Epistulae
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/ausonius-decimus-magnus" aria-label="More works by Ausonius, Decimus Magnus">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
31.1
Quarta redit duris haec iam messoribus aestas,
31.2
et totiens cano bruma gelu riguit,
31.3
ex quo nulla tuo mihi littera venit ab ore,
31.4
nulla tua vidi scripta notata manu,
31.5
ante salutifero felix quam charta libello
31.6
dona negata diu multiplicata daret,
31.7
trina etenim vario florebat epistula textu,
31.8
set numerosa triplex pagina carmen erat.
31.9
dulcia multimodis quaedam subamara querellis,
31.10
anxia censurae miscuerat pietas,
31.11
sed milli mite patris plus quam censoris acerbum
31.12
sedit, et e blandis aspera penso animo,
31.13
ista suo regerenda loco tamen et graviore
31.14
vindicis heroi sunt agitanda sono.
31.15
interea levior paucis praecurret iambus
31.16
disere to referens mutua verba pede.
31.17
Nunc elegi salvere iubent dictaque salute,
31.18
ut fecere aliis orsa gradumque, silent.
31.19
Quid abdicatas in meam curam, pater,
31.20
redire Musas praecipis?
31.21
negant Camenis nec patent Apollini
31.22
dicata Christo pectora,
31.23
fuit ista quondam non ope, sed studio pari
31.24
tecum mihi concordia,
31.25
ciere surdum Delphica Phoebum specu,
31.26
vocare Musas numina,
31.27
fandique munus munere indultum dei
31.28
petere e nemoribus aut iugis,
31.29
nunc alia mentem vis agit, maior deus,
31.30
aliosque mores postulat .
31.31
sibi reposeens ab homine 1 munus suum,
31.32
vivamus ut vitae patri,
31.33
vacare vanis, otio aut negotio,
31.34
et fabulosis litteris
31.35
vetat; suis ut pareamus legibus
31.36
lucemque cernamus suam,
31.37
quam vis sophorum callida arsque rhetorum et
31.38
figmenta vatum nubilant,
31.39
qui corda falsis atque vanis imbuunt
31.40
tantumque linguas instruunt,
31.41
nihil adferentes, ut salutem conferant,
31.42
quod veritatem detegat.
31.43
quid enim tenere vel bonum aut verum queant,
31.44
qui non tenent summae caput,
31.45
veri bonique fomitem et fontem deum,
31.46
quem nemo nisi in Christo videt?
31.47
Hic veritatis lumen est, vitae via,
31.48
vis, mens, manus, virtus patris,
31.49
sol aequitatis, fons bonorum, flos dei,
31.50
natus deo, mundi sator,
31.51
mortalitatis vita nostrae et mors necis.
31.52
magister hic virtutium,
31.53
deusque nobis atque pro nobis homo,
31.54
nos induendus induit,
31.55
aeterna iungens homines inter et deum
31.56
in utrumque se commercia,
31.57
hic ergo nostris ut suum praecordiis
31.58
vibraverit eaelo iubar,
31.59
abstergit aegrum corporis pigri situm
31.60
habitumque mentis innovat:
31.61
exhaurit omne, quod iuvabat antea,
31.62
castae voluptatis vice,
31.63
totusque nostra iure domini vindicat
31.64
et corda et ora et tempora,
31.65
se cogitari, intellegi, credi, legi,
31.66
se vult timeri et diligi,
31.67
aestus inanes, quos movet vitae labor
31.68
praesentis aevi tramite,
31.69
abolet futura cum deo vitae fides.
31.70
quae, quas videmur spernere,
31.71
non ut profanas abicit aut viles opes,
31.72
set ut magis caras monet
31.73
caelo reponi ereditas Christo deo,
31.74
qui plura promisit datis,
31.75
contempta praesens vel mage deposita sibi
31.76
multo ut rependat faenore,
31.77
sine fraude custos, aucta creditoribus
31.78
bonus aera reddet debitor
31.79
multaque sprctam largior pecuniam
31.80
restituet usura deus.
31.81
Huic vacantem vel studentem et deditum,
31.82
in hoc reponentem omnia
31.83
ne quaeso segnem neve perversum putes
31.84
nec crimineris impium,
31.85
pietas abesse Christiano qui potest?
31.86
namque argumentum mutuum est
31.87
pietatis, esse Christianum, et impii,
31.88
non esse Christo subdilum.
31.89
hanc cum tenere discimus, possum tibi
31.90
non exhibere, id est patri,
31.91
cui cuncta sancta iura, cara nomina
31.92
debere me voluit deus?
31.93
tibi disciplinas, dignitatem, litteras,
31.94
linguae, togae, famae decus
31.95
provectus, altus, institutus debeo,
31.96
patrone, praeceptor, pater.
