Reader

CAPUT IV. De castitate.

Sex sunt castimoniae gradus. Primus gradus est, ne vigilans impugnatione carnali monachus elidatur. Secundus, ne mens illius voluptariis cogitationibus immoretur. Tertius, ne femineo vel tenuiter ad concupiscentiam moveatur aspectu. Quartus, ne vigilans vel simplicem carnis perferat motum. Quintus ne cum memoriam generationis humanae vel tractatus ratio vel necessitas lectionis ingesserit, subtilissimus mentem, voluptariae actionis praestringat assensus; sed velut opus quoddam simplex ac ministerium humano generi necessario contributum, tranquillo ac puro cordis contempletur intuitu, nihilque amplius de ejus recordatione concipiat quam si operationem laterum vel cujuslibet alterius officinae mente pertractet. Sextus castimoniae gradus est, ne illecebrosis phantasmatibus feminarum vel dormiens illudatur. Licet enim hanc ludificationem peccato esse obnoxiam non credamus, concupiscentiae tamen adhuc medullitus latitantis indicium est; donec paulatim secundum mensuram castitatis ad quam unusquisque contendit, in odium illius rei quam voluptariam antea sentiebat, mens etiam somno sopita vertatur, illudque ei quod fortibus viris pro summo laborum stipendio repromittitur per prophetam, concedatur a Domino: Arcum, gladium, et bellum conteram de terra vestra, et dormire vos faciam fiducialiter. Et ita demum ad illum perveniet statum ut talis inveniatur in nocte qualis in die; talis in lecto, qualis in oratione; talis solus, qualis turbis hominum circumseptus. Postremo ut nunquam in eo tale aliquid inevitabilis ille oculus deprehendat, quod ab humanis aspectibus velit esse celatum. Hoc autem fiet quando jam desinens caro adversus spiritum concupiscere, desideriis ejus virtutique consenserit, coeperintque sibi invicem pace firmissima foederari, et secundum Psalmographi sententiam: Habitaverint fratres in unum, illam repromissam a Domino beatitudinem possidentes, de qua ait: Si duo ex vobis consenserint super terram, de omni re quamcunque petierint, fiet illis a Patre meo qui in caelis est. Quisquis ergo intellectualis illius Jacob, id est supplantatoris, transcenderit gradum, ab illa continentiae colluctatione ac supplantatione vitiorum obstupefacto femoris nervo, ad Israelis meritum perpetua cordis directione conscendet. Quem ordinem etiam beatus David ita Spiritus sancti vaticinatione distinxit, in primis inquiens: Notus in Judaea Deus, id est in anima, quae adhuc sub peccatorum confessione retinetur; Judaea enim confessio interpretatur. In Israel autem, id est in eo qui videns Deum, sive, ut quidam interpretatur, rectissimus Dei est, non solum notus, sed et magnum est nomen ejus. Deinde ad sublimiora nos provocans, et volens etiam locum ipsum quo Dominus delectatur, ostendere: Et factus est, inquit, in pace locus ejus. Id est, non in conflictu certaminis et colluctatione vitiorum, sed in castimoniae pace, et cordis tranquillitate perpetua. Hunc igitur pacis locum exstinctione carnalium passionum si quis meruerit obtinere, ex hoc quoque proficiens, gradu ac Sion spiritualis, id est specula Dei consequenter effectus, erit etiam habitatio ejus. Non enim in conflictu continentiae, sed jugi virtutum specula Dominus commoratur, ubi jam non retundit, non comprimit, sed in perpetuum confregit potentias arcuum; ex quibus videlicet adversum nos libidinum quondam jacula dirigebantur ignita. Videtis ergo quia sicut non est in colluctatione continentiae, sed in castitatis pace locus Domini; ita etiam habitatio ejus in specula sit et contemplatione virtutum. Unde non immerito portae Sion cunctis tabernaculis Jacob praeferuntur. Diligit enim Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob.

