Reader

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. I. De aqua in vinum mutata.

Nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat ibi Jesus cum Maria matre sua. Cana interpretatur zelus, et significat dilectionis fervorem. Galilaea interpretatur transmigratio facta, et designat Ecclesiam, vel in deserto vitae spiritualis conversationem honestam. In sancta namque Ecclesia, sive in spiritualis vitae conversatione honesta, postponentes transitoria, transmigrabimus ad aeterna. In Cana autem Galilaeae fiunt nuptiae, quando intra sanctam Ecclesiam sive conversationem bonam, per fervorem dilectionis, Christo fideles animae sociantur. Ibi Jesus Salvator, id est qui populum suum salvat a peccatis eorum, aquam convertit in vinum, quando convertit impium, et facit pium, quando de luxurioso facit castum, de ebrio sobrium, de avaro largum, de prodigo temperatum, de furibundo mansuetum, de superbo humilem, de iracundo mitem, de persecutore patientem. Aquam convertit in vinum, quando aufert culpam, et confert gratiam. Per aquam significantur mali, per vinum boni. Mali enim sicut aqua frigidi sunt propter malitiam; et sicut aqua fluit et decurrit in mare, sic illi per corruptionem vitiorum fluunt et decurrunt in amaritudinem aeternam. Boni vero, quemadmodum vinum, intrinsecus calent per gratiam, et foris alios potant, et calefaciunt, et inebriant per doctrinam. Sunt autem nonnulli adeo malignitate pravitatis, ut non tantum sint frigidi sicut aqua per malitiam, sed etiam ut glacies indurati per cordis duritiam. Qui tarde a sua perversitate dissolvuntur, ut in vini jucunditatem commutentur. Nihil tamen difficile Domino Jesu, quia ad ipsius voluntatem et talium dissolvitur duritia, et ad ejus nutum datur omnis gratia. Sex hydriae, sunt quinque corporis sensus, cum uno simplici sensu animae. Sed et hydriae dicuntur lapideae, quia sensus nostri ante gratiam obdurati sunt per culpam. Istas sex hydrias aqua implemus, quando fletu nostrae compunctionis omnes sensus nostros a culpa transacta perfecte lavamus. Tali aqua purificantur Judaei, id est veri confessores Christi, qui non tantum confitentur eum voce oris, sed et opere manuum in veritate cordis. Capiunt autem hydriae metretas binas, quando commisimus delectatione et consensu; ternas vero, qnando fletibus purgamus non solum delectationem pravam et consensum, verum etiam malum opus. Aqua denique convertitur in vinum, quia fletum culpae sequitur jucunditas gratiae. Omnis homo primum bonum vinum ponit, quia homines, qui ea quae ad humum pertinent amant, in praesenti quaerunt delectabilia; deinde id, quod deterius est, quia in futuro recipient amara. Deus vinum bonum servat, quia pauca sunt bona, quae nobis tribuit in tempore ad comparationem futurorum bonorum, quae nobis daturus est in aeternitate.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. II. De eodem mysterio.

