Reader

ACTIO SEXTA.

In nomine Domini et dominatoris omnium Jesu Christi veri Dei et Salvatoris nostri. Imperii a Deo coronatorum et tranquillissimorum dominorum nostrorum, Basilii quidem anno tertio, Constantini vero filii ejus anno secundo, perpetuorum Augustorum, octavo Kalendas Octobrias, indictione tertia; propositis pretiosis ac vivificis lignis, et intemeratis salutis nostrae Evangeliis; praesidente eodem piissimo et amico Christi imperatore, in dextera parte magni nominis templi magnae ecclesiae: conveniente sancta ac universali synodo, id est Donato Deo amicissimo episcopo Ostiensi, et Stephano Deo amicissimo episcopo Nepesino, et Marino reverendissimo diacono sanctae Romanorum Ecclesiae locum obtinentibus Adriani sanctissimi papae Romani, et Ignatio sanctissimo patriarcha Constantinopoleos; et Thoma sanctissimo metropolita Tyri, locum obtinente sedis Antiochiae, et Helia Deo colendissimo presbytero et syncello, locum obtinente Hierosolymorum: praesente autem et sacro senatu, videlicet Theodoro magnificentissimo patricio et magistro, Christophoro magnificentissimo patricio et magistro, Leone magnificentissimo proconsule ac patricio, Hemerio magnificentissimo proconsule ac patricio, Stephano magnificentissimo patricio et sacellario, Leone magnificentissimo proconsule ac patricio, Marino magnificentissimo proconsule, patricio et protoscriniario, Theophilo magnificentissimo proconsule et patricio, Tarasio magnificentissimo proconsule ac patricio, Paulo magnificentissimo patricio et eparcho, Barbatio magnificentissimo patricio, Leone magnificentissimo patricio et domestico excubitorum, Manuele magnificentissimo patricio, Theophylacto magnificentissimo patricio, Petronate magnificentissimo patricio, Manuele magnificentissimo patricio nec non et considentibus Deo amicissimis metropolitis, scilicet Basilio Deo amicissimo archiepisc. Ephesi, Theophilo Deo amicissimo metropolita Ancyrae, Barnaba Deo amicissimo metropolita Cyzici, Nicephoro Deo amicissimo metropolita Nicaeae, Nicephoro Deo amicissimo metropolita Amasiae, Niceta Deo amicissimo metropolita Athenarum, Theodoro Deo amicissimo metropolita Cariae, Metrophane Deo amicissimo metropolita Smyrnae, Basilio Deo amicissimo metropolita Gangrensium, Cypriano Deo amicissimo metropolita Claudiopoleos, Hilarione Deo amicissimo metropolita Corinthi, Nicolao Deo amicissimo metropolita Synnadorum, Michaele Deo amicissimo metropolita Rhodi, Euthymio Deo amicissimo metropolita Catanae, Photio Deo amicissimo archiepiscopo Nacoliae, Stephano Deo amicissimo archiepiscopo Cypsallorum, Basilio Deo amicissimo archiepiscopo Misthiae, Theophane Deo amicissimo archiepiscopo Selges, Paulo Deo amicissimo archiepiscopo Apamiae, Joanne Deo amicissimo episcopo Cii, Athanasio Deo amicissimo episcopo Anhelii Magnesiae, Theodoro Deo amicissimo episcopo Sinopae, Eustachio Deo amicissimo episcopo Aemoniae, Theodoro Deo amicissimo episcopo Lacedaemoniae, Nicephoro Deo amicissimo episcopo Zacynthi, Euthymio episcopo Mosynorum, Basilio Deo amicissimo episcopo Pyrgii, Georgio Deo amicissimo episcopo Helii, Petro Deo amicissimo episcopo Troadis, Leone Deo amicissimo episcopo Daphnusiae, Niceta Deo amicissimo episcopo Photiae, Basilio Deo amicissimo episcopo Gratiae, Damiano Deo amicissimo episcopo Miletopoleos, Theophane Deo amicissimo episcopo Trallae, Leontio Deo amicissimo episcopo Neopoleos, Joseph Deo amicissimo episcopo Palaeorum et Georgio Deo amicissimo episcopo Adraniae: his ita convenientibus, surgens Metrophanes Deo amicissimus metropolita Smyrnae, et in medio sanctae universalis synodi stans, pronuntiavit magna voce in audientiam omnium ita: Justitiae sol, qui est magnum et verum ac divinum principaleque lumen, quique solus est infinitae potentiae Dominus et Deus noster, qui dixit: Fiant luminaria in firmamento coeli ad illuminationem terrae; fecit duo magna luminaria, luminare quidem majus in principio diei, minus autem in principio noctis, et posuit ea in firmamento coeli, ut praesint diei ac nocti; et tanquam quaedam magna luminaria, videlicet quinque patriarchalia capita in illuminationem totius terrae, quo praesint diei ac nocti, et separent inter lumen et tenebras, id est, inter eos qui agunt opera lucis, hoc est divinae justitiae, et inter eos qui agunt opera tenebrarum, id est injustitiae; ut quorumdam quidem illuminent magis ac magis gressus, qui secundum Deum sunt; quorumdam vero redarguant, et ostendant atque divulgent absconditos actus tenebrarum, id est, injustitiae, ac filios Dei ac lucis exhibeant atque demonstrent. Ad tales dicit Christus Deus noster: Vos estis lux mundi; tales nominavit et Paulus magnus apostolus luminaria in mundo, verbum vitae continentia. Tales ergo, magna luminaria, piissime et Christo dilectissime, ac divinitus gubernate domine, quemadmodum in magna domo multas lampades, in civitate tua per multam diligentiam et studium ac prudentiam collegisti et congregasti, et splendidiorem temet ostendisti, et jucundiorem conversationem tuam, et Christi Ecclesiam nitidiorem exhibuisti. Imo vero, piissime domine, per temet, hoc est praesentiam tuam, quasi quoddam maximum Orientis luminare sanctae huic et universali synodo etiam praedicta, et nunc visa luminaria, lucidiora monstrasti. Verum per alia divina eloquia compendiose valde praesentem sanctam synodum figuremus. Haec enim est olim paradisus, quem plantavit Deus ad orientem, in cujus medio est lignum vitae; in quem ingreditur, ex intelligibili Eden, fluvius ad irrigandum eum, sicut scriptum est: Quia fluvius egreditur de Eden irrigans paradisum. Liquet autem nunc nobis talis fluvius, divinus videlicet ac principalis, et sanctissimus Spiritus, de quo dicit divinum et principale Verbum Christus Salvator noster: Qui credit in me, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum sicut, dixit sanctus Joannes evangelista. Hic est enim Spiritus de quo dixit propheta David: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei, videlicet sanctam Ecclesiam. Iste fluvius segregat impetus suos nunc in quatuor initia, in sanctissimos scilicet vicarios senioris Romae, et in Constantinopolitanum imitatorem Dei patriarcham Ignatium, atque in eos qui ex ambabus sedibus Orientis advenerunt, sanctissimos vicarios. Haec itaque sancta et universalis synodus arca salutis est, ad quam confugiunt et introibunt omnes qui praeordinati sunt in vitam aeternam. Et tu es, amice Christi domine, Noe, justus inventus in conspectu Dei in generatione tua; quia talem arcam fabricasti, benedixitque tibi Deus, et proli ventris tui, et timor tuus et tremor tuus erit secundum veterem Noe super omnes bestias agri, et super omnia volatilia coeli, hoc est super omnia quae bella amant, et infidelia, quae scilicet sub universo coelo consistunt. Haec sancta et universalis synodus est benignus et bonus puteus, quem fodisti tu, Deo amantissime, Abraham servus et amicus Dei excelsi: cui et invident quidem Philistiim, non autem penitus obruent; sed superabuntur operibus et studiis tuis, quemadmodum illi olim amici et beatissimi patriarchae Abrahae et sub operibus et studiis. Propter quod etiam sicut ad illum, ita et ad te Deo amicissimum imperatorem nostrum dicit omnium consultor et princeps, per vocem sanctissimi patris tui, et summi pastoris nostri, ac Deo amicissimorum vicariorum: Nisi benedicens benedicam te, et multiplicans multiplicabo semen tuum, sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est in littore maris, et haereditate possidebit semen tuum et populus tuus civitates adversariorum: ipse enim est Deus noster, qui benedicit benedicentes se, qui solus est benedictus per infinita saecula saeculorum. Amen.

