De translatione S. Vincentii Martyris
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/aimoinus-sangermanensisfl-800" aria-label="More works by Aimoinus Sangermanensis">
—
⋯
Original / primary: 9255 Detrsvi
4.1
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT PRIMUM.
4.1
Siquidem illis ad Balagivum oppidum, juxta nuvium Segarim, cursim pervenientibus, in quadam insula solo contigua resederunt. Statimque divulgatum est nobilis levitae et martyris corpus adesse. Tunc conveniunt nonnulli munera et obsequia pro posse offerentes. Inter quos mulier dudum caeca adducta est, quae humi ante ipsas reliquias prostrata, lumen sibi donari poposcit. Et aliquandiu flens ac in oratione persistens, visum cunctis qui aderant cernentibus recepit et semetipsam qualis venerat qualisque effecta esset admirans, aiebat: Gratias tibi Deus, tibique sancte martyr, qui me tuae virtutis ubertate dignam duxisti.
4.2
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT II.
4.2
Profecti autem inde ad Bergam castellum celeri cursu iter dirigunt. Ubi Dominus itidem praestito miraculo, quid meriti quidve gratiae apud eum sanctus levita et martyr haberet, clementer ostendit. Nam inter reliquos gratissima ejus munera requirentes, adfuit quidam delatus claudus, totoque corpore aegrotus. Qui coram reliquiis( ut in talibus contingere solet) coepit primum dolore valido affligi, et in pavimento volutari. Quod astantibus mirum videbatur: sed paulo post miserante Deo intercessionem beati Vincentii consolidatae sunt bases pedum ejus, et directi gressus: ita ut laetitia sospitatis amica comitatus, per se ad suos sanus rediret.
4.3
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT III
4.3
Quia vero lucerna non debet abscondi, sed ut luceat super candelabrum poni, jam illud sanctum corpus tanto virtutum fulgore coruscum feretro aptantes, Salomone comite, praevio pacificoque ductore Cerdaniam usque venerunt. Ibi enim propter occurrentes, et necessariam itineris quietem, salubri consideratione aliquantisper stare decreverant. Intrantesque quamdam ejusdem provinciae villam, quae a priscis cultoribus nomen Albis accepit, imposuerunt illud super altare ecclesiae beatae Mariae Virginis. Quo innumera multitudine utriusque sexus per biduum confluente, reperti sunt inter eos, contracti genibus duo, et una debilis mulier, caecus unus, ac febricitantes seu energumeni, ejus sanctis meritis ab omni infirmitatum gravedine liberati. Nec audivimus, quod ullus quocunque debilitatis morbo invasus,( si fideliter accessit), se vel advenisse, vel certe sine remedii medicina recessisse doluerit.
4.4
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT IV.
4.4
Pene igitur per singula mansionum loca patratis miraculis, ut verbi gratia in Livia duobus claudis erectis, et in Carcasona extra urbem in ecclesia sub ipsius Levitae et Martyris veneratione Christo sacrata, daemoniacis infirmisque aliis non paucis curatis, jam laeti Castrum quo tendebatur, praecipui Patris Benedicti monasterium appropinquant. Sed qualis fuerit tanta exceptione dignus, cum crucibus ac cereis, omnibusque congruis ornatibus ille monachorum splendidus apparatus, necnon et devotissimus populi concursus, reor superfluum, si exponi contendatur, Martyris itaque corpus servandum venerandumque in ecclesia almae genitricis Dei Mariae ante ipsius coenobii portam collocaverunt, ob devotam maxime feminarum frequentiam, quibus monasterii ipsius aditus ex antiqua Patrum ejusdem loci consuetudine denegatur. Decreverunt tamen novam basilicam in ejus honorem monasterio vicinam exstruere: ad quam utriusque sexus personis devotis liber sit accessus.
4.5
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT V.
