Reader

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. I. De concordia agitur praecedentium et sequentium.

Deinceps conabor regnorum ac regum seriem, et nomina simili ordine, quomodo ab incarnatione Verbi usque ad tempora nostra cucurrerunt explicare. Lineam namque computationis qua praesentis saeculi cursum metimur, in geminas partiti sumus partes; superiorem ejus partem ab exordio saeculi usque ad incarnationem Verbi porrigentes; subteriorem atque posteriorem ab incarnatione Verbi deorsum ad nos usque extendimus. Post tempora consulum monarchae in Romana republica imperium obtinuerunt, primo Julio Caesare corripiente imperium, repetitusque est Romae mos uni parendi, anno ab Urbe condita septingentesimo vigesimo secundo, ab exactis vero regibus quingentesimo octogesimo; pro rege, imperatore, vel sacratiore nomine post Augusto appellato.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. II. De Octaviano secundo monarcha et de nativitate Christi.

Secundus Romanorum monarcha, interfecto Julio Caesare, Octavianus[ Octavius] exstitit. Hic Illyricum et Pannoniam occupavit, et Sicambros, et Artures Hispaniae populos superavit, et moribus informavit. Norici, Dalmatae, Moesi, Bosphorani, Thraces, Daci, Sarmatae, ducum ejus sunt superati virtute. Sed antequam regni monarchiam obtinuisset ipse, Augustus Italiam, et Galliam, et Hispaniam, Antonius vero Asiam Pontumque possidebat. Porro Antonius, cum esset socer ejus, repudiata Augusti sorore, Cleopatram Aegypti reginam sibi copulavit, et Augusto bellum indixit. Sed ubi ventum est ad praelium, Antonius imperatorem sustinere non valens, propria manu se interfecit, Cleopatra vero admotis sibi serpentibus morte sopita est. Tunc Augustus, potitus Alexandria urbe opulentissima, Romam triumphans ingressus est. Quibus patratis, Parthi inclyti nominis gloria territi, Romana signa quae Crasso interfecto diripuerant, ei ultro reddiderunt, et obsidibus datis foedus ab eo suscipere meruerunt. Ad hunc quoque Indi, Garamantes, Aethiopes legatos cum donis miserunt. Venit ad eum et Herodes rex Judaeae deposito diademate, et insignibus regni sequestratis, eo quod fuisset de amicis Antonii. Venit, inquam, humili habitu, sed regia mente. Cumque coram imperatore fidem, quam Antonio servaverat, elegantissime perorasset, Caesar fidem et bonitatem admiratus in homine: Salve, inquit, et nunc magis utere regno tuo, quoniam non invidemus virtutibus, sed delectamur. Et haec dicens, imposuit coronam capiti ejus, ampliavitque regnum ejus dans ei Gaddaram et Hyponam, Samariam et Joppen, Turrim quoque Stratonis. Ex quibus Herodes Turrim quoque Stratonis aulicis aedificiis venustavit, et Caesaream jussit appellari. Pacatis igitur omnibus per universum orbem regionibus: Exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur universus orbis. Haec descriptio prima facta est a praeside Syriae Cyrino. Ascendit autem Joseph a Nazareth Galilaeae in Bethlehem Juda, eo quod esset de familia David, ut profiteretur et ipse cum Maria desponsata sibi uxore praegnante. Anno igitur imperii Octaviani Augusti quadragesimo secundo, regni Herodis trigesimo primo, Olympiadis centesimae nonagesimae tertiae, cum per orbem terrarum firmissima pax vigeret, Jesus Christus Filius Dei in Bethlehem Judae nascitur secundum fideles promissiones. In cujus ortu angeli exsultantes cecinerunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Magi quoque venerunt ab Oriente adorare eum, offerentes ei munera, aurum, thus et myrrham. Herodes autem mala suspicione perterritus, occidit omnes pueros, sperans inter coaetaneos Christum interficere. Praeterea agebatur funestus Herodes suspicione mala per multa flagitia, et ne ignobilis videretur, copulavit sibi Mariannem Aristoboli filiam. Deinde copulavit sibi novem mulieres, sed inter omnes pollebat Marianne excellentissimi gratia decoris, unde diligebat eam Herodes, nec offensam. volebat. Verum in Mariannem scena adulterii contexitur, quod Antonio imaginem suam destinasset, ut pulchritudine sua perstrictam excitaret in se viri non sobriam mentem; quod audiens Herodes jussit eam interfici. Sed non multo post secuta est facti poenitentia. Itaque Marianne illi audiri et videri videbatur, et interdum consistere cum illa et confabulari. Addebantur illi stimuli ab aliis, qui ei a filiorum insidiis cavendum denuntiabant, asserentes quod ultrices materni exitii manus in eum armarent. Tandem igitur ad urbem Sebasten Alexander, et Aristobolus( sic enim vocati sunt) perducti, patris imperio strangulati sunt. Fecit occidi etiam Antipatrum filium suum Herodes. Denique morbo intercutaneo depressus lecto decubuit, et tandem morte pessima vitam finivit. Successit igitur Herodi Archelaus filius ejus, majestate quidem minor, sed vitiis non inferior. Florebant per idem tempus Romae Virgilius, Sallustius, Terentius, Horatius, Livius, Hortensius. Porro Augustus Caesar erat ad recipiendas amicitias parcus, sed ad retinendas constantissimus. Fuit mitis, gratus, civilis animi et lepidi, corpore toto pulcher, sed oculis magis. Auxit Romam aedificiis multis, illo glorians dicto: Urbem inveni lateritiam, relinquo marmoream. Nolae morbo obiit, et Tiberium suum privignum sibi successorem reliquit.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. III. De Claudio Tiberio Caesare.