Et post pronuntiationem hanc, per jussionem amici Christi imperatoris nostri, legit devotus a secretis Leo epanagnosticum sanctissimorum Romanorum vicariorum, cujus initium est hoc:

Credimus nequaquam latere sanctam et magnam hanc synodum, qualiter hic piissimus et Christianissimus et a Deo protectus imperator initio imperii sui, cui monarchiam suam magis praestitit imperator, confestim de statu ac recuperatione sanctae Constantinopolitanae Ecclesiae, quae diutius possessa erat ab invasore ac tyranno Photio, cogitare coeperit, quomodo ex eadem illum pelleret Ecclesia; sed et divinitus inspiratus, et sanctorum et Patrum praecepta in omnibus adimplere desiderans, projecit de Ecclesia Dei jam dictum adulterum Photium, et restituit ei sanctum virum senem et bonum cultorem Ignatium beatissimum patriarcham. Post haec nil moratus, praedecessorum suorum Christianissimorum imperatorum secutus exempla, transmisit legatos suos nobilissimos viros Romam, Joannem scilicet honorabilissimum metropolitam Sylaei, ac Basilium fidelissimum spatharium suum, deposcens sanctam Romanam Ecclesiam sacris etiam litteris suis: qui venientes invenerunt in ea praesulatum gerentem sanctissimum et honorabilissimum Adrianum, a Deo destinatum pontificem summum, dantes ei litteras ipsius magni imperatoris, et exponentes per ordinem etiam verbis, quanta turbatio et vexatio apud hanc Deo conservandam provinciam a Photio tyranno ac invasore peractae sunt. Tunc beatissimus Adrianus papa Romanus, hoc comperto, advocans quosdam episcopos Occidentalium partium, collegit synodum in ecclesia sancti apostoli Petri, non ad destructionem judicii ac decretorum quae decessor ejus beatae memoriae papa Nicolaus de jam dicti Photii invasoris expulsione, ac de sanctissimi Ignatii patriarchae peregit restitutione, sed ad roborandum atque firmandum cuncta decessoris sui mandata; qua pro causa nos famulos suos et sanctae Romanae Ecclesiae misit huc cum epistolis suis ad piissimum et Christianissimum imperatorem, et ad sanctissimum virum Ignatium patriarcham hujus sanctae Constantinopolitanae Ecclesiae, significans in eisdem epistolis quatenus locum et vicem ejus tenere ac defendere in hac sancta synodo debeamus: qui etiam, duce Deo, salvi et sani in hanc pervenimus regiam provinciam. Etiam patefecimus in praecedentibus actionibus quid definitum sit de Photio, et de Ecclesia Constantinopolitana a sanctissimis et laudabilissimis viris: Nicolao beatae recordationis papa Romano, et ab Adriano divina gratia successore ipsius; et credimus quia superfluum est frequenter eadem dicere vel repetere. Idcirco petimus a piissimo et Christianissimo imperatore ut expositio illa quae delata est sub praevaricatoribus ac protectoribus calumniarum, ne amplius retardetur. Verumtamen quemadmodum ad Romanam Ecclesiam quod nunquam Photius fuerit admissus in patriarchali dignitate manifestum est, ita et ab Orientalibus sedibus per honorabilissimos viros litteris et verbis jam edocti sumus, Photium moechum et pervasorem aliquando in patriarchico throno nullatenus fuisse receptum. Ecce, scientes unitatem sanctarum Dei Ecclesiarum, utquid propter injustitiam et verborum conflictum, ab iniquis et non intelligentibus viris exaudiri exspectamus?