Implete hydrias aqua. Galilaea interpretatur transmigratio facta. Vita ergo praesens Galilaea est, transmigrans de praesentibus ad futura. In Galilaea fiunt nuptiae, quia transitu temporis, significatur copula permansurae dilectionis Ecclesiae ad Christum, animae ad Deum. Sex hydriae, sunt sex aetates in mundo. Prima. ab Adam usque ad Noe; secunda, ab Noe usque ad Abraham; tertia, ab Abraham usque ad David; quarta, a David usque ad transmigrationem Babylonis; quinta, a transmigratione Babylonis usque ad Christum; sexta, a Christo usque ad finem mundi. In vita hominis est infantia, prima: secunda, pueritia; tertia, adolescentia; quarta, juventus; quinta, virilis aetas; sexta, senectus. Prima, id est infantia, quasi quodam diluvio lubricae oblivionis obruitur, ut non videatur in posterum, nec vestigia sui ulla sequantur. Secunda, id est pueritia, primum de diluvio oblivionis ad sensum exiens per superbiam erigitur, et per concupiscentiam dividitur et dispergitur. Tertia, id est adolescentia, primum per cohibitionem disciplinae circumciditur; deinde praeceptis informatur, et consilio regitur. Quarta, id est, juventus, servire jam cogitur, et subjicitur regimini, ut per timorem hominis, divinum dicat. Quinta, id est virilis aetas, per timorem hominis ad divinum venit. Sexta, id est senectus, quae si his satura, concupiscentia futurorum trahitur. Sic humanum genus primum diluvio obrutum est; secundo, in aedificatione turris elatum, et divisione linguarum dispersum; tertio, in Abraham circumcisum, in Moyse praeceptis informatum, sub judicibus consilio gubernatum; quarto sub regibus dominationi subjectum; quinto, sub pontificibus religioni parens; sexto, sub gratia vera bonitate illustratum. Istae sex hydriae, sive in decursu praesentis saeculi, sive in vita hominis, omnes aqua implentur, quia judicio plenus est mundus, et judicia tua abyssus multa. Multa operatus est Deus ab initio saeculi, et operari non desinit usque ad finem ejus. Et haec omnia, judicia sunt, et nil sine causa fit. Sed quandiu non potest homo dicere: Judicia tua jucunda, nondum aqua conversa est in vinum. Deficiente vetere vino, hydriae aqua opplentur; quia, cum in vita hominis carnales delectationes deficiunt, divinae consolationes succedunt: quae quidem incipientibus minus saporis conferunt, proficientibus amplius dulcescunt; quia tunc in vinum aquae convertuntur, quando in mente hominis opus Dei, quod laboranti prius non sapit, per spiritualem intelligentiam illuminato dulcescit.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. III. De ejectione ementium et vendentium e templo Domini.

Prope erat Pascha Judaeorum, et ascendit Jesus Jerosolymam, et invenit in templo ementes et vendentes boves, et oves, et nummularios sedentes. Et cum fecisset quasi flagellum de funiculis, omnes ejecit de templo, oves quoque, et boves; et nummulariorum effudit aes, et mensas subvertit, et iis, qui columbas vendebant, dixit: Auferte istas hinc, et nolite facere domum Patris mei, domum negotiationis. Pascha agimus, dum a vitiis ad virtutes transimus. Ad hoc Jesus venit, dum Ecclesiam quotidie visitat, et actus cujusque considerat, et eos ejicit, qui inter sanctos vel ficte bona, vel aperte mala faciunt. Per boves qui arant, praedicatores coelestis doctrinae significantur. Hos vendunt, qui non amore Dei, sed pro quaestu temporali praedicant. Oves innocentes, sua vellera vestiendis praebent, per has significantur opera pietatis et munditiae. Quae venduntur, dum pro humana laude geruntur. Spiritus sanctus in columba apparuit; unde per columbam accipitur Spiritus sanctus, quem vendunt Simoniaci. Nummos mutuo dant in Ecclesia, qui non simulate coelestibus, sed aperte terrenis serviunt. Hi omnes ejiciuntur de parte sortis sanctorum, qui vel ficte bona, vel aperte mala faciunt. Et funiculus peccatorum modo flagellat ad correctionem, quibus incorrecti in fine ligabuntur. Oves quoque et boves ejicit, quia talium vitam, et doctrinam ostendit reprobam. Aes et mensas subvertit, quia et in fine ipsae res, quas dilexerant, destruentur.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. IV. De muliere Samaritana

