Reader

XVII. JUDICIUM AGANONIS EPISCOPI AUGUSTODUNENSIS ADVERSUS RAGINARDUM. Ex veteri chartulario ecclesiae Augustodunensis.

In nomine Domini nostri Jesu Christi Dei aeterni. Agano Dei gratia Eduorum episcopus. Divinae praeceptionis monent cunctos eloquia ut quoties res ecclesiastica a quoquam detinetur, aequitate debeat imminente restitui. Quocirca noverit omnium sanctae Dei Ecclesiae fidelium atque nostrorum unanimis universalitas quia dum in aestivo tempore per Beliniacum transiremus, in nostri itineris transitu obvios habuimus homines potestatis illius vocibus luctuosis coram praesentia nostra conquerentes super Raginardo fratre nostro, qui eos novis et inauditis legibus justificabat, de nimiis redditionibus, de magnis exactionibus, quas quotidie exigebat, sed et de malis consuetudinibus quas in diebus suis in potestate elevaverat, angustiae multae, misericordia nulla, et non erat qui adjuvaret, multaque a clericis nobiscum euntibus de injuriis ab eo de die in diem illatis, de illicitis superpositionibus, seu et diversis oppressionibus a servientibus suis inmissis, nostris intimata sunt auribus. Unde 642 quia praeclarus dies Pentecostes evoluto anni circulo imminebat, illique solemnitati multos optimates, sed et fere totius regionis principes apud Augustidunum interesse noveramus, piissimumque Burgundionum ducem, Hugonem scilicet, catervatim adfuturum non ignorabamus, dignum duxit nostra paternitas illos clamores interdum patienter differre quousque omnibus ad praedictum diem congregatis, nobisque donno et religiosissimo Patri nostro Rocleno sanctae Cabillonensis sedis praesuli conjunctis, una cum ejus pio consilio importabile jugum malitiae nostra compassione a communi fieret auctoritate levigatum; ut populus Dei nobis ab eo commissus sub nostra protectione lege et justitia et dignitate sibi conservata respiraret, liceretque ei quiete justeque vivere sanctique Nazarii et clericorum suorum utilitatibus secure et fideliter vacare. Superna igitur largiente pietate corporaliter atque in Dei nomine in praedictae festivitatis vigilia nostrae humilitati sua se reverentissima sociavit persona. Ille namque prius pro divini amoris respectu et beatissimi Nazarii martyris veneratione, ejus sacratissimi templi deliberaverat optata visitare limina, Deique aspirante gratia magnum istius itineris perficiendi nosque videndi desiderium quia implere meritus fuerat, gaudebat. Et dum ab ejus sacro ore dulcibus rigaremur verborum sitientes fluentis, suisque sacris admonitionibus paterno more instrueremur, ejus sanctitati intimare curavimus ea quae ad communis profectus augmentum essent, si nostra justi vigoris censura corrigerentur, et ad ejusdem communionis detrimentum pertinerent, si pari negligentia quae corrigenda erant incorrepta remanerent. Proinde idem clarissimus Pater atque beatissimus pastor ea quae suae sacrae simplicitati erant incognita per nostrum veridicum cognoscens relatum, nobiscum alto coepit pertractare consilio qualiter consensu communi oppressiones injustae et superpositiones illicitae sua consociali et nostra coepiscopali ducalique abolitione essent evacuatae. Nam justum apparuit omnium fidelium nostrorum industriae ut quia pietate divina tantae dignitatis personae, principes videlicet Christianae militiae, concordi bonae voluntatis studio erant unitae, quidquid impie rectorum 643 pravorum caeca subditis hominibus intulerat cupiditas, adhibita justitiae linea fieret quantocius correptum, et omnia bona in Dei nomine consequerentur, nostroque felicissimo indulto mansura atque confirmata consisterent. Transactae autem noctis vigiliis celebratis, illucescente jamdicto Pentecostes die, nobisque ex more post primam diei horam in unum coadunatis, ibi ferme omnis clericorum praelibati martyris Nazarii conglobata multitudo vocibus vividis nostrae pietatis clementiam sibi flagitavit obnixe adfuturam, dicens potestatem Beliniacum legis et justitiae et pietatis beneficio esse privatam, atque tot oppressionibus et superpositionibus a supradicto Raginardo adeo esse affectam ut jam ferre tam diuturnum ac intolerabile non posset malum. Quorum clamoribus inmensis et miseriis nostra commota serenitas, divinum etiam formidantes judicium, si nostra non mitigarentur auctoritate, licet in tanta die non saecularibus sed divinis officiis vacandum esset, tamen praecepimus ut praefatus Raginardus cum suis, sed et fideles et seniores nostri, huic negotio interessent, in capitulum venirent; in quorum praesentia clericorum querelas promisimus nos esse audituros. Quibus illo ventis, etiam nobilissimi vicinarum urbium viri pro hac re nostris sunt accersiti consiliis. Igitur nobis una cum venerabilibus clericis, et cum religioso coepiscopo, necnon et cum nostris dilectis optimatibus, in capitulo sancti Nazarii residentibus, praesente etiam duce Burgundiae cum suis castoreatis proceribus, clericorum querelae in medium sunt prolatae iterum atque iterum dicentium praefatam villam et habitatores ejus nimio fasce malarum consuetudinum, assiduitate exactionum quas semper praelibatus Raginardus exigebat, gravari et pene confundi, quando ex unoquoque