Reader

CHILDEBERTI REGIS II DE REBUS ITALICIS, ETC., AD IMP. ET ALIOS EPISTOLAE.(Ex Freh. et Chesn.)

1345- 1346 1. Domino glorioso, pio, perpetuo, inclyto, triumphatori, ac semper augusto, patri Mauricio imperatori, Childebertus rex. Clementissimae Serenitati vestrae elegimus aduniri per foedera, et illum, qui placet Domino, impendere vobis affectum, pacatae gentis ex vinculo, quod proficiet communiter utrisque partibus, expeditum pacis compendium. Quapropter clementissimae Tranquillitati vestrae, honore summi culminis vestri debito, salutis officia fiducialiter porrigentes, sicut legatariis vestris praediximus, ut nostras dirigeremus, Divinitate propitia, implere deliberavimus. Adeo illustri viro Sennodio optimate, Griponem spatarium, Radanem cubicularium et Eusebio notario, quibus pro certis articulis aliqua vestro principatui verbo commisimus intimanda, quos integre reserantes ad nos prospere remeantibus illud reddatis eloquiis, quod inspirante Domino proficiat res communis.

Domino glorioso, atque ineffabili desiderio nominando, dulcissimo nepoti Athanagildo regi Brunichildis regina. Accessit mihi, nepos charissime, votiva magnae felicitatis occasio, per quam cujus aspectum ferventer desidero, vel pro parte relevor, cum directis epistolis, amabilibus illis oculis repraesentor, in quo mihi, quam peccata subduxerunt, dulcissima filia revocatur, nec perdonatam ex integro[ Forsan, perditam existimo], si, praestante Domino, mihi proles edita conservatur. Quapropter dulcissimam Celsitudinem vestram salutantes, officia devinctissime persolvimus, et ut me divina Clementia de tua praecipiat innocentia gratulari ac refici instanter exoramus. Significo piissimo imperatori per nostros legatarios, de quibusdam conditionibus aliqua verbo intimanda mandasse. Per quos de his quae disponenda sunt poteritis agnoscere, si Christus propitius praeceperit dignanter implere.

Domino gloriosissimo et ubique praecelso, dulcissimo nepoti Athanagildo regi Hildebertus rex. Praesentis opportunitatis relevamur compendio, per quam quod parentillae redhibemus ex affectu, saltem epistolarum repraesentemus eloquio. Quapropter praecelsae Gloriae vestrae salutis officia jure propinquitatis desiderabiliter exsolventes, et confidenter optantes, ut de vestra nos laetificare incolumitate praecipiat, qui singulorum desideria, et secretorum novit arcana, significandum curavimus ad serenissimum principem Romanae reipublicae praesentium latorem nos, Christo propitiante, pro communi utilitate legatarium direxisse, quibus praedicto Augusto, vel feliciter vos gubernante Domino praesentatis, poteritis sollicite requirentes agnoscere quid pro vestris conditionibus deliberare nos certum est et optare. Superest ut effectum pacificatis partibus[ Al., pacificatus] tribuat, 1347 humana consilia et rerum condita qui gubernat.

Exstant et aliae epistolae Childeberti et Brunichildis de eadem re, quas videsis apud Freherum aut Chesnium tomo I.