Et post completionem epanagnostici jussus Theophilus laudabilissimus protospatharius et praepositus ab amico Christi et magno imperatore nostro, introduxit in sanctam synodum eos qui episcopi Photii dicebantur; quibus in medio stantibus, confestim jussus Stephanus Deo amicissimus diaconus sanctae Constantinopolitanorum Ecclesiae ac devotus notarius legit epistolam quam misit sanctissimus papa Nicolaus per Leonem a secretis ad Michaelem imperatorem, et quam ad Photium, quae praescriptae sunt in quarta actione. Et post harum lectionem, surgens Elias Deo colendissimus presbyter et syncellus, locum obtinens Theodosii patriarchae Hierosolymorum, dixit: Dei circa nos bonitatis divitias necessarium est annuntiare et praedicare: non solum enim pretiosis muneribus vilitatem nostram dignam exhibet, sed et facinorum multifarios compescit et reprimit impetus. Praenoscens enim turbationem quae inerat huic amicae Christi civitati, quemadmodum in praesentibus videmus negotiis, piissimum et Christi amicum imperatorem nostrum suscitavit ad stabilitatem et erectionem ecclesiasticarum rerum: cujus cornu exaltet Deus in sempiternum, et perficiat in beneplacito suo, subjiciens ei omnes barbaras nationes. Itaque demorantibus nobis hic, evidenter apparuit, quia Ignatius sanctissimus patriarcha pastoralibus officiis evellere ac recidere injustitiam properans, projectus a throno suo ad novissimum est exsilium traditus: pro ipso vero alius quidam Photius, qui apud nos noscebatur, subrogatus est in hoc throno. Piissimus autem imperator noster, ut per se inspector et cognitor causarum existens, et sciens certissime qualiter facta sint talia, sciens etiam prolatum pro sanctissimo Ignatio et contra Photium judicium a seniori Roma, eum, qui inique ac sine lege a proprio throno dejectus est per legitimam et justam sententiam rursus ad proprium thronum reduxit, et locum suum pervasori Photio secundum ordinem impertitus est. Quoniam vero cum esset justus et piissimus, volens perfectius ac manifestius veritatem confirmari, bene judicavit et ab omnibus patriarchiis vicarios huc colligere. Perfecit Dominus Deus bonum consilium ejus ad id quod melius et ecclesiasticae ordinationi aptius existat, convenientibus videlicet hic senioris Romae sanctissimis vicariis ac humilitate nostra. Cuncta namque emergentia perquirentes, didicimus certius, quod, cum esset Ignatius sanctissimus patriarcha in exsilio, quod pertulit violentius et iniquius ac injustius, diffamatum fuerit, quia thronum Constantinopoleos refutavit; sed ad hoc nos dicimus( quod et nobis sancta Romanorum Ecclesia multum ante praedicavit) quia non credimus factam fuisse refutationem: si vero et facta est, irreceptibilis est apud nos, eo quod tyrannice facta fuerit, et coacte, atque invite; siquidem hoc facile perspicit. Itaque incertum non est: neque enim quis, cum sit in exsiliis et extremis poenis, etiam refutans existimabitur secundum verum refutandi modum. Nam omnimodis vivere desperabat, per singulos dies mortem praestolans, et suae ipsius vitae quotidie pati detrimentum exspectans: sed propitia Dei misericordia salvavit eum, quatenus benignitas Dei manifestetur, et cognoscatur ab omnibus lucidius, quia qui pro veritate, ac propter Dei justitiam sustinet tribulationes, non oblivioni tradetur in finem. Igitur, ideo huic sanctae synodo magna voce denuntians, quia nunquam aliquando depositionem sanctissimi patriarchae Ignatii admisimus, neque litteras a Photio recepimus, neque ad eum transmisimus; neque enim a communione sanctissimi patriarchae Ignatii aliquando scissi fuimus. Et idcirco, etiamsi veraciter dicant, qui dicunt: Coactam violentiam refutationem non existimamus; si vero et ad rationabilem excusationem sui hi qui Photio haerent dixerint, quod undique metropolitae ac episcopi collecti Photium ad promotionem pertulerint, et idcirco si ille dejectione dignus erat, et illi multo magis, talia dicimus ad eos, quia in secunda sancta et universali synodo, quae collecta est in hac amica Christi urbe sub Dei cultore Theodosio magno imperatore, Maximus quidam Cynicus, et omnis ejus manus impositio repulsa est, qui autem promovit eum ad praesulatum dejectus non est a sorte sua, Timotheus videlicet Alexandrinorum provinciae episcopus. Non solum autem ipse minime est repulsus, sed nec quisquam episcoporum Timothei, qui pariter inventi, et in Maximi ordinationem et provectionem cooperati sunt, damnatus est, quin potius honores et praemia meruerunt: quoniam Timotheus primus factus est praedictae sanctae synodi praesidens, utpote Alexandriae patriarcha, et una cum episcopis qui secum erant provexit Nectarium Constantinopoleos patriarcham. Itaque non damnandi apud nos sunt episcopi qui inventi sunt, et consecrationem Photii fecerunt, eo quod maxime coacti ab imperatoria potestate ac potentia ad talem impulsi sunt actionem; maxime cum in praedicto Timotheo Alexandrino patriarcha justiores monstrentur: nihil enim habebat ille quod sibi tyrannidem inferret, et impelleret ad Maximi consecrationem. Verum ille solus, qui ante depositus et anathematizatus est, tam a patriarcha Ignatio, quam ab apostolica Romanorum Ecclesia, Gregorius Syracusanus damnatus et depositus est. Neque enim beatissimum et deiferum patriarcham Ignatium alienum a propria cathedra judicavimus aliquando vel judicamus, neque Photium unquam in summo sacerdotio recepimus. Sanctus enim Spiritus, qui locutus est in sancta Romanorum Ecclesia, credimus quod et in Ecclesiis nostris locutus exstiterit. Haec enim plurimi eorum, qui Photii factionis erant, scientes, confugerunt salubriter ac reverenter atque sensate ad sanctam synodum, et convenientem veniam meruerunt: qui autem contentiosius et favorabilius hunc amplectendum putaverunt, fortassis hoc habent in animo, quia propria scripta, et juramenta, et cruces quas fixerunt, reprobare nolunt. Sanctissimi autem vicarii senioris Romae, et nos, qui reliquarum sedium vicarii sumus, haec omnia dissolvimus hodie, gratia Jesu Christi, qui dedit nobis summi sacerdotii potestatem juste ac congrue ligandi atque solvendi, quoniam violenter et coacte omnia facta sunt. Ille enim Photius praenoscens oppido, quod non per ostium intraverit ovium, sed aliunde ascenderit, multitudinem episcoporum ad se per varias machinationes attraxit, opinatus per hoc inconcussum se ac immobilem habiturum proprium praesulatum, se videlicet chirographis et juramentis, quae ipse confecit, foliis ficulneae obumbrans, simul et in acra verberans, et frustra pugnans, et aranearum filis semetipsum operiens. Neque enim folia ficulneae dedecus velare potius quam revelare videntur, cum sint undique scissa sive pertusa. Sententiam ergo, et judicium nostrum coram amico Christi imperatore, ac sancta synodo manifesta fecimus. Pacis autem principem Deum flagitamus, quo tranquillissimum imperium dominationis piissimi imperatoris nostri in saecula conservet. Amen.