Claudius Tiberius ad imperium sublimatus, imperavit circiter viginti duos annos. Iste tantae modestiae fuit primum, ut diceret boni pastoris esse pecus tondere, non deglubere. Apud hunc denique rex Archelaus de insolentia accusatus Viennam Galliae urbem exsilio relegatus est, et ad minuendam regni Judaici potestatem, fratres Archelai tetrarchae sunt constituti, Lysanias, Philippus, Herodes. Anno autem duodecimo Tiberii Caesaris Pilatus Judaeae praeses est designatus. Annoque quinto decimo Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, et praedictis filiis Herodis regiones sibi commissas procurantibus, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto. Et venit in omnem regionem Jordanis, praedicans baptismum in remissionem peccatorum. Eodem anno Dominus noster Jesus Christus evangelicam doctrinam inchoavit, et duodecim apostolos elegit. Deinde elegit septuaginta duos discipulos. Herodes autem tetrarcha abstulit fratri suo Philippo uxorem suam Herodiadem. Cumque argueret eum Joannes Baptista, vinxit eum, trusitque in carcerem, ac demum fecit eum decoliari apud castellum quod Macheronta dicitur. Porro, eodem anno quo capite caesus est sanctus Joannes, passus est Dominus noster Jesus Christus, et resurrexit tertia die. Mos autem erat Romanis antiquitus, ut provinciarum judices, si quid novi in illis quas regebant provinciis contigisset, senatui scripto nuntiarent. Pilatus ergo scripsit epistolam ad Tiberium de his quae in Dominum nostrum Jesum Christum perpetrata fuerant, significans ei quod ipse esset vere Salvator mundi. Tunc Tiberius cum suffragio magni favoris retulit epistolam ad senatum, postulans ut Christus Deus haberetur. Porro senatus Christum recusavit, indignans quod non sibi secundum morem prius epistola delata fuisset. Ab illa itaque die coepit immutari laudatissima prius Caesaris modestia in poenam contradictoris senatus. Interea apostoli Jerosolymis Matthiam ordinaverunt, ac demum septem diaconos, quorum ista sunt nomina: Stephanus, Philippus, Procorus, Nicanor, Timon, Parmena, et Nicolaus Antiochenus. Ab hoc orta est haeresis Nicolaitarum. Per idem tempus Philippus descendens in Samariam praedicavit ibi verbum Dei, et crediderunt multi. Sed et Simon Magus, qui eamdem urbem magicis artibus dementaverat, baptizatus est. Cunque pervenissent illuc Petrus et Joannes, et Simon videret per manus eorum impositionem Spiritum sanctum dari credentibus, obtulit eis pecuniam, postulans ut sibi ista potestas concederetur, sed verbis Petri graviter confutatus abscessit. Circa hos denique dies Paulus Apostolus eligitur, et Stephanus Jerosolymis lapidatur, et Jacobus Alphaei patriarcha constituitur. Apostoli quoque, cum jam Judaea verbum Dei repulisset, singulas provincias adierunt. Petrus Cappadociam et Antiochiam, Joannes Asiam, Paulus Graeciam, Andraeas Achaiam, Matthaeus Aethiopiam, Philippus Scythiam, Simon et Judas Persidem, Bartholomaeus Indiam minorem, Thomas Indiam majorem. Porro illi, qui ad fidem convertebantur, discipuli, non Christiani vocabantur. Sed florentissima apud Antiochiam Ecclesia congregata, prima coepit credentes in Christum Christianos appellare. Praeterea Caesar, cum jam suos et extraneos pariter puniret, resolutis in urbe Roma militiae artibus, Armenia a Parthis, Moesia a Dacis, Pannonia a Sarmatis, Gallia a finitimis gentibus direptae sunt. Demum vero insidiis Caii Caligulae exstinctus est.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. IV. De Caio Caligula.