4.5
Sed quoniam forte poterat dubitari de tali ejus inventione et optata delatione, hoc omnipotens Deus ad cumulum suae bonitatis tali miraculo roborari voluit. In villa Vidcellas, a monasterio tribus duntaxat millibus distante, femina quaedam ibidem adhuc degens, nomine Aitrudis, a vicino suo admonita est, ut deposito lanificii opere, in occursum susceptionis beati Vincentii martyris cum aliis properaret. Quod illa facere recusans, cum cachinno dixit esse potius corpus cujusdam Mauri ethnici vel Hispani, quam martyris. Et extemplo omnium privata membrorum officiis contrahitur; ac veluti cadaver miserabiliter in terram consternata, se mox expiraturam terribili voce proclamat: rogatque suos, ut ad sancti templum deferatur. Ubi curru delata, per dies novem, aspicientibus multis, eamdem percussionis debilitatem sustinens mansit: atque post alios novem saluti reformata, valens, ut nunc quoque valet, exivit.
4.6
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT VI.
4.6
Enimvero frequentantibus locum plebibus, sive infirmis variis languoribus oppressis sanitatum medelam exquirentibus, a Cerdaniae partibus quidam venientes, haud longe a monasterio propriis rebus exspoliati, nudi ad sanctum gemebundi flentesque perveniunt. Sed mirum in modum gratia supernae accidit aequitatis, ut praedatores aliorsum fugere tentantes, adversa sibi protectione mirabiliter coacti, cum universis quae abstulerant, ad eumdem locum festinanter accederent. Et sese mutuo intuentes spoliatores ac spoliati, isti timere, hi vero multo amplius mirari coeperunt: volentibusque populis in reos consurgere, supplices rogarunt, ne quid sibi mali ob Christi sanctique martyris amorem inferrent. Quo impetrato omnia restituerunt: et Deum sanctumque laudantes Vincentium, ad propria singuli repedant: isti de inventis, illi autem de venia gratis acquisita jocundi.
4.7
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT VII.
4.7
Nec silentio praetereundum, quod pari admiratione dignum est. Quidam enim ex Camerensi pago, causa orationis, inclinato jam die adveniens, lanceam suam uni arborum, quae sunt ante memoratae basilicae ingressum( servato religionis honore), innixam reliquit. Cumque ecclesiam sic exarmatus intrasset, et orationi devote insisteret, fur quidam lancea ejus rapta aufugit, domum suam non longe positam petens. Sed mente perturbatus, ad ejusdem viri tugurium, cujus erat hasta, infra triginta ferme leugas, jejunio, ac itinere per totam noctem fatigatus devenit. Cumque sitiens paululum aquae peteret, mulier agnitam mariti hastam recepit, et furi reatum suum confitenti pepercit, non sine admiratione virtutis sancti Vincentii qui peregrini sui injuriam eo modo reparari curavit.
4.8
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT VIII.
4.8
Quandoquidem de nova sancti Vincentii levitae et martyris fabricanda ecclesia mentionem fecimus, congruum est huic loco novum referre miraculum. Ad hanc enim constructionem confluentibus pariter plus quam ducentis viris cum muneribus, praeter mulieres, parvulos, et infirmos, inter quos fuit quidam caecus rebusque pauper: qui ne in sancti servitio vacuus appareret, lapidem non parvum sibi ex itinere a ductore dari poposcit, atque illum subito levatum collo supposuit. Cumque a plebe stultitiae argueretur, ut qui rem impossibilem propter pondus attentaret, asseruit se nunquam ab incoepto quieturum, donec munus assumpti lapidis ad novi templi S. Vincentii structuram detulisset. Nec mora, inter haec verba, depulsa caecitate visum recepit.
4.9
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT IX.
4.9
Vir venerabilis Helisagar Tolosae civitatis episcopus, his auditis virtutum signis, jure pastorali clerum populumque hortatus est, ut qui vellent ad sancti martyris orationem secum ire pararent. Qui dum decreto tempore pastor bonus ovium turmis circumseptus, a nono etiam milliario discalceatus, forma factus gregi, reverenter advenisset, quidam eorum digitos utriusque manus ab ipsa nativitate ita contractos et volae haerentes habens, ut nunquam explicari seu extendi valerent, post orationes et lacrymas coram sancto martyre fusas, sensit eos solutos, manante tamen vivo cruore e locis, quibus prius inhaeserant. Quo viso episcopus et universi qui cum eo erant, in laudes divinas prorumpunt, litanias, hymnos, et Te Deum laudamus, lacrymosa voce psallentes: ipsasque manus sanguine litas jam gaudio magno deosculantes
4.10
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT X.
