Auctor incertus Mellicensis
De scriptoribus ecclesiasticis
Eccl 2.34
Choose a text
More by Auctor incertus Mellicensis
—
11795 Descec4
2.1
INCIPIT LIBER. CAP. I.
2.1
Telesphorus papa VII qui beato Sixto, de quo subinde dicemus, in pontificatu successit, missas in sanctissimae Dominicae Nativitatis nocte constituit celebrari, et in tempore sacrificii Gloria in excelsis Deo, decantari. Hic sub Adriano principe, quemadmodum praedecessores sui Alexander, et Sixtus, Nonas Januarii martyrio meruit coronari.
2.2
INCIPIT LIBER. CAP. II.
2.2
Gelasius papa in diebus Leonis, qui Marciano succedit in regnum, Romanam Ecclesiam nobiliter rexit, qui ad utilitatem Ecclesiae decreta multa constituit, multa utiliter scripsit. Qui etiam ad missas dicendarum modum et numerum instituit praefationum. Hujus pontificis temporibus liber Missalis conscribitur, qui et Gelasianus appellatur.
2.3
INCIPIT LIBER. CAP. III.
2.3
Zosimus papa instituit Benedictionem cerei, qui in Sabbato sancto benedici solet a diacono, cujus benedictionis hujusmodi est initium: Exsultet jam angelica turba coelorum.
2.4
INCIPIT LIBER. CAP. IV.
2.4
Sixtus episcopus, qui beato Alexandro primo Romae successit in pontificatu, infra missarum solemnia Sanctus, sanctus, sanctus, decantari instituit, qui et ipse sub Adriano imperatore VIII, Idus Aprilis martyrio coronari promeruit.
2.5
INCIPIT LIBER. CAP. V.
2.5
Clemens Alexandrinae Ecclesiae presbyter, praeceptor Origenis, diu in Alexandria scholam tenuit. Tam divina quam saeculari scientia claruit. Opuscula nonnulla luculento sermone composuit. Exstat illius de Pascha liber unus, de Jejunio dialogus unus, de Salvando divite unus, de Obtrectatione unus, de Canonibus unus, contra gentes unus, contra eos qui Judaeorum scrutantur errores unus. Mirae autem eruditionis et eloquentiae fuit. Orationem illam sacerdotis, quam Canonem dicimus, ipse composuit, quae et ab omni Ecclesia tanti est habita, ut in consecratione corporis Domini perpetuo jussa sit recitari. Habetur autem clarus Severi et filii ejus Antonini temporibus.
2.6
INCIPIT LIBER. CAP. VI.
2.6
Alexander primus, natione Romanus, ex patre Alexandro de regione Capurtami oriundus passionem Domini miscuit in precatione presbyteri, cum missae debent celebrari. Unde habetur in Canone: Quam oblationem tu Deus, et quae sequuntur ex ordine. Hic quinto Nonas Maii sub Adriano principe cum Eventio, et Theodolo martyrium passus, migravit ad coelos.
2.7
INCIPIT LIBER. CAP. VII.
2.7
Leo Magnus, apostolicus, declamator egregius fuit, qui verbo et exemplo Christianae religioni plurimum profuit. Porro sermonum illius incertus est numerus; quorum tamen de Adventu Domini, de Nativitate, de Apparitione, de Jejunio, de Passione, de sancta Pentecoste plurimi habentur. In sanctorum quoque natalitiis nonnulli habiti inveniuntur. Et hic augmentavit in Canone: Supplices te rogamus omnipotens Deus, et caetera, quae sequuntur ex ordine. Hic IV Kal. Julii sub Marciano principe plenus sanctitate quievit in pace.
2.8
INCIPIT LIBER. CAP. VIII.
2.8
Gregorius Magnus, qui et primus, ex illustri senatorum prosapia oriundus, disciplinis liberalibus a puero institutus, Romanae sedis jam tunc apocrisiarius, positus Constantinopoli, rogatu Leandri Hispalensis episcopi, libros Moralium XXXVI scripsit, quos in septem partes divisit. Romae vero exorta pestilentia ipse adhuc archidiaconus septiformem Litaniam instituit, ac postmodum decedente Pelagio, Romanum pontificatum invitus obtinuit. Hic Agilulfi temporibus dialogum scripsit, eum reginae Theodelindae pro munere promisit. Homelias quadraginta etiam dictavit, et in Ezechielem tractatus viginti composuit, a cujus expositione audito Agilulfi regis adventu cessavit. Librum quoque curae pastoralis ad Joannem episcopum scribit; et librum alium, quem Flores appellari complacuit. Scribit et librum Responsionum ad Augustinum Anglorum episcopum. Librum quoque Synodorum composuit cum episopis Italiae de necessariis causis Ecclesiae. Alia vero opuscula nonnulla, quae scripsit, non habentur, quando aemulorum excandescente invidia de medio sublata fuisse perhibentur. Hic illud, quod in canone dicitur: Diesque nostros in tua pace disponas, dicendum apposuit, et Orationem Dominicam ad missam recitari constituit, congruum arbitratus, ut in consecratione Dominici corporis cum oratione hominis sacerdotis dicatur et oratio Dei et hominis Salvatoris. Quod quidem populus utpote novum et insolitum audiens, aegre tulit; cui protinus beatus pontifex humili responsione satisfecit; si dicenda est, inquiens, in consecratione corporis Christi oratio, quam quidam scholasticus humano sensu et homo composuit, quanto magis illa, quam Dei et hominum mediator instituit, qui et discipulos suos orare sic docuit? Scribit quoque in Cantica canticorum libellum explanationis ab exordio voluminis usque eo, ubi dicitur: Equitatui meo in curribus Pharaonis. Hic ergo sanctissimus pontifex Gregorius, Anglorum apostolus, cum missis doctoribus Anglos convertisset ad Dominum, anno Phocae imperatoris secundo, IV Idus Martiarum migravit ad Dominum.
2.9
INCIPIT LIBER. CAP. IX.
2.9
Gregorius tertius annis octo Romanum tenuit pontificatum, qui et augmentavit in Canone: Intra quorum consortium. Hic decessit tempore Leonis imperatoris, IV Kal. Decembris.
2.10
INCIPIT LIBER. CAP. X.
2.10
Sergius papa, natione Syrus, Antiochiae ex patre Tiberio ortus, in confractione corporis Domini, a clero et populo: Agnus Dei, statuit decantari.
2.11
INCIPIT LIBER. CAP. XI.
2.11
Ambrosius Mediolanensis archiepiscopus, doctor Ecclesiae mirificus, sub Gratiano Augusto clarus, imo et in toto orbe terrarum notissimus, columna Ecclesiae, et haereticorum ruina, semper et ubique libere agens et loquens pro justitia; quippe qui nec Theodosio principi peccanti pepercit, non solum Mediolanensi, cui praefuit, sed et universae matri Ecclesiae, scribendo et docendo plurimum contulit. Scripsit de Spiritu sancto librum unum ad Gratianum Augustum. Scripsit quoque librum de fide, librum de Incarnatione Domini. Scribit de paradiso, scribit de virginibus, scribit de exsequiis fratris, scribit Hexaemeron, scribit de fuga saeculi, scribit de patriarchis, scribit de perpetua virginitate Matris Domini, scribit de Isaac et anima, scribit de bono mortis, scribit de Joseph, scribit apologiam de David; scribit super: Beati immaculati; scribit super: Domine, quis habitabit; scribit de morte Gratiani, scribit de morte Theodosii, scribit de jejunio, scribit de officiis, scribit super Isaiam, scribit super Apostolum, scribit super Lucam, scribit contra Auxentium haereticum, scribit ad Fritigernam, reginam Marcomannorum. Praeter ea plura ac diversa scribit opuscula, quae pro summis opibus computat et reservat Ecclesia, de qua non recedet ejus memoria, et nomen ejus requiretur in saecula. Hic beatissimus pontifex, doctor egregius, pietate praecipuus, invictus in adversis, in prosperis providus, post matutini et vesperae delectabiles exitus, ipse delectabilis omnibus, sub principibus Arcadio et Honorio quievit in Domino.