Venit Jesus in civitatem, quae dicitur Sichar, etc. Adventus Jesu significat carnis assumptionem. Sichar, quae interpretatur conclusio vel ramus, significat gentilem populum. Populus namque gentilis sub peccato fuit conclusus, et est ramus de oleastro excisus, olivae insertus. Fons Jacob, qui ibi erat, naturalem significat rationem, non aliunde surgentem, nisi a causa omnium bonorum, id est Deo. Et ideo pulchre dicitur: Erat ibi fons Jacob, id est ratio infinita, Patris altitudine procedens. Jesus autem fatigatus ex itinere, sedebat supra fontem. Iter Jesu est dispensatio incarnationis; sessio, dignatio humilitatis; lassitudo, infirmitas carnis; sexta hora, sexta aetas; puteus, profunditas hujus saeculi; Samaritana, Ecclesia. Venit ergo mulier non jam justificata, sed justificanda: quae nondum, dimissa hydria cupiditatis, hauriebat fluvium voluptatis de profundo saeculi praesentis. Dixit ei Jesus: da mihi bibere. Petit Jesus a primitiva Ecclesia de gentibus, potum fidei, qua in se Redemptorem credatur. Petit potum rationis, ut ipse Creator investigetur. Et dum ab ea potum postulat, potu eam coelestis gratiae inebriat. Apostoli in civitate escas emunt, dum in mundo sua praedicatione fidem in populis, et bonam operationem ad honorem et voluntatem Salvatoris acquirunt. Vade, voca virum tuum. Respondit mulier: Non habeo virum. Dixit ei Jesus: Bene dixisti, non habeo virum. Quinque enim viros habuisti; et nunc quem habes, non est tuus vir. Quinque viri sunt, quinque sensus corporis. Qui ideo recte dicuntur animae viri, quia illi naturaliter sunt copulati, ut per eorum conjunctionem, bonorum operum habeat fecunditatem, et proferat prolem. Qui videlicet sensus animae sigillatim moriuntur, dum per iniquitatem succedentem corrumpuntur. Et istis viris mortuis, id est sensibus per iniquitatem corruptis, conjungit sibi humana natura sextum, non maritum, sed fornicatorem et corruptorem: errorem, scilicet mundanum. Talem igitur invenit Christus mulierem Samaritanam, id est gentium Ecclesiam non alicui legitimo viro, id est sano sensui copulatam, sed suo corruptori conjunctam. Sed Dominus volens eam ad veritatem revocare, ne illa( eo quod audierat patres in monte illo adorasse, et Judaeos tunc in Hierosolymis adorare) ne, inquam, existimaret in monte illo vel in Hierosolymis tantum esse adorandum, subjungens docuit eam, dicens: Mulier crede mihi, venit hora; et nunc est, quando nec in monte hoc, nec in Hierosolymis adorabitis; sed veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Et continuo venerunt discipuli. Discipuli de civitate cum cibo veniunt ad Dominum, dum ei de hoc mundo per praedicationem, vel doctrinam suam fructum boni operis in gentibus gignunt. Et mirantur, quod cum muliere loquitur, dum stupent de misericordia Dei, quod etiam gentilitati Dei gratia dispensatur. Et mulier, id est gentilitas, conversa, tanta veritatis cognitione per fidem percepta, reliquit hydriam suam per cupiditatis abrenuntiationem; et abiit, per bonam operationem et peccatorum suorum remissionem, in civitatem, id est infidelium multitudinem, et dixit hominibus illis, per praedicationem: Venite, et videte hominem, qui dixit mihi omnia, quae feci. Ecclesia namque ex gentibus conversa omnium salutem desiderat, et omnes, quos potest, ad divinam visionem vocat. Et exierunt de civitate illa, et veniebant ad eum Sic propter auditam vocem praedicationis exeuntes de pravitate pristinae conversationis, venerunt ad cognitionem veritatis illi, qui consortes sunt futuri aeternae beatitudinis. Discant filii Ecclesiae matrem suam imitari; discant non armis, sed verbis infideles ad Deum ducere; discant non peritura bona eis vi auferre, sed et peritura et permansura eis per charitatem conferre. Rabbi, manduca. Et respondit: Ego habeo manducare cibum, quem vos nescitis. Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Voluntas Patris ejus est conversio et justificatio hominis, quia Christus reficit seipsum, dum infideles veritatem docet.

Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. Apostolis offerentibus cibum corporalem, docet eos quem cibum ipse esuriat, salutem scilicet hominum. Levate oculos, et videte, id est intellectu considerate, quia transacta hieme infidelitatis, adest calor fidei et parata sunt corda, ut opera justitiae ex illis colligatis. Ut qui seminat simul gaudeat, et qui metit. Utro que opus erat, et seminare, et metere, quia in hoc apparet probabile verbum: Alius est, qui seminat, et alius qui metit. Nisi enim praeparati essent per prophetas non audirent apostolos: non enim crederetur apostolis, nisi prophetae praecessissent. Ego misi vos metere, quod non laborastis. Alii laboraverunt, et vos in labores eorum introistis. Multi labores fuerunt patriarchis et prophetis, in quibus omnibus prophetia Christi; et multi passi sunt quasi seminationis frigore. Quasi diceret: Vos facio messores ibi, ubi alii seminaverunt, id est in Judaea, ubi prima seges est collecta. Unde aliqui exeuntes in toto mundo seminabunt. Unde alia messis quasi de granis surget colligenda in fine saeculi messoribus angelis. Ex civitate illa multi crediderunt in eum Samaritanorum. Credunt in eum illi, qui eum non solum per credulitatem agnoscunt, sed etiam per affectum diligunt. Et mansit ibi duos dies. Duos dies manet apud illos, quos duobus praeceptis charitatis instruit et in ipsis quasi in luce duorum dierum semetipsum eis ostendit.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. V. De filio reguli a Domino sanato.

Erat quidam regulus, cujus filius infirmabatur Capharnaum. Regulus iste patriarcharum et prophetarum designat coetum; Capharnaum, mundum; filius reguli, populum peccatis obnoxium, per gratiam salvandum. Et bene reguli nomine designantur patriarchae et prophetae, quia non solum se recte vivendo, sed et alios verbo et exemplo noverunt regere. Domine, descende, quasi diceret coetus antiquorum patrum.. Domine, descende, per humanae carnis assumptionem, ut populum( qui futurus est filius per fidem) morientem per iniquitatem, salves per mortis tuae passionem. Et sicut fides reguli obtinuit salutem filii, sic fides patrum valuit in salutem generis humani. Servi reguli occurrentes ei, et salutem filii nuntiantes, sunt praedicatores in conversione et justificatione hominum laborantes, et de salute eorumdem Domino exsultantes et congratulantes. Et bene dicitur de filio sanato, quod reliquerit eum febris hora septima, quia in septiformis spiritus distributione gentes et omnes praedestinati ad vitam solvuntur a culpa. Credit regulus, et domus ejus tota, dum coetus patrum cum aliis fidelibus illustratur gratia divina. Simili modo regulos pro infirmo filio sanando intercedit, dum praelatus quilibet pro suo subdito variis tentationibus depravato, ut a Domino sanetur preces effundit. Infirmus vero sanatur, dum per culpam depravatus, per gratiam ad justitiam revocatur.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. VI. De probatica piscina.