Tradidit igitur Caius Caligula imperator creatus regnum Judaeae Agrippae Herodi, filio Aristoboli filii Herodis magni et Mariannes. Tradidit igitur illi Caius Philippi, Lysaniae, et Herodis tetrarcharum tetrarchias, et Herodem incestum una cum Herodiade in Hispanias aeterno damnavit exsilio. Filiam quoque Herodiadis, quae in decollatione sancti Joannis saltaverat, vivam terra deglutivit. Praeses etiam Pilatus non remansit impunitus, sed apud Viennam exsulans propria manu se interfecit. Hac praeterea tempestate Matthaeus Evangelium scripsit. Interea Caesar profectus quaerere hostem viribus otiosis, Germaniam Galliamque percurrens, Bellinum Britannorum regis filium in deditionem suscepit. Et sic est Romam reversus. His quoque diebus Judaei apud Alexandriam commota seditione, caede profligati, exponendarum querelarum causa Philonem quemdam eloquentissimum ad Caesarem mittunt. Sed Caesar sprevit ejus legationem. Demum vero jussit templum quod erat Jerosolymis profanari, et se ut Deum adorari. Obscenitate denique morum suorum omnibus odibilis factus, a praetorianis militibus est occisus.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. V. De Claudio Caligulae patruo.

Claudius itaque Tiberius, Caligulae patruus, imperator creatus est. Hic in Britanniam transvectus partem illius insulae in deditionem suscepit, et Orcades insulas Romano imperio adjecit; sicque Romam reversus filio suo Britannici nomen imposuit. His diebus misit praefatus Herodes rex manus ut affligeret quosdam de Ecclesia; occidit autem Jacobum fratrem Joannis gladio, et apprehendit Petrum, et misit eum in carcerem, ut produceret eum post Pascha populo; sed non permisit hoc divina providentia. Herodes denique cum spectacula in honorem Caesaris celebraret, et a populo pro splendore deauratarum vestium acclamaretur Deus et non homo, in superbiam elatus ab angelo percussus est, et concepta infirmitate mortuus est. Et successit ei Agrippa filius ejus. Igitur primus alienigenarum apud Judaeos regnavit Herodes magnus. Post hunc Archelaus filius ejus, et post hunc Herodes tetrarcha frater Archelai. Post hunc quoque Agrippa Herodes filius Aristoboli, et novissime Agrippa filius Agrippae Herodis. Hic usque ad extrema templi excidia perduravit Romanis semper amicus, et ab illa Judaeorum seditione tutissimus. Hoc quoque tempore Petrus Romam adiit, et Marcus Evangelium scripsit. Verum Claudius Caesar Britannicum filium suum exsortem imperii fecit, et Neronem filiae suae Octovianae maritum sibi successorem reliquit.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. VI. De Nerone.

