Reader

CANONES. I. De simoniacis.

Statuimus ut si quis simoniace ordinatus fuerit, ab officio cadat, quod illicite usurpavit. Ut si quis praebendas aut honorem vel promotionem aliquam ecclesiasticam, interveniente exsecrabili ardore avaritiae, per pecuniam acquisivit: honore male acquisito careat, et emptor ac venditor et interventor nota infamiae percellantur.

CANONES. II. Ut episcopi et clerici tam interiori quam exteriori habitu Deo placere studeant.

Praecipimus etiam quod tam episcopi, quam clerici, in statu mentis, vel habitu corporis, Deo et hominibus placere studeant: et nec in superfluitate, aut colore vestium, intuentium, quorum forma et exemplum esse debent, offendant aspectum, sed quod eorum deceat sanctitatem.

CANONES. III. Ne quis morientium clericorum bona diripiat.

Illud etiam quod in sacro Chalcedonensi constitutum est concilio, irrefragabiliter servari praecipimus: ut videlicet decedentium bona episcoporum, a nullo omnino hominum diripiantur, sed ad opus ecclesiae et successoris sui in libera oeconomi et clericorum permaneant potestate. Cesset igitur illa detestabilis de caetero et saeva rapacitas. Si quis autem amodo hoc attentare praesumpserit, excommunicationi subjaceat. Qui vero morientium presbyterorum vel clericorum bona rapuerit, simili sententiae subjiciatur.

CANONES. IV. Ut subdiaconus uxoratus vel concubinarius officio et beneficio careat.

Decernimus ut hi qui a subdiaconatu et supra, uxores duxerint, aut concubinas habuerint, officio atque ecclesiastico beneficio careant. Cum enim ipsi templum Dei, vasa Domini, sacrarium Spiritus sancti, debeant esse et dici: indignum est eos cubilibus et immunditiis deservire.

CANONES. V. Ne quis missas sacerdotum uxoratorum audiat.

Ad haec praedecessorum nostrorum Gregorii VII, Urbani et Paschalis Romanorum pontificum vestigiis inhaerentes, praecipimus ut nullus missas eorum audiat, quos uxores vel concubinas indubitanter habere cognoverit.

CANONES. VI. Ne monachi aut regulares canonici leges aut medicinam lucri causa discant.

Prava autem consuetudo, prout accepimus, et detestabilis inolevit, quoniam monachi et regulares canonici post acceptum habitum, et professionem factam, spreta beatorum magistrorum Benedicti et Augustini regula, leges temporales et medicinam gratia lucri temporalis addiscunt. Avaritiae namque flammis accensi, se patronos causarum faciunt: et cum psalmodiae et hymnis vacare deberent, gloriosae vocis confisi munimine, allegationum suarum varietate, justum et injustum, fasque nefasque confundunt. Attestantur vero imperiales constitutiones, absurdum, imo etiam opprobrium esse clericis, si peritos se velint disceptationum esse forensium. Hujusmodi temeratoribus graviter feriendis ipsi quoque canonici et monachi, neglecta animarum cura, ordinis sui propositum nullatenus attendentes, pro detestanda pecunia sanitatem pollicentes, humanorum curatores se faciunt corporum. Cumque impudicus oculus impudici cordis sit nuntius, illa etiam de quibus loqui erubescit honestas, non debet religio pertractare. Ut ergo ordo monasticus et canonicus, Deo placens in sancto proposito inviolabiliter conservetur: ne hoc ulterius praesumatur, auctoritate apostolica interdicimus. Episcopi autem, abbates, et priores, tantae enormitati consentientes, propriis honoribus spolientur.

CANONES. VII. Ut laici qui ecclesias tenent, eas episcopis restituant.

Praecipimus ut laici qui ecclesias tenent, aut eas episcopis restituant, aut excommunicationi subjaceant.

CANONES. VIII. Ne quis in archidiaconum vel decanum, nisi diaconus aut presbyter, ordinetur.

Innovamus autem et praecipimus, ut nullus in archidiaconum vel decanum, nisi diaconus vel presbyter, ordinetur. Archidiaconi vero, decani, et praepositi, qui infra ordines praenominatos existunt, si inobedientes ordinari contempserint, honore suscepto priventur. Prohibemus autem, ne adolescentibus, vel infra sacros ordines constitutis, sed qui prudentia et merito vitae clarescant, praedicti concedantur honores.

CANONES. IX. Ut unaquaeque ecclesia proprium habeat sacerdotem, non conductitium.

Placuit etiam ne conductitiis presbyteris ecclesiae committantur, et unaquaeque ecclesia, cui facultas suppetit, proprium habeat sacerdotem.

CANONES. X. Ut clerici, monachi, peregrini, mercatores, et agricolae, semper sint securi.

Praecipimus etiam ut presbyteri, clerici, monachi, et mercatores, rustici euntes et redeuntes, et in agricultura persistentes, et animalia cum quibus arant, et oves, omni tempore sint securi.