2.12
INCIPIT LIBER. CAP. XII.
2.12
Joannes Constantinopolitanus, cognomento Chrysostomus, qui ab ingrata Ecclesia bis est depositus, et insuper annuente Theophilo archiepiscopo in exsilium missus, primo Origenis errore deceptus, sed Dei gratia praeventus, cooperante correctus, et Ecclesiae reconciliatus est. Hic tam Graeco quam Latino eruditus eloquio praeter sermones in festivitatibus habitos, stylo egregio scriptos, scribit super Epistolam ad Hebraeos, scribit nihilominus in Matthaeum egregium opus, scribit etiam librum de reparatione lapsi, et septem Homilias de laude Pauli apostoli; dialogum quoque Basilio habitum de honore sacerdotii. Hic sub praenotatis principibus celebris, celebrem sui memoriam dereliquit Ecclesiis.
2.13
INCIPIT LIBER. CAP. XIII.
2.13
Epiphanius Salaminae episcopus, fide Catholicus, ingenio optimus, Joanni Chrysostomo pro eo, quod eum offenderat, duos in suo episcopatu presbyteros ordinando, non contemnendam dictavit epistolam ad catholicam fidem, pacisque custodiam cohortantem. Hanc beatus Hieronymus presbyter pro aedificatione legentium rogatu fratrum in Latinum vertit eloquium.
2.14
INCIPIT LIBER. CAP. XIV.
2.14
Fulgentius episcopus, qui Ruspensi Ecclesiae praefuit sub Theoderico rege Gothorum, in confessione fidei et scientia claruit in Homiliis; declamator fuit, et sermones plurimos utiles recitavit ad populum( et) in posterum transmisit litteris. Scripsit quoque librum insignem de praedestinatione et fide, alium ad Trassamundum regem Vandalorum.
2.15
INCIPIT LIBER. CAP. XV.
2.15
Annitius Manlius Severinus Boetius tam divina quam humana scientia clarus, qui et Romae consul fuit, super Hypermenias volumen insigne composuit. Aliud etiam de Musica scripsit, in quo profundum ejusdem artis subtiliter inquisivit. Et aliud nihilominus de fide sanctae Trinitatis scriptum dereliquit. Qui etiam ad Joannem papam contra Eutychen et Nestorium haereticos scribit. At ubi Theodericus rex Gothorum tyrannidem in Romanos exercuit, Boetius consul Graecis clam litteras misit, volens scilicet per illorum patrocinium subdere, et a regis tyrannide civitatem et cives, se quoque addito, liberare. Quod ubi rex impius comperit, quasi reum majestatis Ravennam in exsilium missum, in carcerem recludi jussit; in quo vir sapiens philosophica sibi consolatione adhibita, quinque libros per satyram edidit; in quibus, quia et se, et omnes lugentes consolari intendit, opus suum librum Consolationis inscripsit. Hic vir plurima posteris ingenii sui monumenta dereliquit. Duobus filiis in consulatu relictis, a rege nefario cum aliis pluribus gladio percussus occubuit.
2.16
INCIPIT LIBER. CAP. XVI.
2.16
Magnus Aurelius Cassiodorus Romae consul, deinde senator, ad ultimum monachus, monasterium construxit. Tam divina quam saeculari littera clarus effulsit, Psalmos exposuit, libros Institutionum et Chronicam fecit. Librum de viris illustribus scripsit, epistolas Theoderici dictavit, insuper et tripartitam Historiam ordinavit.
2.17
INCIPIT LIBER. CAP. XVII.
2.17
Arator Romanae Ecclesiae subdiaconus, qui sub papa Vigilio floruit, librum Actus apostolorum versibus scripsit, quem postmodum clero et populo, et apostolico publice legit.
2.18
INCIPIT LIBER. CAP. XVIII.
2.18
Priscianus Caesariensis, grammaticus peritissimus fuit, qui et librum egregium de grammatica arte composuit. Errant autem, qui hunc in fide errasse confirmant, quasi qui librum Juliano Apostatae scripserit, et scriptum obtulerit, Errant, inquam, et patenter errant; neque enim Juliano scripsit imperatori, sed Juliano consuli fratri Symmachi soceri Boetii. Sed neque sub Juliano Apostata, qui adeo in fide desipuit, sed sub Justiniano Christicola Priscianus Caesariensis Constantinopoli floruit. A Juliano autem Caesare usque ad Justinianum imperatorem computantur anni ducenti viginti septem.
2.19
INCIPIT LIBER. CAP. XIX.
2.19
Dionysius, abbas Romanus, sexto Justini principis anno Paschales Cyclos scripsit, quos a primo anno Diocletiani imperatoris inchoavit.
2.20
INCIPIT LIBER. CAP. XX.
2.20
Benedictus, Pater venerabilis, post vitam eremiticam quam duxit in loco, cui Sublacus vocabulum est, in monte Cassino, doctrina claruit, et miraculis. Quo cum primo tenderet relicta priori habitatione, tres corvi, sicut in Longobardorum Historia legitur, quos pascebat quotidie, secuti sunt eum divina jussione. Cumque pervenisset ad quoddam bivium, duo angeli apparuerunt ei in specie duorum juvenum, ostendentes viam, per quam ad locum iret. In loco autem illo quidam Dei servus habitabat, cui vox de coelo dicebat: His tu parce locis; alter amicus adest. Cujus versiculi sensus talis est: Exi de hoc loco, amice, quia alius amicus debet hic habitare. Veniens itaque sanctus Benedictus in summitatem montis, in maxima se constrinxit abstinentia; ubi scripsit etiam monachorum Regulam, teste beato Gregorio, discretione praecipua, sermone luculento. In qua praeter alia sanctitatis ejus indicia satis ostenditur, quam coelestem in terris vitam duxit; quia vir sanctus non potuit aliter docere, quam vixit.
2.21
INCIPIT LIBER. CAP. XXI.
2.21
Victor Capuanus episcopus librum insignem de Pascha composuit, in quo erratica Victorii scripta redarguit. Scripserat enim et ille jubente Hilario papa Paschales Cyclos, sed errore plenos, quos scriptis suis, ut diximus, destruxit Victor episcopus.
2.22
INCIPIT LIBER. CAP. XXII.
2.22
Jordanis episcopus Chronicam de gestis Romanorum abbreviando descripsit, quam ab Adam inchoavit, et ad Justinum minorem Augustum usque perduxit.
2.23
INCIPIT LIBER. CAP. XXIII.
2.23
Victor Africanus episcopus, Wandalicae persecutionis historiam scribit; quae nimirum persecutio ejusdem postremo sui scriptorem involvit.
2.24
INCIPIT LIBER. CAP. XXIV.
2.24
Paterius Gregorii Magni discipulus, colligit in unum testimonia Scripturarum, quae beatus papa Gregorius passim in suis tractatibus posuit, et posita protinus competenter exposuit. Habet enim hoc inter expositores alios quasi singulare, ut subintroducta de Scripturis testimonia soleat singillatim exponere; ad quae recolligenda idem scriptor animum intendit, quippe quae posteris non parum profutura putavit.
2.25
INCIPIT LIBER. CAP. XXV.
2.25
Columba qui et Columbanus abbas, qui ex Hibernia oriundus, postquam cum discipulis suis Gallo, et aliis plura terrarum loca pertransiit, plures ad fidem Christi verbi exhortatione perduxit, plura etiam diversis in locis monasteria construxit, scripsit manu sua monachorum Regulam; ad quos etiam unam exhortatoriam brevem licet, sed de contemptu mundi copiose disserentem, dictavit epistolam.
2.26
INCIPIT LIBER. CAP. XXVI.
2.26
Isidorus Hispalensis episcopus, qui beato Leandro in episcopatu successit, multa et magna opuscula edidit. Nam inter alia Synonyma scripsit, et Abbreviationem temporum, quam ad Constantinum Heraclii filium perduxit. Librum quoque Etymologiarum, librum Officiorum et librum Virorum illustrium. Praeterea sermones plurimos, diversis temporibus habitos, stylo egregio scriptos transmisit ad posteros.