Nero igitur Romanum consecutus imperium quinquennio valde molestus exstitit, et imperii sui anno secundo Festum Judaeae praefecit, apud quem Paulus, causa dicta, vinctus Romam dirigitur, et ibidem per biennium in libera custodia redactur. Inde post relaxatus Hispanias adiit, sed inde Romam reversus iterum tenetur et ligatur. Per idem quoque tempus Festo Judaeae procuratori successit Albinus, et Albino, Florus. Florus autem iste, praesente Bernice[ Beronice] regis Agrippae sorore, honorabiles viros Judaeos Jerosolymis in die solemni flagellis verberavit, et patibulis fixit. Quod non ferentes Judaei contra Romanos rebellare coeperunt, ad quos domandos mittitur a Caesare Vespasianus magister militiae cum Tito filio. Circa hos dies denique Simon Magus populum Romanum ita dementare coepit, ut ante missis imaginibus suis adoraretur ut Deus. Sed cum Petrus adolescentem propinquum Caesaris quem Simon magicis artibus suscitare non valebat, in nomine Jesu Christi suscitasset, confusus Simon offensum se dixit a Galilaeis, relicturumque se urbem minatur, et diem quo supernis sedibus inveheretur pollicetur. Cum volaret, orante Petro, corruit, et confractus mortuus est. Sed Nero Caesar super haec indignatus jussit comprehendi Petrum, cumque fletibus fidelium victus, urbem se egressurum promisisset Petrus, vidit occurrentem sibi Christum Dominum, et eum adorans ait: Domine, quo vadis? Cui Dominus, Venio, inquit, Romam iterum crucifigi. Intellexit igitur Petrus hoc dictum de passione sua, et reversus et tentus crucifixus est. Paulus quoque apostolus capite caesus est. Caeterum tempore Neronis Evangelium a Luca scribitur, et Jacobus patriarcha Jerosolymis pertica fullonis excerebratur. Porro Caesar Nero hostis justitiae, primus persecutionem in Christianos excitavit. Matrem quoque suam, sororem, uxorem, et omnes propinquos suos pene interemit. Occidit poetam Lucanum, et Senecam praeceptorem suum. Sed cum haec et multa alia mala faceret, Galba in Hispania imperator est creatus, Nero autem desertus ab omnibus ab Urbe fugit, et seipsum interfecit. Per idem tempus floruerunt Romae poetae Lucanus, Ovidius, Satirici Juvenalis et Persius, et Seneca tragicus, et alter philosophus, Musonius, atque Plutarchus.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. VII. De Galba Caesare.

Galba post mortem Neronis Romam veniens imperavit mensibus sex, et diebus totidem, et adoptavit sibi Pisonem adolescentem, sed hos ambos Otho in medio foro interfecit et imperium invasit.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. VIII. De Othone.

Otho itaque imperavit mensibus tribus, contra quem Vitellius Lucio Vitellio tertio consule natus, dimicavit. Sed Otho, se suosque vinci in praelio videns, seipsum interfecit.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. IX. De Vitellio.

Vitellius igitur imperium adeptus, imperavit mensibus octo. Interea Vespasianus provinciam Judaicae gentis debellabat. Convalescente itaque in exercitu rumore civilium bellorum de nece Galbae et Othonis, et imperio Vitelii, qui post alios quasi faex resederat, viri veteris militiae et duces Vespasianum quasi maturum ad consulendum et ad praeliandum validum, invitum imperatorem creant. Tunc Vespasianus cum Tito filio suo Judaea egressus Alexandriam ingredi festinavit. Sciebat namque illic esse maximas vires reipublicae, ubi compositis rebus erga se prospere, Antiochiam est reversus. Indeque Mutiano duce ad Italiam praemisso, ipse per Cappadociam et Phrygiam iter direxit. Vitellius itaque sinistro excitatus nuntio Cecinnae duci exercitus sui summam periculi committit. Porro Cecinna Roma progressus, ut validam manum adventare cognovit, convocatis centurionibus suadet desistere bello eo quod gloria imperatoris praeponderaret. Sed dum Cecinna moras invertit, dux partis adversae Antonius nomine ei occurrit, et conserto praelio eum superavit. Quod ubi Vitellius comperit, primum molitus est imperium deponere, sed postea animatus a quibusdam Sabinum Vespasiani fratrem nihil mali suspicantem interfecit. Post diem alterum adest Antonius, occurritur ex adverso, trinoque circa urbem congressu habito, fusi et caesi sunt Vitelliani. Deficientibus itaque Vitellianis, Vitellius in cellulam quamdam se intrusit, indeque turpiter protractus ad forum ducitur, et occiditur, et demum in Tiberim tractus, communi caruit sepultura.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. X. De Vespasiano et destructione Jerosolymorum.