De domini, id est Childeberti, nomine ad Patriarcham Laurentium. Beatae opinionis ubique cursum meritis extendentes, certantes beatum martyrem aequiparare, sicut nomine sic mercede, ut per vos totus hic ille redeat, cujus adepti estis vocabulum, qui sacrosanctae Ecclesiae sic dispersit numismata, ut census effusione per pauperes augmentaret talenta, ad nos usque bonum tanti operis divulgante, gratias referimus supernae clementiae, quae vobis illud contulit, quod multis hic est in munere, et vobis singulariter futurae gloriae tempore proficiat ad mercedem. Quapropter sancto Apostolatui vestro salutationis officia dependentes, commendatione praelata, et ut nostri in sacris intercessionibus vestris memores esse dignemini, fiducialiter obsecrantes, speramus ut quia divina Clementia ea nos aetate corroborat, ut catholicae parti nostrae non desint solatia[ Id est, auxilia], juxta votum Romanae reipublicae vel sacratissimi patris nostri imperatoris, in Italiam direximus adversum gentem Langobardorum religioni ac fidei iniquissimae perfidam. Vestra sollicitudine ad virum praecelsum Smaragdum Ravenna jubete celeriter nuntiare, ut et pars reipublicae in quo per ipsum valet, solatium armatorum inferre super hostes festinet, et quantum Dominus praeceperit, quod potest fieri in praesenti non moretur. Quod fuerit vero residuum, si Christo placuerit, adveniente anni futuri tempore optamus exercitum in causa dirigere, quatenus manus Domini gentem exsecrabilem vobis exorantibus dignetur elidere, quae injuria sanctorum, et morte suorum fidelium, sanguinis effusione crudelitatis manus armavit. Hoc etiam sperantes, ut ipsi praecelso Smaragdo de nostris legatariis jubeatis pariter nuntiare, ut tam vestra quam ejus ordinatione, quam celeriter ad locum destinatum imperialis urbis festinent accedere, et ad nos, Christo praesule, quae opportuna mandata sunt, renuntiantes velociter, si qua restant, pacis studio, divinitate propitia, communiter explicentur.

Domino excellentissimo atque praecellentissimo Childeberto regi Francorum Romanus. Quantum Christianitas regni vestri exquirit quotidie quid ad placandum Deum debeat exhiberi, tantum de Christianorum liberatione cogitare et facere Excellentiam vestram confidimus, gratumque vobis esse, quod pro ipsorum remedio prosperitatem divino favore constat esse concessam, ut talia tantaque Deo auctore promissa, tam manifesta Dei misericordia invitet Praecellentiam vestram ad participandam mercedem, et laudem maximam acquirendam. Olim autem vos audisse credimus de 1348 Montena, Altino, atque Mantua civitatibus, quia sanctae sunt reipublicae reformatae. Praecedentibus autem scriptis nostris designasse vobis meminimus, quod dum ad obsidendum Parmam, vel Rhegium, atque Placentiam civitates proficisceremur, duces Langobardorum ibidem constituti, in Mantuana civitate nobis cum omni festinatione ab subdendum se sanctae reipublicae occurrerunt. Quos postea tuam in servitio sanctae reipublicae suscepimus, filios eorum in obsides accipientes, Ravennam remeantes in Istriam provinciam contra hostem Grasoulfum deliberavimus ambulare. Quam provinciam venientes, Gisoulfus vir magnificus, dux filius Grasoulfi in juvenili aetate meliorem se patre cupiens demonstrare, occurrit nobis, ut cum omni devotione sanctae reipublicae se cum suis prioribus et integro suo exercitu, sicut fuit subderet. Nam se et gloriosus Nordoultus patricius cum dominorum nostrorum gratia in talia[ Forsan, Italiam] veniens omnes suos homines ad serviendum serenissimis nostris dominis recollegit, diversasque civitates cum Ossone viro glorioso et Romano suo exercitu, nostro cum consilio reparavit. Et quia Excellentiam vestram in eamdem promissionem et devotionem, quam semel piissimis patribus vestris, dominis nostris, promisistis, permanere non ambigimus, maxime dum displicuisse vobis constat, jussionibus vestris non impletis, duces fuisse reversos, eosque in vestra iracundia constitutos. Praecipiat Excellentia vestra omni cum celeritate implere ea quae patribus vestris, piissimis nostris dominis, promisistis, ut de effectu promissionis digna gratia augeatur, eoque tempore dirigantur, ut fruges cunctas inimicorum foris inveniant. Nobisque designare jubete, quibus itineribus, vel quo tempore exspectentur a nobis: sperantes prae omnibus, ut dum feliciter Francorum exercitus descenderit, Romani, pro quibus auxilia vestra poscimus, in depraedationem et captivitatem non perducantur; sed et eos, quos transacto tempore abstulerunt, relaxari et provinciae restitui jubeatis, ut praeterita emendantes, quid in futuro custodire debeant, demonstretis. Sed nec fabricas incendi praecipite, ut agnoscatur quia pro defensione Italiae auxilium Christianae gentis habuimus.