Ascendit Jesus Hierosolymam. Est autem Hierosolymis probatica piscina, quae cognominatur Hebraice Bethsaida, quinque porticus habens. Piscina probatica, id est ovilis, in qua oves lavabantur, quae in sacrificium Domini offerebantur, conversationem designat sanctam et religiosam, in qua anima, quae ovis debet esse per innocentiam, lavari debet per poenitentiam, ut offeratur Domino per operationem bonam. Habet ista piscina quinque porticus, propter sensus corporis, per quos omnis nostra actio ad effectum perfectum ducitur. In his autem quinque sensibus nostris jacet multitudo magna languentium, quia multiplex est corruptio sensuum corporalium. Corrumpitur enim visus, vana videndo; auditus, vana audiendo; gustus, suavia avide comedendo; odoratus, vana odorando; tactus, lubrica operando. Qui delectatur in spectaculis vanitatis et multiplici specie rerum temporalium, qui videt mulierem ad concupiscendum eam; qui aurum videt, argentum vestes pretiosas, et caetera talia, et visa illegitime concupiscit, multitudinem languentium habet in visu. Quotquot enim in visu illicitos appetitus habet, tot in eodem sensu languentes continet. Qui delectatur in vanis diversorum sonorum aut vocum modulatibus, aut illecebrosis cantibus; qui aurem accommodat ut hauriat sanguinem, detractiones libenter audiendo, intra auditus sui ambitum multitudinem habet languentium. Qui delicatis cibis, et diversis saporibus, et potibus concupiscentiae palati sui et gulae satisfacit, intra porticus hujus ambitu multitudinem languentium custodit. Alii diversis odoraminibus, et diversorum aromatum fragrantiis olfactui satisfacere contendunt. Alii diversarum rerum suavitatibus, tactus voluptatibus inserviunt. Sed unusquisque sensus tot servat languentes, quot appetituum patitur corruptiones. Aqua, in qua languidi sanabantur, compunctionem significat. Angelus vero, qui movebat aquam, Spiritum sanctum designat. Angelus Domini descendebat in piscinam, et movebatur aqua, et sanabatur unus. Sic Spiritus sanctus quoties in nos descendit et in nos intrat, excitat gratiam compunctionis, et sanatur sensus noster a quacunque tenetur infirmitate corruptionis. Quod autem dicitur, et sanabatur unus, hoc insinuat quod qui unitati sanctae Ecclesiae conjungitur, gratiam spiritualis sanitatis continuo meretur. Claudi sunt, qui semitam justitiae non dirigunt. Caeci sunt, qui nec Deum, nec ejus mandata cognoscunt. Aridi sunt, qui in bona actione, vel eleemosynarum distributione manus non porrigunt. Multi ergo sunt infirmi, sed unus sanatur; quia solus, qui in unitate sanctae Ecclesiae consistit, qui unum Deum colit, justificatur. Quod vero quidam ex illis infirmis per hominem dimissi in piscinam sanabantur, iste autem per solum Dominum sine cooperatione hominum sanitatem est adeptus, significat quod aliquando, cooperante praedicatione, vel intercessione humana salutem consequimur; aliquando vero per solam inspirationem internam justificamur. Tolle grabatum tuum, et vade. Qui languerat, grabatum domum reportat, cum anima peccatorum remissione curata, se ad internam sui custodiam cum ipso corpore refert, ne quid iterum unde feriatur, admittat.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. VII. De quinque panibus, et duobus piscibus.