2.27
INCIPIT LIBER. CAP. XXVII.
2.27
Theodorus venerabilis Anglorum archiepiscopus a papa Vitaliano ordinatus et in Angliam missus, postquam in populo cui praeerat, verbo et exemplo pluribus saluti fuit, ad ultimum librum de reorum poenitentia, praecipua discretione conscripsit. Audiens etiam Constantinopolitanam Ecclesiam haeresi Euticetis valde turbatam, synodum collegit, et ubi omnium in fide catholica consensum audivit, hunc ad instructionem, memoriamque sequentium synodalibus litteris commendavit. Harum litterarum tale est exordium: In nomine Domini nostri Jesu Christi Salvatoris, imperantibus dominis piissimis regibus nostris. Earumdem vero talis est conclusio: Nos omnes subscribimus, qui cum Theodoro archiepiscopo fidem catholicam exposuimus. Hic de Tarso Ciliciae oriundus fuit, et multis virtutibus clarus quievit.
2.28
INCIPIT LIBER. CAP. XXVIII.
2.28
Petrus archiepiscopus Ravennas librum scripsit egregium sermonum super topazium et aurum obrysum pretiosum.
2.29.1
INCIPIT LIBER. CAP. XXIX.
2.29.1
Adaman presbyter et abbas monachorum, qui erant in insula Hy, vir bonus et sapiens scientia Scripturarum nobilissime instructus, scripsit de locis sanctis librum, legentibus multis utillimum, cujus auctor erat docendo ac dictando Artwolfus Galliarum episcopus, qui orationis gratia Jerosolymam veniens, lustrata omni terra repromissionis, Damascum quoque, Constantinopolim, Alexandriam, insulas maris adiit; patriam quoque navigio repetens vi tempestatis in occidentalia littora Britanniae delatus, post multa ad eumdem Dei famulum Adamannum presbyterum venit, et quaecunque in locis sanctis digna memoria vidisse se retulit, hic litteris commendavit. Obtulit autem librum suum Abfrido rege Nordannbrorum, a quo etiam muneribus multis donatus, in patriam est remissus. Sed quia et libellum, et libelli auctorem paucos nostrorum legisse vel nosse dubium non est, quiddam ex eo, quasi per excessum excerpsimus, quod legentibus plurimum conducere potest; his duntaxat, qui de locis sanctis, in quibus patriarchae, prophetae et apostoli cum ipso Domino conversati sunt, ea tantum, quae lectione didicerunt, et norunt. Igitur de Bethlehem, quae domus est Panis angelorum, in quo Virgo virginum Verbum de se genuit incarnatum, scribit in hunc modum:
2.29.2
Bethlehem civitas David in dorso sita est, angusta ex omni parte, vallibus circumdata, ab oriente in occidentem mille passibus longa, humili sine turribus muro per extrema plani verticis instructo; in cujus orienti angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cujus exterior pars nativitatis Dominicae fuisse dicitur locus; interior Praesepe Domini nominatur. Haec spelunca tota interius pretioso marmore tecta supra locum, ubi Dominus natus specialius traditur, Sanctae Mariae grandem gestat ecclesiam. Scripsit item hoc modo de loco passionis et resurrectionis ipsius:
2.29.3
Ingressus a septentrionali parte Jerosolymam urbem primum de locis sanctis pro conditione platearum divertendum est ad ecclesiam Constantinianam, quae Martyrum appellatur. Hanc Constantinus imperator, eo quod ibi crux Domini ab Helena matre reperta sit, magnifico et regio cultu construxit. Dehinc ab occasu Golgotana videtur ecclesia, in qua etiam rupis apparet illa, quae quondam ipsam affixam Domini corpore, crucem pertulit, argenteam modo pergrandem sustinens crucem, pendente desuper magna aerea rota cum lampadibus. Infra vero ipsum locum Dominicae crucis excisa in petra crypta est, in qua super altare pro defunctis honoratis sacrificium solet offerri, positis interim in platea corporibus. Hujus quoque ad occasum ecclesiae Anastasis, hoc est resurrectionis Dominicae rotunda ecclesia, tribus cincta parietibus, duodecim columnis sustentatur, inter parietes singulos latum habens spatium viae, quia tria altaria in tribus locis parietis medii continet, hoc est australis, et aquilonaris, et occidentalis. Haec bis quaternas portas, id est introitus per tres e regione parietes habet, e quibus quatuor ad Vulturnum, et quatuor ad Eurum spectant. Hujus in medio monumentum Domini rotundum petra excisum est, cujus culmen intrinsecus stans homo manu contingere potest, ab oriente habens introitum, cui lapis ille magnus appositus est, quod intrinsecus ferramentorum vestigia ostendunt usque in praesens. Nam extrinsecus usque ad culminis summitatem totum marmore tectum, summum vero culmen auro ornatum, auream magnam gestat crucem. In hujus autem monumenti aquilonari parte sepulcrum Domini in eadem petra excisum longitudinis septem pedum, trium mensura palmorum, pavimento altius eminet, introitum habens a latere meridiano, ubi die noctuque duodecim lampades ardent; quatuor intra sepulcrum, octo supra in margine dextro lapis, qui ad ostium monumenti positus erat, nunc fixus est, cujus pars minor quadratum altare ante ostium nihilominus ejusdem monumenti stat, major vero in orientali ejusdem ecclesiae loco quadrangulum aliud altare sub linteaminibus existit. Color autem ejusdem monumenti, et sepulcri albo et rubicundo permistus videtur.
2.29.4
De loco quoque ascensionis Dominicae praefatus auctor hoc modo refert: Mons Olivarum altitudini montis Sion par est, sed latitudine et longitudine praestat, exceptis vitibus et olivis raro ferax arboribus, frumenti quoque et hordei fertilis, neque enim brucosa, sed herbosa et florida soli illius est qualitas, in cujus summo vertice, ubi Dominus ad coelos ascendit, ecclesia rotunda grandes ternas per circuitum cameratas habet porticus desuper tectas. Interior namque domus propter Dominici corporis meatum camerari et tegi non potuit, altare ad orientem habens angusto culmine tectum, in cujus medio ultima Domini vestigia coelo desuper patente, ubi ascendit, visuntur, quae cum quotidie a credentibus terra tollatur, nihilominus manet eamdem adhuc speciem veluti impressis signata vestigiis servat. Haec circa, aera rota jacet usque ad cervicem alta, ab occasu habens introitum pendente desuper in cochleis magna lampade, totaque die, et nocte lucente. In occidentali ejusdem ecclesiae parte fenestrae octo totidemque e regione lampades in funibus pendentes usque Jerosolymam per vitrum fulgent, quarum lux corda intuentium cum quadam alacritate et compunctione pavescere dicitur. In die Ascensionis Dominicae per annos singulos missa peracta validi fulminis procella desursum venire consuevit, et omnes qui in ecclesia fuerint, terrae prosternere. De situ etiam Hebron, et monumentis patrum ita scribit:
2.29.5
Hebron quondam civitas et metropolis regni David, nunc ruinis tantum, quid tunc fuerit ostendens, uno ad orientem stadio speluncam duplicem in valle habet, ubi sepulcra patriarcharum quadrato muro circumdantur capitibus versis ad aquilonem, et haec singula singulis tecta lapidibus instar silice dolatis; trium patriarcharum candidis, Adam obscurioris et vilioris operis, qui haud longe ab illis ad Borealem, extremamque muri illius partem pausat. Trium quoque feminarum viliores et minores memoriae cernuntur. Mambre collis mille passibus a monumentis iis ad Boream, herbosus valde, et floridus, campestrem habens in vertice planitiem. In Aquilonari parte quercus Abrahae[ duorum hominum altitudinis truncus] Ecclesia circumdata est. Haec de opusculis exscerpta praefati scriptoris ad sensum quidem verborum illius, sed brevioribus, strictisque comprehensa sermonibus ad utilitatem legentium hic inservimus. Plura voluminis illius, si quem scire delectat, vel ipso illo volumine, vel in eo quod de illo venerabilis Beda presbyter strictim excerpsit, epitomatice requirat.
