Reader

295 CAPITULUM XLII. Incipit exemplar gestorum, ubi in Constantinopolitana synodo a sancto Flaviano episcopo et confessore Eutyches haereticus auditus atque damnatus est.

Congregata rursus sancta et magna synodo, prolatis sanctis et tremendis Evangeliis, et praesente sancto ac venerabili archiepiscopo nostro Flaviano in secretario episcopii, statuto tempore, secunda feria, quae est X kal. Decemb., Asterius presbyter et primicerius dixit: Advenit statutus dies, et venerabilis Eusebius episcopus pro foribus stans petit se intromitti. Flavianus episcopus dixit: Ingrediatur. Cumque ingressus fuisset, Flavianus episcopus dixit: Eant Philadelphius et Cyrillus diacones, et requirant presbyterum et archimandritam Eutychem circa episcopium, si occurrerit secundum promissionem suam, et vocent eum ad concilium. 296 Et paulo post redeuntes praedicti diaconi, dixerunt quaesitum per universam ecclesiam, sed non inventum, nec quemquam ipsius. Flavianus episcopus dixit: Rursus Crispinus et Diogenianus diacones euntes requirant eum circa ecclesiam, et ubicunque eum didicerint esse, evocent eum; et cum abiissent, et reversi essent diaconi, dixerunt ipsum quidem non repertum, sed cognovisse quod cum maxima multitudine militum et monachorum ac praefectianorum apparitorum eum esse; et cum ista dicerentur, et exspectaret sancta synodus, Joannes venerabilis presbyter defensor dixit: Occurrit venerabilis presbyter et archimandrites Eutyches cum magna multitudine militum, et monachorum, et praefectianorum apparitorum sublimissimae potestatis praefecti praetorio, nec aliter permittunt eum cognitioni intromitti, nisi cum eis promiserimus eum nos repraesentaturos; et est pariter magnus silentiarius et ipse, cum eo pro foribus, cupiens ingredi, utpote directus a religiosissimo imperatore nostro. Flavianus episcopus dixit: Ingrediantur. Cumque ingressi fuissent, magnus silentiarius dixit: Per vestigia vestra si jubetis suscipere responsum domini imperatoris, circa quaedam scripta mandaverunt, quae, si placet, relego. 297 Sancta synodus dixit: Relege quae a religiosissimo imperatore nostroque filio praecepta sunt. Et legit magnus silentiarius ita: Nos pacem cogitamus sanctarum Ecclesiarum, et catholicae fidei, custodiri volumus rectam et Deo inspirante praedicatam fidem a parentibus nostris, qui in Nicaea congregati sunt, trecentis et decem octo et his qui Ephesi interfuerunt damnationi Nestorii: hoc ergo volumus ne scandalum in praedicta catholica fide immittatur. Et quoniam scimus magnificentissimum patricium Florentium esse fidelem et probatum in recta fide, volumus ipsum interesse audientiae synodi, quoniam sermo de fide est. Cum haec leguntur, Flavianus episcopus dixit: domnum Florentium fidelem omnes scimus, et probatum in catholica, et volumus ipsum interesse; discamus autem et ab Eutyche presbytero si vult et ipse eum interesse. Eutyches presbyter et archimandrites dixit: Quod vult Deus et sanctitas vestra, facite; ego me vobis commendo. Flavianus episcopus dixit: Veniat et magnificentissimus Florentius patricius; dignare ergo, silentiari, illum vexare. Magnus silentiarius dixit: Jubete et aliquem clericorum mecum mitti, ne fortasse dubitet quod vestra sanctitas miserit. Flavianus episcopus dixit: Si jussisset piissimus imperator nos mittere, misissemus: quoniam igitur non jussit, ipse solus perge ad ejus amplitudinem. Et cum venisset magnificentissimus patricius et exconsul Florentius, sancta synodus dixit: Stet in medio accusator, et qui accusatur; et legantur ab initio quae acta sunt inter venerabilem 298 episcopum Eusebium et venerabilem presbyterum archimandritem Eutychen; ut instructi ex his quae gesta sunt, congruentem aequitati et sanctis canonibus terminum demus his quae olim nata sunt. Euticius diaconus et notarius legebat factum sub cognitione gestorum. Et cum legeret pervenit ad partem secundae epistolae sanctae memoriae Cyrilli scriptae ad venerabiles episcopos Orientales, in qua haec continebantur: Confitemur itaque Dominum nostrum Jesum Christum Filium Dei unigenitum, Deum perfectum, et hominem perfectum ex anima rationali et corpore, ante saecula, ex Patre natum secundum Deitatem, in ultimis autem diebus eumdem propter nos et propter nostram salutem de Maria Virgine secundum humanam rationem; consubstantialem Patri secundum Deitatem, et consubstantialem nobis secundum humanitatem. Duarum enim naturarum unitio facta est: propter quod unum Christum, unum Dominum confitemur secundum gratiam