Reader

DE ASCENSIONE FONTIS, ET IRRIGATIONE TERRAE.

Sed et fons ascendebat a terra, irrigans universam superficiem terrae. Quis est iste fons qui irrigabat universam faciem terrae? Non sicut Nilus, qui solam Aegyptum irrigat, sed iste fons totum mundum irrigare dicitur. Aut fons unus appellatus est, antequam paradisus plantatus esset, et, accepto humoris adjutorio, irrigabat universam superficiem terrae. Aut postquam paradisus[ plantatus] est, et restagnata aquarum abruptio est, et ille fons divisus est per rivulos suos ad irrigandam universam faciem terrae. Sicut nunc videmus ire aquas per alveos fluminum fluxusque rivorum, et eorum excessu vicinia perfundere, sic et tunc quasi de uno fonte multi processerunt. Aut fons unus appellatus est, et in quodam sinu terrae occultatus, et inde omnes fontes magni et parvi progrediuntur. Et quid est, quod iste fons manifeste non invenitur, qui irrigare videtur universam faciem terrae? Forsitan propter peccatum primi hominis parentis nostri Adam abstractus est iste fons, ut auferret ubertatem a terra, et majorem laborem exerceret humanum genus. Et quomodo potest fieri quod unus fons omnem terram irrigaret? et si terram irrigabat, montes quomodo, quia aliqui ex illis magnam altitudinem habent, irrigare dicuntur? Hoc est sciendum, quia tunc in novitate terrarum, et non omnia, plura tamen plena fuisse credibile est. Aut sicut Nilus irrigat universam terram Aegypti, ita et tunc potuit ille fluvius irrigare universam faciem terrae, per imperium Dei et potentiam ejus. Aut singularem numerum posuit pro plurali, quia non dicit unus fons, sed tantum: Et fons ascendebat, et: Irrigans universam faciem terrae, sicut dicit: Rana et locusta ascenderunt super terram Aegypti, et multae intelliguntur ranae et locustae, ita forsitan tunc unus fons appellatus est, et multi intelliguntur fontes.

Item recapitulatio.

Et fons ascendebat a terra, irrigans universam superficiem terrae. Terra mater virgo Domini Maria rectissime accipitur, de qua scriptum est: Aperiatur terra, et germinet Salvatorem. Quam terram irrigavit Spiritus sanctus, qui fontis et aquae nomine in Evangelio significatur.

Formavit igitur Deus hominem de limo terrae. Id est, Adam de pulvere terrae. Alii volunt dicere quod ideo homo ad imaginem Dei creatus sit, quod ipse Dominus eum propriis manibus creasset; sed hoc omnino non est recipiendum, ut ullam rem corporalem Dominus corporaliter creasset, sicut dicit: Initio tu, Domine, terram fundasti. et opera manuum tuarum sunt coeli. Quia Deus ista non per opera manuum corporaliter fabricavit, sed per imperium et potentiam suam jussit fieri omnia quomodo voluit. Quare eum fecit de limo terrae, et quare non de limo paradisi? Ratio erat ut de terra hominem creasset, qui in terram reversurus erat, sicut scriptum est: Pulvis es, et in pulverem reverteris. Hinc requirendum est, si statim imperfecta aetate Adam factus est, an in puerili aetate. Id arbitrandum est, quod statim imperfecta aetate formatus fuisset propter miraculum, sicut fecit de aqua vinum, et caetera alia, quod enarrare longum est. Et iterum:

Recapitulatio .

Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae. Idem factus est Christus, juxta quod ait Apostolus: Ex semine David secundum carnem, tanquam de limo terrae de inspiratione hominis, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae. Quid est spiraculum vitae? Id est, spiraculum facere, id est, animam facere. Sicut Dominus per Isaiam prophetam ait: Spiritus ex me procedit, et omnem flatum ego feci. Et item: Spiravit in faciem ejus, et caetera, utique infusionem Spiritus sancti, quod operatus est hominem Christum. Et factus est homo in animam viventem, id est, coepit sentire in corpore, id est, animantis.

