Reader

VERSUS SUPER SEPULTURAM EJUS.

Huic venerabili viro successit in regimine ipsius Ecclesiae circumspectus vir dominus Gaufridus, dictus Fare[ al., Fae], tunc prior de Prato, electusque fuit per viam compromissi, in die Sabbati, festo Decollationis sancti Joannis Baptistae, anno Domini millesimo trecentesimo, vigesimo septimo, et postea confirmatus, et benedictus abbas vigesimus; qui postquam ipsum monasterium laudabiliter strenueque rexit, per spatium ferme septem annorum, suis cognitis meritis, ad episcopatum Ebroicensem electus est, anno Dominicae Incarnationis millesimo trecentesimo, trigesimo quarto, nec propter ejus dignitatem, habitum dimisit regularem Ecclesiae Beccensis; sed semper omni loco usus fuit vestimentis albis, et maxime cuculla alba, quae specialis habitus Ecclesiae existit. Hic temporibus suis auxit et ampliavit fabricam ecclesiae Ebroicensis, et praecipue chorum, et intuentibus clarescit de tempore quo de abbatia ad episcopatum Ebroicensem translatus est, factum est hoc proverbium: Prend la teste d' un maquerel, D' un chien, d' un congre, et d' un carpel; De six vivres, et de quatre ytres, Si trouveras sans autres tiltres, Quand Gieufroy Fare se demist D' abbé du Bec, et Evreux prist. Le premier jour d' Avril, sans doute Dieu garde l' hostel, et l' ordre toute.

Nota quod( 1334), tempore domini Guilleberti, summus pontifex Clemens regnabat; filiali devotione moti, non inducti, sed mera libertate, praetextu negotii terrae sanctae, et exaltationis fidei catholicae, dedimus dicto summo pontifici quindecim millia florenorum parvorum de Florentia, pro dictis necessitatibus supportandis; quorum decem millia tradita sunt prae manibus, alia quinque millia, postea, ut patet in chartulario, per litteram super hoc confectam, quae duplex est in armario litterarum electionum, et fuit decima generalis levata[ vulgo, une levée], in regno Franciae per dioeceses, et pro illa decima ratione terrarum nostrarum diffusarum per praedictas dioeceses solvimus, absque bonis prioratuum nostrorum, tria millia sexcies centum libras; tredecim libras, duos solidos, sex denarios, ut patet per litteras quittanciae.

Anno Domini millesimo trecentesimo trigesimo septimo fuit in capitulo ordinatum, ut bulla domini Benedicti papae super ordinatione scholarium observaretur, et statutum est ut quilibet prior solveret dictis scholaribus de quolibet franco redditus prioratus sui tres solidos, cum tribus denariis, persolveret integraliter in manu pitantiarii; sic quod magister in theologia legens, quadraginta francos, et studens in theologia totidem, et doctor decretorum, jura canonica legens, quinquaginta; et scholaris studens jura, et baccalaureus in eisdem, triginta sex libras, ut patet in chartulario in fardello signato per X.

Anno Domini millesimo trecentesimo decimo octavo, fuit a sede apostolica indultum Philippo regi Francorum et Navarrae, certis de causis, in provincia Rothomagensi levare decimam; et pro parte et portione nostra fuimus taxati ad summam mille sexcentum septuaginta librarum; quas solvimus apud Beccum, praesente rege, die decima quarta Augusti anni praedicti, ut patet per quittanciam, quae est in chartulario in fardello de..... Et in anno trecentesimo quadragesimo sexto; fuit collecta in regno Franciae, et levata per praedictum Philippum, qui duxit bellum contra regem Angliae; pro qua solvimus pro nobis et prioratibus summam centum viginti librarum. Et in anno millesimo quadringentesimo vigesimo quarto, fuit levata alia decima concessa domino regi, pro qua solvit prior de Bellomonte pro portione sua, quinque centum francos. Et in anno millesimo quadringentesimo trigesimo quinto, fuit abbas Thomas absolutus, 16 ob defectum solutionis decimae datae a domino Martino papa quinto duci Behfordiae, super fructibus in ducatu Northmanniae consistentibus, quia imposita fuit, et levata tempore domini Roberti praedecessoris sui regentis Parisius, et per bullam excipiebantur studentes Parisius.....

