi Georgius archiepiscopus, deposueruntque eum de equo invite, et abstulerunt pluviale quo erat coopertus, et compellebant eum ire hostes sui ante equum suum, quasi unum ex pecudibus: et cum non valebat gressu pedum incedere, percutiebant eum lancea, hasta. Tunc unus ex illis posuit eum per subsannationem in jumentum dorso disruptum, sine stramento, aures et cauda abscissa, valdeque deformis, et ibat moerens. Iterumque alius venit, deposuit eum exinde, et sedere fecit illum super alium jumentum strata vita; flascones, et sitacium[ sitarcium] ad sellam ligatum, et perduxerunt eum ad Carolum regem, et jussit eum excubias detinere per tres dies. Sacerdotes vero ejus omnes dispersi sunt, et opes ecclesiae distractae sunt per manus praedantium. Legati vero Romani episcopi, qui fuerunt tres, fuga arrepta, iverunt in civitatem Antissiodorum. Tunc Carolus, misericordia motus, jussit ut ubi inventi fuerint sacerdotes Ecclesiae Ravennensis vel clerici, illaesi[ et] incolumes, honorificeque ante eum allati fuissent. Judith vero Caroli mater dedit eisdem sacerdotibus tribilium[ tribilion] argenteum modicum unum, asserens se non plus habere, dicens: Tollite hunc ferculum, refocillate penuriam vestram. Carolus vero et Ludovicus germani ex uno patre nati, audientes de malignitate Georgii, eo quod saevus et pessimus esset, voluerunt eum in irrevocabile exsilium mittere; sed diu, quamvis malus fuisset, pro eo sui sacerdotes deprecantes cum vidit Augusta Caroli mater ad misericordiam adcomodans nimium, cito postulavit filium, et privignum suum, ut ad suam Georgium remitterent sedem. Tunc jussit eum Carolus ante se venire, prostratus humo ejus pedibus se advolvens. Stans autem rex indutus juvenilibus armis, indutus purpurea, succinctusque aurea fibula, veste; ex sinistro latere obriziaca pendentia bulla connexa smaragdus, et hyacinthinis fulgens gemmis, clypeo tectus humero, lorica indutus, hastam tenens manibus, et juncta lancea ferro; stans acer in armis, cristatum[ cristatus] in agmine caput, emissam palam omnibus erumpens de pectore vocem: Oh tu pastor, si juste[ in te] istud permanet nomen, cur reliquisti Ecclesiam tibi commissam, et plebem tuam[ quam] afflixisti, non recuperasti? Si pro longinquo itinere, ut videres praelium, venisti, quid[ tibi] necesse fuit tuam depopulare Ecclesiam, et quod a Christianis principibus vel imperatoribus illatum fuit, et a tuis praedecessoribus adquisitum, una omisisti hora? Etiam si centum vivas annos, non recuperabis. Tunc Georgius vates gemens, audiens imperium tale, devexit[ deflexit] transversa lumina in terram, et statim obmutuit amens, et stabat aporiatus prae confusione, nec valebat respondere purpurato regi, submissoque in terra vultu, aiebat cum largissimis fletibus: Nos pacem postulare venimus, non contra vos arma parare. Ad haec superjunxit Carolus dicens: Ut video inreverens et infrunitus es. Dic modo fronte duelli; nonne externa cum esses die, in tua dicebas tentoria, quia cum victus fuerit Carolus et innodatus loris brachia, post exutas palmas, ego eum clericabo, et ad meam deportabo parrochiam? Quare propria dicta negabis? Ecce duo mala, una inexpedibilia, quia dixisti, altera propter metus hominis inhonoras Deum, et provocas Deum viventem in coelo, qui te ex nostris liberavit manibus. Cum