4.10
Quidam argentum sibi ad aliquod opus necessarium in sinu absconderat. Quod inverecunde mulier in latrocinandi arte perita extraxit. Sed manus ejus ipsum argentum continens statim obriguit, ita ut eam nec aperire, nec ad se( cunctis videntibus) reducere valeret. Ipsa vero ad sancti Vincentii sacras reliquias confugiens, et ibidem cum fratribus aliisque fidelibus devote orans, curata est, manuque relaxata furatum argentum restituit.
4.11
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XI.
4.11
Alius caecam habens filiam a nativitate, eam medendi fretus fiducia, ad sancti Vincentii divulgata passim patrocinia adducere statuit, et ad monasterium usque veniens, ubi comperit ipsum sacrum corpus, propter timorem paganorum Nortmannorum, ad remotiorem et tutiorem locum transportatum fuisse, crebrius ingemiscens dicebat: Miserere Christe, miserere, o beatissime Vincenti: miserere mihi misero, miserere huic filiae meae. His lacrymarum vocibus, superna( quae non dormitat) ad miserandum excitata clementia, continuo obtinentibus magni agonistae precibus et fide parentis, lumen restituit puellae.
4.12
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XII.
4.12
Nortmannis autem( qui ad obsidendam Tolosam venerant) accedentibus, monachi sanctum revehunt corpus: dignisque, eo in loco ubi prius fuerat, officiis venerandum reponunt.
4.13
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XIII.
4.13
Rursus puella quaedam a nativitate caeca, indubitanter credens interventu tanti martyris se posse lumen recipere, sororem rogavit, ut ad eum quantocius perduceretur. Quae dum simul incederent, audierunt in terram procul remotam delatum fuisse. Ad quam propter rigorem hiemis et aspera juga montium non valentes pervenire, caeca sororem suam hortata est, ut ex cera quam secum tulerant, candelas conficeret, easque saltem ad locum quo sanctum corpus in itinere ad modicum pausarat, deferret. Audierat enim locum miraculis celebrem: ita ut etiam animalia ratione carentia illum contingentes debilia redderentur. Quod cum fecissent, atque se illic ambae gementes prostravissent, fusa prece, quae lucis nescia venerat mulier coepit dicere se clare quaeque aderant cuncta videre.
4.14
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XIV.
4.14
In eodem Albiensi pago fuit quidam piscator nomine Ubidandus, qui cum videret socios suos piscatum pergentes, in praefato loco causa venerationis morari, eos increpabat dicens: Vellem arbores hujus silvae universas adoraretis: qui omnium plateas viarum indiscreta consideratione, oratorii religione sacratis. Quibus dictis, illico petulans os ejus in aurem sursum convertitur, atque ultra quam dici potest monstruosum efficitur. Tuncque poenitens ad praedictum locum cucurrit totoque extensus corpore se contumeliosum et blasphemum fuisse fatetur. Deinde ad ecclesiam, in qua sancti levitae et martyris corpus excolebatur, velociter perrexit: eamque singulis horis diei vel noctis frequentavit, donec sanaretur.
4.15
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XV.
4.15
Hac itaque luce longe lateque diffusa, etiam a nativitate adducti caeci illuminabantur, surdis ac mutis sensus officia reddebantur, claudi curabantur, energumeni fugatis daemonibus mundabantur, et aliarum infirmitatum quacunque molestia aggravati praesentes absentesque sani efficiebantur. Unde paupercula quaedam a multo tempore luminibus privata, cum ad sanctum martyrem duceretur, in medio itinere a ductoribus taedio et labore fessis derelicta, rogavit quemdam astantium, ut saltem candelas( suae orbitatis munuscula) ante sancti martyris altare accensas offerret. Qui dum manu extensa eas accipere vult, ab ipsa muliere videntur: recollectoque brachio jam non ductorem, nec earum latorem quaerit: sed hilaris et de die in diem clarius videns, iter coeptum etiam plerosque antevertens, perficit: et tandem ad sepulcrum beati Vincentii pervenit. Ubi candelis ardentibus, non per alium, sed per se oblatis, plenam oculorum aciem recepit.
4.16
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XVI.