Et in anno Domini millesimo trecentesimo duodecimo, praesidente in Ecclesia domino Clemente quinto, mere et liberaliter dedimus pro subventione sedis apostolicae, decem mille florenos tum etiam pro negotiis nostris expediendis; et nisi fuisset procurator, vel magister Joannes abbatis, dedissemus quindecim mille, ut patet in chartulario.

Et anno Domini millesimo trecentesimo sexagesimo nono voluit papa levare unam decimam pro reparatione ecclesiae aut monasterii Montis Casini; unde fuit pater noster Benedictus abbas, et commissum fuit abbati Sancti Audoeni colligere in provincia Rothomagensi, super ecclesias aut monasteria sancti Benedicti, qui penurias ecclesiarum declaravit: et decima nihilominus soluta est: et solvimus pro parte et portione nostra quadraginta novem florenos, ut patet in fardello 1.

Nota quod anno Domini millesimo trecentesimo septimo et trecentesimo quadragesimo quinto, venerabiles viri, magister Nicolaus de Quercu, rector ecclesiae Sancti Silvini de Glos, dedit nobis quasdam decretales, cum apparatu ordinario, una cum quinto decretalium, cum suo apparatu; decretum cum apparatu ordinario; et magister Joannes de Boesseyo rector ecclesiae Sancti Georgii de Tilia, qui a juventute fuerat nutritus in domo nostra, et beneficiatus, dedit nobis omnes libros suos, post mortem habituros; et si contigerit eum infirmitate vel necessitate vendere, exsecutores sui tenentur nobis solvere ducentum libras; et erat ipse doctor in medicina, et ejusdem eximius professor.

Anno Domini millesimo trecentesimo trigesimo quinto, die Jovis, ante festum sancti Joannis Baptistae, die vigesima tertia mensis Junii, post spontaneam resignationem Gaufridi Fare factam, ut ad praedictum episcopatum transmigraret, astante et praesidente in capitulo Becci fratre Joanne de Sancto Mellanno priore Becci, una cum prioribus totius ordinis, electus fuit frater Joannes de Grangiis, tunc justiciarius Becci, in pastorem dicti monasterii; qui Ecclesiam laudabiliter regens, inter caetera bona quae ibi gessit, fecit dedicare ecclesiam novam de novo completam laudabiliter, ut postea patebit.

Anno Domini millesimo trecentesimo quadragesimo, decimo quinto die Aprilis, obiit piae memoriae dominus Gauffridus Fae, vigesimus abbas Becci, postea episcopus Ebroicensis, non immemor ecclesiae Beccensis, sed apud eam delatus, et in ipsa sepultus in sinistra chori parte, ut ejus sepultura manifestat; cujus anima in pace requiescat.

Anno Domini millesimo trecentesimo quadragesimo secundo, decimo quinto die mensis Septembris, decimo septimo Kalendas Octobris, pontificatus sanctissimi in Christo Patris domini Clementis, divina clementia papae sexti anno primo, regnante Philippo Francorum rege, domino Joanne ejus filio primogenito duce Northmanniae, abbate Becci tunc vigesimo primo domino Joanne de Grangiis, dedicata fuit ecclesia Becci a reverendo in Christo patre domino Joanne Abrincatensi episcopo, in honorem sanctae Mariae virginis, et omnium sanctorum. Consecrata autem fuerunt ab ipso episcopo Abrincatensi majus altare ad honorem sanctae Mariae, et minus similiter, praesentibus in Christo Patribus dominis Lexoviensi, et Joanne Papiensi episcopis, ac venerabilibus Patribus et dominis abbatibus de Fiscano, de Sancto Audoeno, de Cadomo, de Sancto Ebrulfo, de Gemeticis, de Sancto Vaudresillo, de Sancto Georgio, de Blanquervilla, de Bernaio, de Cormelis, de Pratellis, de Grestano, de Sancta Catharina prope Rothomagum, de Sancto Victore, de Cornevilla, ac prioribus de Sancta Barbara, Beatae Mariae de Parco juxta Haricuriam, de Friardello, et nobilibus viris dominis Joanne Malet, Roberto de Novoburgo, Joanne de Ferariis G..... de Friardello, R..... de Tournebu militibus, cum pluribus aliis militibus ac viris ecclesiasticis, ac saecularibus, in die tali exsultantibus. Et eadem die consecratum fuit altare in capella prioris, in honorem sancti Benedicti, et in capella quae dicitur esse sacristae, in honorem sanctorum apostolorum Petri et Pauli, altare fuit consecratum ab episcopo Lexoviensi, et eodem die, altare in capella quae dicitur de Ferariis, in honorem sancti Joannis Baptistae. Item in capella sequenti in honorem sancti Mauri, et in capella sequenti, in honorem sancti Martini, quae dicitur esse subcellerarii, et in capella quae dicitur esse camerarii, a domino Joanne Papiensi episcopo, altare in honorem sancti Stephani protomartyris. Et die lunae sequente, consecrata fuerunt duo altaria de revestiario, unum in honorem sancti Nicolai, et Brandani, et aliud in honorem sancti Joannis Evangelistae, et sancti Aniani episcopi, a praedicto Papiensi episcopo. Item altare beatae Mariae Magdalenae, et beatae Honorinae virginis, in capella quae dicitur esse eleemosynarii, ab eodem Papiensi episcopo, ad Dei gloriam et populi exsultationem. In ipsa dedicatione conducti fontis, qui dicitur Angelus, in claustro prope capitulum, fluxisse vinum per spatium trium dierum fertur, ad omnium servientium sustentationem.

17 Tempore hujus Joannis quidam honestus religiosus vocatus Guillelmus de Mara, alias Loeson, granatarius dicti monasterii, de licentia praedicti Joannis, in capitulo generali praesidentis, anno millesimo trecentesimo quadragesimo, in vigilia sancti Joannis Baptistae, totiusque capituli assensu, dedit religiosis claustralibus decem libras Turonenses redditus, de et super officio granatarii dicti loci, ad festum Assumptionis beatae Mariae, per manum granatarii, qui pro tempore fuerit, percipiendas, ac per manum prioris eisdem distribuendas, ut ad laudem et gloriam beatae genitricis Mariae antiphona quae dicitur, Salve Regina, Mater, etc., completorio finito dicatur, et decantetur a fratribus ibidem existentibus.

Eodem anno dominus Joannes de Ferariis miles dedit praedictis religiosis, ad officium pitanciarum, certam partem decimae, quam habebat in parochia de Grandicampo, solutis decem libris redditus, quae super hoc debentur priori de Malopassu.

Tempore praedicti abbatis, anno millesimo trecentesimo quadragesimo quinto, domina Maria de Hispania comitissa de Allençonio, de Stampis, dedit praedictis religiosis quingentas libras Turonenses pro emendis quadraginta libris redditus, praedictis religiosis claustralibus distribuendis, per manum pitanciarii, ut quolibet die per dictos religiosos missa celebraretur in capella Beatae Mariae de novo fundata; quae summa tradita fuit priori de Prato, ut dictis religiosis solveret praedictum redditum in quatuor terminis Sancti Joannis Baptistae, Sancti Michaelis, Nativitatis Domini et Paschae; quolibet termino decem. Et his temporibus missa, quae quotidie celebratur pro congregatione, in honorem beatae Virginis de mane, coepit habere initium; ad quam missam accenduntur quotidie viginti quatuor cerei de quibus dominus abbas debet solvere quatuor, et alii decem officiarii, quilibet duos; et ad populum, fratresque excitandos, pulsatur cum una de majoribus campanis.

Iis etiam temporibus coeperunt oriri et emergere bella et discordiae inter reges Francorum, et Anglorum et Navarrae, propter coronam regni Franciae, quam sibi vindicabat, et dicebat Eduardus rex Anglorum jure haereditario sibi licere.

Anno Domini millesimo trecentesimo quinquagesimo, die decima nona mensis Februarii, obiit felicis memoriae dominus Joannes supradictus, vigesimus primus, qui Ecclesiam religiose rexit quindecim annis et octo mensibus, et sepultus est in capella Beatae Mariae, retro chorum, juxta sepulturam domini Gilberti abbatis decimi noni, ante altare Virginis Mariae.