31.97
Sed cur remotus tamdiu degam, arguis
31.98
pioque motu irasceris,
31.99
conducit istud aut necesse est aut placet:
31.100
veniale, quidquid horum, erit.
31.101
ignosce amanti, si geram quod expedit;
31.102
gratare, si vivam, ut libet.
31.103
defore me patriis tota trieteride terris
31.104
atque alium legisse vagis erroribus orbem,
31.105
culta prius vestrae oblitum consortia vitae,
31.106
increpitas sanctis mota pietate querellis.
31.107
amplector patrio venerandos pectore motus
31.108
et mihi gratandas salvis adfectibus iras.
31.109
set reditum inde meum, genitor, te poscere mallem,
31.110
unde dari possit, revocandum me tibi credam,
31.111
cum steriles fundas non ad divina precatus,
31.112
Castalidis supplex averso numine Musis?
31.113
non his numinibus tibi me patriaeque reduces.
31.114
surda vocas et nulla rogas (levis hoc feret aura,
31.115
quod datur in nihilum) sine numine nomina Musas.
31.116
inrita ventosae rapiunt haec vota procellae,
31.117
quae non missa deo vacuis in nubibus haerent
31.118
nec penetrant superi stelantem regis in aulam.
31.119
Si tibi eum mei reditus, illum adspice et ora,
31.120
qui tonitru summi quatit ignea culmina caeli,
31.121
qui trifido igne micat nec inania murmura miscet
31.122
quique satis caelo soles largitur et imbres,
31.123
qui super omne, quod est, vel in omni totus ubique,
31.124
omnibus infuso rebus regit omnia Christo:
31.125
quo mentes tenet atque movet, quo tempora nostra
31.126
et loca disponit, quod si contraria votis
31.127
constituat nostri, prece deflectendus in illa est,
31.128
quae volumus. quid me accusas? si displicet actus
31.129
quem gero agente deo, prius est: fiat reus auctor,
31.130
cui placet aut formare meos aut vertere sensus.
31.131
nam mea si reputes, quae pristina, quae tibi nota.
31.132
sponte fatebor eum modo me non esse, sub illo
31.133
tempore qui fuerim, quo non perversus habebar
31.134
et perversus eram falsi caligine cernens,
31.135
stulta dei sapiens et mortis pabula vivens.
31.136
quo magis ignosci mihi fas, quia promptius ex hoc
31.137
agnosci datur a summo genitore novari,
31.138
quod non more meo geritur: non, arbitror, istic
31.139
confessus dicar mutatae in prava notandum
31.140
errorem mentis, quoniam sim sponte professus
31.141
me non mente mea vitam mutasse priorem,
31.142
mens nova mi,fateor, means nonmea: non meaquondam,
31.143
set mea nunc auctore deo, qui, si quid in actu
31.144
ingeniove meo sua dignum ad munia vidit,
31.145
gratia prima tibi, tibi gloria debita cedit,
31.146
cuius praeceptis partum est, quod Christus amaret.
31.147
Quare gratandum magis est tibi, quam queritandum,
31.148
quod tuus ille, tuis studiis et moribus ortus,
31.149
Paulinus, cui te non infitiare parentem,
31.150
nec modo, cum credis perversum, sic mea verti
31.151
consilia, ut sim promeritus Christi fore, dum sum
31.152
Ausonii, feret ille tuae sua praemia laudi
31.153
deque tua primum tibi deferet arbore fructum.
31.154
Unde, precor, meliora putes nec maxima perdas
31.155
praemia detestando tuis bona fontibus orta.
31.156
non etenim mihi mens vaga, sed neque participantum
31.157
vita fugax hominum, Lyciae qua scribis in antris
31.158
Pcgaseum vixisse equitem, licet avia multi
31.159
numine agente eolant, clari velut ante sophorum
31.160
pro studiis musisque suis: ut nunc quoque, castis
31.161
qui Christum sumpsere animis, agitare frequentant,
31.162
non inopes animi neque de feritate legentes
31.163
desertis habitare locis; sed in ardua versi
31.164
sidera spectantesque deum verique profunda
31.165
perspicere intenti de vanis libera curis
31.166
otia amant strepitumque fori rerumque tumultus
31.167
cunctaque divinis inimica negotia donis,
31.168
et Christi imperiis et amore salutis, abhorrent
31.169
speque fideque deum sponsa mercede sequuntur,
31.170
quam referet certus non desperantibus auctor,
31.171
si modo non vincant vacuis praesentia rebus,
31.172
quaeque videt spernat, quae non videt ut mereatur
31.173
secreta ignitus penetrans caelestia sensus.
31.174
namque caduca patent nostris, aeterna negantur
31.175
visibus; et nunc spe sequimur,quod mente videmus,
31.176
spernentes varias, rerum spectacula, formas
31.177
et male corporeos bona sollicitantia visus.
31.178
attamen haec sedisse illis sententia visa est,
31.179
tota quibus iam lux patuit verique bonique,
31.180
venturi aeternum saecli et praesentis inane.
31.181
At mihi, non eadem cui gloria, cur eadem sit
31.182
fama? fides voti par est, sed amoena colenti,
31.183
nunc etiam et blanda posito locupletis in acta
31.184
litoris, unde haec iam tam festinata locorum
31.185
invidia est? utinam iustus me carpere livor
31.186
incipiat: Christi sub nomine probra placebunt,
31.187
non patitur tenerum mens numine firma pudorem,
31.188
et laus hic contempta redit mihi iudice Christo.
31.189
Ne me igitur, venerande parens, his ut male versum
31.190
increpites studiis neque me vel coniuge carpas
31.191
vel mentis vitio: non anxia Bellerophontis
31.192
mens est nec Tanaquil mihi, sed Lucretia coniunx,
31.193
nec mihi nunc patrii est, ut visa, oblivio caeli,
31.194
qui summum suspecto patrem, quem qui colit unum,
31.195
hic vere memor est caeli, crede ergo, pater, nos
31.196
nec caeli inmemores nec vivere mentis egentes,
31.197
humanisque agitare locis, studia ipsa piorum
31.198
testantur mores hominum; nec enim impia summum
31.199
gens poterit novisse deum: sint multa locorum,
31.200
multa hominum studiis inculta, expertia legum,
31.201
quae regio agresti ritu earet? aut quid in istis
31.202
improbitas aliena nocet? quod tu mihi vastos
31.203
Vaseoniae saltus et ninguida Pyrenaei
31.204
obicis hospitia, in primo quasi limine fixus
31.205
Hispanae regionis agam nec sit locus usquam
31.206
rure vel urbe mihi, summum qua dives in orbem
31.207
usque patet mersos spectans Hispania soles.
31.208
sed fuerit fortuna iugis habitasse latronum,
31.209
num lare barbarico rigui mutatus in ipsos,
31.210
inter quos habui, socia feritate colonos?
31.211
non recipit mens pura malum neque levibus haerent
31.212
inspersae fibris maculae: si Vascone saltu
31.213
quisquis agit purus sceleris vitam, integer aeque
31.214
nulla ab inhumano morum contagia ducit
31.215
hospite, sed mihi cur sit ab illo nomine crimen,
31.216
qui diversa colo, ut colui, loca iuncta superbis
31.217
urbibus et laetis hominum celeberrima cultis?
31.218
ac si Vasconicis mihi vita fuisset in oris,
31.219
cur non more meo potius formata ferinos
31.220
poneret, in nostros migrans, gens barbara ritus?
31.221
Nam quod in cversis habitacula ponis Hibera
31.222
urbibus et deserta tuo legis oppida versu
31.223
montanamque milli Calagorrim et Birbilim acutis
31.224
pendentem scopulis eodemque iacentis Hilerdac
31.225
exprobras, velut his habitem laris exul et urbis
31.226
extra hominum tecta atque vias; — an credis Hiberae
31.227
has telluris opes, Hispani nescius orbis,
31.228
quo gravis ille poli sub pondere constitit Atlans,
31.229
ultima nunc eius mons portio metaque terrae,
31.230
discludit bimarem celso qui vertice Calpen?
31.231
Birbilis huic tantum, Calagorris, Hilerda notantur,
31.232
Caesarea est Augusta cui, Barcinus amoena
31.233
et capite insigni despectans Tarraco pontum?
31.234
Quid numerem egregias terris et moenibus urbes,
31.235
quas geminum felix Hispania tendit in aequor,
31.236
qua Betis Oceanum Tyrrhenumque auget Hiberus,
31.237
lataque distantis pelagi divortia conplet,
31.238
orbe suo finem ponens in limite mundi?
31.239
anne tibi, o domine inlustris, si scribere sit mens,
31.240
qua regione habites, placeat reticere nitentem
31.241
Burdigalam et piceos malis describere Boios?
31.242
cumque Maroialicis tua prodigis otia thermis
31.243
inter et umbrosos donas tibi vivere lucos,
31.244
laeta locis et mira colens habitacula tectis:
31.245
nigrantesne casas et texta mapalia culmo
31.246
dignaque pellitis habitas deserta Bigerris?
31.247
quique superba tuae contemnis moenia Romae
31.248
consul, arenosas non dedignare Vasatas?