manso ab habitatore possesso porcus et agnus, gallina et pullus, fenum et annona, denarii, necnon et ea quae necessaria erant, solebant extorqueri. Ad id enim homines potestatis jam redigebantur, et in tantum de eorum vitae periculo agebatur, ut omnes clamitarent, sicut vita hominum semper querula est, se ad nimiam paupertatem aut prorsus ad omnem exinanitionem substantiae perventuros; praesertim cum et tyrannica praedonum 644 rabies eos sine cessatione afflictaret, et a senioribus suis, in quorum beneficiis commanebant, pro simili census redditione gravarentur; sed et peccatis exigentibus tam peste animalium quam sterilitate terrae misera et horribilis usquequaque declamatio ferebatur. Ventilata autem utrorumque causa, et partis utriusque ratione audita, licet omnium unus esset clamor, singulorum tamen clamores nostra voluimus discutiendos esse praesentia. Cognita autem rei veritate, quae consuetudines justae, et quae injustae, tandem invenimus homines sancti Nazarii a nefanda jamdicti Raginardi suorumque oppressione tanta perpessos fuisse mala ut lex et justitia nominetenus non veraciter in eos teneretur; et non solum justitia facti erant extranei, sed nec in his malis nullus modus contendebatur servari. Deinde quidquid illis injuste a praedicto salvatore cognovimus fuisse superpositum, pro communis lucri mercede absolventes, irritum fecimus, et malas consuetudines, ne amplius redderentur, nostra communi auctoritate prohibuimus; justamque consuetudinem omnibus rite conservandam reddendamque statuentes denominavimus, et si fieri posset ut ex hoc toto, hoc est, et ex justis et ex injustis consuetudinibus, remissionem illis faceret, nos optaremus. Sed quia crebro dictus frater noster nobis in hoc consentire noluit, longa tandem deliberatione communique consultu, ipsis acclamantibus et expetentibus, unum, quod ponimus, remedium praestitimus; ut summa videlicet illa nimis importabilis minueretur, injustitiae annullarentur, et per singulos mansos singulis habitatoribus frequentatos sex denarios et unum obolum duosque avenae sextarios singulis annis rependerent; atque ita nec potestati nostrae nimia esset profligatio, nec superius dicto Raginardo omnis usquequaque videretur destitutio. Paratis autem fere omnibus hominibus sancti Nazarii jurare istam veram et justam consuetudinem esse, et nec plus nec minus, nisi quantum dictum est superius, eum in potestate habere, juravit Giroardus decanus et major domus, unus pro omnibus, in sex denariis cum uno obolo et in duobus avenae sextariis, ut dictum est, consuetudinem totam contineri, nec magis vel minus a quoquam sibi debere reddi. 645 Quo sacramento convictus et confusus Raginardus simul cum suis, quos pro se paraverat, et quid contra hoc diceret non habens, consilio nostro et fratrum suorum occupationes malas, exactiones pravas, et caetera his similia, praeter rectam consuetudinem, pro salute animae suae parentumque suorum sancto Nazario reliquit, donum libenter fecit, super altare ejus suppliciter posuit, omnem calumniam et quidquid malarum consuetudinem in potestate consueverat relinquens, clericorum voluntati per omnia consentiens. Dederunt autem ei clerici sponte sua trecentos denariorum solidos, quia placitum istud bene se servare et fideliter tenere promisit, quia uxorem suam, filios, et successores suos donum istud laudare fecit. Hujus ergo donationis firmitatem ad usus praedictorum canonicorum mancipatam nostrae auctoritatis scripto confirmamus, atque sub interdictionis excommunicatione, ne quis hoc privilegium violare audeat, pontificali regimine prohibemus; statuentesque decernimus hujus decreti auctoritate ut hoc quod perditum fuerat et redditum nunc possidet ecclesia, sine cunctatione perpetuis temporibus possidere debeat, et sicut antiquitus fuit, ita in ipsius dominio omni tempore inviolabiliter permaneat. Si quis autem praesumptor temerarius, quod minime fore credimus, adversus hoc decretum auctoritate nostra munitum recalcitrare forte tentaverit, primum quidem ut a coepta citius resipiscat injuria eum obtestamur, deinde vero, si noluerit, anathematis vinculo ligamus, et Satanae in interitu carnis tradimus. Qui vero custos ejus exstiterit, aeternis gaudiis perfruatur, et praemiis cum angelis in coelestibus potiatur. Ut autem hujus nostri testamenti cirographum a nemine violetur, robustius solidetur, et majori stipulatione stabiliatur, signi nostri cognitione illud subter signavimus, et fidelium nostrorum tam clericorum quam laicorum insignium manibus et signis corroborari curavimus. Actum apud Eduam urbem publice. Hoc autem privilegium factum est in mense Maio, in ipsa die Pentecostes, prima feria, indictione quinta, Aganone praesule, Hugone duce, Philippo rege, Gregorio universali pontifice.

646 Signum A. P. S. R. Callibonensis episcopi. S. Hu. ducis. S. Ho. fratris ejus. S. P. Glananensis. S. V. de Colchis. S. A. de Insula. S. Hu. de Monte Sancti Johannis. S. B. de Monteforti. S. G. Bruni. S. Vv. de Archis. S. Vv. decani. S. Hu. abbatis. S. S. praepositi. S. Vv. archidiaconi. S. N. praecentoris.

Heldierius commentarius ad vicem Sevini cancellarii scripsit.