Deinde dicit Basilius amicus Christi et magnus imperator post hujusmodi acclamationem ad episcopos Photii: Ecce audistis sensum patriarchiorum tam Romani quam Hierosolymitani et Antiocheni. Quid vobis videtur ad haec? Photii episcopi dixerunt: Respondemus ad haec. Et dixit Euthymius qui fuerat factus a Photio Caesareae Cappadociae episcopus: Domine imperator, novimus ex Deo imperium tuum justum, longanime, ac personas non sumens, et poscimus illud, ut et erga nos humiles, et indignos servos suos haec agantur, et accipiamus verbum in scriptis ex Deo imperii tui, ut quamcunque habeamus justificationem, sine prohibitione loquamur, et quotquot voluerint nobiscum dicere, non prohibeantur: et speramus in Deum, et in imperium tuum, quod ex Deo est; quia et chartas has et disputationes istas ostendere habemus in vanam fuisse locutas, sed tumultuatas. Basilius piissimus et amicus Christi imperator dixit: Vane locuti estis, ut qui ausi estis dicere vana quae lecta sunt, eo quod ex talibus et tam magnis patriarchalibus capitibus dicta sint; quemadmodum omnes certissime norunt. Vos principali manu synodos inordinatas soli, ac singulariter, sine patriarchiis thronis facientes, sanctas vocare ausi estis, et huic praesenti, quae ab omnibus patriarchalibus thronis celebrata est, Dei cooperatione ac gratia, qui imperium nobis commisit, detrahere non erubescitis. Utique nostis et vos et universitas, quae sub sole est, quia protectioni veri Dei nostri quinque patriarchia orbis terrarum recta sentiunt, et non est laesio fidei: et ideo quidquid judicant, necessario debetis recipere. Ut autem apparet, non creditis quod ea quae dicta sunt illinc existunt: si enim credidissetis, non utique judicium eorum reprobare penitus auderetis. Interrogo ergo vos: Diffiditis, an creditis, quod inde sint? Photii episcopi dixerunt: Non diffidimus. Basilius piissimus et Christianissimus imperator dixit: Ergo si creditis, suscipite prolatum ab eis judicium. Si vero non creditis, ego et necessariorum opus praebeo; et ite ad patriarchia, et certificamini, atque denudentur illic negotia. Photii episcopi dixerunt: Hic denudentur negotia. Zacharias a Photio Chalcedonensis episcopus dixit: Et papae Nicolai et caeterorum patriarcharum canon princeps est, et secundum illum agentes, nil faciunt extra id quod docent. Cum vero extra hunc faciunt, sive papa Nicolaus, sive alius quis, non acquiescemus. Etenim Marcellum Ancyranum Julius Romanus suscepit, et Sardicensis synodus trecentos episcopos habens, justificavit eum; sed usque in praesens ut haereticus anathemati submittitur: et lugendum Apiarium justificatum a Romanis praesulibus, Africana synodus non justificavit, sed repulit, mittens, ut propria curaret, et extra fines suos non excederet; et alia dena millia paradigmata habemus hujusmodi. Et nunc, siquidem facta sunt haec a Nicolao cum canone, sequimur, et convenimus et roboramus, et contraria illis non sapimus: si vero facta sunt extra canonem, non nos illa vituperamus, aut projicimus, sed canon: etenim duobus conatibus, quibus utitur contra patriarcham qui consecravit nos, reor neminem duntaxat promotum posse damnari. Nam in eo quod dicit non debuisse hunc ex laicis provehi, consecrantes quidem cautos reddit, consecratum autem non damnat: et consuetudo canonem illum exsuperavit. Etenim Tarasius ita consecratus est, et Nicephorus, et Nectarius, et Thalassius Caesareae, ac Eusebius, et Ambrosius Mediolani, atque alii mille. Si ergo sunt illi obnoxii, est et hic; quod si illi innoxii, et iste utique.

Quod autem dicitur, quia a depositis est promotus, primum non opinamur hoc verum esse, neque enim pro criminibus isti depositi fuerunt, sed pro eo quod restiterunt Ecclesiae: uniti autem rursus et apostasiam illam reprobantes, suscipiendi consistunt. At vero etsi Gregorius depositus est qui eum consecravit, non est Photius obnoxius, sed ii qui eum promoverunt obnoxii comprobantur. Verumtamen, licet sit Gregorius depositus, possunt et promoventes eum nullas poenas hic perpeti. Etenim Flavianus deposuit Eutychem, et Anatolius suscepit eum. Et episcopi, qui quartam fecerunt synodum, comministrum eum habuerunt: sed nequaquam damnati sunt. Sed et Petrus Moggus depositus est a Proterio, quod esset haereticus, et quartam non susciperet synodum. Deinde cooperatus est in mortem ejusdem Proterii, et postea post Timotheum factus est patriarcha, sed nullus eorum qui ab eo consecrati sunt condemnatus est; sed et Acacius Constantinopolitanus damnatus est a papa Romano, eo quod cum haereticis haberet communionem, et ille quidem damnationis sermonem nullum fecit. At vero post eum patriarchae, Phaetas[ Flavitas] et Euthymius, et Macedonius, recipientes eum, suscepti ab Ecclesia et sunt et putantur. Et nunc hoc dicimus: Si sit canon qui deponat nos, depositionem recipimus; si vero non est, nequaquam. Etenim Flavianum Antiochiae patriarcham Romani non receperunt, sed eum canon nullatenus condemnavit. Basilius piissimus et Christi amicus imperator dixit: Omnes casus, quod dicitis, quod facti fuerint per diversa tempora et loca, in Ecclesiis ab aliis patriarchis restituti et erecti sunt, et ideo digni receptione judicati sunt, tanquam sanati ab iis qui potuerunt mederi vulneribus Ecclesiae. Vestrum autem casum et vulnera nullus ecclesiasticorum medicorum sanavit: neque aliquis patriarchalium capitum erigere vos ex ruina vestra passus est, aut voluit, sed usque in praesens in peccato vestro estis, et in sepulcro nequitiae vestrae jacetis mortui, unde omnes summi pastores patriarchae concorditer vos condemnant. A Deo vero munitum imperium nostrum placidum, et benignum est, et vestri curam gerit, et consulit, ut percipiatis misericordias, quas deliberaverit sancta et universalis synodus. Nam omnes novimus quia laici estis, et non adduximus vos latrare, et sine ordine facere verba; omnia enim vestra mendacia sunt et seductio. Photii episcopi dixerunt: Hoc nec diabolus ausus est dicere. Basilius piissimus, et Christi amicus imperator dixit: Si velletis dicere, quia temporibus, quibus permisit Deus episcopatu vos fungi, et aliud miserabilius permisit fieri propter peccata vestra, quod et videbitis assidue oculis vestris: et hic testimonium perhibet, de Eulampio dicens perfectius et manifestius: Habemus ergo et alios episcopos, et alii quidem patricii sunt, alii autem protospathariorum dignitatem habent, quidam vero et spathariorum, alii vero et stabularii sunt; et si hoc vultis, exhibebo coram vobis, quia Theophilus protospatharius ferens superhumerale ut patriarcha, incensum offerebat summo sacerdoti vestro Photio coram isto; ad quem et dixit: Non videbas eum? Eulampius dixit: Si vidi eum aliquando, domine, destruat me servum tuum Dominus Deus de libro vitae. Verumtamen, domine bone, refutavit dominus Ignatius. Imperator dixit: Quis eum deposuit de throno? Eulampius dixit: Imperator eum deposuit. Basilius piissimus et amicus Christi imperator dixit: Et ubi erat, quando fecit refutationem? Eulampius dixit: Foris erat in insula sua, et eum propter senectutem suam, vel etiam propter languorem. Basilius piissimus et Christi amicus imperator dixit: Utique misit aliquem nuntians imperatori, quia volo refutare. Et rogavit eum: Da nobis personam per quam nuntiavit imperatori. Marinus reverendissimus diaconus et vicarius senioris Romae dixit: Quis est iste, qui ante conspectum