Reader

PROCESSIO AD S. GILDARDUM DOMINICA IN RAMIS PALMARUM.

159 In ramis palmarum. Finitis Matutinis deferatur corpus Domini ad locum destinatum[ al., determinatum] in feretro a duobus sacerdotibus de secunda sede in albis, et sint duodecim famuli circa feretrum portantes duodecim torchias quas debet dominus archiepiscopus; et duo de praefata[ al., prima] sede ferant duas torchias chori, et associent corpus Domini usque ad atrium Sancti Gildardi..... Ordo in ramis palmarum. Tertia cantata clerus et populus totius civitatis ad matrem ecclesiam 160 conveniant, et processione ordinata cum cruce discooperta et candelabris ad altare crucis, in quo benedictio palmarum fiet, pergat; et cantor incipiat ant. Ante sex dies solemnitatis. Sequitur alia antiphona Ante sex dies Paschae. Finita antiphona, dicat archiepiscopus vel sacerdos super ramos orationem Actiones nostras, quaesumus, Domine. Finita oratione subdiaconus revestitus, verso vultu ad populum, in pulpito legat quasi lectionem cum titulo Dicite, filiae Sion. Qua finita cantor incipiat R\ Circumdederunt, V\ Quoniam. Quo finito Evangelium a diacono dalmaticato legatur in pulpito Cum appropinquasset Jesus.[ Al., add. quo lecto] Sequitur benedictio ramorum, et dicantur orationes Deus, qui dispersa congregas, per omnia saecula saeculorum. Amen. Aeterne Deus( more praefationis), cujus Filius pro salute. Postea dominus archiepiscopus vel sacerdos super ramos aquam benedictam aspergat, et haec oratio sequitur: Deus, qui per olivae ramos. His itaque peractis distribuantur rami, et cantor incipiat: Pueri Hebraeorum tollentes. Alia ant.: Pueri Hebraeorum vestimenta. Hoc finito pergat processio ad locum destinatum[ al., determinatum], cantore incipiente R\ Cum audisset turba, V\ Et cum appropinquasset. Sequitur ant. Fratres, hoc enim sentite. Sequantur 161 aliae antiphonae ad placitum cantoris, quantum necesse fuerit. Ant. Cum audisset populus. Alia ant. Prima autem. Alia ant. Cum appropinquaret Dominus. Cum autem ventum fuerit ad locum ubi statio debet fieri, fiat sermo ad populum. Quo finito quinque de secunda sede cantent in albis hos versus ante feretrum ubi corpus Domini fuerit portatum[ al. add. ad illum locum] privatim ante lucem illius diei, V\ En rex venit. Quo finito, dominus archiepiscopus vel sacerdos, cantor, diaconus et subdiaconus cum choro de statione sua flectendo genua[ add. respondeant] Salve, quem Jesum, incensando. Quinque clerici V\ Hic est qui de Edom venit. Dominus archiepiscopus, cantor, diaconus et subdiaconus, et chorus Salve, lux mundi, incensando et flectendo genua. Quinque praedicti clerici. V\ Hic est ille qui ut agnus. Interim sicut prius dominus archiepiscopus, cantor, et alii Salve, nostra salus. Quo finito, dominus archiepiscopus, cantor, diaconus et subdiaconus vertant se ad feretrum, et incensent corpus Domini honorifice, cantore incipiente cum domino archiepiscopo et revestitis, incensando, et ter repetatur, et chorus ducat ad finem Dignus es, Domine. Alia antiphona Hosanna filio David. Hoc finito processio redeat, cantore incipiente antiphonam Coeperunt omnes turbae. 162 Sequantur respons. Dominus Jesus, V\ Convenerunt, R\ Cum audisset turba, V\ Et dum appropinquaret. Cum autem processio ad portam civitatis ordinata[ al., ornatam] venerit, sex pueri turrim ascendant, et hos versus festive cantent Gloria, laus et honor. Dominus archiepiscopus vel sacerdos, cantor, cum revestitis incensando incipiat Gloria, laus, flectendo genua, et chorus ducat ad finem. Item sex pueri V\ Israel es tu rex. Chorus, flexis genibus, dominus archiepiscopus, cantor et alii Gloria, laus, ut prius. Item pueri V\ Coetus in excelsïs, dominus archiepiscopus vel sacerdos, et alii ut prius. Item pueri V\ Plebs Hebraea; Gloria, laus, ut supra. Hoc finito dominus archiepiscopus vel sacerdos, cum[ al., add. cantor] revestitis incipiat ant., et omnes flectant genua, et chorus finiat: In nomine Jesu. Qua finita cantor incipiat R\ Ingrediente Domino, V\ Cum audisset. Et intret processio urbem. Sequitur R\ Cogitaverunt autem, V\ Testimonium. Ad introitum atrii cantor incipiat Collegerunt pontifices. Quatuor presbyteri de majori sede cum rubeis et viridibus cappis induti ante januas ecclesiae cantent hunc versum Unus autem ex ipsis; chorus Ne forte. Hoc finito, intret processio ecclesiam, et feretrum, in quo corpus Domini fuerit, ante portas ecclesiae a duobus 163 presbyteris in transversum ablatum teneatur, et clerus et populus subintrent. Hoc finito, statim discooperiatur crucifixus, et dominus archiepiscopus vel sacerdos, cantor, diaconus et subdiaconus incipiant, flectendo genua, Ave, rex noster, et chorus similiter, Ave, rex noster. Dominus archiepiscopus et alii dicant Ave, rex noster. Et chorus Ave, rex, noster, et totam deinceps finiat antiphonam Fili David. Qua finita, quatuor diaconi de secunda sede nigris cappis induti in pulpito retro crucifixum versis vultibus ad se ipsos cantent hoc resp. Circumdederunt, cum versu et regressu. Quo finito, ad introitum chori cantor incipiat ant. Principes sacerdotum, et cantando intret processio chorum. Sequitur alia ant., si necesse fuerit, Multa turba Judaeorum, qua finita, dominus archiepiscopus, si praesens fuerit, benedicat populum, et incipiatur missa.