2.30
INCIPIT LIBER. CAP. XXX.
2.30
Althelmus episcopus, cum adhuc presbyter esset, et abbas monasterii, quod Maildubi urbem Angli nuncupant, scripsit jubente synodo suae gentis librum egregium adversus errorem Britonum, quo vel pascha non suo tempore celebrant, vel alia plura ecclesiasticae castitati et paci contraria gerunt, multosque eorum, qui occidentalibus Saxonibus subditi, Britones ad catholicae Paschae celebrationem hujus lectione perduxit. Scripsit et de virginitate librum eximium, quem in exemplum Sedulii geminato opere et versibus hexametris et prosa composuit. Scripsit et alia nonnulla, utpote vir undecunque doctissimus. Nam et sermone nitidus, et scripturarum tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mirandus.
2.31
INCIPIT LIBER. CAP. XXXI.
2.31
Beda Venerabilis presbyter et monachus, natione Anglus, sub Geolfrido abbate Christi tirocinio mancipatus, pluribus opusculis utilitatibus ecclesiasticis servivit. Verum tam de ipso quam de operibus ejus suum ipsius testimonium proferemus; quia et quod ex Anglia oriundus fuerit, et annos natus quatuor cura propinquorum in monasterium beatorum Apostolorum Petri et Pauli sacris litteris erudiendus Benedicto, ac deinde Geolfrido abbati traditus sit, quod cunctum ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dederit, quod inter observantiam disciplinae regularis et quotidianam in ecclesia cantandi curam semper aut scribere, aut discere, aut docere dulce habuerit, quod nono decimo vitae suae anno diaconatum, tricesimo presbyteratum jubente abbate suo susceperit, quanto etiam, ordine presbyteratus accepto, usque ad annum aetatis suae quinquagesimum nonum ex opusculis venerabilium Patrum breviter adnotaverit, sive etiam ad formam sensus et interpretationis eorum superadjecerit, in libro quem scribit de historia et gestis patriae, curavit ascribere. In principium, inquit, Genesis usque ad nativitatem Isaac, et ejectionem Ismaelis libros quatuor; de Tabernaculo et vasis ejus, ac vestibus sacerdotum libros quatuor; de aedificatione templi allegoricae expositionis sicut et caetera libros duos. Item in librum Regum triginta Quaestionum, in Proverbia Salomonis libros duos, in Canticum canticorum libros septem, in Isaiam prophetam, Danielem, duodecim Prophetas, et septem Jeremiae distinctiones capitulorum ex tractatu beati Hieronymi excerptas; in Esdram, et Nehemiam libros tres; in canticum Habacuc librum unum; in librum beati Patris Tobiae explanationes allegoricae, de Christo et Ecclesia librum unum; Capitula lectionum in Pentateuchum Moysi et Josuae, Judicum, in libros et verba Dierum, in librum beati Patris Job, in Parabolas, Ecclesiasten et Canticum canticorum; in Isaiam prophetam, Esdram quoque et Nehemiam; in Evangelium Marci libros quatuor; in Evangelium Lucae libros sex; Homiliarum Evangeliorum libros duos; in Apostolum quaecunque in opusculis sancti Augustini inveni, exposita cuncta per ordinem transcribere curavi; in Actus apostolorum libros duos, in Epistolas septem Canonicas libros singulos, in Apocalypsim sancti Joannis libros tres; item capitulum lectionum in totum novum Testamentum excepto Evangelio; item librum Epistolarum ad diversos, quarum de sex aetatibus una est, de mansionibus filiorum Israel unam; unam de eo, quod ait Isaias: Et claudentur ibi in carcerem, et post dies multos visitabuntur. De ratione Bissexti unum, de Aequinoctio juxta Anatolium unum. Item de Historiis sanctorum librum vitae et passionis sancti Felicis confessoris de metrico Paulini opere in prosam transtuli; librum vitae et passionis sancti Anastasii male de Graeco translatum, et pejus a quodam imperito emendatum prout potui, ad sensum adcorrexi; vitam sancti Patris et monachi simul et antistitis Cudbrecti, et prius heroico, et postmodum plano sermone descripsi; Historiam abbatum monasterii hujus, in quo supernae pietati deservire gaudeo, Benedicti et Geolfridi, et Hey, et Berecti in libellis duobus; Historiam ecclesiasticam nostrae insulae, ac gentis in libris decem; Martyrologium de natalitiis sanctorum martyrum diebus, in quo omnes, quos invenire potui, non solum, quo die, verum etiam, quo certaminis genere, vel sub quo judice mundum vicerint, diligenter adnotare studui; librum Hymnorum diverso metro sive rhythmo, librum Epigrammatum heroico metro, sive elegiaco; de natura rerum, et de temporibus libros singulos; item de temporibus librum unum majorem, librum de Orthographia Alphabeti ordine distinctum; item librum de metrica arte, et huic adjectum alium de Schematibus sive tropis libellum, hoc est de figuris modisque, quibus Scriptura sacra contexta est.
2.32
INCIPIT LIBER. CAP. XXXII.
2.32
Zacharias apostolicus, utriusque eloquii peritus, quatuor libros Dialogorum beati Gregorii de Latino in Graecum vertit eloquium.
2.33
INCIPIT LIBER. CAP. XXXIII.
2.33
Petrus Damiani, cardinalis episcopus scripsit librum et nomine et dignitate gratissimum, et librum alium, qui inscribitur: Dominus vobiscum, contra eos qui dicebant, in actione missarum hunc salutationis modum a solitariis non esse servandum.
2.34
INCIPIT LIBER. CAP. XXXIV.
2.34
Paschasius, qui et Radbertus, fide et scientia clarus, scripsit de corpore Domini librum, cunctis per orbem fideliter amplectendum.
2.35
INCIPIT LIBER. CAP. XXXV.
2.35
Sedulius antistes ad Macedonium presbyterum magistrum suum libros duos de Veteri scilicet et Novo Testamento metro conscripsit heroico, quibus et prolixum prosaice scriptum praeposuit prologum.
2.36
INCIPIT LIBER. CAP. XXXVI.
2.36
Theodolus parentibus non infimis et Christianis editus fuit; puer in Italia adultus, in Graecia studuit. Eruditus igitur in utraque lingua cum esset Athenis, gentiles cum fidelibus altercantes audivit, quorum colligens rationes, reversus in allegoricam Eclogam contulit, quam morte praeventus non emendavit; unde paucos in opere ejus naevos invenimus. Qui dum sic posuit dic et Trojanum laudis scire secretum, se male corripuit. Demum tam morum quam scientiae honestate praeditus, sub clericali norma obiit. Inscribitur autem liber ejus Ecloga a capris, videlicet tracto vocabulo; quasi diceretur: egle logos, id est caprinus sermo; aut quia foeditatem vitiorum, quae per hoc animal significatur, reprehendit. Nonnulli etiam a egligon Graece, exercitium Latine interpretantur; quia collectis historiis, et fabulis multis componitur.
2.37
INCIPIT LIBER. CAP. XXXVII.
2.37
Gregorius Turonum archiepiscopus, doctor egregius, et historiographus plurimas conscripsit historias, et de miraculis sanctorum volumen egregium.
2.38
INCIPIT LIBER. CAP. XXXVIII.
2.38
Martinus Brachahensis archiepiscopus scribit ad Mironem regem libellum de quatuor virtutibus.
2.39
INCIPIT LIBER. CAP. XXXIX.
2.39
Caesarius Lirinensis monasterii monachus, et postmodum Arelatensis archiepiscopus, homilias numero decem exhortatorias monachis scripsit, in quibus omnibus de contemptu mundi copiose disseruit.
2.40
INCIPIT LIBER. CAP. XL.
2.40
Ado archiepiscopus Viennensis scribit inter alia Martyrologium de sanctis. Exstant epistolae Nicolai papae Adoni directae.
2.41
INCIPIT LIBER. CAP. XLI.