Vespasianus igitur ad imperium sublimatus anno Incarnationis Dominicae septuagesimo primo, imperavit annis novem, mensibus undecim, diebus viginti. Interea cum apud Judaeos corrupta essent jura legis, et violata religio, deseruit eos divina Providentia, et non solum urgebant Romani, sed et ipsi inter se domesticis seditionibus laborabant. Omnis seditionis erant duo principes, quorum unus erat quidam Joannes, vir levis, populi lues, doli callidus, fallendi artifex, qui fallaciam virtutem putaret, elegantiae duceret charissimos circumvenire. Alter erat Simon, non dispar crudelitate, quamvis inferior opum quantitate. Porro Titus exsecutor triumphi paterni cum valida manu ab Alexandria ad obsidionem Jerosolymorum est reversus. Obsedit eam igitur die solemni Paschae, quo frequens eo turba Judaeorum convenerat justo Dei judicio, ut qui in die Paschae Salvatorem nostrum interemerant, in ipso velut in uno carcere conclusi, feralis poenae exitium, quod merebantur, exciperent. Denique cohortati sunt factionum viri conspirantibus studiis patriam defendere. Joannes in castro cui nomen Antonia praeliabatur. Simon ad Joannis sepulcrum vicem tuendae urbis suscepit. Judaeis itaque audaciam desperatio dabat; Romanis gloriae cupiditas virtutem addebat. Titus monebat militem consilio pugnare, et eam solam dicebat virtutem cui comes esset providentia. Caesi sunt itaque multi mortales. Arietibus autem quatientibus, paulatim cadebat murus, et soluta parte prima murorum Judaei ad murum secundum concesserunt. Fugientibus ergo Judaeis, Romani introierunt et murum exteriorem diruerunt. Erat civitas plena horroris. Ubique luctus, ubique pavor, clamor mulierum, ejulatus senum, morientium gemitus, viventium desperatio. Denique Caesar admovere arietem ad murum secundum jubet. Tandemque vi insistentis Caesaris solutus est murus secundus. Unus murus supererat, hic est tertius, cum jam Titus temperare militem jubet, suadet Judaeis ne se incendiis urbis involverent; quae jam armis teneretur, se veniam praestiturum, si modo vel sibi vel patriae consulerent. Igitur triduo expleto, quia nihil a Judaeis pacificum afferebatur, Titus moenia aggreditur. Interea clausis infuderat se mirabilis fames. Itaque jam in occultis mandebant incocta cibaria, miserabilis esca, lacrymabilis cibus, parentes filiis, filiique parentibus de ipsis faucibus cibum eruerant. Sed quid opus etiam pondus hujus famis explicare? Cum ibi gestum sit facinus, quale nec apud Graecos, nec apud Barbaros ullus accepit auditus. Manebat in civitate mulier quaedam infelix, quae infantem suum necavit, assavit et comedit. Sed dum assaretur nidor incensi ad principes seditionis pervenit, quem fame cogente secuti, hospitium mulieris ingressi sunt. Compertum est itaque quod factum fuerat. Replevit continuo totam urbem tanti sceleris nefas, et unusquisque ante oculos positum parricidalis convivii cibum perhorrescebat. Sed et plerique horrore perterriti, ad hostem confugerunt. Quo comperto, Caesar exsecratus infelicis terrae contagium, manusque elevans ad coelum, talia protestabatur: Ad bellum quidem, o commilitones, venimus, sed adversus homines belluis crudeliores decertamus. Ferae diligunt fetus suos, quos etiam in fame nutriunt. Hoc est ultra omnem acerbitatem, ut membra quae genuit mater devoret. Ab hoc contagio me tibi mundus absolvo, quaecunque in coelo potestas es. Scis enim quod pacem frequenter obtuli. O infelix civitas, in qua talis officina taleque ministerium est! Operiant eam ruinae suae, et abscondant hujus mundi contagium, ne sol videat, et ne stellarum spectet globus, aut maculentur aurarum spiracula. Thyestaeas dapes fabulam putabamus, flagitium videmus, cernimus veritatem tragoediis atrociorem. Maturius igitur bellum conficiamus, et exeamus terram exsecrabilem et perniciosam. Et his dictis admovere muro arietes jubet. Evoluto igitur biennio postquam obsessa est civitas, victor Titus machinis et aliis bellicis instrumentis muros ejus irrupit, non tamen sine suorum sanguine. Rupto muro, solito terribilior increpuit sonitus tubae. Titus audito fragore muri, et clangore tubae exercitum suum jubet ad arma concurrere. Et jam hostes irruerant, jam cuncta turbaverant, fiunt vulnera super vulnera, gladius obtunditur ferri rigore. Cerneres sanguine tanquam fluvio inundari terram: ubique strages, ubique luctus, ubique periculum, ubique clamor, ubique desperatio. Verum nocte superveniente uterque requievit exercitus. Mane facto praecepit Caesar januas templi argento opertas succendi. Volebat autem Titus templum reservare, sed cum principes dicerent radices rebellionis funditus evertendas, quidam de Romanis admovit ignem portae templi, quae vocabatur Speciosa, et liquefactus auri rigor lignum nudavit, ac deinde furor ignis ingrediens in penetrabilia templi sese proripuit. Flamma jam depascebat templi conclavia, et accurrit Titus cupiens cujusmodi aedes essent inspicere, cujus gratia motus praecellentiorem fuisse operibus templorum suorum fatebatur, et quia tam honestum non nisi summi Dei domicilium crederetur. Mirabatur saxorum magnitudinem, metalli nitorem, venustatem operis, gratiam pulchritudinis. Interea unus ex sacerdotibus sese dedit, et quaedam vasa, lucernas duas, mensas, crateras, phialas aureas, et peripetasmata templi. Phinees quoque custos gazophylacii comprehensus, ostendit sacerdotum purpuram multam, coccum, et cinnamomum, et thymiamata, et aromata, et vasa, et vestem sacratam summi pontificis. Denique Joannes Tito se tradidit, et Simon a Rufo Terentio comprehensus, Tito est praesentatus. Concremata est igitur civitas, et murus ad solum usque dejectus. Denique Vespasianus et Titus magnificum de Judaeis reportantes triumphum Romam ingressi sunt, et continuo in toto Romanorum regno pacem pronuntiaverunt. Itaque Vespasianum respublica Romana fato quodam ne penitus rueret assecuta est. Verum anno vitae suae septuagesimo seriis joca, quibus delectabatur, admiscens interiit. Nam cum ventris eluvie fessus surrexisset: Stantem, ait, imperatorem excedere terris decet. Sicque exanimatus est, cui successit Titus filius ejus.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. XI. De Tito Vespasiani filio.