Hic modo recapitulatio.

Et omnia ex ordine narrat, quomodo creata fuerint, quod superius tacuit. Alii autem dicunt, quod anima ex Divinitate processit, dum dicit: Et insufflavit in faciem ejus flatum vitae. Sed hoc omnino non est recipiendum, ut anima de divinitate procedat; sed illi qui hoc dicunt contra fidem catholicam loquuntur, quia divinitas nunquam mutatur, quia illi quando benefaciendo meliorem reddunt. Nam ideo qui hoc dicunt, quia sicut Dominus in Evangelio, quando venit ad discipulos suos, et insufflavit et dixit: Accipite Spiritum sanctum, sicut Spiritus sanctus tunc de Divinitate sanctis apostolis datus est, ita et anima de Divinitate data sit; sed omnino hoc non est recipiendum, quia insufflatio flatus est corporis. Nam sancti apostoli de Divinitate Spiritum sanctum acceperunt, anima vero non est de Divinitate, sed ex Deo nata est, ex nihilo facta. Inquirenda est ratio quando anima creata fuit, si sexta die, quando hominem de limo terrae formavit, fuisset creata. An non ergo contrarium est divinae Scripturae, quae dixit: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul. Si tunc anima creata fuit, ubi ergo latebat, usque dum homo eam accepit? Forsitan inter creaturas Dei occultabat, donec in hominem introiret; et quid est quod anima, quae innocens creata fuit, in corpus introivit, quod Deus praesciebat peccaturum. Sed absit ut hoc recipiendum sit, ut propterea anima creata fuisset, et reservata, ut[ intraret] in corpus quod Deus praevidebat peccans, et si sic esset, quasi Deus auctor peccati fuisset. Sed absit hoc, quia non est ita, sed magis intelligendum est atque recipiendum quod ipsa voluntaria introisset in corpus administrandum corpus, quia per animam sentitur corpus, quia si anima deest, corpus mortuum est. Et quid est quod in alio membro aut in vertice, aut in fronte, vel in pectore non insufflavit spiritum vitae, nisi in faciem tantum? Quia ignis cujus principalis locus in jecore est, ascendit in cerebro, quasi in coelum corporis nostri, et exinde efficiuntur tres partes; anterior vero pars, per quam sensus omnis ascendit de cerebro in frontem, de fronte in faciem, de facie autem diffundit per fistulas minutas, quasi per organa in quatuor corporis sensus, id est, in visum, in auditum, in odoratum, in gustum. Posterior autem pars, per quam motus omnis habet, tantum de eadem anteriore parte viam suam ascendit in verticem; de vertice autem ad medullam spinae, inde omnem motum diffundit in membris. Merito anterior pars posteriori praeponinitur, quia consilium sequitur motus. Tertia vero pars, in qua memoria figitur, quia quidquid vis facere, aut antea fecisti, in memoria constat. Ubi autem memoria non est, non est spontaneus motus. Et inde capilli et ungues procreantur de spontaneo motu, id est, de anteriore parte, per sensus intelligitur omnis, quia homo habet sensum, quem animalia non habent, et inde efficitur spontaneus motus, per quod administratur animus. Id intelligitur per aerem et lucem, quia aer intrat in pulmones quasi in organa, deinde in venas, et pervenit usque ad cor, quod nos arterias vocamus. Et quomodo est anima, vel corpus sentit, an non? Intelligendum est quia per sensus corporis administratur, per oculos videt, per aures audit, per gustum et odorem sentit. Quid est dulce vel amarum, et si est anima de quinque sensibus corporis? Intelligendum est quod non est unde hoc probare possimus, quia quando hominis anima vult aliquid secretum considerare, claudit oculos vel aures suas, et considerat quid fecit, aut quid factura erit, sive de Creatore suo qui eam creavit. Quid ergo est anima? et si est aliqua res unde animae fiant, quid est ipsa? Quod nomen ejus? Quae species, quem usum in rebus conditis