inconfusae unitatis. Confitemur sanctam Virginem Theotocon; propter quod Deus Verbum incarnatus et homo factus est, et ex ejus conceptione adunavit sibi quod ex ea susceperat templum. Eusebius episcopus dixit: Iste per vestigia vestra haec non confitetur, nec his aliquando consensit; sed contraria his sensit, et locutus est ad unumquemque ad se venientem, et docuit. Florentius expraefectus dixit: Si placet vestrae sanctitati, interrogetur papas Eutyches utrum his consentiat. Eusebius episcopus dixit: Patimini, legatur omnis actio gestorum; sufficiunt enim mihi prius acta ad 299 eum convincendum, nam mihi jam manifestatus est. Neque enim si modo consenserit sumens alicunde documentum, debeo pati praejudicium. Nam ego demonstravi eum et per sanctiones quae ad eum missae sunt a sancta synodo, et per testes episcopos eadem possum rursus ostendere, si negaverit. Est enim domnus Meliphtongus, et domnus Jobinus, et domnus Julianus scientes. Flavianus episcopus dixit: Nemo neque tibi concedet, Eusebi episcope, eum non convincere, neque presbyterum Eutychen continuo suscipiet aliquis consentientem, nisi convincatur quid ante senserit. Eusebius episcopus dixit: Metuo concussionem ejus. Ego pauper sum, minatur mihi exsilium: divitias habet; nam designat mihi jam nunc Oasim loco exsilii. Flavianus episcopus dixit: Etsi saepius perseveres eadem dicens, nos tamen veritati nihil praeponimus. Eusebius episcopus dixit: Si convictus fuero ego calumniae, dignitatem amittam. Florentius illuster dixit: Spatium offeratur Eutychi presbytero, ut exponat quemadmodum credit; et tunc rursus interrogetur cur modo ista asserens ante aliter asserebat. Eusebius episcopus dixit: Sicut praedixi, praejudicium mihi non fiat ex ejus repentina consensione, et interrogetur: nam ego ex his quae ante gesta sunt convici eum non recte sensisse. Flavianus episcopus dixit: Non habebis praejudicium, si modo consenserit; nam quae ante acta sunt habent propriam firmitatem. Eusebius episcopus dixit: Consentit iis quae modo lecta sunt sanctae memoriae Cyrilli scriptis, et confitetur duas 300 naturas adunatas in una persona, et in una substantia, aut non? Flavianus episcopus dixit: Audisti, presbyter Eutyches, quid accusator tuus dicat? edicito nunc si ex duabus naturis unitatem confiteris. Eutyches presbyter dixit: Etiam ex duabus naturis. Eusebius episcopus dixit: Confiteris duas naturas, domne archimandrites, post incorporationem, et consubstantialem nobis dicis esse Christum secundum carnem, aut non? Eutyches presbyter, dixit: Ego non veni disserere, sed veni suggerere sanctitati vestrae quid sentiam; scriptum est autem in hac chartula quid sentiam, jubete eam legi. Flavianus episcopus dixit: Ipse lege. Eutyches presbyter dixit: Non possum. Flavianus episcopus dixit: Quare? tu non exposuisti, aut alterius est expositio? si tua est, lege ipse: Eutyches presbyter dixit: Mea quidem est dictio; quae mea dictio aequalis est sensibus sanctorum Patrum. Flavianus episcopus dixit: Dic quorum Patrum, per te ipsum; quid autem opus habes charta? Eutyches presbyter dixit: Sic credo: Adoro Patrem cum Filio, et Filium cum Patre, et Spiritum sanctum una cum Patre et Filio. Confiteor autem praesentationem incarnatam ipsius factam ex carne sanctae Virginis, et incorporatam perfecte propter nostram salutem. Sic confiteor coram Patre et Filio et Spiritu sancto, et vestra sanctitate. Flavianus episcopus dixit: Confiteris consubstantialem Patri secundum Divinitatem, et consubstantialem matri secundum humanitatem, eumdem ipsum unum Filium Dominum nostrum Jesum Christum? Eutyches presbyter dixit: 301 Ego, quoniam commendavi me sanctitati vestrae, dixi quid sentiam de Patre et Filio et Spiritu sancto; nihil ulterius me interrogetis. Flavianus episcopus dixit: Non. Nunc confiteris ex duabus naturis Christum? Eutyches presbyter dixit: Dixi quoniam confiteor eum Deum ac Dominum coeli et terrae. Hactenus de ejus natura disputare mihi non persuadebam: consubstantialem autem nobis nunquam hactenus me dixisse confiteor. Flavianus episcopus dixit: Non dicis consubstantialem Patri secundum Deitatem, et consubstantialem nobis secundum humanitatem? Eutyches presbyter dixit: Usque ad hodiernum diem non dixi corpus Domini et Dei nostri consubstantiale nobis; sanctam autem Virginem confiteor nobis consubstantialem, et quoniam ex ea incarnatus est Deus noster. Basilius episcopus dixit: Si mater est nobis consubstantialis, et ipse, quoniam filius hominis vocatus est. Si ergo mater ejus