venerit, secundum tua propria reddet tibi. Ecce, sicut mea praecepit genitrix, solvam. Revertere ad propriam sedem. Tunc jussu regum allatae sunt sanctorum reliquiae, et sanctum lignum crucis Domini, sanctaque Evangelia, et ejectis omnibus foris, introducti sunt postea viri non multo maturi corpore, et praebuit sacramentum Georgius Ravennae sedis episcopus juxta quod sibi fuerat imperatum, et statim dimisit eum. Et ubicunque de rebus Ecclesiae apud eum inventae sunt, statim reddere jussit. Evangelia vero habentia alapas aureas unus ex clericis in superiori sinu habens, dolorem simulans, pronus super eum recubans per quinque dies noctesque, haec liberavit. Privilegia antiqua, cum quibus se fidebat ex potestate Romani papae subtrahere, in loto projecta sunt, et ab hastis lancea[ lanceae] comminuta. Corona vero aurea de ecclesia beatorum martyrum Joannis et Pauli ibidem capta fuit habens pretiosissimas gemmas, similiter et canistrum aureum, et calices gemmis infixis, et multae species ibi sublatae sunt. Sacerdotes vero et alii populares, qui non sunt inventi in manu Caroli, nimia ab hostibus afflictione, omnia perdiderunt; tantum in linea veste dimissi sunt, et qui antea ascensores erant[ equorum], postea pedestres effecti sunt, et veluti peregrini, omnes eleemosynas petebant per vias. Hora vero eadem cum sero incepisset, suis promittens fortiter coram inopibus sacerdotibus in conspectu divino omnia emendare, et rescipiscere a malis, quae antea perpetravit. Et cum aliquantos solidos ab his qui fuga lapsi sunt, inventi fuissent, et se cibo potuque refocillasset, reversus a mala conscientia, postquam Jovis montem obtectum nube istis partibus calcatas vias remeantes mentitus est omnia quae dixit, et non recordatus jusjurandum quod Domino pollicitus est. Sacerdotes vero adnihilati, et fame confecti dixerunt ei: Mutua nobis aliquantam pecuniam, unde vivamus. Ibimus Ravennam, duplum exige. Qui noluit adquiescere petitioni eorum, sed amplius in crudelitate sua permansit. Istiusque temporibus[ die Dominico] crepitavit panis in furno cujusdam judicis, et inventi sunt omnes panes lutum, et omnes oblatas nigras sicut fuliginem. Similiter in furno ipsius episcopi. Multique proceres mutuaverunt ad vicinos panes, et facta est lamentatio in civitate ista. Sed haec, fratres, quid aliud in hoc ostenditur, nisi tenebrosa sacerdotis opera, ut manifestaretur qualis ille fuisset, et quale sacrificium offerre deberet? Adprobant[ adprobat] hoc, quamvis de sua malitia oves suae dicere contra pastorem suum non ausissent, oblationes, quas discerpere segnius solebat, ipsae contra eum clamabant et a se suum repellebant sacrificatorem. Miranda talia sunt signa et lacrymanda, fratres mei, quando creatura in variam per nostra facinora mutatur figuram. Cum enim non convertimur ut emendemus, nec sanctam adquiescimus nobis protestantem Scripturam, neque evangelico praecepto, per creaturam nobis cominatur, ut rescipiscere debeamus. Interea infirmavit pessima infirmitate, et dicunt quidam quod male tradidisset animam suam, quod nobis[ nihil] necesse dicere non est; quia melius est maligni facta praeterire, quam laus justi tacere. Mortuus est die XX mensis Januarii, et nunc est sepultus, sicut mos est, a suis sacerdotibus, sed cum deducebatur..........