sancti imperii tui astat et loquitur? Basilius piissimus et Christi amicus imperator dixit: Eulampius est. Donatus, et Stephanus, et Marinus sanctissimi vicarii senioris Romae dixerunt: Iste est qui depositus et anathematizatus est a sancta Romana Ecclesia; et quomodo talia loqui praesumpsit in conspectu imperii tui? nos cum deposito et anathematizato loqui non patimur. Etenim pater noster spiritalis, Adrianus papa Romanus sancto et a Deo protecto imperio tuo demonstravit legem et judicium, quod sancta Romana Ecclesia de nefandis et praevaricatoribus definivit; et nos cum eis colloqui te non patimur, eo quod scriptum sit: Contradictiones excitat omnis malus. Volumus autem ut legatur in auribus eorum libellus sanctae Romanae Ecclesiae, et si desiderant converti et poenitere, ut vel communionem tanquam Christiani accipere mereantur. Non enim claudit miserationes suas in hujusmodi contentionibus sancta catholica et apostolica Ecclesia ad eos qui sincere poenitentiam agunt. Persistentibus autem iis et obturantibus aures suas et corda, et nolentibus audire quae exposita sunt a sanctis patriarchis, nos nihil aliud facimus, neque subvertimus, neque rejudicamus judicium sanctae Romanae Ecclesiae sub undecima indictione factum contra Photium moechum et tyrannum ac pervasorem, atque sequaces ejus: si voluerint audire nos, quotquot sunt digni, per libelli satisfactionem recipimus eos, et convenientem eis scribimus locum; si vero noluerint, anathematizamus, et maledicimus eis, et ab omni sorte Christianorum separamus, quia non habemus alium sermonem ad eos, sed et ethnicis et publicanis transmittimus eos. Basilius piissimus et amicus Christi et magnus imperator ad sanctissimos vicarios senioris Romae dixit: Ego crebro et multum rogavi ne perirent, et ideo eos dimisi huc; si nolunt concurrere ad Ecclesiam, quidquid judicaverunt patriarchae, etiamsi noluerint, confirmamus. Nemo enim potest datam eis potestatem a Christo Deo et Salvatore nostro reprobare. Sanctissimi vicarii senioris Romae ad episcopos Photii dixerunt: Qui ex vobis ordinati estis a sanctissimo patriarcha Ignatio? Et steterunt in medio Heracliensis, Cretensis, et Celenderensis, et dixerunt: Nos sumus ejus consecrationis; et dicunt eis sanctissimi vicarii senioris Romae: Subjacetis justo judicio catholicae synodi, et juxta libellum qui expositus est a sancta Romana Ecclesia facitis et scribitis, an non? Qui dixerunt: Ne fiat, Deus. Sed si jusserit imperator noster sanctus audire omnia quae acta sunt, dicemus. Sanctissimi vicarii senioris Romae dixerunt: Si non vultis obaudire sanctam synodum, ite ad patres vestros. Et his se ad alios conferentibus, dixit Metrophanes Deo amicissimus metropolita Smyrnae ad Zachariam Chalcedonensem Photii episcopum: Ad ea quae dixisti respondemus tibi: Leges sanciunt, tam ecclesiasticae quam civiles, omnem, qui elegerit aliquem judicem, modis omnibus sequi ac obedire praeceptis ejus, et nequaquam refutare penitus ac repellere prolatas ab eo et depromptas definitiones et leges: cum itaque pars vestra petierit et proposuerit judicem beatissimum papam Nicolaum, quomodo vos, extra positas Ecclesiae ac reipublicae leges ac regulas, eum redarguere ac judicare praesumpsistis, asserentes non secundum canonem egisse, neque secundum justitiae ac veritatis rationem decrevisse, quae sibi visa sunt definiendo? Invenimini ergo in parte hac et ecclesiasticas et civiles reprobare leges, pro eo quod quem elegistis et praetulistis judicem nunc abjiciatis. Nemo enim electum a se judicem ex propria optione vice versa judicare vel condemnare penitus debet. Nam nunquam aliquando quis judicatus, dum condemnatus fuerit, firmavit prolatam damnationem: et ideo per nullum tempus vel modum firmum erit judicium. Quoniam vero veluti nullatenus audientes solutiones quae lectae sunt litteris beatissimi papae Nicolai de promotione Nectarii et Ambrosii ac Nicephori, memorabilium hierarcharum, iterum illas in paradigma producitis ad justificationes praesulis vestri, dicimus ad vos quia sapiens quidam dicit: Etenim eorum, qui multum inter se distant, manifestae prorsus diversitates consistunt, porro similitudo valde perspicienda est. Perspiciamus ergo et nos valde compendiose, si secundum similitudinem aliquam jam nominatorum summorum sacerdotum praesul vester promotus est sic, quemadmodum unusquisque illorum receptus. Itaque beatum Nectarium synodus universalis, et sancti patriarchae diversi, et elegerunt et promoverunt archiepiscopum Constantinopoleos, nullo modo imperatore cogente illos, neque ulla principali manu in causa penitus mediante; sed neque quempiam viventem ab hujusmodi cathedra manus imperialis tyrannice pepulit, et tunc provectus est Nectarius. Similiter etiam et Ambrosius memorandus, Auxentio defuncto Ariano, a synodo, quae tunc a Mediolanensibus est de orthodoxis dogmatibus congregata, promotus est in episcopum praedictae civitatis, nullo modo principali manu impellente episcopos in electionem ejus vel promotionem: pari quoque modo et beatus Tarasius ab illo ipso novo confessore Paulo, qui propter orthodoxam fidem sequestratus a cathedra Constantinopoleos, et testimonio approbatus est et promotus; eo illum dignum esse tali throno asseverante, ac omnibus propugnatoribus pietatis, qui tunc aderant, orthodoxae fidei propter zelum ac irreprehensibilem vitam ejus, sed non tyrannice vel coacte ad receptionem ejus conducti sunt: similiter etiam et post dormitionem beatissimi Tarasii beatissimus Nicephorus patriarcha synodice electus et consecratus est archiepiscopus Constantinopoleos, sponte ac voluntarie collectis episcopis, qui decretum illius et consecrationem fecerunt: in Photio vero nihil omnino tale invenitur, eo quod et ille, vivente legitimo Ecclesiae viro, subrogatus sit, et provehentes eum et consecrantes violenter, et coacti, ac inviti, atque sine proposito ac voluntate in illius et promotionem et consecrationem ex imperatoris necessitate ac tyrannide impulsi sunt et secuti, et nulla patriarchalium sedium in sacerdotio eum recipere passa fuit. Cum ergo diversitas hic omnimoda reperiatur, quomodo in dissimilibus introducis similitudinem? In quibus enim est causae diversitas, existimationis quoque et opinionis diversitas debet accidere. Quoniam vero ratione morsus, dixisti de beatissimo papa Nicolao: Quod si secundum canonem judicium protulit, et admittimus et amplectimur damnationem nostram; sin autem, nequaquam: et post pusillum dixisti, quia, quod dixit: Non oportuit Photium ex laicis promoveri, eos qui consecraverunt cautos reddit, non consecratum condemnat, et consuetudo regulam illam vicit, in contrariam disparationem cecidisti; eo quod confessus quidem sis, et ostenderis papam Nicolaum canonice restitisse, ac secundum regulam Photium reprobasse, non autem acquieveris canonico judicio Nicolai, quemadmodum pollicitus es, consuetudinem in subversionem canonis objiciens; quanquam liquido sciens, quia ea quae raro fiunt, positas leges non subvertunt, neque particularia universalibus et generalibus principantur vel dominantur; et maxime cum plurima esse differentia reperiatur in Photio, et praecedentibus, qui ex laico provecti sunt, sicut et multifarie demonstravimus. Verum et quod dixisti: Multos, Romanorum Ecclesia justificante, damnatos arbitramur, et rursus damnante justificatos habemus, falsum est et procul a veritate.