PROCESSIO AD S. AUDOENUM. IN FESTO S. MARCI EVANGELISTAE.

Ad Sextam ant. In velamento, etc. Interim praeparetur processio, et nota quod si evenerit infra octavam Paschae, ita celebretur. In motu processionis in eundo ad aliquam ecclesiam cantetur a tribus de majori sede de his versibus, quantum opus 164 fuerit, Salve, festa dies. Cum vero perventum fuerit ad ecclesiam nulla ibi cantetur missa, sed cantetur de sancto ecclesiae R\ vel ant. cum versu et oratione; qua finita, redeat processio per portam orientalem, et cantetur a tribus de secunda sede litania Domine, defende nos. Si alia dies fuerit, cantor incipiat ant. Exsurge, et dicatur a sacerdote V\ Ostende nobis, Domine; oratio Ascendant ad te. Demum moveatur processio a choro ordinata cum cruce, candelabris et signis, presbytero, diacono et subdiacono revestitis, et pergant ad locum consuetum, et ibi cantetur missa de jejunio Et in motione processionis cantor incipiat ant. Propitius esto, demum alia, si necesse fuerit: In nomine Domini. Quibus cantatis cantetur R\ vel ant. de sanctis, per quorum parochias processio transierit, ad placitum cantoris; et post dicantur septem psalmi poenitentiales, quibus finitis dicatur ant. Ne reminiscaris. Et post dicatur de jejunio officium Exaudivit de templo, etc., sicut in feria secunda Rogationum habetur, et post missam fiat processio ante altare cum precibus et orationibus ibi pertinentibus. Deinde incipiatur a tribus de secunda sede haec litania: Domine, defende nos, et chorus respondeat Domine, defende. Cantores, Sancta Maria, etc., per 165 litaniam usquedum veniant ad ecclesiam.

PROCESSIO AD S. ELIGIUM. FERIA SECUNDA IN ROGATIONIBUS.