Cum sublevasset oculos, et vidisset quod multitudo maxima venit ad eum, dixit ad Philippum: Unde ememus panes, ut manducent hi? etc. Est puer unus hic, qui habet quinque panes hordeaceos et duos pisces, etc.. Quinque panes hordeacei sunt quinque libri Moysi, in quibus sub palea litterae continetur medulla spiritualis intelligentiae. Duo pisces, sunt libri prophetarum et psalmi. De hoc cibo Dominus ait: Quae scripta sunt in lege, et prophetis, et psalmis de me. Hunc vero cibum Dominus apostolis, ut eum apponerent populis fregit, quando illis, ut Scripturas intelligerent, sensum aperuit. Illi autem acceptum cibum aliis apposuerunt, quando scripturam legis, et prophetarum, et psalmorum per totum mundum spiritualiter esse intelligendam, et observandam praedicaverunt. Comedentes quoque super fenum discumbunt, quando praedicatione vel lectione pasti, carnem suam( ne sibi dominetur) jejuniis et vigiliis premunt. Qui quinque millia fuisse reperiuntur, propter quinque sensus corporis, quos bene et perfecte regunt, quibus praesunt, per quos operantur. Comedentes denique satiantur, cum auditores de omnibus, quae ad fidem et bonam operationem pertinent, per praedicationem et lectionem erudiuntur. Exceptis, inquit, mulieribus et parvulis. Mulieres, sexus fragilis; et parvuli, minor videlicet aetas, sunt numero indigni. Isti significant infirmos in fide nondum idoneos pugnae. Possunt etiam per mulieres et parvulos reprobi significari qui, quamvis cum electis comedant per auditum praedicationis, extra numerum tamen electorum sunt per pravitatem conversationis. Et tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. Reliquiae, sunt spiritualis intelligentiae subtiliora, et secretiora documenta: quae a rudibus capi nequeunt. Quae non sunt negligenter relinquenda, sed ab apostolis, et eorum successoribus diligenter quaerenda. Cophinis servilia opera geruntur, et Deus infirma mundi elegit, ut fortia quaeque confundat. Studeamus, et nos acceptum panem divinae scientiae per praedicationem aliis apponere, ne per nostram negligentiam in via deficiant, aut fame pereant.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. VIII. De muliere in adulterio deprehensa.

Adduxerunt ad Jesum Scribae et Pharisaei mulierem in adulterio deprehensam, et statuerunt eam in medio, et dixerunt ei: Magister haec mulier modo deprehensa est in adulterio. In lege autem Moyses mandavit nobis hujusmodi lapidare. Tu ergo quid dicis? Mulier ista significat gentilem Ecclesiam a diabolo per culturam idolorum violatam: hanc Judaei volunt lapidari, quia volunt eam damnari, dum invident eam gratiae coelestis participem fieri. Hoc autem dicebant tentantes eum, ut possent accusare eum. Inimici Pharisaei tentant de justitia, an contra eam diceret; sciebant enim mansuetum et misericordiae praedicatorem, unde placebat populo; unde putabant dicturum dimittendam adulteram, et in hoc diceretur contrarius legi Moysi, et Deo auctori, et ideo cum adultera reus mortis. Quod si secundum legem diceret lapidandam, deriderent eum, quasi non habentem mansuetudinem, quam praedicabat, et pro qua amabatur. Ipse autem neutra capitur calumnia, sed servata mansuetudine respondit, quod est verae justitiae: Qui sine peccato est, primus in eam lapidem mittat. Ipse autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra. Digito Dei scripta fuit lex in tabulis lapideis, pro duritia illius populi; inclinatus jam in homine ipse custos legis est, et dator, et judex est scribens in terra. In quo docet nos de auditis malis alicujus non temere judicare, sed prius digito discretionis, nos ipsos intus discutere sicut ibi dicit: Qui sine peccato est, vestrum primus in eam lapidem mittat; quasi diceret: Prius sitis justi, postea ream puniatis. Sic enim jubet lex puniri reos; non tamen a similibus puniendos. Ecce plena justitia, ut justus malos et mala puniat. Illi ergo vel ream dimittant, vel cum ea poenam subeant. Et iterum se inclinans in terra scribebat; iterum in terra scribebat, ex more alio vultum vertens, ut illis sit liberum exire, quos praevidebat citius exituros quam plura interrogaturos. Docet autem nos sicut et ante correptionem alterius, ita et post nosipsos investigare humiliter, nec idem, vel aliquid simile in nobis sit. Audientes autem haec, unus post unum exibant, a senioribus incipientes; et remansit solus Jesus, et mulier stans in medio. Sic Judaeis Christum deserentibus per infidelitatem, gentium Ecclesia in fide stat, et in exspectatione divinae misericordiae perseverat, et condonatur ei culpa, et tribuitur gratia. Simili modo Dominus quotidie recipit adulteram, dum per gratiam recipit quamlibet animam a diabolo per culpam corruptam.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. IX. De caeco illuminato.