In nomine Domini Dei nostri Jesu Christi( d) imperator Caesar, Flavius Mauricius Tiberius, Fidelis in Christo, Mansuetus, Maximus, Beneficus, Pacificus, Alamannicus, Gothicus, Anticus, Alanicus, Vandalicus, Herulicus, Gipedicus, Africus, Pius, Felix, Inclytus, Victor ac triumphator, semper Augustus Childeberto viro glorioso, regi Francorum. Litterae vestrae gloriae per Jucundum episcopum et Cothronem cubicularium nobis directae, amicalem quidem voluntatem et paternum affectum circa nos atque sacratissimam rempublicam nostram conservare vos indicant, hocque et per alios legatarios multiplicibus verbis ad nostram pietatem 1349 conscriptum invenitur. Et mirum nobis videtur, si rectam habere mentem atque priscam gentis Francorum et ditioni Romanae unitatem esse comprobatam affirmans, nihil operis usque adhuc amicitiae congruum Eminentia tua ostendere visa est, dum in scriptis pollicita, atque per sacerdotes firmata, et terribilibus juramentis roborata, tanto tempore excesso nullum effectum perceperunt. Et si hoc ita est, quid per tanta spatia terrae atque maris inaniter sine responso necessario vestros legatarios fatigatis, juvenili sermone, qui nihil utilitatis induxerunt jactatis? Nos tamen imperialem benevolentiam sequentes, et praefatos legatarios vestros suscepimus, etiamsi eognovimus eos cum veritate a te non transmissos esse; atque his quae nuntiata ab eis sunt, placidis auribus intendentes, competens eis dedimus responsum, quod et per alios legatarios vestros manifestum tuae gloriae jam factum est. Et optamus vos, si amicitiam nostram appetere desideratis, valide atque incunctanter omnia disceptare, et non solum dictionibus enarrare, sed enarrata viriliter, quomodo regem oportet, peragere, atque similiter nostram piam benevolentiam exspectare. Decet igitur gloriam tuam, ea quoque quae scriptis inter nos placita sunt, vel etiam nunc ad effectum perducere, ut per hanc occasionem magis magisque vestrae gentis unitas atque felicissimae nostrae reipublicae conficiatur, et nulla inter nos controversia oriatur. Non enim pro inimicitia memoratae conventiones a nobis factae sunt, sed ut amicitia firma et illibata permaneat. Divinitas te servet per multos annos, parens Christianissime atque amantissime. Data Kal. Septembris Constantinopoli imperatore divo Mauricio Tiberio, perpetuo Augusto, et post consulatum ejusdem annis....