Denique Marcellum quidem anathematizantem omnem haeresim, et eam maxime quam habere dicebatur, juste ac regulariter Julius papa Romanus, et Sardicensis synodus recepit. Similiter enim eum facientem et Athanasius magnus et Paulus confessor, turres et columnae orthodoxae fidei, et acceptaverunt et comministrum habuerunt. Novissime autem ad proprium vomitum reversum et deprehensum haereticum, hi, qui circa Silvanum erant, anathematizaverunt, quibus et Liberius per litteras suas, qui post Julium fuit, concordat dicens: Marcellum denuo impie dogmatizantem. Hoc autem non est utique reprobatio judicii Julii, vel Sardicensis synodi, ob factam Marcello mentis mutationem. Similiter etiam Apiarium, cum esset presbyter Ecclesiae Synicensis[ Siccensis] Africanae provinciae, propter aliquam causam segregavit proprius episcopus Urbanus: postea vero deposuit omnimodis synodus quae ibidem collecta est: Zosimus autem papa Romanus recurrentem ad se, et semet insontem exhibentem, justificavit, et ad Africanam synodum mittens cum litteris, ut iterum susciperetur, egit rationem reddente synodo per scripta Bonifacio post Zosimum papae Romano de depositione quae facta est in Apiarium, et de iterata justificatione: et quia nunc justificatum eum arbitramur, judicavimus autem non operari eum quae sunt presbyteri in Ecclesia Synicensi propter scandala quae subsecuta sunt: porro accipientem litteras commendatitias a nobis, in omnibus aliis Ecclesiis sacerdotio fungi. Invenitur igitur Africana synodus paruisse potius judicio Zosimi papae Romani, ac per hoc propriam reprobasse sententiam, et justificasse Apiarium, non, ut fassus es, restitisse voto Romanorum pontificum. Porro patriarcham Antiochiae Flavianum recusabat quidem Romanorum Ecclesia suscipere: interim propter magni Eustachii dilectionem Paulinum stabilientes, qui princeps erat eorum qui propter Eustachium resistebant et disjungebantur, ac seorsum colligebantur, non tamen et usque in finem hanc habuerunt mentem. Piissimo enim imperatore Theodosio mediante, acceptum reddiderunt eum et patriarcham habuerunt eum Antiochiae; ita ut et in hoc mendaciter loquens apparueris. Si enim usque in finem abjecissent eum; bene utique invenireris fuisse locutus. Si vero, lite cum Paulino detenta, restiterunt quidem propter causam, quam dixi, deposuerunt autem hujusmodi contentionem, et receperunt eum, frustra dixisti receptum fuisse Flavianum contra Romanam Ecclesiam. Dicere autem Petrum Moggum Alexandriae depositum esse, quin etiam et Acacium Constantinopolitanum, nequaquam vero depositos eos qui ab utroque manus impositionem acceperunt, nihil confert ad vestram vel Photii justificationem, eo quod aliter ecclesiasticae leges eos qui ex haeresibus redeunt episcopos judicant, et aliter eos qui a moechis et qui sine canone promoventur: eos enim qui libellum dant, et propriam haeresim anathematizant, recipi sanciunt, quemadmodum et tunc Orientis episcopi synodum celebrantes, et Felix post Simplicium papa Romanus synodice Petrum quidem Moggum damnavit, et omnimodis abdicavit: similiter etiam Felix et Acacium abrogavit. Nullatenus autem qui adversus eos ab utroque consecrati sunt, promulgaverunt sententiam, propter evidentes leges, ut dixi, Ecclesiae; et certe Petrus parum, magis autem et Acacius, alterantes circa fidem apparuerunt. Consecratos autem, quemadmodum Photius et vos, nullo modo recipiunt, sicuti sancta et universalis synodus secunda de Maximo Cynico, et iis qui ab eo manus impositionem habuerunt, et egit et censuit. Gregorium autem, qui consecravit Photium, ut dixisti, non tanquam desertorem Ecclesiae deposuit sanctissimus patriarcha Ignatius, sed propter criminales causas. Et bene dixisti, quia: Sive sit depositus Syracusanus Gregorius, innoxii sunt qui Photium provexerunt. Isti enim revera justificantur propter necessitatem et tyrannidem, atque vim receptionis utriusque, Photii scilicet et Gregorii; secundum paradigma quod tibi datum est depositi et impii Eutychetis, et susceptionis ac sacerdotii functionis Anatolii patriarchae Constantinopoleos, et eorum episcoporum qui sub ipso erant, quippe recepti et justificati per quartam synodum habiti sunt: non vero per id et Photius innoxius dicitur, et quod schismaticus fuerit antea, multorum scandalorum auctor effectus sit, et multos ab ecclesiastica communione recedere fecerit, et ultroneus ac volens consecrari a Gregorio proposuerit, nulla in hoc necessitate impulsus; sed et protestationem a quibusdam electorum hic consistentium episcoporum accipiens. Et Zacharia dicere etiam denuo tentante, sanctissimi vicarii senioris Romae dixerunt ad amicum Christi imperatorem: Ecce multoties audivimus contradictiones, et verborum pugnas eorum, quae nihil illis prosunt, eo quod dissonantes sint a recta ratione ac synodicis et regularibus dispositionibus. Nunc ergo dicimus etiam rursus ad eos: Sinite excusare excusationes in peccatis, et in verba malitiae declinare, atque in vanum laborare, et procidite sanctae huic synodo, et salvamini ab anathematis condemnatione: sin autem, ite ad lumen ignis vestri, et flammam quam accendistis. Novit enim omnis sancta et universalis synodus, quae gratia Dei in ecclesia hac congregata est, quia sancta Romana Ecclesia ab undecima indictione, collectis Occidentalibus episcopis in ecclesia beati Petri, ubi virtutibus floret, et requiescit, obligavit, et anathematizavit ac projecit Photium pervasorem, una cum omnibus sequacibus ejus, praesulatum adhuc gerente beatissimo papa Nicolao. Iterum autem successor ejus Adrianus, divinitus constitutus pontifex Romanorum, sicut ille definivit atque praecepit, ita et iste successor ejus definivit et promulgavit, nosque indignos famulos suos direxit ad hanc Deo conservandam urbem, ad manifestationem et certitudinem veri et justi judicii ipsorum in conspectu justi imperii vestri, et hujus sanctae ac magnae universalis synodi; ita ut non habeant vocem repedationis, vel appellationis; sed quemadmodum jam judicati sunt et dejecti, in saeculum maneant. Et Ecclesiae Orientalium, gratia Dei, nobiscum sentiunt, stabiliunt, damnant et anathematizant similiter usque in consummationem saeculi.