consubstantians est nobis, et ipse secundum carnem consubstantialis est nobis. Eutyches presbyter dixit: Quoniam modo dicitis, omnibus consentio. Florentius vir illuster dixit: Mater si nobis consubstantialis est, sine dubio et Filius consubstantialis nobis est. Eutyches presbyter dixit: Hactenus non dixi quoniam ipsum corpus Dei confiteor. Animadvertis? Non dixi corpus humanum, corpus Dei; humanum autem corpus, et quoniam 302 ex ipsa Virgine incarnatus est Dominus. Si autem oportet ut dicatur ex Virgine consubstantialis nobis, et hoc dico, domine; tamen Filium Dei unigenitum Dominum coeli et terrae condominantem et conregnantem Patri, qui considet et collaudatur. Neque enim dico consubstantialem negasse, eo quod sit ipse Filius Dei: ante quidem non dicebam, dico quidem modo tibi, puto quod in exordio dixi; nunc autem quoniam sanctitas vestra hoc dicit, dico. Flavianus episcopus dixit: Ergo per necessitatem, non per voluntatem, veram fidem confiteris? Eutyches presbyter dixit: Nunc, Domine, ita habet: usque ad istam horam metui dicere, quoniam scio Dominum Deum nostrum, et de ejus natura disputare mihi non persuadebam; quoniam autem vestra sanctitas permittit et docet, dico. Flavianus episcopus dixit: Non nos novitatem inducimus, sed parentes nostri exposuerunt; et sicut exposita ab eis fides habet, sic credentes, in his perseverare omnes volumus, et nullum aliquid innovare. Florentius vir illuster dixit: Consubstantialem ex duabus naturis post incarnationem Dominum nostrum, qui ex Virgine est, dicis, an non? Eutyches presbyter dixit: Confiteor ex duabus naturis fuisse Dominun nostrum ante adunationem; post vero, unam naturam confiteor. Sancta synodus dixit: Oportet te confiteri quae modo 303 lecta sunt, et anathematizare omne dogma quod contrarium est his. Eutyches presbyter dixit: Dixi sanctitati vestrae quoniam ante hoc non dicebam; nunc autem quoniam hoc dicit sanctitas vestra, dico; et sequor Patres. Neque enim ex Scripturis hoc inveni explanatum, nec omnes Patres dixerunt. Si enim damnavero, vae mihi est, quod Patres nostros condemno. Exsurgens sancta synodus acclamavit, dicens: Anathema ipsi. Post haec Flavianus episcopus dixit: Dicat sancta synodus quid mereatur praesens, neque confitens rectam fidem, neque consentire volens praesenti synodo, sed perseverat perversitati et scaevae malivolentiae. Seleucus episcopus dixit: Dignus quidem est iste damnatione, sed tamen in humanitate est sanctitatis vestrae. Flavianus episcopus dixit: Si confiteretur proprium peccatum, et anathematizaret dogma proprium, et consentiret nobis sequentibus traditionem sanctorum Patrum, merito dignus esset venia; sed quoniam permanet in eadem malignitate, subjacebit canonum vindictis. Eutyches dixit: Dico quidem ista, quoniam et vos nunc jussistis, non autem anathematizo; quod enim dico, in veritate dico. Florentius vir illuster dixit: Duas naturas dicis, et consubstantialem nobis esse? Eutyches presbyter dixit: Ego legi scripta Cyrilli, et sanctorum Patrum, et sancti 304 Athanasii, quoniam ex duabus quidem naturis ante adunationem dixerunt: post autem adunationem et incarnationem non duas naturas, sed unam. Florentius vir illuster dixit: Confiteris duas naturas post adunationem, dic? si non dixeris, damnaberis. Eutyches presbyter dixit: Legi sancti Athanasii scripta, quoniam nihil tale dicit. Basilius episcopus dixit: Si non duas naturas post adunationem dixeris, commixtionem et confusionem dicis. Florentius vir illuster dixit: Qui non dicit ex duabus naturis, et duas naturas, non credit recte.

Exsurgens sancta synodus exclamavit: Omnis quae ex necessitate est, fides non est. Multi anni imperatorum catholicorum. Imperatoribus catholicis multos annos. Fides vestra semper vincit, non consentit quod illi persuades. Flavianus episcopus dixit: Per omnia Eutyches quondam presbyter et archimandrites, et his quae ante acta sunt, et propositis ejus quaestionibus, Valentini et Apollinaris perversitate repertus est aegrotare, et eorum blasphemiam incommutabiliter sequens: qui nec nostram reverens persuasionem et doctrinam, rectis voluit consentire dogmatibus. Unde gementes perfectam ejus perditionem, decrevimus per Dominum nostrum Jesum Christum ab eo blasphematum, extraneum esse ab omni officio sacerdotali, et nostra communione, 305 et primatu monasterii: scientes et hi qui postea cum eo colloquentur, et ad eum convenerint, quoniam rei erunt et ipsi poena excommunicationis, si qui non declinaverint confabulationes ejus.