Titus ad imperium sumptus imperavit annis duobus. Hic fuit omni genere virtutum mirabilis, et morum imperialium floribus adornatus. Qui in tantum facundissimus fuit, ut causas Latino poemate peroraret, tragoedias Graece componeret. Verum assumptae dominationis decurso biennio cum ingenti suorum luctu apud Sabinos exanimatus est febre.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. XII. De Domitiano.

Domitianus, Titi frater junior, imperavit annis quindecim, et mensibus sex. Iste Cattos et Germanos devicit, et Romae multa aedificia construxit. Ipse aedificavit templum Pantheon, quod nunc in honorem omnium sanctorum est consecratum. Domitianus autem atrox factus multos illustres viros occidit, multos in exsilium misit. Inter quos et Joannem apostolum in Pathmos insulam relegavit exsilio. Porro Domitiani temporibus Clemens papa in Galliam viros ad praedicandum destinavit: Lugdunensibus Photinum, Narbonae Paulum, Turonis Gratianum, Cenomanis Julianum. Verum Domitianus cum crudeliter populum in urbe Flaviarum, exercitum foris hostes caederent, a senatu interfectus est, corpusque ejus caruit sepultura.

LIBER SEXTUS. Tractat de imperatoribus Romanis, a nativitate Christi, id est ab Octavio, usque ad Trajanum; continet capita tredecim. CAP. XIII. De Nerva.

Nerva ad imperium sublimatus primo edicto suo cunctos exsules revocavit, quos Domitianus exsilio damnaverat. Unde et beatus Joannes Ephesum rediit. Porro per Asiam pullulaverunt haereses multae Cerinthi, et Ebionis, et aliorum qui negant Christum in carne venisse. Quos apostolus Antichristos vocat. Igitur contra eorum pravitatem praefatus apostolus rogatu multorum scripsit Evangelium. Denique Nerva Caesar reipublicae multum consuluit, dum Trajanum virum strenuum sibi in filium adoptavit.