tenet, vivit an non? Si vivit, quid confert universitatis affectibus? Beatamne vitam ducit, an miseram? Quid est ergo anima? Coelum non est, neque terra, neque aer, neque ignis, non aqua, non Deus, non sidera, non visus, non auditus, non odoratus, non gustus, vel caetera alia, quod memorare longum est, quae sunt in coelo sive in terra, quod anima non est. Unde ergo est anima? Si ex Deo data est, et ex nihilo facta, quia homo qui de terra factus est, in terram reversurus erit. Similiter nix, vel procella, quia ex aqua fit, et aer est, sumit de terra, in aquam revertitur, et in terram, de aqua sumptus est aer; anima vero non habet ullum elementum, ad quod revertatur, nisi ad creatorem suum qui eam creavit, postquam de corpore exierit, si recte egerit. Et illi caeci qui visum non habent, quomodo vident somnia sicut illi qui visum habent? Id intelligendum est, quia illi insopiuntur in cerebro, et non possunt foris erumpere, tunc in semetipsis vident ipsas imagines, illis animus nunquam dormit. Inquirenda est ratio unde anima veniat, quando homo nascitur. Alii dicunt quod sicut caro de carne nascitur, ita anima de anima nascatur. Sed hoc Scriptura non narrat ullo in loco, unde anima in hominem veniat, quando natus est; neque de ipsa anima mulieris, quomodo ei nata fuisset, sicut narrat de carne, quomodo facta sit. Et alii dicunt quod unicuique homini anima ex Deo data sit, quando natus est. Sicut in Isaia dictum est: Omnem flatum ego feci. Id est, omnem animam, et in psalmo similiter scriptum est: Qui finxit singillatim corda eorum. Alii autem dicunt quod ex parentibus anima data sit, sicut caro ex carne. Scripturae repugnare videntur, dum dixit: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul, quasi semper novas animas creare videatur. Et alii dicunt quod tunc anima omnium creata fuisset, quando simul omnia fecit, et in quodam loco occultantur, donec homo natus sit, et tunc ei anima data sit ex Deo. Sed hoc non est in rebus nostris considerandum, quid vel sinat vel non sinat, quomodo anima data sit homini, quod Scriptura non narrat ullo loco. Nos non possumus discernere quod Veritas tacuit, et non dicit neque de ipsa anima mulieris, quomodo facta sit, nisi tantum narrat quomodo Adam data fuit anima. Ergo Salvator noster Jesus Christus unde habuit animam, non de Adam, sed unde Adam, id est, ex Deo, quia quamvis de propagine peccati descendit, tamen de propagine peccati non concepit, quia nec ipsa erat caro peccati, sed similitudo carnis peccati. Non enim inde accepit reatum moriendi, et anima, quando de hoc corpore migraverit, est corporalis an incorporalis? Quomodo ergo praedicatur, si incorporalis est, id incorporea est simul corporibus, et ubi portatur, ad locum corporeum an incorporeum? Id ad incorporeum locum, similia corporibus. Quaeritur ergo ratio si potest anima absque corpore inter angelos in perpetua beatitudine sine defectu consistere? Quid ergo opus est ut iterum surgat corpus, ut illud tunc immortale induat, quod nunc mortale deposuit, nisi quia inest quidem corporis administratio, quo detardatur animus, ut non in illum summum pergat, donec consurgat corpus, ut quod ei nunc sarcinum est, sit tunc in gloria. Et quid opus est ut parvuli, qui parentes habent Christianos, patrem et matrem, iterum renascantur per aquam baptismatis, nisi quia unusquisque in originali peccato nascitur, et nisi renatus sit per aquam baptismatis, non potest introire in regnum Dei, sicut Salvator in Evangelio ostendit, dicens: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non potest videre regnum Dei.

Et iterum secundum sensum spiritalem.

Et factus est homo in animam viventem, scilicet ut qui perfectus erat. Deus perfectus crederetur et homo.