Finita Sexta paretur processio, in qua clerus et populus totius civitatis cum feretris, crucibus, signis et vexillis ecclesiasticis ad metropolitanam et matrem ecclesiam convenire tenentur. Ad quam sic confluentibus, honeste extrahantur feretra et sanctuaria reliquiarum portabilia de thesauro ecclesiae, et deferatur successive et per ordinem usque ad chorum quodlibet feretrum per duos sacerdotes[ al. capellanos] communiam percipientes de secunda sede scriptos in tabula ad placitum scriptoris, revestitos albis, et super altaria chori situentur feretra,[ quorum capellanorum quilibet inde sex denarios percipiet de bursa domini archiepiscopi pro qualibet die ipsarum processionum, exceptis illis qui portabunt feretrum sanctae Annae, et etiam debent habere quilibet unum par chirothecarum a fratribus confratriarum;] et in cujuslibet feretri exitu de thesauro cantor incipiat alte antiphonam propriam tali sanctuario, quae per assistentes capellanos continue cantabitur associando feretrum cum fratribus confratriarum, qui tenentur 166 interesse, usque ad introitum chori; ac per hebdomadarium vel dietarium revestitum omnibus sacerdotalibus vestimentis[ al., indumentis] praeter casulam, cum thuribulo, a puero altaris sibi tradito, incensum offeratur cuilibet feretro ab exitu thesauri usque ad introitum chori, concomitantibus diacono et subdiacono similiter revestitis, cum duobus pueris perferentibus ardentes cereos in candelabris usque ad primum ascensum altaris, juxta introitum chori de latere dextro, et ibidem pueris cum candelabris quiescentibus, per alium puerum offeratur collectarium sacerdoti, qui alte dicat ibidem versiculum et collectam appropriatam tali sanctuario, finiendo basse Per Christum Dominum nostrum. Quibus sic expletis, pro primo feretro, similiter fiat pro quolibet altero, tali ordine servato quod primo educatur feretrum corporis et capitis S. Severi, secundo feretrum Omnium Sanctorum, tertio sanctae Annae, quarto beatae Mariae, quinto sancti Romani. Quibus peractis, cantor in sua cathedra chori incipiat alte antiph. Exsurge, Domine; Psal. Deus, auribus; Ant. Exsurge. Sacerdos revestitus in choro ante aquilam, cum diacono et subdiacono revestitis, cum cruce et candelabris, dicat V\ Ostende nobis. Oratio Ascendant ad te, Domine. Hoc 167 finito, moveat processio, et eat ad locum destinatum per portale Sancti Stephani, et deferatur quodlibet feretrum per duos sacerdotes[ al., capellanos] praedictos usque portale ecclesiae, et de portali usque ad introitum ecclesiae ad quam vadit processio, deportetur per fratres confratriae. In quo introitu iterum sacerdotes recipiant feretrum, et introducant intra ipsam ecclesiam, et situentur in suis locis consuetis; et ante quodlibet feretrum praecedant duo clerici de praedicta[ al., prima] sede cum cereis accensis et candelabris confratriarum quae venerint de domibus ipsarum confratriarum, cum ipsis fratribus usque ad ecclesiam, praeter duos qui recipiant cereos et candelabra in ipsa ecclesia, et praecedant ante feretrum beatae Mariae. Et in progressu processionis cantor incedat in medio processionis inter capellanos,[ et praecedant ipsum curati Sancti Dionysii et Sancti Vigoris in habitu ecclesiae cum virgis excoriatis ad custodiendum ordinem capellanorum. Qui curati similiter cum processione revertuntur, et in progressu praedicto cantor] incipiat in choro antiphonam Propitius esto, et de aliis antiphonis cantetur, secundum quod tempus poposcit, et secundum ordinem praescriptum per istam feriam, et de responsoriis et antiphonis 168 sanctorum per quorum parochias processio transibit. Priusquam processio veniat per istos tres dies ad loca consueta, per tres dies procedentes monachi prius cantent responsorium vel ant. de sancto ecclesiae cum versu et oratione, et chorus immediate post eos cantet similiter, et oratione dicta fiat sermo ad populum; quo facto dicantur preces ante altare cum prostratione. Quibus finitis, in regressu tres clerici de secunda sede incipiant litaniam istam Salvator mundi, salva nos. Et sic veniant ad ecclesiam cantando, et chorus respondeat Kyrie, eleison. Cum autem processio venerit ad ecclesiam sancti Salvatoris, ibi subsistat, et cum monachi cantaverint, statim canonicis et clericis simul aggregatis in atrium praedictae ecclesiae, incipiat cantor hanc antiphonam: Isti etenim maximo; finita antiphona, sacerdos dicat versum Exsultent justi. Oratio Propitiare nobis. Finita oratione, separetur processio, et resumant cantores litaniam ubi dimiserant: cum autem processio venerit ad ecclesiam litania finiatur in choro.[ Nota quod in qualibet die trium dierum processionis religiosi sancti Audoeni tenentur mittere per suos servitores ad domum cantoris ecclesiae Rotomagensis, vel ejus locum tenentis, 169 hora prandii, unum panem magnum, unum galonem boni vini, honestum ferculum piscium, et unum magnum flaconem de pinguedine lactis, sicque in duobus primis diebus reportantur vasa, et in tertia die dimittuntur, et pertinent cantori.]