Praeteriens Jesus vidit hominem caecum a nativitate. Caecus iste designat genus humanum in parentibus primis excaecatum per originale peccatum. Me oportet, inquit Dominus, operari opera ejus, qui misit me, donec dies est. Non solum tunc cum Christus erat in mundo, sed et semper usque ad consummationem saeculi per fidem est cum electis, et est tempus operandi. Venit, nox, quando nemo potest operari. Nox illa, est infernalis obscuritas, in qua nulli licet operari ut nec ardenti diviti licuit; sed tantum est tempus recipiendi. Exspuit in terram: et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejus, et dixit ei: Vade, et lava in natatoria Siloe( quod interpretatur missus). Abiit ergo, et lavit: et venit videns. Itaque vicini, et qui viderant eum prius, quia mendicus erat, dicebant: Nonne hic est, qui sedebat, et mendicabat? Saliva est divinitas; terra, humanitas; lutum ex utroque, conjunctio utriusque naturae. Siloe, quod interpretatur missus, Christum significat in quo caecus luto linitus lavatur, dum peccator in fide divinitatis, et humanitatis, ejus baptismo renovatur. Et caecitas aufertur, dum peccatum deletur. Lotus denique videt clare, dum renatus quisque credit, et diligit, aut contemplatur bona coelestis patriae. Caecus itaque iste est genus humanum; caecitas, peccatum; lutum, incarnationis sacramentum; linitio et lavatio, fides cum baptismo; receptio luminis contemplatio supernae claritatis. Sed Judaei illuminatum ejiciunt, dum populum Christianum contemnunt. Et Jesus illuminatum suscipit, quia Christianum Judaeo anteponit.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. X. De grano frumenti.

Nisi granum frumenti cadens in terram, mortuum fuerit: ipsum solum manet. Omnibus est manifestum de grano frumenti, quod dum in terram cadit nisi moriatur, id est humore terrae humectetur et tale quale prius fuit esse desinat, et per alterationem vegetationis aliud fiat, solum manet et fructum nullum affert. Si autem fuerit mortuum, id est pinguedine et humiditate terrae putrefactum, statim herbam germinat, stipulam roborat, spicas, aristas, paleas, grana format et multum fructum affert; quia, sicut in alia parabola dicitur, sive trigesimum, sive sexagesimum, sive centesimum, sic Christus in terram cadens per humanitatem, fert fructum multum moriens per passionem. Nihil namque nobis nasci contulisset, nisi moriendo nos redimere potuisset. De hoc fructu, et profectu per Psalmistam ait: Singulariter sum ego donec transeam. Singulariter enim fuit, donec transiit; quia, donec mortem gustavit, fructum humanae redemptionis non perfecit. Sed moriendo fructum ex se multiplicavit, quia omnes ad vitam aeternam praedestinatos redemit. Per hunc denique fructum, designantur patriarchae, prophetae, evangelistae, apostoli, martyres, confessores, virgines et omnes electae animae, quotquot fuerunt ab initio justificandae per gratiam redemptionis, et quotquot erunt in fine beatificandae per gloriam remunerationis. Sanctus quoque Joannes evangelista hunc fructum exprimit, ubi ait: Audivi numerum signatorum centum quadraginta quatuor millia signati ex omni tribu filiorum Israel. Et deinceps: Posthaec vidi turbam magnam, quam dinumerare nemo poterat, ex omnibus tribubus, et populis, et linguis, stantes ante thronum. Per centum namque quadraginta quatuor millia signatorum ex omni tribu filiorum Israel, designavit eos quos divina Providentia ad vitam praedestinatos ante adventum Redemptoris per praecedent a sacramenta redemptionis ad salutem praeparavit. Per turbam autem magnam, quam dinumerare nemo poterat, quam vidit ex omnibus tribubus et linguis, et populis, illos insinuavit quos post adventum Redemptoris gratia superna justificat et salvat: de qua turba recte dicitur, quam dinumerare nemo poterat, quia pauci erant qui ante adventum Christi justificabantur ad comparationem eorum, qui post adventum ejus justificantur. Ante adventum etenim ejus notus tantum in Judaea Deus. Modo vero omnes gentes plaudunt manibus, jubilant Deo in voce exsultationis. O quam mirabile!. Istud est granum, quod facit fructum trigesimum in conjugatis; sexagesimum in continentibus; centesimum in virginibus.