Et post haec ascendens Constantinus a secretis, legit exhortatorium sermonem imperatoris, in audientiam omnium:

Multae quidem communes passiones sunt, quas praecedentibus diebus audiens et intuens a Deo provectum imperium nostrum, lugere ac contristari operae pretium duxit. Majus autem malum, et calamitatum arx, est Ecclesiae tempestas, malignus aspirans adversus eam diaboli turbo, pacis expulsio, et veteris ordinis dissolutio, ausus irruendi junioris in seniorem, et inhonorati adversus honorabilem, ac omnimoda subversio status ecclesiastici, et, apud exteriores quidem in consiliis justitia conversante, apud Ecclesiam injustitia fiducialiter agens, amor principatus, ac amor privatus, atque nullius severitatis propter haec reputatio; nec non et contra spiritalem patrem rabies et insania. Haec sunt quae meam obtinebant et turbabant animam, et tanquam nubes crassa obtenebrabant animum, ac oculos cogebant fontes mihi largiri lacrymarum: et divinitatem in auxilium et solutionem existentis moeroris invocabam, et opus erat mihi haec cogitatio, si forte possem in primis de ecclesiastica curam gerere unitate: quod et factum est, et in effectum devenit quemadmodum et vos omnes nostis, quotquot ad sacrum hoc convenistis collegium. Alia enim imperii, quod sub me est, dimittens, ad id solum in exordiis acceleravi, et secundum utriusque dissidentium partis petitionem, et priscam ecclesiasticam traditionem perspiciendi causa, etiam judices eorum, quae in Ecclesia nostra gesta sunt, ex reliquis patriarchalibus thronis collegi, rem perficiens cooperatione sancti Spiritus: quam multi quidem ante nos imperantium videre desideraverunt, ex aequo autem omnes minime consecuti sunt: et quotquot pertinent ad ecclesiasticam unitatem ac ordinationem, omnia solerter a me peracta sunt, cum nulla penitus imperiali manu et potentia, ut quidam, parvum vel magnum effecerim. Neque enim, ut sacratissimus patriarcha ad proprium regrederetur thronum, imperii mei opus vel excogitatio facta est. Sed multum ante sanctissimus et beatissimus papa Nicolaus, quae circa illum erant certissime discens, synodice decrevit reddi ei jus proprii throni, et anathema cum tota Romanorum Ecclesia pronuntiavit contra resistentes hujuscemodi decreto atque sententiae. Hic autem nos olim scientes et paventes judicium anathematis promulgati, obsecundare synodico judicio Romanae Ecclesiae necessarium duximus, et hujus rei gratia reddidimus ei proprium thronum. Verum non modo Romanae, sed et ad orientem solem sitarum sedium, providentia melioris, vicarii pervenerunt, nihil deinceps vel impedire, vel adversari, aut favere utique parati justissimo imperio nostro consensuro. Cujus rei gratia in nullo synodico judicio inveniri voluit multorum garrulitates recidens, ne quis dixerit quod imperialis manus, et gladii, et protectores, ac mundanus potentatus concilium subadulteraverit. Unum solum nobis desiderium, et ad praefatos judices, postquam illos vidimus, supplicatio fuit, ne quemquam permitterent deperire, vel ab Ecclesia Dei quemquam, si fieri posset, projici. Hoc solum est nostrum, si voluerit quis nominare crimen: alia vero omnia canonibus, et iis, quibus imperium synodi creditum est, tradidimus, multum pro praesenti judicio conjurantes et condemnantes, nil ad gratiam, vel per odium decernendum, humane autem magis circa eos qui ceciderant affectandum; quos non proprie tantum, sed et communiter hodie, omnibus videntibus, deprecamur, manum iis qui compassione opus habent porrigere, et unam Ecclesiam celebrantium festivitatem perficere. Ita Patres spiritales et veritatis defensores, qui figuratis secundum chrisma, Aaron, et secundum zelum, Phinees, ac secundum judicium, Salomonem; requirite ovem quae perierat, convertite quae erraverat, super humerum tollite solitariam, et confractam compassionis vinculis alligate; quae ulcerata est, emplastro condescensionis sanate; quae extranea et abjecta est a spiritali mandra, nonaginta novem ovibus dispensationis more conjungite: relinquite memoriam sempiternam posterioribus generationibus compassionis vestrae ad imitationem Christi. Et vos quoque, qui curatione indigetis, ac medela opus habetis, pretiosa membra Christi, etsi nescio quomodo a malo daemone detenti, a capite separati estis: Vitis vera, quae propter contentionem importunam, imo vero injustam, in amaritudinem conversa es, amici et proximi nostri, etsi propter odium irrationabile ex adverso appropiantes et stantes, ac vanitates respicientes, suscipite admonitionis sermonem; non autem confundor dicere, etiam deprecationis; in id enim nos adduxit misericordia, quam circa vos habemus. Scrutamini intima conscientiae vestrae, et invenietis vos male ab Ecclesia esse disjunctos. Novissima hora est, et judex prae foribus est, fratres; ne praeoccupemur ab ejus Ecclesia sequestrati, et longe ab illius gloria projiciamur. Nihil turpe ducamus passionem manifestare, et vulnus ostendere, ac locum poenitentiae ac medicinae requirere, atque intra atrium salvantium fieri, ne confusionem obedientiam arbitrando, confusionis aeternae sumamus experimentum. Qualis autem et est confusio, fratres, procidere Deo, et veniam expetere: Deo enim procidunt, qui Ecclesiae et spiritalibus istis patribus procidunt. Confusio quidem revera est, et maximus pudor, imo vero in Deum dimicatio, nolle unumquemque proprium confiteri peccatum, et humiliari propter Christum, et lucrari et se et multos. Si autem omnino hoc confusionem arbitramini, ego, cui imperii superposita est corona, forma vobis efficiar hujus optimae humilitatis; ego, qui imperitus, et insipiens sum, bonum initium ero vestrum, qui sapientes estis et clari scientia: qui in peccatis volutatus sum, primus vobis typus fiam, qui mundi estis, et virtuti operam datis: ego primus memet super pavimentum projicio, purpuram et diadema parvipendens. Ascendite ad genas meas, et per oculos meos incedite, nec reputetis magnum imperatoris calcare scapulas, neque vereamini pedibus tangere verticem, qui superimponitur a Deo donata corona. Omnia pati promptum habeo, et promptius agere quae vobis quidem confusionem, mihi autem gloriam et maximam claritatem conferre videantur. Neque enim in hoc curam gero gloriae meae; tantum, ut videam communionem, unitatem et unam Ecclesiae festivitatem; tantum, ne animae detrimentum patiar, et gaudeat