PROCESSIO AD S. GERVASIUM. FERIA TERTIA IN ROGATIONIBUS.

Secunda die in Rogationibus conveniant omnes ad matrem ecclesiam ut in feria secunda, et incipiat cantor ant. Exsurge, Domine, etc., ut supra. Interim incensentur sanctuaria, et conveniat processio, sicut hesterna die, et eat processio ad locum consuetum, et exeat per portale Sancti Romani, cantore incipiente antiphonam De Jerusalem exeunt. Alia antiphona Cum jucunditate, et de caeteris antiphonis, quantum necesse fuerit, et cantetur ad placitum cantoris de sanctis per quorum ecclesias transibit processio. Sequuntur septem psalmi: cum processio venerit ad locum consuetum cantetur a nostris, immediate post monachos, de sancto ecclesiae, R\. Concede. Sacerdos versum et orationem dicat, ut debet, et post fiat sermo ad populum. Quo facto, dicantur preces cum prostratione; quibus finitis, cantor incipiat responsorium de sanctis 170 R\ O constantia martyrum, et recedant finito responsorio. Tres de majori sede incipiant litaniam Humili prece et sincera devotione; et chorus respondeat, et cantetur usque ad Sanctum Nicolaum de Bello Visu. Cum autem processio venerit ad introitum atrii Sancti Nicolai dimittatur litania, et cantor incipiat hoc responsorium: Quadam die, et transeundo per antedictam ecclesiam cantetur. Finito responsorio, sacerdos dicat versum Ora pro nobis, beate Nicolae. Oratio Deus, qui beatum Nicolaum. Finita oratione, recedat processio, cantore incipiente hoc responsorium: Ex ejus tumba. Finito responsorio, tres de secunda sede sumant litaniam, ubi tres de majori sede dimiserunt, et cantent usque ad portam magni Pontis, et ibi fiet statio sicut ad Sanctum Salvatorem; et postquam monachi cantaverint, cantor incipiat ant. Isti sunt viri sancti, et ibi dicat sacerdos versum et orationem, ut supra ad Sanctum Salvatorem. Dehinc separetur processio sicut heri, et cantores litaniam resumant Audoene Dei, etc., et in choro finiatur.

PROCESSIO AD S. NICASIUM. FERIA QUARTA IN ROGATIONIBUS. Olim ad S. Trinitatem de Monte.

171 Tertia die in Rogationibus omnes conveniant ut supra, et moveat processio, et eat ad montem Sanctae Catherinae( Gallice nunc, Mont Sainte- Catherine), et exeat per portale Sancti Joannis, cantore incipiente antiphonam Exsurge, Domine, etc., ut supra. Quo finito, cantor incipiat antiphonam Surgite, sancti. Ant. Miserere. Ant. Multa sunt, et de aliis, quantum necesse fuerit. Sequuntur septem psalmi. Intrante processione ecclesiam Sancti Michaelis cantor incipiat R\ Te sanctum Dominum, et sacerdos dicat versum et orationem. Finita oratione moram ad placitum faciat. Quo facto, cantor incipiat R\ de S. Michaele Princeps sancte, et exeant. Finito responsorio, dicantur quindecim psalmi. Quibus finitis incipiat cantor post monachos R\ Honor, virtus, et ibi, finita oratione, fiat sermo ad populum, quo peracto dicantur preces cum prostratione, quibus finitis recedat processio cantore incipiente R\ Summae Trinitati; quo finito, cantor incipiat R\ Regnum mundi. Quo finito, incipiatur haec sequens litania a tribus de majori sede Ardua spes mundi, et cantent eam quousque processio veniat 172 in bivium sancti Michaelis. Tunc dimittatur praedicta litania, et tres presbyteri de secunda sede incipiant istam litaniam: Rex, Kyrie; chorus reiteret. Item iidem: Sancta Maria. Item tres diaconi de secunda sede: Rex virginum. Tres vero subdiaconi de eadem sede: Servis tuis, et sic deducant usque ad Sanctum Macutum( Gallice Saint- Maclou), et ibi fiat statio; et cum cantaverint monachi, et oratione dicta, cantor incipiat in atrio Sancti Macuti antiphonam Gaudent in coelis. Qua finita, et oratione dicta, separetur processio, et recedant, cantore incipiente R\ In circuitu tuo, cum versu et regressu; quo finito, cantores litaniam resumant, et cantetur ut prius usque ad portale versus Magdalenam. In introitu ecclesiae cantor incipiat hanc antiphonam: Salvator mundi, et finiatur in choro.