ALLEGORIAE IN EVANGELIA ET EPISTOLAS PAULI. LIBER PRIMUS. DE MYSTERIIS EVANGELII SANCTI JOANNIS. CAP. XI. De emissione retis in mare.

Dixit Jesus discipulis suis: Mittite in dexteram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur quod Dominus jussit ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionis diem videlicet et post resurrectionem. Sed priusquam Redemptor noster et pateretur, et resurgeret, mitti rete ad piscandum jubet: sed utrum in dextram, an in sinistram mitti debuisset, non jubet; post resurrectionem vero discipulis apparens, mitti in dextram rete jubet. In illa piscatione tot et tanti pisces capti sunt, ut retia rumperentur; in ista autem, et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos dextra, et malos sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti debeat rete, non jubetur, praesentem Ecclesiam designavit, quae bonos et malos simul colligit, nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit, ignorat. Haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndum claritatis ejus gloriam, sola electorum Ecclesia pertinget, quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione, prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tam multi intrant, ut ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. In ista vero piscatione et multi pisces, et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens, nullis jam dissentionibus dilaniatur. Miserunt ergo retia, et jam non valebant trahere prae multitudine piscium. Afferte de piscibus quos prendidistis nunc. Ascendit Simon Petrus, et traxit rete in terram, plenum magnis piscibus centum quinquaginta tribus. A magno mysterio numerus non vacat; sed intentos nos tanti mysterii profunditas exspectat. Neque enim quantitatis summam tam solerter evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque, quod in Veteri Testamento, omnis operatio per Decalogi mandata praecipitur. In Novo autem, ejusdem operationis virtus per septiformem gratiam Sancti spiritus multiplicatis fidelibus datur, quem propheta denuntians, ait: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis: et replevit eum spiritus timoris Domini. Sed ille in hoc spiritu operationem percipit, qui fidem Trinitatis agnoscit, ut et Patrem, et Filium, et eumdem Spiritum sanctum unius virtutis credat, unius substantiae esse fateatur. Quia igitur septem, quae superius diximus, per Novum Testamentum latius data sunt dona, decem vero per Vetus praecepta, omnis nostra virtus, et operatio. per decem et septem potest plene comprehendi. Ducamus igitur per trigonum decem et septem, et veniunt unum et quinquaginta. Qui profecto numerus, a magno mysterio non vacat, quia in Testamento Veteri legimus quod annus quinquagesimus jubilaeus vocari jussus est, in quo videlicet populus cunctus ab omni operatione quiesceret. Sed vera requies in unitate est. Dividi quippe unum non potest: ubi enim scissura divisionis est, vera requies non est: ducamus ergo per trigonum quinquaginta et unum, fiunt centum quinquaginta tria. Quia igitur et omnis operatio nostra, et virtus in fide Trinitatis exhibita, ad requiem tendit: septem et decem ter ducimus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus; et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritatem Trinitatis agnoscimus, quam in unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et electorum summam in superna patria, quasi centum quinquaginta et trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem vero Domini missum rete dignum fuit, ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. Et cum tanti essent, non est scissum rete. Et adjecit evangelista rem necessariam dicens: Et cum tanti essent, sive tam magni.( Sicut superius dicit, plenum magnis piscibus) non est scissum rete, id est magni erant, sed infer eos haereses non erant.