2.41
Albinus, qui et Alquinus officio presbyter, ingenio optimus, fide catholicus, scribit de grammatica, scribit de rhetorica, scribit de dialectica, scribit de astronomia, scripsit quoque librum de Trinitate. Scribit de octo vitiis ad Gwidonem comitem. Scripsit et super Joannem. Hic per septem ferias totidem ordinavit officia, octava, hoc est Dominica addita, ita plane, ut in Dominica de Sancta Trinitate, feria secunda de Sapientia, tertia vero de Spiritu sancto, quarta de angelis, quinta de charitate, sexta de sancta cruce, Sabbato de sancta Maria, de singulis denique suum singulorum agatur officium. Quod ideo commemorandum putavi, quod ordo ejusdem institutionis in multis hodieque servatur Ecclesiis. Scribit etiam Quaestiones in Genesim ad litteram.
2.42
INCIPIT LIBER. CAP. XLII.
2.42
Justus Viennensium archiepiscopus scribit ad Sergium papam librum explanationum in Cantica canticorum.
2.43
INCIPIT LIBER. CAP. XLIII.
2.43
Hetto venerabilis Augiensis coenobii presbyter temporibus Ludgwici mirabilem visionem cujusdam Augiensis monachi, nomine Wertini, quam eductus e corpore vidit, qui et reductus post triduum obiit, prosa describit. Idem postmodum Basileae episcopus factus, cum Hugone, et Ajone comitibus Constantinopolim missus suum describit Hodoeporicum.
2.44
INCIPIT LIBER. CAP. XLIV.
2.44
Waltfridus Strabo vir doctus, qui annis septem Augiensi monasterio praefuit, qui multa ingenii sui monumenta metro et prosa posteris tradidit. Eamdem ejusdem monachi visionem metro studiose descripsit.
2.45
INCIPIT LIBER. CAP. XLV.
2.45
Magnentius Rabanus Maurus, primo Fuldensis abbas, deinde Moguntinus archiepiscopus, scribendi studio admodum intentus, librum de mysterio Sanctae Crucis variis figuris, metroque composuit, quem Sergio papae transmisit. Scribens quoque super totum Vetus Testamentum nihil praetermisit intactum. Sed et super Matthaeum scribit volumen egregium; scribit et Computum; scribit in Ludwicum super cantica prophetarum; scribit super Apostolum.
2.46
INCIPIT LIBER. CAP. XLVI.
2.46
Hincmaurus reverendissimus Remorum archiepiscopus, scribit ad Carolum de collectis, de canonibus; de vita quoque et virtutibus sancti Remigii non contemnendum scripsit opusculum.
2.47
INCIPIT LIBER. CAP. XLVII.
2.47
Ratramnus vir doctus scripsit libellum cuidam principi de corpore et sanguine Domini, a cujus libelli interim laude cessamus, donec perlecto eo, si forte ad manum venerit, an sanae et catholicae fidei concordet, agnoscamus.
2.48
INCIPIT LIBER. CAP. XLVIII.
2.48
Laurentius, doctrina et scientia clarus, scribit librum de duobus temporibus, in quo plurima poenitentes poterunt invenire remedia.
2.49
INCIPIT LIBER. CAP. XLIX.
2.49
Rudolfus Fuldensis monasterii presbyter et monachus, doctor praecipuus, poeta etiam dictus, et historicus satis doctus, multis utiliter scriptis, octavo Idus Martii rebus excessit humanis.
2.50
INCIPIT LIBER. CAP. L.
2.50
Smaragdus abbas super epistolas et evangelia per singulas Dominicas distributa, utilissimum scripsit opusculum. Libellum quoque alium scribit, quem de diversis virtutibus collegit, et ei Diadema monachorum nomen imposuit; quia sicut diadema gemmis, ita hic liber fulget ornamentis.
2.51
INCIPIT LIBER. CAP. LI.
2.51
Ambrosius, qui et Autpertus, abbas Agaunensis coenobii, explanationem scribit in librum Apocalypsis Joannis apostoli. Scribit etiam in modum Prudentii Psycomachiae, quod interpretatur pugna animae, librum De conflictu virtutum et vitiorum, quem et misit ad Lantfridum abbatem ac presbyterum in Bavaria constitutum.
2.52
INCIPIT LIBER. CAP. LII.
2.52
Julianus Toletanus episcopus, vir litteris apprime eruditus scribit Idalio episcopo Barcinonensi librum Prognosticorum de novissimis diebus, et initio futuri saeculi.
2.53
INCIPIT LIBER. CAP. LIII.
2.53
Bachiarius vir optimi ingenii, scribit ad Januarium librum De reparatione lapsi.
2.54
INCIPIT LIBER. CAP. LIV.
2.54
Regino abbas Brumiensis Chronicam scribit, quam a primo Incarnationis Dominicae anno inchoavit et ad millesimum quintum perduxit.
2.55
INCIPIT LIBER. CAP. LV.
2.55
Eucherius in divinis Scripturis admodum exercitatus scribit Quaestiones in librum Regum. Scribit nihilominus de forma spiritualis intellectus; et interpretatione nominum. Habetur et alius liber ab eo conscriptus, qui inscribitur De quaestionibus difficilioribus.
2.56
INCIPIT LIBER. CAP. LVI.
2.56
Marcellinus natione Romanus, Chronicam scripsit, in qua sagacis sui ingenii evidens indicium dedit.
2.57
INCIPIT LIBER. CAP. LVII.
2.57
Paulus monachus, monachorum Regulam scripsit, in cujus conscriptione cooperatorem habuit Stephanum collegam suum. Unde et eamdem Regulam sub utrorumque nomine placuit inscribi, exempli gratia: Incipit Regula Pauli et Stephani.
2.58
INCIPIT LIBER. CAP. LVIII.
2.58
Porcharius vir vitae venerabilis, abbas monasterii Lirinensis, qui beatum Caesarium Arelatensi Ecclesiae destinavit episcopum, scripta quaedam, quae monita nuncupare placuit, monachis scripsit, in quibus de contemptu mundi et breviter et diffuse disseruit: breviter verbis, sed diffuse sententiarum medullis. Hic, ut fertur, cum multitudine copiosi gregis sui a Saracenis captus et interemptus est.
2.59
INCIPIT LIBER. CAP. LIX.
2.59
Joannes musicus, natione Anglicus, vir admodum subtilis ingenii fuit, qui et libellum praestantissimum de musica arte composuit.
2.60
INCIPIT LIBER. CAP. LX.
2.60
Joannes, natione Romanus, Romanae Ecclesiae archidiaconus, vir acutus ingenio, sermone facundus, auctoritate et assensu beati Joannis apostolici de vita beatissimi Gregorii papae satis famosum scribit opusculum.
2.61
INCIPIT LIBER. CAP. LXI.
2.61
Fricholphus episcopus, scientia doctrinaque praecipuus, explanationes in Genesim scribit, et ab exordio mundi usque ad tempora Northmannorum veraces historias texuit.
2.62
INCIPIT LIBER. CAP. LXII.
2.62
Arnulfus presbyter et monachus monasterii Sancti Emmerammi Dialogum scribit Collectitii et Admonitii de virtutibus sanctorum, qui eodem in loco in pace sepulti novissimam exspectant tubam.
2.63
INCIPIT LIBER. CAP. LXIII.
2.63
Arbo qui et Cyrias Frisingensis episcopus, duo non parva de gestis sanctorum Emmerammi et Corbiniani scribit opuscula.
2.64
INCIPIT LIBER. CAP. LXIV.
2.64
Paulus Judaeus, Fuldensis monachus, vitam sancti Erhardi Ratisponensis episcopi, sed et de conversione sancti Pauli apostoli composuit prosam, quam vulgo dicunt sequentiam, cujus hoc est exordium: Dixit Dominus ex Basan, etc.
2.65
INCIPIT LIBER. CAP. LXV.