Explicit Pontificalis Ecclesiae Ravennatis, edito ab Andrea dicto Agnello abbas Ecclesiae S. Mariae ad Blachernas, continens Vitam, et fines istis sanctissimis praesulibus. Amen.

VITA GEORGII. OBSERVATIONES. AD VITAM GEORGII. Rubeo multa de Georgio dicta haud vera. Lotharii filia Rotrudis, non Geltrudi vocata. Irmingardis ejus mater. Prodigia ad chronologiam perpensa. Illud de pane et oblatis, quid singulare probet.

Plura falsa veris miscet Rubeus in hujus pontificis Vita, quae Faber exscripsit. Missum a Gregorio IV Georgium legatum in Gallias pro pace inter Ludovici filios procuranda scribit Rubeus; Agnellus permissum potius ire cum legatis ab invito pontifice, quod ille apud Lotharium agens eam sibi provinciam procurasset. Is Rubeo scribitur a praelio ad Fontanas fuga elapsus, inde saniori consilio pacem felici exitu procurasse, et cum Ludovico Lotharii filio in Italiam veniens in suam sedem, Ravennatibus licet repugnantibus, restitutus: Agnellus, qui quod viderat memoriae mandavit, Georgium tradit probris affectum, et, intercedente Juditha Caroli regis matre, permissum ad sua redire. Agnello hic potius quam Rubeo credendum. De anno autem quo memorabile Fontaniacum bellum evenit, nullum dubium esse potest, et anno 841 assignatur bene, quamvis Eginhardus anno 842 illud tradat; at dies sabbati immediate festum sancti Joannis Baptistae subsecuta priori anno convenit 841, quo currente cyclo solis X, littera Dominicalis fuit B. Imminente praelio scribunt Lotharium moras nectentem, injectis pacis tractatibus, exspectasse Pippini nepotis copias, quae cum venissent pugnam cum fratribus commeruisse. Agnellus vero tradit praelium ante Pippini adventum confertum, et cum male Lothario res cessisset, denuo veniente Pippino renovatum. Hic etiam ex Lotharii et Pippini militibus narrat plusquam quadraginta hominum millia occubuisse. Caeteri computata utriusque exercitus clade, centum hominum millia cecidisse aiunt.

Rubeus Lotharii Italiae tum regis filiam, quam Papiae Georgius ex sacro baptismate suscepit, Geltrudem vocat; noster, Rotrudem Irmingardae filiam. Irmingardem Lotharius a patre uxorem acceperat Hugonis comitis filiam anno 821, uti Eginhardus aliique tradunt, ex qua Lotharius non modo Rotrudem, sed filios Lotharium, Ludovicum et Carolum suscepit. Rotrudem post annum 830 baptizatam, ex ratione temporum quibus Georgius sedere coepit, in proclivi est conjicere. Irmingardis Rotrudis mater obiit anno 850, ex Chronographo Saxone, a doctissimo Leibnitio edito. Quod ad solis eclipsim pertinet, quam noster factam ait die quinta Maii, ind. III, Eginhardo idem traditur, ubi id evenisse dicitur tertia die Litaniarum majorum. Tertia hujusmodi dies in quintam Maii incidit anno 840, cyclo solis IX, littera Dominicali D, C, cyclo autem lunae V, et Pascha celebratum est die 28 Martii. Eginhardus tamen male haec ad annum 841 refert. Caetera prodigia a pluribus eorum temporum scriptoribus commemorantur. Illud peculiare pluisse sanguinem Ravennae indict. II, anno videlicet 839, circa quem videtur collocari baptisma Rotrudae.

Aliud ingens et Ravennae visum prodigium narrat noster, quod sane observari meretur; Panes videlicet in furnis in lutum versos, et Oblatas fuligine tinctas, et id praecipue in furnis episcopi accidisse. Oblatarum nomine nullus inficiabitur ab Agnello intelligi hostias, quas vocamus, pro missae sacrificio paratas; easdem enim oblationum nomine vocat, easque quas discerpere, id est in sacra liturgia frangere sibi et populo pontifex debebat,« contra pontificem» ipsum« clamasse, et a se suum repulisse sacrificatorem». In furno itaque Ravennae coquebantur oblatae. Duo hinc evinci posse crediderim. Primum oblatas pro sacrificio missae diversae formae fuisse et differentis artificii a communi pane; Agnellus enim inter utrumque distinguit. Secundo oblatas easdem, licet ex azymis confectas, ad placentarum modum crassiores exstitisse nostris azymis, quae ferrea forma non furno coquuntur. Ad hanc rem spectant quae habet Hincmarus Rhemensis in Capitulis ad presbyteros suae Dioecesis, anno 852 datis, ubi art. 7 statuit,« ut de oblatis quae offeruntur a populo et consecrationi supersunt, vel de panibus quos deferunt fideles ad ecclesiam, vel certe de suis, presbyter convenienter partes incisas habeat in vase nitido et convenienti, ut post missarum solemnia, qui communicare non fuerint parati, eulogias omni die Dominico et in diebus festis exinde accipiant.» Sic et quod legitur in Ritu monasterii Athanacensis, relato a Martene nostro in Tract. de Antiq. Eccl. Discip., etc.,« finita videlicet missa in coena Domini dandi pauperibus hostias non consecratas, sed benedictas in loco panis benedicti.» Haec in praesenti re doctiores perpendant.