super me ille omnium inimicus diabolus captivum sumens. Quod mihi desiderandum est, tantum spei meae lampas insperate non exstinguatur, per quam festinabam omnium illustrari laetitia simul et gaudio. Nescio quod erat satagendum et efficiendum, et non feci: vel quos proponendos admonitionis et deprecationis sermones non proposui; vos de caetero videbitis: innocens enim sum a perditione vestra. Si vero ad magnum et horrendum illud judicium futurae diei vos remittitis, quasi pro vobis rationem daturos, noscite quia bene novi quod nullus vobis justitiae sermo sive hic adest, sive illic aderit, nisi quantum in hac controversia inventum exstiterit. Verum si vultis et ante illud judicium conscientiae vestrae interrogare judicium, discetis amplius nihil, quam quod ab imperio nostro dicitur. Deponite igitur contentionem, fratres, et resumite amorem fraternitatis: fugite dissensionem, et unitatem amplectimini; odium avertite, et dilectionem in sinu recipite: state cum probabilibus, et capiti conjungimini; recipite per patientiam divinae communionis gratiam, et nihil ob saecularia sitis solliciti. Sunt enim apud compatientissimum imperium nostrum susceptionum modi diversi, per quos consolabimur, et incessanter, quae secundum saeculum vobis opportuna fuerint, faciemus, rursusque multimode decertabimus, obsecrantes, rogantes, et omne ingenium commoventes ad spiritales patres nostros, et patriarchas, ut dispensent quid eorum quae insunt animo vestro: tantum ne temere contra salutem vestram agatis, neque perditionem vestram amplectamini; non enim est tempus ad poenitentiam et receptionem praesenti acceptius: qui namque hodie ligare ac solvere Ecclesiae negotia possunt, praesto sunt. Dimittite importune tempus explorare, et rerum immutationem exspectare, quae et si fiat aliquando, nihil vobis conferet. Etenim, etsi alia tempus immutaverit, hoc commovere non poterit; nam si actio unius viri vestri nil rationabile habens, cum tota erronea esset, tantum aestum operata est, ut hunc vix ac difficile dissolvere quiverimus; actionem, dic mihi, et judicium quatuor patriarchalium sedium quis dissolvere poterit? Ad quem enim effugietis, solutionem obligamenti petentes? Ad Romanum praesulem? sed finetenus vos condemnavit. Ad Antiochenum? sed consentaneus Romano et consonus factus est. Ad Hierosolymitanum, vel Alexandrinum? sed et illi vestrae damnationi consenserunt. At etsi thronum aliquando Constantinopolitanum cuncta destruens tempus vobis commiserit, et per vosmetipsos convenire volueritis; quis vos sequetur? vel quomodo aperire oculos, et aspicere quempiam poteritis, impugnati ab omnibus sacerdotibus ac patriarchalibus sedibus? Ne ergo, fratres, ipsi vos decipientes, tempus salutis vestrae perdatis: neque enim tale invenietis aliquando; sed importunas contentiones et obstinationes deserentes, communi medelae occurrite, et medicinae remedium sumite, ac adhaerete spiritali capiti vestro, et Ecclesiae Dei communicatores estote; ut et crimine exuamini, et Deum propitium habeatis, ac Ecclesiam laetificetis, imperiumque nostrum exsultare ac spiritaliter festivitatem celebrare faciatis, atque rempublicam universam gaudio maximo ac tripudio repleatis; nec non et in communi omnes benedicamus pariter Domino gloriae nostrae, et principi pacis, et auctori dispersa congreganti, et bene coaptanti, intercessionibus sanctae Dominae Dei genitricis, Deum videntium angelorum, et omnium sanctorum. Amen.

Et post lectionem ascendens Theodorus a secretis vicariorum senioris Romae, legit: Ecce quomodo sanctissimus et Christi amicus imperator, divinitus sibi concesso imperio, non vult perire unam ovem a Christo sibi in custodiam creditam, transferens omne exsilium, omnem tribulationem et omnem angustiam in admonitionem et precem; quas sanctissimi vicarii et fideles Ecclesiae Dei propter Photium invasorem et tyrannum, non suscipientes eum, perpessi sunt: sed invitat vos ut verus pastor ad mandram rationabilium ovium, quatenus ante tribunal Christi digne valeat dicere: Ecce, Pater, quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. Videte quantam benignitatem, quantam misericordiam, quantam compassionem vobis dat; desiderat enim vos ad sinum sanctae communionis suscipere. Thomas Deo amicissimus metropolita Tyri, et Helias Deo colendissimus presbyter et syncellus, vicarii Orientalium sedium dixerunt: Dignae imperatorio et justissimo sensu sunt admonitiones, quas facit bonus imperator noster ad illos, deinde vero et ad omnes qui post nos futuri sunt. Nos autem ad hoc dicimus: Hominibus quidem suademus, Deo autem manifesti sumus. Porro revereamur coelum et terram, et caniciem nostram, si quid praeter divinas leges judicamus vel definimus, quod et piissimus imperator noster denuo commonuit. Et nos quidem si irrationabilia animantia pasceremus, fortasse coacte, ac violenter tractaremus ea, ducentes etiam quo nollent: quoniam vero rationabile animal est homo, potius admonitionibus ducendum, sufficienter ab imperatoriis admonitionibus instruimini. Si ergo vultis viam nostram, et Christi, arripite; sin autem viam vestram, abite. Basilius piissimus et amicus Christi et magnus imperator dixit: Ecce qualiter et quoties admonuerimus vos, et audistis, et certificati estis, et non est vobis rationis sermo. Si enim vultis subjici admonitionibus omnium nostrum, ecce portus et medicina: quod si non, imperium nostrum praebet vobis inducias septem dicrum, ut si quidem curam gesseritis salutis vestrae, bene et optime: si vero minime, ventura sexta feria, in sancta et universali synodo state omnes, et quidquid definierit sancta et universalis synodus in vos, fiet.

Et post haec ascendens Stephanus Deo amicissimus diaconus Constantinopolitanorum Ecclesiae et notarius dixit: Multos annos imperatorum Basilii et Constantini! Magnorum imperatorum et dictatorum multos annos! Orthodoxorum imperatorum multos annos! Depositorum injustitiae multos annos! Hostium mendacii multos annos! Amatorum et fautorum veritatis et justitiae multos annos! Eudoxiae piissimae Augustae multos annos! Nicolai beatissimi papae Romani aeterna memoria! Adriani orthodoxi papae Romani multos annos! Ignatii orthodoxi patriarchae Constantinopoleos multos annos! Orthodoxorum patriarcharum Orientis multos annos! Orthodoxi senatus multos annos! Sanctae et universalis synodi aeterna memoria!