2.65
Nocherus abbas Augiensis, vir fide et actibus clarus, litteris etiam apprime eruditus, in musica peritissimus fuit. Libellum, quem sequentiarum, usitato videlicet vocabulo nuncupari complacuit, composuit, cui praemittens prologum destinavit eum ad venerabilem Luitwardum Vercellensem episcopum.
2.66
INCIPIT LIBER. CAP. LXVI.
2.66
Remigius vir clarus, tam divinis quam saecularibus litteris sufficienter instructus, inter alia explanationem in Genesim scripsit. Sed et super Psalterium commentum insigne composuit. Habetur nihilominus et aliud ejus commentum, quod scripsit super Donatum.
2.67
INCIPIT LIBER. CAP. LXVII.
2.67
Paulus, vir doctus, scribit inter alia librum utilissimum, qui inscribitur de significatione verborum.
2.68
INCIPIT LIBER. CAP. LXVIII.
2.68
Egebertus Heresfeldensis, natione Suevigena, officio presbyter, inter alia scribit Vitam sancti Nemoradi confessoris, qui et claruit temporibus Chunradi imperatoris.
2.69
INCIPIT LIBER. CAP. LXIX.
2.69
Orosius venerabilis, ut putatur episcopus, scribit inter alia Commentum in librum duodecim prophetarum.
2.70
INCIPIT LIBER. CAP. LXX.
2.70
Erchardus monachus monasterii Sancti Galli, acuti satis ingenii, Gesta Walterii metro conscripsit heroico, tertio regnante Henrico.
2.71
INCIPIT LIBER. CAP. LXXI.
2.71
Amularius venerabilis Trevirorum archiepiscopus, scripsit inter alia De officiis eximium opus. Hujus operis imo et hujus auctoris meminit beatae memoriae Rudwertus abbas Tuitiensis in libro suo, quem scribit de officiis.
2.72
INCIPIT LIBER. CAP. LXXII.
2.72
Achelinus episcopus nonnulla edidit scripta, quae appellantur Aenigmata.
2.73
INCIPIT LIBER. CAP. LXXIII.
2.73
Symphrosius, vir eruditissimus, sermone ac scientia sua, nihilominus scribit Aenigmata, quae cum hodieque habeantur a pluribus, nos tamen necdum legendorum eorum copiam habere potuimus.
2.74
INCIPIT LIBER. CAP. LXXIV.
2.74
Zenophirus Constantinopolitanus episcopus scribit inter alia librum, qui inscribitur Chronographia.
2.75
INCIPIT LIBER. CAP. LXXV.
2.75
Otto venerabilis abbas Cluniacensium, ardentissimus amator monasticae religionis, qui monachorum gemma, qui discipulorum suorum gloria fuit, Dialogum satis utilem de Musica arte composuit. Scripsit praeterea librum praestantissimum, monachisque utilissimum, librum videlicet Occupationum.
2.76
INCIPIT LIBER. CAP. LXXVI.
2.76
Heymo, sapiens apud Antisiodorum ad sanctum Germanum sub professione monastica degens, multa et varia conscripsit opuscula. Scribit enim super Apostolum librum infinitae quantitatis. Scribit Explanationem egregiam in librum Apocalypsis. Scribit super Cantica canticorum. Scribit textum duodecim Prophetarum. Sed et super Evangelia plures scripsit tractatus.
2.77
INCIPIT LIBER. CAP. LXXVII.
2.77
Albertus monachus, Computista incomparabilis exstitit, qui et libellum insignem de computi regulis scripsit.
2.78
INCIPIT LIBER. CAP. LXXVIII.
2.78
Willeraminus abbas Eberspergensis, vita ac scientia irreprehensibilis, in componendis versibus acutum satis ingenium habuit. Nam et Canticum canticorum metro heroico luculenter exposuit.
2.79
INCIPIT LIBER. CAP. LXXIX.
2.79
Stephanus musicus, vir peritissimus, qui inter alia libellum praestantissimum de musica arte composuit.
2.80
INCIPIT LIBER. CAP. LXXX.
2.80
Gwido abbas, fide ac scientia incomparabilis, qui et multis in hac vita virtutibus floruit. Nam humanis rebus exemptus Sutriae et sepultus, sed postmodum per Henricum imperatorem Spiram translatus. Hic in diebus suis utilitatibus Ecclesiarum scribendo ac docendo plurimum contulit, atque inter alia nonnulla quae scripsit, opus eximium de Musica edidit, in qua ejusdem artis inquisitoribus suae subtilitatis evidens indicium dedit.
2.81
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXI.
2.81
Bern musicus, pius ac doctus in monasterio Prumensi sub monastica professione deguit, quem postmodum Henricus Pius imperator abbatem Augiae constituit; qui gratanter acceptus a fratribus fratres dispersos recollegit, et a Lamperto Constantiensi episcopo consecratus, magna insignis pietate ac scientia praefuit annis quadraginta. Hic scripsit librum De institutione missarum, et de Musica opus praestantissimum. Vitam quoque sancti Udalrici Augustensis episcopi.
2.82
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXII.
2.82
Husardus, qui et Carolus, vir illustris, scribit inter alia Martyrologium de sanctis.
2.83
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXIII.
2.83
Bruno Segvensis episcopus, vir bonus et catholicus, utilem admodum tractatum edidit, in quo cunctis per orbem fidelibus gratiam et pacem imprecatus, a laude exorsus beatissimi papae Leonis, scribit nonnulla de Simoniacis, Simoniacorumque sacramentis. Rogatu quoque venerandi episcopi Magolonensis scribit quaedam mystica de Dedicationibus ecclesiarum, et aliis Ecclesiae sacramentis.
2.84
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXIV.
2.84
Bruno alius, doctrina et scientia clarus, scribit nihilominus contra Simoniacos. Scribit super Psalterium praestantissimum opus.
2.85
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXV.
2.85
Bruno Leucorum episcopus, qui et Leo IX apostolicus, scribit epistolam Leoni Constantinopolitano et Michaeli Acridano episcopis, docens eos servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Hic in musica subtilissimus fuit, et inter cantus alios, quos plurimos edidit, Historiam beatissimi papae Gregorii satis artificiose composuit.
2.86
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXVI.
2.86
Fredericus apocrisiarius Leonis IX papae, postmodum et ipse propter mutato in Stephanum nomine, scribit insignem tractatum contra haeresim fermentaceorum.
2.87
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXVII.
2.87
Humbertus, Sanctae Rufinae episcopus fuit, qui contra haeresim praenotatam scriptis copiose disseruit.
2.88
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXVIII.
2.88
Beringarius Turonis exortus, Andegavensis Ecclesiae archidiaconus, primo haereticus fuit; quippe qui sacramentum corporis et sanguinis Domini signum solummodo sacrae rei esse asseruit. Cujus etiam errorem nonnulli secuti a nomine Beringarii Beringariani sunt appellati. Qui videlicet Beringarius coelesti demum virtute et rationum veritate convictus, etsi non corde, scripto tamen renuntiavit eidem haeresi suae. Cujus juramenti formam papa Nicolaus universali concilio Romae congregato ab eodem accepit, quam et sancta Romana Ecclesia generaliter ab omnibus haereticis conversis exigere consuevit. Fertur tamen fidem catholicam de sacramento corporis et sanguinis Domini Salvatoris his confirmasse versiculis: Constat in altari carnem de pane creari; Ipsa caro Deus est; qui negat hoc, reus est.
2.89
INCIPIT LIBER. CAP. LXXXIX.
2.89
Lantfrancus, Anglorum episcopus, mirae sanctitatis et eruditionis vir fuit, qui contra haeresim Beringariorum nonnulla memoria digna dereliquit.
2.90
INCIPIT LIBER. CAP. XC.
2.90
Christianus pontifex Apulorum, vir clarus scientia et sanctitate, contra eamdem haeresim disseruit invictissime.
2.91
INCIPIT LIBER. CAP. XCI.