Ut igitur cum lege animi lex quoque congruat corporalis, etiam in ipsius aquae potu, ita est nimietas castiganda, ut humoris quotidiani illa collectio pigrius arefactis influens membris, illum corporis motum non solum rarissimum, verum etiam lentum reddat, ac tepidum, frigidumque, ut ita dixerim, ignem, et absque ullius adustionis ardore rorantem suscitet flammam, instar admirabilis illius Mosaicae visionis, ut carnis nostrae rubus innoxio igne circumdatus non uratur; vel sicut illorum trium juvenum, quibus ita rorante Spiritu fornacis Chaldaicae flamma discussa est, ut ne capillos eorum aut fimbrias odor ignis afflaret; ut illud quodammodo quod sanctis repromittitur per Prophetam, incipiamus jam in hoc corpore possidere: Cum ambulaveris per ignem, non combureris, et flamma non ardebit in te. De hac castimoniae puritate quid beatus Apostolus senserit, diligentius inquiramus. Mortificate, inquit, membra vestra quae sunt super terram. Non utique membra corporis nostri, sed corpus peccati, quod constat ex membris, quantocius destrui zelo perfectae desiderat sanctitatis. De quo corpore alibi: Ut destruatur, inquit, corpus peccati. Et quae sit ejus destructio consequenter exponit: Et jam, inquit, non serviamus peccato. A quo etiam liberari cum ejulatu postulat, dicens: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Hoc itaque peccati corpus multis vitiorum membris probatur exstructum, et ad ejus attinere portionem, quidquid vel facto, vel dicto, vel cogitatione peccatur: cujus membra super terram rectissime esse dicuntur. Non enim possunt ii qui eorum utuntur ministerio veridice profiteri: Nostra autem conversatio in coelis est. Hujus igitur corporis in hoc loco Apostolus membra describens: Mortificate, inquit, membra vestra quae sunt super terram: fornicationem, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam et avaritiam, quae est simulacrorum servitus. Primo itaque loco fornicationem credidit inferendam, quae carnali commistione perficitur. Secundum etiam membrum immunditiam nuncupavit, quae nonnunquam absque mulieris tactu vel dormientibus vel vigilantibus per incuriam incircumspectae mentis obrepit. Et ideo notatur ac prohibetur in lege, quae immundos quosque non solum sacrarum carnium participatione privavit, verum etiam ne contactu suo sancta polluerent, a castrorum jussit congregatione secerni, dicens: Anima quaecunque comederit de carnibus sacrificii salutaris quod est Domini, in qua est immunditia, peribit coram Domino. Et quidquid tetigerit immundus, immundum erit. In Deuteronomio quoque: Si fuerit inter vos homo qui nocturno pollutus est somnio, egredietur extra castra; et non revertetur priusquam ad vesperam lavetur aqua; et post solis occasum regredietur in castra. Deinde tertium peccati membrum libidinem posuit, quae in recessibus animae coalescens, accidere cuipiam etiam sine passione corporis potest. Libidinem enim ab eo quod libeat dictam esse, non dubium est. Post haec de majoribus peccatis ad minora descendens, quartum intulit membrum, concupiscentiam malam, quae non solum ad praedictam impudicitiae passionem, verum etiam ad omnes noxias cupiditates generaliter referri potest, quae corruptae tantummodo voluntatis est aegritudo, de qua Dominus in Evangelio: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo. Multo enim majus est etiam tunc mentis lubricae desiderium continere, cum ei illecebrosi aspectus offertur occasio. Quibus manifestissime comprobatur ad perfectionem puritatis castimoniam continentiae corporalis solam non posse sufficere, nisi ei etiam mentis addatur integritas. Post quae omnia novissimum illius corporis membrum, et avaritiam, inquit, procul dubio ostendens non solum ab appetitu rerum alienarum animum continendum, verum etiam propria magnanimiter, contemnenda. Hoc enim et in Actibus apostolorum fecisse legitur credentium multitudo, de qua dicitur: Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una, etc., usque dividebantur autem singulis prout cuique opus erat. Et ne ad paucos pertinere videretur ista perfectio, avaritiam simulacrorum servitutem esse testatus est. Nec immerito. Quisquis enim non communicat necessitatibus egenorum, et pecuniae suae quam infideli tenacitate conservat, Christi praecepta postponit, idololatriae crimen incurrit, amorem scilicet materiae mundialis divinae praeferens charitati.

In tantum autem beatus Apostolus fornicationem sive immunditiam de nostris membris exstirpari posse confidit, ut non solum mortificari ea, sed ne nominari quidem in nobis debere pronuntiet: Fornicatio, inquiens, et omnis immunditia, aut avaritia nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos, aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas quae ad rem non pertinet. Quae etiam pari modo perniciosa esse, et aequali nos a regno Dei exclusione depellere edocet, dicens; Illud autem scitote quod omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum servitus, non habet haereditatem in regno Christi et Dei. Et iterum: Nolite errare: neque fornicarii, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. Certos autem esse nos convenit quod, licet omnem continentiae districtionem, famem scilicet ac situm, vigilias quoque et operis jugitatem, atque incessabilis subeamus studium lectionis, perpetuam tamen castimoniae puritatem horum laborum merito contingere nequeamus, nisi in his jugiter desudantes, experientiae magisterio doceamur incorruptionem ejus divinae gratiae largitate concedi. Sciendum quoque quia quantum quis in lenitate ac patientia cordis, tantum in corporis puritate proficiet. Unde Dominus: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram. Non ergo aliter nostram possidebimus terram, id est, non alias ditioni nostrae rebellis hujus corporis terra subdetur, nisi mens nostra prius fuerit patientiae lenitate fundata, Mansueti enim possidebunt terram. Et non solum possidebunt eam, sed etiam delectabuntur in multitudine pacis, qua nemo in cujus carne adhuc bella concupiscentiae suscitantur, stabiliter perfruetur. Necesse est enim infestari eum dirissimis daemonum praeliis, et ignitis luxuriae jaculis sauciatum a terrae suae possessione devolvi, donec Dominus auferat bella usque ad fines terrae ejus, arcum conterat, et confringat arma, et scuta comburat igni, illo scilicet quem Dominus venit mittere super terram. Et ita cum eum Dominus conterens bella ab omnium incentivorum aestibus liberaverit, ad illum puritatis perveniet statum ut, deposita confusione, qua semetipsum, id est carnem suam, dum impugnaretur, horrebat, incipiet ea velut purissimo tabernaculo delectari; non enim accedent ad eum mala, et flagellum non appropinquabit tabernaculo ejus. Hanc igitur pacem donec firmam atque perpetuam obtinere mereamur, multis necesse est nos impugnationibus attentari, frequenterque nobis est versiculus iste cum gemitu lacrymisque repetendus: Miser factus sum usquequaque, tota die contristatus ingrediebar, quoniam lumbi mei impleti sunt illusionibus, et non est sanitas in carne mea. Hoc autem tandiu, quoad usque per Dei gratiam confirmatus in illa quam appetit puritate, efficaciter dicere mereatur: Exspectans exspectavi Dominum, et intendit mihi.