CANONES. XI. Quibus diebus et temporibus Dei tregua custodiatur.

Treguam autem ab occasu solis in quarta feria usque ad ortum solis in secunda feria, et ab Adventu Domini usque ad octavam Epiphaniae, et a Quinquagesima usque ad octavas Pentecostes, ab omnibus inviolabiliter observari praecipimus. Si quis autem treguam frangere tentaverit, post tertiam commonitionem si non satisfecerit, episcopus suus in eum excommunicationis sententiam dictet, et scriptam convicinis episcopus annuntiet. Episcoporum autem nullus excommunicatum in communionem suscipiat, imo scripto susceptam sententiam quisque confirmet. Si quis autem hoc violare praesumpserit, ordinis sui periculo subjacebit. Et quoniam funiculus triplex difficile rumpitur, praecipimus ut episcopi ad solum Deum et salutem propriam habentes respectum, omni tepiditate seposita, ad pacem firmiter tenendam mutuum sibi consilium et auxilium praebeant. Quod si quis in hoc Dei opere tepidus inventus fuerit, damnum propriae dignitatis incurrat.

CANONES. XII. Ne milites nundinas vel ferias celebrent.

Detestabiles autem illas nundinas vel ferias, in quibus milites ex condicto convenire solent, et ad ostentationem virium suarum et audaciae temerarie congrediuntur, unde mortes hominum et animarum pericula saepe proveniunt, omnimodo fieri interdicimus. Quod si quis eorum ibidem mortuus fuerit, quamvis ei poscenti poenitentia et viaticum non negetur, ecclesiastica tamen careat sepultura.

CANONES. XIII. Ne quis in clericum aut monachum violentas manus injiciat.

Item placuit, ut si quis suadente diabolo hujus sacrilegii reatum incurrerit, quod in clericum vel monachum violentas manus injecerit, anathemati subjaceat: et nullus episcoporum illud praesumat absolvere, donec apostolico conspectui praesentetur, et ejus mandatum suscipiat.

CANONES. XIV. Ne quis manum mittat in eos qui ad ecclesiam aut coemeterium confugerint.

Praecipimus etiam ut in eos qui ad ecclesiam vel coemeterium confugerint, nullus omnino manum mittere audeat. Quod qui fecerit, excommunicetur.

CANONES. XV. Ne quis praebendas vel beneficia haereditario jure vindicet.

Indubitatum est quoniam honores ecclesiastici sanguinis non sunt, sed meriti: et ecclesia Dei non haereditario jure aliquem, non secundum carnem successorem expetit, sed ad sui regimen, et officiorum suorum dispensationem, honestas, sapientes, et religiosas personas exposcit. Eapropter auctoritate prohibemus apostolica, ne quis ecclesias, praebendas, praeposituras, capellanias, aut aliqua ecclesiastica officia, haereditario jure valeat vindicare, aut expostulare praesumat. Quod si quis improbus et ambitionis reus attentare praesumpserit, debita poena multabitur, et postulatis carebit.

CANONES. XVI. Ne consanguinei conjungantur.

Sane conjunctiones consanguineorum omnino fieri prohibemus. Hujusmodi namque incestum, qui jam fere stimulante humani generis inimico in usum versus est, sanctorum Patrum statuta, et sacrosancta Dei detestatur Ecclesia. Leges etiam saeculi de tali contubernio natos, et infames pronuntiant, et ab haereditate repellunt.

CANONES. XVII. De incendiariis.

Pessimam siquidem et depopulatricem, et horrendam incendiorum[ f. incendiariorum] malitiam auctoritate Dei, et beatorum apostolorum Petri et Pauli omnino detestamur et interdicimus. Haec etenim pestis, haec hostilis vastitas, omnes alias depraedationes exsuperat: quae quantum populo Dei sit damnosa, quantumque detrimentum animabus et corporibus inferat, nullus ignorat. Assurgendum est igitur, et omnimodis laborandum, ut tanta clades, tantaque pernicies, pro salute populi eradicetur et exstirpetur. Si quis igitur post hujus nostrae prohibitionis promulgationem, malo studio, sive pro odio, sive pro vindicta, ignes apposuerit, vel apponi fecerit, aut appositoribus consilium vel auxilium scienter tribuerit, excommunicetur. Et si mortuus fuerit incendiarius, Christiana careat sepultura: nec absolvatur, nisi prius damno, quod intulit, secundum facultatem suam resarcito, juret se ulterius ignem non appositurum. Poenitentia ei detur, ut Hierosolymis, aut in Hispania in servitio Dei per integrum annum permaneat. Si quis autem archiepiscopus, vel episcopus, hoc relaxaverit, damnum restituat, et per annum ab officio episcopali abstineat. Sane regibus et principibus, faciendae facultatem justitiae consultis archiepiscopis et episcopis non negamus.