Reader

̓ Ανοή τῳ, φησί ν, ἐ περωτή σαντι σοφί α λογισθή σεται. σοφοῦ δέ, ὡ ς ἔ οικεν, ἐ περώ τημα καὶ τὸ ν ἀ νό ητον σοφί ζει: ὅ περ τῇ τοῦ Θεοῦ χά ριτι συμβαί νει ἡ μῖ ν, ὁ σά κις ἂ ν δεξώ μεθά σου τῆ ς φιλοπό νου ψυχῆ ς τὰ γρά μματα. ἐ πιστατικώ τεροι γὰ ρ ἑ αυτῶ ν καὶ ἐ μφρονέ στεροι γινό μεθα ἀ π̓ αὐ τῆ ς τῆ ς ἐ ρωτή σεως, πολλὰ ὧ ν οὐ κ ἐ πιστά μεθα διδασκό μενοι: καὶ γί νεται ἡ μῶ ν διδά σκαλος ἡ περὶ τὸ ἀ ποκρί νεσθαι μέ ριμνα. ἀ μέ λει καὶ νῦ ν, οὐ δέ ποτε λαβό ντες ἐ ν φροντί δι τὰ ἐ περωτή ματά σου, ἠ ναγκά σθημεν ἐ πισκέ ψασθαι ἀ κριβῶ ς, καὶ εἴ τέ τι ἠ κού σαμεν παρὰ τῶ ν πρεσβυτέ ρων, ἀ ναμνησθῆ ναι, καὶ τὰ συγγενῆ ὧ ν ἐ διδά χθημεν παῤ ἑ αυτῶ ν ἐ πιλογί σασθαι.

Τὸ μὲ ν οὖ ν περὶ τοὺ ς Καθαροὺ ς ζή τημα καὶ εἴ ρηται πρό τερον, καὶ καλῶ ς ἀ πεμνημό νευσας, ὅ τι δεῖ τῷ ἔ θει τῶ ν καθ̓ ἑ κά στην χώ ραν ἕ πεσθαι, διὰ τὸ διαφό ρως ἐ νεχθῆ ναι περὶ τοῦ βαπτί σματος αὐ τῶ ν τοὺ ς τό τε περὶ τού των διαλαβό ντας: τὸ δὲ τῶ ν Πεπουζηνῶ ν οὐ δέ να μοι λό γον ἔ χειν δοκεῖ: καὶ ἐ θαύ μασα πῶ ς κανονικὸ ν ὄ ντα τὸ ν Διονύ σιον παρῆ λθεν. ἐ κεῖ νο γὰ ρ ἔ κρινον οἱ παλαιοὶ δέ χεσθαι βά πτισμα, τὸ μηδὲ ν τῆ ς πί στεως παρεκβαῖ νον: ὅ θεν τὰ ς μὲ ν αἱ ρέ σεις ὠ νό μασαν, τὰ δὲ σχί σματα, τὰ ς δὲ παρασυναγωγά ς: αἱ ρέ σεις μὲ ν τοὺ ς παντελῶ ς ἀ περρηγμέ νους, καὶ κατ̓ αὐ τὴ ν τὴ ν πί στιν ἀ πηλλοτριωμέ νους: σχί σματα δὲ τοὺ ς δἰ αἰ τί ας τινὰ ς ἐ κκλησιαστικὰ ς καὶ ζητή ματα ἰ ά σιμα πρὸ ς ἀ λλή λους διενεχθέ ντας: παρασυναγωγὰ ς δὲ τὰ ς συνά ξεις τὰ ς παρὰ τῶ ν ἀ νυποτά κτων πρεσβυτέ ρων ἢ ἐ πισκό πων καὶ παρὰ τῶ ν ἀ παιδεύ των λαῶ ν γινομέ νας. οἷ ον εἴ τις ἐ ν πταί σματι ἐ ξετασθεὶ ς ἐ πεσχέ θη τῆ ς λειτουργί ας, καὶ μὴ ὑ πέ κυψε τοῖ ς κανό σιν, ἀ λλ̓ ἑ αυτῷ ἐ ξεδί κησε τὴ ν προεδρί αν καὶ τὴ ν λειτουργί αν, καὶ συναπῆ λθον τού τῳ τινὲ ς καταλιπό ντες τὴ ν καθολικὴ ν̓ Εκκλησί αν, παρασυναγωγὴ τὸ τοιοῦ το. σχί σμα δὲ τὸ περὶ τῆ ς μετανοί ας διαφό ρως ἔ χειν πρὸ ς τοὺ ς ἀ πὸ τῆ ς̓ Εκκλησί ας. αἱ ρέ σεις δέ, οἷ ον ἡ τῶ ν Μανιχαί ων, καὶ Οὐ αλεντί νων, καὶ Μαρκιονιστῶ ν, καὶ αