Reader

HOMILIA XCIII. DE VIRGINIBUS.(Ex Haymone.)

In illo tempore dixit Jesus discipulis suis parabolam hanc: Simile est regnum coelorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Etc..

Virtus et sapientia Dei, Dominus Jesus Christus, non solum ad suscipiendam humanam naturam hominibus compati dignatus est, sed etiam humanae ignorantiae condescendens, suis sanctis sermonibus, rerum temporalium similitudines frequenter adhibuit, ut ex collatione rerum visibilium, ad invisibilium amorem animos audientium incitaret. Unde cum coelestem gloriam studiose amandam doceret, illarum rerum similitudinem adhibuit, quas homines plurimum diligere solent, dicens: Simile est regnum coelorum thesauro abscondito in agro, quem qui invenit homo abscondit. Ubi thesauri nomine spiritualiter coelestis patriae amorem intelligere debemus, ubi sunt divitiae quae non deficiunt, thesaurus qui nunquam marcescit, ubi nos Dominus thesaurizare admonet, juxta quod alibi loquitur, dicens: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo, neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt nec furantur; et ubi thesaurus tuus, ibi est et cor tuum. Qui profecto thesaurus tanto magis cumulatur, quanto magis temporalis thesaurus atque facultas studiosius pro Deo expenditur. Unde de eo qui thesaurum invenit, dicitur: Et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Ager in quo thesaurus absconditus invenitur, nos sumus si tamen in nobis manet coeleste desiderium. Quem ille venditis omnibus comparat, qui corpus suum per coelestis patriae disciplinam affligit in jejuniis, vigiliis et orationibus. Sed et ille agrum cum thesauro invento datis omnibus emit, qui crucifigens membra sua cum vitiis et concupiscentiis, Christum sequitur, et quodammodo spirituali venundatione seipsum mutat, declinando a malo, et faciendo bonum. Hunc enim thesaurum absconditum in agro, cuidam Dominus emere persuadebat, cum dicebat: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me. Illud autem notandum, quod thesaurus inventus custoditur ut servetur, quatenus intelligamus quam studiose in bono opere vanam gloriam cavere debeamus. Sic est enim praesens vita, quasi via: latrones autem juxta viam, immundi sunt spiritus, qui illis maxime invident, quos cum spirituali thesauro ad coelestem patriam tendere cognoscunt, sicut per prophetam de eorum capite dicitur: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem. Illorum ergo divitias isti latrones rapiunt, qui per inanem jactantiam bona sua opera coram hominibus denudant. Unde necesse est, ut cum opus bonum exterius agimus, intentionem Deo placendi semper in occulto teneamus, juxta quod ipse nos admonet, dicens: Cum facis eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua. Et iterum: Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum, et clauso ostio, ora Patrem tuum, et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi. Ad accendendum autem mentem in amorem coelestis desiderii, alia similitudo datur cum subinfertur: Iterum simile est regnum coelorum homini negotiatori, quaerenti bonas margaritas: inventa autem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam. Ubi pretiosae margaritae nomine, dulcedo vel claritas aeternae patriae intelligitur, quae pretiosior est cunctis pretiosis rebus, et suavior omnibus delectationibus. Negotiatores autem spiritualiter nos sumus, qui de terrenis facultatibus coelestem gloriam mercari jubemur. Notandum autem quod ait, vendidit omnia quae habuit, et emit eam: quia ille pretiosam margaritam unam, id est, coelestem patriam datis omnibus emit, qui non solum terrenis facultatibus, sed etiam propriis renuntiat voluntatibus. Qui vero sua pauperibus tribuit, sed adhuc propriis voluntatibus servit, pretiosam margaritam nondum emit, quia quod charius Deo poterat offerre, retinuit. Non enim Deus nostra, sed nos quaerit, qui terrenam substantiam non nisi propter lucrum animarum dare praecepit. Qui[ quia] ergo negotiatori bonas margaritas quaerenti, bonisque margaritis sumus comparati, servare debemus in opere quod accepimus in nomine. Et sicut terrenos negotiatores non maris pericula ab officio negotiandi prohibent, non latronum