31.249
vel quia Pictonicis tibi fertile rus viret arvis,
31.250
Raraunum Ausonias heu devenisse curules
31.251
conquerar, et trabeam veteri sordescere fano;
31.252
quae tamen augusta Latiaris in urbe Quirini
31.253
Caesareas inter parili titulo palmatas
31.254
fulget inadtrito longum venerabilis auro,
31.255
florentem retinens meriti vivacis honorem.
31.256
aut eum Lucani retinens culmine fundi,
31.257
aemula Romuleis habitans fastigia tectis,
31.258
materiam praebente loco, qui proxima signat,
31.259
in Condatino dicetis degere vieo?
31.260
Multa iocis pateant, liceat quoque ludere fictis;
31.261
sed lingua mulcente gravem interlidere dentem,
31.262
ludere blanditiis mentibus et male dulces
31.263
fermentare iocos satirae mordacis aceto
31.264
saepe poetarum, numquam decet esse parentum,
31.265
namque fides pietasque petunt, ut, quod mala nectens
31.266
insinuat castis fama auribus, hoc bona voti
31.267
mens patris adfigi fixumque haerescere cordi
31.268
non sinat, et vulgus scaevo rumore malignum
31.269
ante habitos mores, non semper flectere vitam
31.270
crimen habet: namque est laudi bene vertere, eum me
31.271
inmutatum audis, studium officiumque require.
31.272
si pravo rectum, si relligiosa profanis,
31.273
luxurie parcum, turpi mutatur honestum,
31.274
segnis, iners, obscurus ago, miserere sodalis
31.275
in mala perversi: blandum licet ira parentem
31.276
excitet, ut lapsum rectis instauret amicum
31.277
moribus et monitu reparet meliora severo.
31.278
At si forte itidem, quod legi et quod sequor, audis,
31.279
corda pio vovisse deo venerabile Christi
31.280
imperium docili pro credulitate sequentem,
31.281
persuasumque dei monitis aeterna parari
31.282
praemia mortali damnis praesentibus empta,
31.283
non reor id sancto sic displicuisse parenti,
31.284
mentis ut errorem credat sic vivere Christo,
31.285
ut Christus sanxit, iuvat hoc nec paenitet huius
31.286
erroris, stultus diversa sequentibus esse
31.287
nil moror, aeterno mea dum sententia regi
31.288
sit sapiens, breve, quidquid homo est, homo corporis aegri,
31.289
temporis occidui et sine Christo pulvis et umbra:
31.290
quod probat aut damnat tanti est, quanti arbiter ipse.
31.291
ipse obit atque illi suus est comitabilis error
31.292
cumque suo moriens sententia iudice transit.
31.293
Et nisi, dum tempus praesens datur, anxia nobis
31.294
cura sit ad domini praeceptum vivere Christi,
31.295
sera erit exutis homini querimonia membris,
31.296
dum levia humanae metuit convicia linguae,
31.297
non timuisse graves divini iudicis iras:
31.298
quem patris aeterni solio dextraque sedentem,
31.299
omnibus impositum regem et labentibus annis
31.300
venturum, ut cunctas aequato examine gentes
31.301
iudicet et variis referat sua praemia gestis,
31.302
credo equidem et metuens studio properante laboro,
31.303
si qua datur, ne morte prius quam crimine solvar.
31.304
Huius in adventum trepidis mihi credula fibris
31.305
corda tremunt gestitque anima id iam cauta futuri,
31.306
praemetuens, ne vineta aegris pro corpore curis
31.307
ponderibusque gravis rerum, si forte recluso
31.308
increpitet tuba vasta polo, non possit in auras
31.309
regis ad occursum levibus se tollere pinnis,
31.310
inter honora volans sanctorum milia caelo,
31.311
qui per inane levis neque mundi conpede vinctos
31.312
ardua in astra pedes facili molimine tollent
31.313
et teneris vecti per sidera nubibus ibunt,
31.314
caelestem ut medio venerentur in aere regem
31.315
claraque adorato coniungant agmina Christo.
31.316
Hic metus est, labor iste, dies ne me ultimus atris
31.317
sopitum tenebris sterili deprendat in actu,
31.318
tempora sub vacuis ducentem perdita curis,
31.319
nam quid agam, lentis si, dum coniveo votis,
31.320
Christus ab aetheria mihi proditus arce coruscet
31.321
et, subitis domini caelo venientis aperto
31.322
praestrictus radiis, obscurae tristia noctis
31.323
suffugia inlato confusus lumine quaeram?
31.324
Quod mihi ne pareret vel diffidentia veri,
31.325
vel praesentis amor vitae rerumque voluptas
31.326
curarumque labor, placuit praevertere casus
31.327
proposito et curas finire superstite vita
31.328
communemque adeo ventura in saecula rebus
31.329
expectare trucem securo pectore mortem.
31.330
Si placet hoc, gratare tui spe divite amici:
31.331
si contra est, Christo tantum me Inique probari.