2.91
Hermannus Contractus, Suevigena, philosophus in computatione subtilissimus exstitit, qui et librum de principalibus computi regulis scripsit. Scripsit et metrice librum, qui scribitur de conflictu Ovis et Lini. Scripsit item metrice alium in modum Theodoli. Scripsit et tertium nihilominus metrice de contemptu mundi. In musica sane pene modernis omnibus subtilior exstitit, et cantilenas plurimas de musica, cantusque de sanctis satis auctorabiles edidit. Chronicam quoque et gesta Chunradi et Henrici composuit; in quibus omnibus virtus illius satis enituit.
2.92
INCIPIT LIBER. CAP. XCII.
2.92
Bertholdus, qui ejusdem auditor, et discipulus exstitit, vitam Magistri, et Chronicam scribit.
2.93
INCIPIT LIBER. CAP. XCIII.
2.93
Folbertus Carnotensis episcopus, eruditionum praeceptor quoque Beringarii, cujus superius mentionem fecimus, scribit inter alia tractatum contra Judaeos et malos Christianos. Scribit Vitam sancti Aegidii. Scribit et sermonem de Nativitate sanctae Mariae, Matris Domini.
2.94
INCIPIT LIBER. CAP. XCIV.
2.94
Burchardus Wormatiensis episcopus scribit collectiones utilissimas de Canonibus.
2.95
INCIPIT LIBER. CAP. XCV.
2.95
Ivo Carnotensis episcopus scribit inter alia nonnulla, excerpta de canonibus. Scribit plurimas ad diversos epistolas. Scribit Martyrologium de sanctis. Scribit Sententias de divinis, officiis.
2.96
INCIPIT LIBER. CAP. XCVI.
2.96
Anselmus Cantuariensis archiepiscopus, scientia et moribus decenter ornatus, adhuc Beccensi monasterio praesidens, scribit Epistolam fratri Mauritio de fratre fugitivo, in qua quaestionem aliam addidit et enodavit, videlicet, qualiter malum nihil dicatur et sit, cum tamen videatur esse aliquid. Opus etiam aliud edidit, quod secundum materiam de qua editum est, Cur Deus homo, nominavit, et in duos libellos distinxit. Tres tractatus pertinentes ad studium sacrae Scripturae diversis fecit temporibus consimiles in hoc, quia facti sunt per interrogationem et responsionem, et persona interrogantis nomine discipuli, respondentis vero notatur nomine Magistri. Unus horum trium est de veritate; quid scilicet sit veritas, et in quibus rebus soleat dici, et quid sit justitia? Alius vero est de libertate arbitrii, quid sit? et utrum eam semper habeat homo, et quot sint ejus diversitates in habendo vel non habendo rectitudinem voluntatis, ad quam servandam data est creaturae rationali? Tertius autem est de quaestione, qua quaeritur, quid peccaverit diabolus, quia non stetit in veritate, cum Deus non dederit ei perseverantiam, quam nisi eo dante habere non potuit, quam si Deus dedisset, ille habuisset: sicut boni angeli illam habuerunt, quia Deus illis dedit? Quem tractatum quamvis ibi de confirmatione bonorum angelorum dixerit, de casu diaboli titulavit, cum illud contingens fuit, quod dixit de bonis angelis; quod autem scripsit de malis, ex proposito fuit questionis. Quartum denique simili modo edidit non inutilem introducentis ad dialecticam, cujus initium est: De grammatico, quem, quia ad diversum ab his tribus studium pertinebat, istis non cognominat. Scribit praeterea duo non parva opuscula, Monologion scilicet, et Prosologion, quae ad hoc maxime fecit, ut, quod fide tenemus de divina natura, et ejus personis praeter incarnationem, necessariis rationibus sine auctoritate Scripturae probari possit. Scribit quoque de virginali conceptu, et originali peccato librum; scribit ad Urbanum papam II, librum de Incarnatione Verbi; scribit contra Graecos librum de processione Spiritus sancti. Scribit et epistolam Williramo Novemburgensi episcopo de dissensione Graecorum in sacrifico. Sed et super evangelium: Intravit Jesus in quoddam castellum, novam scribit explanationem, sanctae Dei Genitricis Mariae festivitati, et laudibus aptissime congruentem. De sanctis quoque ordinatissimum scribit Martyrologium.
2.97
INCIPIT LIBER. CAP. XCVII.
2.97
Gisilbertus abbas Westmonasterii dialogum scribit Judaei et Christiani, quem et discutiendum direxit eidem Anselmo Cantuariensi archiepiscopo.
2.98
INCIPIT LIBER. CAP. XCVIII.
2.98
Clemens qui et Gwibertus, Ravennaticae sedis episcopus, ac postmodum super Gregorium septimum per regem Henricum in Romanam Ecclesiam, licet invitus, juxta quosdam violenter, intrusus, nec Ravenna, nedum Roma bene usus, facundus tamen eloquio, acutus ingenio, tres in apostolatu sibi invicem succedentes supervixit. Qui et beato papae Urbano exsilium suum improperans haec metrice in eum verborum tela detorsit: Diceris Urbanus, cum sis projectus ab urbe; Vel muta nomen, vel regrediaris in urbem.
2.99
INCIPIT LIBER. CAP. XCIX.
2.99
Urbanus secundus apostolicus, scientia et sanctitate magnificus, accepto hujusmodi improperio, sic metrice rescripsit eidem aemulo suo: Clemens nomen habes, sed clemens non potes esse; Tradita solvendi, cum sit tibi nulla potestas. Quibus nimirum verbis nihil eum de apostolica dignitate praeter vocabulum palam perhibet assecutum.
2.100
INCIPIT LIBER. CAP. C.
2.100
Anselmus Lucensis episcopus, vir per omnia catholicus, omnique ad unguem scientia praeditus, ac post mortem miraculis clarus, qui et beatum Gregorium VII, unice dilexit, contra Gwibertum, et sequaces ejus, opus eximium scripsit. Nam et super Psalterium opus immodicum scribit, in quo locis congruentibus contra Gwibertum et Henricum per apostropham disserit.
2.101
INCIPIT LIBER. CAP. CI.
2.101
Bernardus presbyter, vir doctus et catholicus cum collega sub Albano presbytero utilem habuit conflictum super incontinentia sacerdotum. Scribit deinde Apologeticum super decreta, quem venerabilis papa Gregorius ejusdem nominis septimus in Romana synodo promulgavit contra Simoniacos et incontinentes Altaris ministros. Scribit praeterea librum de potestate presbyterorum, de concordia officiorum librum, librum quoque de confessione. Adhuc etiam satis utilem scribit Chronicam.
2.102
INCIPIT LIBER. CAP. CII.
2.102
Guidmundus, qui et Christianus, primo in monasterio Stabulaus monachus fuit, ubi dum abbas constitui, atque ad alterum locum regendum mitti debuisset, aufugit, ignotamque provinciam appetens, ne posset agnosci, nomen mutavit in melius, assumens videlicet Christianitatis vocabulum, cunctis commune fidelibus. Tandem vero requisitus et repertus, sub Gregorio VII Aversae est factus episcopus, scripsitque fratribus supradicti monasterii explanationem egregiam super Evangelium secundum Matthaeum; in cujus explanationis prologo super Joannem quoque se scripturum pollicetur; sed utrum minime scripsit, an certe scripserit quidem, quod ad nos minime pervenerit, adhuc a nobis ignoratur. Scripsit tamen explanationem super Evangelium secundum Lucam.
2.103
INCIPIT LIBER. CAP. CIII.
2.103
Rudolphus abbas tum in aliis artibus, tum in musica acutissimis fuit, qui etiam inter alia Chronicam scribit.
2.104
INCIPIT LIBER. CAP. CIV.
2.104
Ekehardus abbas vir admodum doctus et religiosus exstitit, qui et suam nihilominus Chronicam scribit.
2.105
INCIPIT LIBER. CAP. CV.
2.105
Manegoldus presbyter modernorum magister magistrorum, strenuus assertor veritatis fuit, a qua nec promissis nec minis schismatici regis flecti potuit. Quin imo in dissensione illa, quae inter Gregorium septimum et Henricum quartum exorta fuit, pro tuenda justitia laboravit usque ad vincula. Exstat ad eum scripta quaedam exhortatoria Ivonis episcopi Carnotensis epistola. Hic textum Isaiae prophetae paginalibus clausulis distinxit; super Matthaeum vero glossas continuas scirbit. Scribit quoque super Psalterium opus praestantissimum super topazium et aurum obryzum pretiosum.