insidiae terrent, non asperi casus itineris vetant, non hiemis frigus, non aestatis calor retinet, tantum ut terrenum lucrum acquirere possint: ita et nos qui spirituales sumus negotiatores, ab amore coelestis patriae nulla mundi blandimenta retineant, nulla ejus adversitas terreat, nec aliqua tribulatio prohibeat, ut pretiosam margaritam amantes, cum Apostolo dicere valeamus: Quis ergo nos separabit a charitate Christi? Tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius? Certus sum autem, quia neque mors, neque vita, neque angeli, neque principatus, neque potestates, neque instantia, neque futura, neque fortitudo, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit nos separare a charitate Dei, quae est in Christo Jesu Domino nostro. Imitemur et aliud negotiatorum opus. Habent enim hoc proprium hi qui negotiandi operibus insistunt, ut si in uno negotio damna incurrerint, studiosius negotiandi operibus insistant, quousque quod in una re perdiderunt, in alia acquirant. Ita ergo et nos, si in aliquo casu damnum animae inciderimus, studiosius incoepto bono operi insistamus, ut quod per negligentiam amisimus, per bonum opus recuperemus: quatenus ad pretiosae margaritae lucrum pervenire possimus, et vocem Domini audire mereamur, dicentis: Euge, serve bone et fidelis, quia in pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam: intra in gaudium Domini tui. Haec autem margarita tam chara est, ut nullis terrenis divitiis possit comparari; tam vilis, ut sola bona voluntate possit acquiri. Hanc margaritam pretiosam multis facultatibus Zachaeus comparare studuit, qui cum hujus margaritae largitorem in domo suscepisset, prae nimio gaudio dixit: Domine, dimidium bonorum meorum do pauperibus, et si cui aliquid tuli in quadruplum restituo. Hanc quoque margaritam vidua illa duobus aeris minutis in gazophylacio jactatis comparavit. Cujus pretium ipse testis conscientiae, Dominus scilicet, collaudavit, dicens: Amen dico vobis quia vidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazophylacium. Omnes enim ex eo quod abundavit illis, miserunt; haec vero de penuria sua quod habuit, misit totum victum suum. Hujus margaritae pulchritudinem, beatissima N., cujus hodie festivam celebramus festivitatem, multis divitiis datis comparavit, quando pro ejus amore regni potentiam derelinquens, et thorum regalis matrimonii spernens, ad spontaneam paupertatem se contulit. Unde sine dubio quia regis terreni conjugium contempsit, sponsa effecta est regis coelestis: et quae noluit cum terreno rege regnare in mundo, regnat cum Christo in coelo. Et quia salutationes et officia refugit regalium ministrorum, ministrat nunc Christo, conjuncta coetibus angelorum. Et ideo dignum est ut qui temporalem reginam honore debito veneramur, hanc Deo acceptam reginam devotis precibus supplicemus, ut quia nos suo exemplo in nomine Christi congregavit, suis nos meritis et orationibus in praesenti vita jucundos efficiat, et in futura acceptos reddat. Iterum simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere piscium congreganti. Pulchre sagenae assimilatur Ecclesia, quia et piscatori est commissa, et intra rete fidei quotidie homines capit. Sicut enim piscatorum est, cum sagena de profundis gurgitibus pisces ad littus trahere, sic quotidie Ecclesia per doctrinam praedicatorum, de turbulentis et amaris gurgitibus mundi mentes hominum ad veram lucem retrahere studet. Et quoniam quandiu est in praesenti vita, Ecclesia cum bonis colligit et malos, recte de eadem sagena subditur: Quam, cum impleta esset, educentes, et secus littus sedentes, elegerunt bonos in vasa sua, malos autem foras miserunt. Ubi cum boni et mali nominantur, praesentis temporis Ecclesia designatur. Boni enim soli nusquam sunt, nisi in coelo; mali autem nusquam soli sunt, nisi in inferno. Haec autem Ecclesia quae in medio consistit, utriusque patriae cives recipit, sicut per Psalmistam dicitur: Annuntiavi et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Ubi considerandum est quia super numerum electorum modo in Ecclesiam multi reprobi intrare possunt, sed in regnum coelorum non possunt. Unde et bene dicitur: Elegerunt bonos in vasa