4.16
Huic simile est miraculum in Rotenensi pago, qui vulgo Rodinigus appellatur, patratum. Quidam contractus genibus cum ad sanctum Vincentium adduceretur, a suis ductoribus ignavis, pigris et inhumanis in medio itinere solus et plorans derelictus est. Sed quia Dominus de quacunque necessitatis angustia ad se clamantium preces misericorditer exaudire non cessat, extemplo miseratur miserum, ac coelesti perfusum medicamine, jacentem debilem facit erectum: adeo ut magnis passibus gradiens, suos desertores mox assequeretur. Illi autem tanto miraculo attoniti, seipsos accusare vehementerque redarguere coeperunt, quod coelestis remedii beneficio dignum, ita pigri inclementesque deseruissent
4.17
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XVII.
4.17
Consuetudo( ut meminimus) praefatae congregationis fuit, ut feminae omnes ab ingressu monasterii arcerentur. Idcirco ejusdem coenobii fratres prudenter providerant, ut corpus beati Vincentii levitae et martyris in basilica Dei genitricis Mariae poneretur, ad quam liber erat mulierum accessus. At vero successu temporis, conventu hujusmodi per dies cessante, intulerunt illud in seniorem monasterii ecclesiam, atque retro altare beati Benedicti( donec ejus templum consummaretur) posuerunt. Post haec mulier ab annis plurimis caeca conata est usque ad locum quo sanctus jacebat ingredi: sed quidam obvians, hanc repulit, atque retrorsum moestam abire coegit. Quae suspirans, ac ad coelum oculos mentis erigens, sancti martyris sibi provenire supplex orabat solatium. Sicque inter lacrymarum flumina caecitatem expulit.
4.18
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XVIII.
4.18
In quodam loco eidem coenobio adjacenti, qui Waldarii cella nuncupatur, hoc memorandum enituit virtutis praeconium. Secus etenim ipsum locum diffusis militum copiis, Monachi Hermengaudum Albiae comitem adierunt: orantes ut ab hostium invasione equorumque depastione sata condiminae suae protegeret. Nam in illis partibus perpauca exstant prata. Qui quatuor pallas ecclesiae sancti Vincentii a pauperibus mulierculis oblatas praecepit assumi, et totidem baculis perticis alligari, atque in circuitu florentis agri affigi, quatenus eo signo a messis direptione hostes temperarent. Sed unus eorum tale signum despiciens, pallam unam cum baculo in terram excussit, et ab equo( quem in ipsa sata inducere nitebatur) versis calcibus in fronte percussus, spiritum exhalavit. Quo audito et per hostes diffamato, timor universos invadit, evidensque Dei judicium ac sancti martyris meritum ubique valens praedicatur a cunctis.
4.19
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XIX.
4.19
Huic facto propemodum simile est quod sequitur. Nam domno Alberico monacho cum fratre Helia in pagum Impuriensem profecto, atque in villa suae obedientiae, quae Garriculas nuncupatur, commorante, supervenerunt hostes, qui pagum villamque, nemini parcentes, depopulati sunt. Quinetiam equos ipsius Alberici abduxerunt, nec impetrare potuit ut saltem unus( quem robustiorem noverat) redderetur. Sed ipsemet equus qui postulabatur, quasi vindex duplicis injuriae( raptus inquam, et justae repetitionis), raptorem calcibus in nudo capite percussum, morti tradidit. Quo facto iniquitatis socii perterriti, non solum equos, verum etiam quicquid in eadem villa rapuerant, relinquentes aufugerunt.
4.20
INCIPIT LIBER SECUNDUS CAPUT XX.
4.20
Sequens exemplum de muto et surdo curato finem imponet. Georgius quidam vir illuster servum mutum et surdum habuit: qui cum ad sepulcrum sancti Vincentii levitae et martyris duceretur, nec amplius a monasterio quam duodecim ferme millibus distaret, coepit loqui, loquentesque absque impedimento audire. Tunc comites rogavit, ut eum cito ad locum, ob referendas sancto martyri grates perducerent. Quod et fecerunt ad gloriam et laudem Dei et Domini nostri Jesu Christi, qui sanctos suos mirabili potentia ubique triumphare facit: cujus honor et imperium sine fine permanet in saecula saeculorum. Amen.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).