Reader

EPITAPHIUM.

Anno Domini millesimo quadringentesimo decimo septimo, supra memorato die Lunae, ante sacros Cineres, sexta die mensis Februarii, post obitum supradicti venerabilis Guillermi vigesimi sexti abbatis, venerandae discretionis, ac eminentis scientiae vir dominus Robertus de Becco, dictus Vallée, decretorum doctor eximius, de villa Becci oriundus, tunc prior de Prato juxta Rothomagum, in capitulo Beccensi, fratrum unanimi assensu, per viam Spiritus sancti, in abbatem et pastorem ipsius monasterii est electus; et postmodum mandato archiepiscopi est benedictus. Et propter guerrarum discrimina, et occursiones et invasiones Anglorum, quae saepius fiebant ab ipsis, noluit venire apud Beccum, sed secessit in partibus Franciae apud Parisius, et apud Pontisaram; et ibi mansit, usque dum sequenti anno civitas Rothomagensis, cum patria adjacente, reddita fuit praedicto regi Anglorum.

Et cum ibi maneret, videlicet in octavis Paschae, anno millesimo quadringentesimo decimo octavo, Thomas dux Clarentiae[ Clarence] frater praedicti regis Anglorum, ac constabularius ejus, obtinuit castrum Haricuriae, deinde cum exercitu suo venit apud Beccum, et obsedit fortericiam dicti loci, et eam diversis et frequentissimis assultibus, die nocteque incessanter, per spatium fere unius mensis expugnando, et in suo adventu, maxima pars villae, videlicet usque ad ecclesiam Sancti Andreae, combusta fuit ab eis qui infra erant fortericiam, in magnum damnum ecclesiae et habitantium in ea; deficiente autem adjutorio illos qui erant in fortericia, qui sperabant a rege Francorum sublevari, oportuit eam tradi in manus praedicti ducis Clarentiae, et ei reddita fuit in vigilia Ascensionis proxime sequentis. Et cum intrasset, praedata et sublata fuerunt omnia bona, quae ibi erant reposita, tam ipsius quam aliorum, et fere omnia bona patriae ibidem erant reposita. Populus ibidem congregatus expulsus est, nec portare ei discedenti permittebatur, praeter vilia vestimenta, quibus vestiti erant.

Nota quod anno Domini millesimo quadrigentesimo duodecimo, fuit levata decima in regno Franciae, auctoritate Romani pontificis, in supportationem onerum quasi importabilium regis et regni; et fuit terminus limitatus ad recolligendam taxationem decimae praedictae. Nihilominus rex Franciae, suis familiaribus litteris mandavit abbati de Becco, ut de tribus centum libris ei incontinenti[ sine mora] subveniret, quae summa fuit Parisius soluta per dominum Gauffridum de Fiscano priore de Bellomonte, et taxatio decimae, pro parte, et portione nostra, in diversis dioecesibus, ascendit ad summam trecentum librarum, ut patet per mandatum, et quittanciam mandato annexam in chartulario. Post paucos dies, postquam fuit spoliata ipsa fortericia, venit rex Henricus praedictus apud Beccum, et ibi constituit de gente sua viginti homines armorum, cum quadraginta sagittariis, expensis ecclesiae, qui acceperunt omnes provisiones ipsius monasterii, in granis, vino, sicera; de bobus, et de caeteris bonis, ibidem repositis, nihil relinquentes religiosis, nec familiae eorum, unde possent sustentari, solum viventes de moltis( mouture) molendinorum suorum, nihil percipientes de redditibus suis, quia temporalia monasterii erant arrestata per dictum regem, propter absentiam ipsius abbatis, qui nondum venerat ad obedientiam ipsius regis, et nihilominus solvebantur stipendia armigeris, in dicta fortericia existentibus; et ob hoc coacti fuimus vendere omnia blada quae erant in grangiis nostris, undequaque religiosis in tanta tribulatione existentibus, maxime usque ad mensem Martii inde sequentis. Quo tempore durante, praedictus rex Henricus obtinuit civitatem Rothomagensem, Vernonem, Rippam Guidonis( Rocheguion) Medontam( Mantes), et omnem pagum Caletensem.

Postea, anno Domini millesimo quadringentesimo decimo octavo, Dominica prima Septuagesimae, praedictus Robertus abbas, qui nunquam fecerat fidelitatem de abbatia, venit Rothomagum, et, ipsa Dominica, praesentavit se praedicto regi Henrico, ei supplicando ut parceret ei de mora sua veniendi ad suam obedientiam, et eam, si placeret, dignaretur recipere; quam dictus rex benigne suscepit.

23 Qua fidelitate facta, et temporalibus suae ecclesiae, impeditis propter absentiam, expeditis; venit Beccum in crastino sacrorum Cinerum, susceptus cum magno gaudio a suo conventu, et instalatus in sedibus suis, ut moris est.

Et armigeri, qui tunc ibi erant in munitione, recesserunt, et fuerunt loco eorum in munitione gentes ducis Clarentiae, in numero minori et minoribus expensis.

Qui praedictus abbas, jura et libertates sui monasterii, pro posse, secundum dispositionem temporis utiliter procurando, strenue rexit dictum monasterium, per spatium duodecim annorum fratres charitative tractando.

Ipse suo tempore acquisivit quoddam hospitium in medio civitatis Rothomagensis situm, vocatum l' Hôtel des Fontaines, prope vicum Judaeorum, oneratum tamen de quadraginta libris redditus, donec possent reacquitari. Quod hospitium multum profuit tempore guerrarum. Ipse tempore suo, ob causam guerrarum in Northmannia vigentium, et propter fortericiam multa passus est, totaque domus, et maxime quia anno Domini millesimo quadringentesimo vigesimo primo, die decima tertia mensis Julii, ipsa fortericia fraude capta fuit a Francis, medio Molendinarii dicti loci, abbate religiosisque inscientibus, et omnes officinas totius domus obtinuerunt, praeter maximam turrim nostrae Dominae, in qua omnes Anglici se retraxerant in praesidium. Et facto foramine in praedicta turri, emiserunt quosdam de suis, factum notum facere Anglicis, qui erant apud Bernaium, Haricuriam, et ubique dispersi.

Et intrantibus Francis, illa die qua Anglici miserunt suos Anglis nuntiare, ut dictum est, circa vesperam in dicta turri per idem foramen, quo Anglici exierunt, fecerunt hinc inde magnam caedem hominum, et fuerunt Anglici de praedicta turri expulsi, et intraverunt ecclesiam sic furore commoti, extractis gladiis, occiderunt duos monachos religiosissimos, et honestos viros, et alios vulneraverunt, polluendo sanctam matrem ecclesiam.

Insuper spoliaverunt dicti Anglici monasterium, et omnes officinas, depraedando quidquid invenire potuerunt; omnia ornamenta ecclesiae, calices, et capsam ubi reconditum erat sacrosanctum corpus Domini super altare, corporalia etiam spoliando, et denudando tumulum dominae Mathildis imperatricis, qui est in medio chori, nihil de pretiosis relinquendo.

Et eorum malitia crescente ligaverunt et tenuerunt dominum abbatem Robertum tanquam prisonarium, enses super eum levantes, et eum decollare et occidere volentes; et eum sic vinctum, una cum guernetario dicti loci, duxerunt Rothomagum, cunctis fratribus expulsis de dicto monasterio, solis remanentibus priore cum alio, qui erat justitiarius dicti monasteri. Ipsis sic expulsis, quidam abierunt apud Sanctum Philibertum, alii apud Bellummontem, usque ad festum Omnium Sanctorum, in damnum inaexistimabile ipsius ecclesiae.

Comes autem Sabbariensis[ al., Saresberiensis], qui ibidem advenerat, et secum praedictum abbatem apud Rothomagum adduxerat, posuit eum in arctam custodiam, usquequo tradidisset fidejussores, pro sua fidelitate, quod nunquam ipse nec sui monachi fuissent quovis modo culpabiles de traditione ipsius fortericiae. Quod ita probatum est, quia traditores illi capti sunt et capite truncati apud Rothomagum, qui omnino exoccupaverunt praedictum abbatem, et monachos, et omnes de familia; et eorum confessione audita, tam abbas praedictus quam guernetarius, illa occupatione detenti, fere per quinque menses liberati sunt, et sequenti festo Ommium Sanctorum, ecclesiam ipsam, quae polluta fuerat, reconciliata fuit; et eodem die omnes monachi, sic dispersi per prioratus occasione guerrarum, intraverunt ecclesiam Beccensem cum gaudio magno.

Et dedit rex, attento quod tam abbas quam Monachi erant immunes a traditione, litteras patentes, ut temporale detentum restitueretur, et mobilia undequaque possent reperiri; de quibus bonis, maxime in libris et ornamentis, pro majori parte recuperata sunt; et ordinavit praedictus rex, et expresse praecepit, quod ipsa fortericia demoliretur, et destrueretur expensis ecclesiae; quod ita factum est; et non solum ipsa fortericia destructa fuit, sed omnes domus circumadjacentes oportuit evelli funditus.

Et post praedictam ipsius ecclesiae reconciliationem, et ipsius fortericiae demolitionem, praedictus reverendus Pater Robertus revertitur ad praedictum monasterium, et coepit reaedificare aliquas domos destructas, et procurare res monasterii quae ablatae fuerant, et proventus, et redditus dicti monasterii, chartis, et libris apud Rothomagum, pro majori parte stantibus.

Et postquam rexit praedictum monasterium duodecim annis, tribusque mensibus, multis tribulationibus oppressus et angustiis, migravit ab hoc saeculo apud Rothomagum in domo per eum acquisita, anno Domini millesimo quadringentesimo trigesimo, et apud Beccum corpus ejus, et decuit, delatum est, et sepultum infra chorum juxta tumulum domini Willermi praedecessoris et avunculi sui, in sin istra parte. Cujus animae propitietur Deus. Amen.