sua, malos autem foras miserunt. In quibus verbis manifeste discretio electorum et reproborum in fine saeculi futura esse ostenditur. Sicut enim mare saeculum, sic littus maris finem significat saeculi. In littore enim sedentes, elegerunt bonos in vasa sua, malos autem foras miserunt, quia in fine saeculi electi assumentur ad gloriam, et reprobi separabuntur ad poenam, juxta quod alibi Dominus ait in Evangelio: In illa nocte erunt duo in lecto uno, unus assumetur, et unus relinquetur. Unde et exponens Dominus similitudinem adjunxit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium. Hoc est quod Domino alibi in Evangelius dicit: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala. Et item de zizaniis quae inimicus homo superseminavit tritico, interrogatus ait: Sinite utraque crescere usque ad messem, et in tempore messis dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate ea in fasciculos ad comburendum, triticum autem congregate in horreum meum. Idipsum est quod alibi dicitur a Domino: Cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos ab invicem, sicut pastor segregat oves ab haedis, etc.. In eo autem quod subjungitur: Ibi erit fletus et stridor dentium, manifeste qualitas poenarum describitur. Oculi enim prae nimio fumo fluere lacrymas solent, dentes vehementi frigore stridescere. Cum vero ait, Ibi erit fletus et stridor dentium, ostendit quia reprobi in gehenna et frigus intolerabile et calorem inaestimabilem sustinebunt, juxta illud quod per beatum Job dicitur: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium, et usque ad inferos peccatum illius. Obliviscatur ejus misericordia, dulcedo illius vermes. Finita autem similitudine, de ejus intellectu Salvator discipulos requirit, ostendens piis magistris ut alios possint erudire, aliquando interrogare debere. Ait enim: Intellexistis haec omnia? Illisque dicentibus, etiam, de profectu illorum gloriabatur, dicens: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Quod specialiter ad apostolos pertinere ex eo manifestum est quod homini patrifamilias comparantur, proferenti de thesauro suo nova et vetera. Si enim per nova et vetera, Vetus et Novum Testamentum accipimus, Abraham et Moysen, caeterosque patres, qui ante Domini adventum fuerunt, nova cum veteribus non protulisse cognoscimus: quia etsi nova narraverunt, Domini tamen incarnationem novam corporalibus oculis non viderunt, sicut ipse discipulis suis ait: Multi reges et prophetae voluerunt videre quae vos videtis, et non viderunt, et audire quae auditis, et non audierunt. Apostoli autem nova et vetera spiritualiter intellexerunt, et nova corporalibus oculis viderunt. Quibus ipse ait: Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem. Sive aliter: Vetera ad poenam, nova pertinent ad gloriam. Vetustum enim erat homini post peccatum ire ad poenam, cui aliquid novum per Redemptoris adventum contigit, quando bene operantibus gloria est repromissa. Cum ergo Dominus discipulos collaudat, dicens: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera, ostendit hunc ordinem doctoribus in praedicatione servandum, ut vetera proferant de terrore supplicii, et nova de promissione praemii. Quod et in hujus lectionis serie suo exemplo Dominus ostendit, cum in prioribus similitudinibus incitavit ad praemium, et in sequentibus comminatur supplicium, ostendens, ut dictum est, doctoribus, quia sic bene operantibus debent promittere gloriam, ut non cessent peccantibus comminari poenam. Quod etiam in lege figurate ostendit, quando per Moysen tale praeceptum dedit dicens: Non accipies loco pignoris superiorem et inferiorem molam, quia apposuit tibi animam suam. Superior enim et inferior mola, spes et timor accipitur. Quasi enim a debitoribus pignus accipimus, cum confessionem peccatoris accipimus. Cui si poenitenti spem non repromittimus, veniam negamus, superiorem molam tollimus. Si autem peccatori securitatem damus, inferiorem abstrahimus. Sed utrumque observandum est, ut sic poenitentibus promittamus veniam, quatenus in peccato perseverantibus comminemur poenam ut quos non provocant ad bene agendum praemia promissa, saltem denuntiata terreant supplicia. Tu autem.