Litterae de imperatore directae ad domnum Childebertum regem. Cum bona omnia dignis operibus conferantur, quantum tibi pro amore orthodoxae fidei, tantum pro ereptione quam geris eripiendi Christiani sanguinis, meritis tuis jure collatum est, ut de solio unde alii summum decus percipiunt, vestra Gloria ipsi regno ornamenta, non solum de ineffabilibus dispositionibus vestris, sed de filiis et nepotibus ministravit. Scientes enim quia Divinitas Celsitudinem vestram summis ad se colendum beneficiis provocavit, augere nos credimus studium, per quod regni vestri stabilitas majora fundamenta suscipiat, ut filiorum et nepotum vita servetur, et gloria regni, quae tibi duplicata videtur per filium, triplicata regnando nepotes, muniatur Dei mandata complendo. Veniente itaque Andrea viro magnifico, illa quae nobis de Christianitate vestra opinio detulerat vera, ejus relatione cognoscendo majora, velut praesentes et videntes quae narrabat, amplius quam pridem venerando coepimus exsultare. Ex hoc ergo quae ad mercedem animae vestrae pertinent, posci minime exspectatis, sed magis vos credimus 1350 voluntatem petentium praevenire. Exposuit ergo nobis quam promptissimo animo vel devotione integra florentissimum Francorum exercitum ad liberationem Italiae gloria vestra direxerat. Quae omnia de devotione et christianissima voluntate vestra, vel instantia, qua desideratis Italiam liberari, clementissimo principi meo domino, et sorori vestrae serenissimae Augustae specialiter, sicut Andreas suprascriptus vir magnificus nobis retulit, nuntiavi. Ante vero quam fines Italiae vestri duces ingrederentur, Deus pro sua pietate, vestrisque orationibus, et Mutinensem civitatem nos pugnando ingredi fecit, pariter et Altinonam et Mantuanam civitatem pugnando, et rumpendo muros, ut Francorum videret exercitus, Deo adjutore sumus ingressi: festinantes ne genti nefandissimae Langobardorum se contra Francorum exercitum adunare liceret, et uno viro magnifico viginti millibus prope Veronensem civitatem residente, ad quem necessarium duximus sine mora dirigere, sperantes ab eo ut nos videremus in cominus, et quae essent utilia ad delendam gentem perfidam disponeremus communi consilio. Sed, ut cognovimus, jam ad Autharit Chenus suam legationem transmiserat, et de pace aliqua cum eo fuerat jam depectus, antequam ad me duces vestri venirent. Leufredum tamen, Olfigandum et Raudingum, viros magnifices duces ad nos direxerunt, quos, sicut decuit, propter gratiam Gloriae vestrae, cum omni honore suscepi, quibus etiam et munifici fuimus. Et hoc habuimus in tractu, quia Autharit se in Ticino incluserat, aliique duces, omnesque ejus exercitus per diversa se castella recluserant, ut nos cum Romano exercitu et Dromonibus et Cheno ab alia parte in vicino, sicut diximus, in viginti millibus residente, ad obsidendum Autharit veniremus, eoque capto, maxima pars fuerat acquisita victoriae; et tunc demum, si forte aliqua cum eis loquenda vel facienda essent, omnia prius ad vestram notitiam deferrentur. Quam rem et Francorum florentissimus credemus quia facere volebat exercitus. Quibus autem modis eos rogabamus et hortabamur, epistolarum exemplaribus vestra gloriosa Christianitas poterit informari, dum nos contra inimicos Dei et communes sine ducum vestrorum consilio aliquid loqui vel agere non pertulimus: illi, sicut diximus, ab initio cum ipsis locutionem habentes, in omnibus, nobis omissis, pacem cum ipsis decem mensium facientes, habentes revera et praedae copiam, et salus dum comitaretur exercitum pro suo ducis arbitrium sequente jam exercitum subito discesserunt. Et haec res qualem vobis et laudem et mercedem abstulit, considerare vos credimus et dolere. Quia si adhuc modicum tempus sustinere voluissent vel audire, hodie Italia a gente Langobardorum nefandissima libera habuit reperiri, et universa nefandissimi Autharit regis ad vestram Excellentiam habuerunt deferri; vestraque, et si tardius fuerat, completa est 1351 promissio re vera, dum neque intra muros Langobardi tutos se esse putabant, nec Francis praesumebant obsistere. Unde salutationis officia cum honore dignissimo persolventes, speramus, ut vel nunc, sicut regni vestri Christianitas habet cogitare, jubeatis de ereptione Christiani sanguinis, et de ecclesiarum reseratione, pro eripiendis sacerdotibus, qui de eorum immolatione evadere potuerunt, convenienti tempore dignos duces, qui praecepta vestra impleant, et exercitum dirigere: ut quam patri vestro fecistis, impleatur promissio, antequam gens ipsa nefandissima possit fruges colligere, maxime dum non solas, quas superius diximus, civitates, sed et alias, id est Parma, Rhegio, atque Placentia cum suis ducibus atque plurimis Langobardis Deus sanctae Romanae reipublicae reparavit, ut in tanta talique mercede, maximam partem, sicut coepit, regni vestri gloria consequatur. Praeter ea quod ex se Gloria vestra facere consuevit, implenda deposcimus, ut Romanos, quos praedavit Francorum exercitus, pro mercede vestra, et filiorum ac nepotum vestrorum, relaxare praecipiatis. Quia et alia sunt in pactis posita sacramenta, ut captivi debeant relaxari, et patris vestri Christianissimi principis haec est intentio; ut quotidie de animarum liberatione vobiscum mercedem acquirat.