PROCESSIO IN ASCENSIONE DOMINI.

Sequitur processio; per portam orientalem exeat, et eat ad veterem turrim( Gallice la Vieille- Tour). In primis cantor incipiat R\ Tempus est ut revertar, V\ Pacem relinquo, et de aliis responsoriis cum versibus suis, quantum placuerit. Hoc expleto tres de majoribus cantent hos versus: Salve, festa dies, quousque 173 venerint ad locum in quo consuetum est catenatum solvi. Et redeundo cantores cantent hunc versum: Solve catenatos, et alios versus, donec veniant ad occidentales portas ecclesiae, ubi duo presbyteri canonici albis induti in turre, versis vultibus ad populum, incipiant R\ Viri Galilaei, et totum finiant. Quo finito, dominus archiepiscopus, vel sacerdos, cantor cum revestitis incipiant Tu, rex gloriae, Christe. Dexter chorus Tu patris sempiternus es Filius; sinister chorus, Tu ad liberandum. Et sic cantent vicissim usque, aeterna fac, dominus archiepiscopus et alii; cantor incipiat O rex gloriae, Domine virtutum. Finita antiphona intret processio ecclesiam, et feretrum sancti Romani ante januas ecclesiae a duobus sacerdotibus in albis in transversum teneatur, et populus subintret, cantore incipiente R\ Omnis pulchritudo, cum versu et regressu, et ascendant processio ad chorum. Finito responsorio, incipitur missa.

PROCESSIO POST TERTIAM. IN FESTO CORPORIS CHRISTI.

Sequitur processio in cappis per atrium, et portetur feretrum in quo sit corpus Christi honorifice a duobus sacerdotibus indutis casulis albis, et cum illis quatuor 174 pueri in albis qui incensent feretrum.[ Et alii duo clerici qui portent duas torchias cerae circa feretrum.] Movente processione cantor incipiat R\ Homo quidam fecit, V\ Venite. Finito responsorio, tres de majoribus cantent Salve, festa dies, Qua Deus in cibum. In statione Verbum caro factum est( vel, Ego sum panis), tres de majoribus in pulpito V\ In principio erat. Plenum gratiae. Quo finito, sacerdos cum diacono et cantore cantent ante feretrum, quod in medio navis in transversum teneatur, hos versus sequentes, incensando et flectendo genua. V\ Ave, verum corpus natum. Chorus idem repetat, flexis genibus, V\ Vere passum. Chorus idem V\ Cujus latus. Chorus idem. Quibus finitis, ad introitum chori incipitur antiphona O quam suavis est! Finita antiphona, benedictio domini archiepiscopi, si praesens fuerit. Sequitur missa, etc.

PROCESSIO AD S. AUDOENUM. IN FESTO S. AUDOENI ROTOMAG. ARCHIEP.

Sequitur processio apud Sanctum Audoenum, et ibi dicantur Vesperae de sancto Audoeno festive. Antiph. Similabo. Psalmi feriales. Ant. Confessor Domini. Ant. Iste est qui ante. Ant. Amavit eum. Ant. Justum deduxit. Capitulum Ecce sacerdos. R\ Miles Christi. Hymnus Iste confessor. V\ Ora 175 pro nobis, beate. Ant. Suscipe nostra, cum trina repetitione. Psal. Magnificat. Oratio de Communi. Finitis Vesperis, redeat processio ad ecclesiam. Et in crastinum eat processio apud Sanctum Audoenum, sicut in Vesperis, finita Sexta, post majorem missam, et sint omnes cum monachis in processione, et missa in cappis.[ Et debent solvere dominis de capitulo abbas et Conventus Sancti Audoeni per procuratorem centum solidos de quibus quilibet canonicus praesens debet percipere duos solidos, et septem religiosi de Sancto Laudo quilibet duos solidos, et pueri chori quinque solidos; residuum debet distribui inter capellanos communiam percipientes; et etiam pueri altaris debent percipere vas, in quo portatur aqua benedicta, plenum bono vino de cellario Sancti Audoeni.] Post missam redeat processio ad ecclesiam, et in pace recedant, et inde ad refectionem.