2.106
INCIPIT LIBER. CAP. VI.
2.106
Aribo Cirinus musicus musicam scribit, quam propter ejus mensurae celeritatem Capream nuncupavit: Velocius enim, inquit, currebat, cum venabar eam; quia voluntas Dei fuit, ut cito mihi occurreret, quod volebam. In hoc vero tractatu de ejusdem artis industria caeteris subtilius agit, in quo et Domini Wilhelmi misici ita meminit, dicens: Wilhelmus prius Emmerammensis Ratisponae monachus, nunc autem alibi abbas venerandus fistularum novam exquisivit mensuram, prioris intensionem convertens in remissionem, quam mecum communicavit. Nam meam dilexit parvitatem ultra parvitatis dignitatem, qui erat musicorum primus: modernus videlicet Orpheus, et Pythagoras. Hunc itaque tractatum pontifici suo obtulit, cui et scribit, sicut ait: Aribo tractatum depinxit musicus istum, Atque dedit dono pontifici proprio.
2.107
INCIPIT LIBER. CAP. CVII.
2.107
Fucraldus musicus multam musicae artis notitiam habuit, qui et librum de musica scripsit.
2.108
INCIPIT LIBER. CAP. CVIII.
2.108
Wilhelmus abbas reverendissimus Bawariorum prosapia religiosis parentibus exortus, atque in monasterio sancti Emmerammi Ratisponae educatus, divina illum comitante clementia, tanta ingenii pollebant excellentia; ut cum eminentia honestorum morum simul emineret studio variarum artium. De quibus multa nobis sui mirabilis ingenii monumenta reliquit. Nam naturale horologium ad instar coelestis hemispherii excogitavit; naturalia solstitia, sive aequinoxia et statum mundi certis experimentis invenire demonstravit, quae omnia etiam litteris mandare curavit. Multas etiam quaestiones de computo probatissimis rationibus enodavit. Hic in musica peritissimus fuit, multaque illius subtilia antiquis doctoribus incognita elucidavit. Multos etiam errores in cantibus deprehensos, satis rationabiliter ad artem correxit. In Quadrivio sane omnibus pene antiquis videbatur praeeminere. Tractatum tamen unum de musica scripsit, quem Dei vocatione ad regendum Hirsaugiense coenobium tractus minime perfecit. Hic dominum Uldaricum Cluniacensis monasterii monachum incitavit ad scribendum consuetudines monachorum.
2.109
INCIPIT LIBER. CAP. CIX.
2.109
Dietgerus abbas a Latinis Theogorus, a Theutonicis quibusdam Theokarius dictus, domini Wilhelmi abbatis primo discipulus, deinde in monasterio sancti Georgii abbas tertius, ac tandem Metensis episcopus aliquantisper administrato episcopio sepultus est in Cluniaco. Et hic quoque Tractatum unum de Musica scribit, in quo de ejus inventione, et numeris, ac proportionibus juxta Arithmeticos breviter quidem, sed satis subtiliter agit.
2.110
INCIPIT LIBER. CAP. CX.
2.110
Udalricus Ratisponensis Ecclesiae canonicus, ac postmodum Cluniacensis monasterii monachus, multae scientiae multaeque patientiae vir exstitit, quippe qui multas corporis molestias immissas a Domino, multasque a falsis fratribus sibi irrogatas injurias patienter tulit. Hic multas scribit ad diversos epistolas, reprehendens eos qui erant reprehendendi, collaudans eos, qui erant exhortandi. Scripsit etiam venerabili Wilhelmo abbati epistolam, in qua reprehendit eum propter irregularem ejus, quam ex Germanicorum abbatum usurpatione, licet simpliciter, portabat cappam, docens eum non debere transgredi habitum sibi subditorum, cum sciret scriptum: Ducem te constituerunt, esto in illis, quasi unus ex illis. Tunc impleta est Scriptura, quae dicit: Corripe sapientem et diliget te; doce justum, et festinabit accipere. Continuo enim, ut una manu accepit epistolam, cappamque sensit reprehensam, cum altera manu nunquam reinduturus, abstraxit eam, nec distulit, donec perlegeret epistolam. Composuit quoque vitam et epitaphium Sancti Hermanni ex Marchione monachi filii ducis Berchtaldi fratris Gerhardi Costantiensis episcopi. Praeterea scripsit volumen consuetudinum Cluniacensium monachorum, quod pene legitur ubique terrarum.
2.111
INCIPIT LIBER. CAP. CXI.
2.111
Meginbardus Herbipolitanus episcopus scribit in Cantica canticorum explanationem, opus eximium.
2.112
INCIPIT LIBER. CAP. CXII.
2.112
Ponizo Sutriensis presbyter Gregorii septimi temporibus scribit excerpta de canonibus.
2.113
INCIPIT LIBER. CAP. CXIII.
2.113
Deusdedit cardinalis eisdem temporibus scripsit contra Guibertinos.
2.114
INCIPIT LIBER. CAP. CXIV.
2.114
Gotschalcus, monachus Dechingae, scripsit inter alia libellum quatuor sermonum, quorum primus de conceptione sancti Joannis Baptistae, secundus de sancta Maria, tertius de dispersione apostolorum, quartus de initio Evangelii secundum Matthaeum.
2.115
INCIPIT LIBER. CAP. CXV.
2.115
Placidus coenobii Nonantuliani prior, scribit contra investituras et iniquam potestatem quarti Henrici.
2.116
INCIPIT LIBER. CAP. CXVI.
2.116
Geraldus vir doctus apud monasterium Sancti Blasii monachus factus, vitam religiosam aliquandiu duxit, qui inter alia commentum super dialecticam scripsit. Scripsit praeterea satis utilium collectas sententiarum.
2.117
INCIPIT LIBER. CAP. CXVII.
2.117
Rudpertus Magnus, magnum et mirabile scientiae donum assecutus, apud Leodium in monasterio Sancti Laurentii regularibus disciplinis a puero institutus, deinde Sigibergensis monachus; ad ultimum Tuitiensis abbas constitutus anno Domini 1111 sub quarto Henrico scriba doctus scribere exortus, usque Lotharium tertium, et sub eo annis scripsit plurimis. Verum ubi vel quando, vel quomodo gratiam scribendi perceperit, ipse in opere suo, quod de gloria et honore Filii hominis fecit, libro duodecimo pandit. Librorum vero, quos scripsit, alios in archiepiscopi Coloniensis, alios Denonis, Sigibergensis abbatis, ac postmodum episcopi Ratisponensis nomine attitulavit pro eo, quod eum uterque illorum impulerit ad scribendum. Hic in libro de glorificatione Trinitatis et processione Spiritus sancti unam ad Honorium papam, in libro secundo de divinis officiis ad venerabilem Chunonem Ratisponensem, alteram scribit epistolam continentem omnem librorum suorum summam. Scribit ergo Commentum in Job, librorum decem tractatus; in Evangelium Joannis librorum quatuordecim. Opus de operibus sanctae et individuae Trinitatis, librorum quadraginta duorum, opus in Apocalypsim librorum duodecim, opus in duodecim minoribus prophetis librorum triginta, opus de victoria Verbi Dei librorum tredecim, opus de gloria et honore Filii hominis in Evangelium secundum Matthaeum librorum totidem, opus ex libris de glorioso rege David, et opus in Cantica canticorum septem libellis expliciunt. Scribit et opusculum trium libellorum sub Dialogo Judaei et Christiani de sacramento fidei, et opus de glorificatione Trinitatis et processione Spiritus sancti; libros quoque de Meditatione mortis quos paulo antequam moreretur, inchoavit et morte praeventus consummare non potuit. Hucusque codex Mellicensis.
Variation units
Dual references show Vulgate ↔ LXX loci for each oracle block. Selected-witness order follows the left compare column (or primary version).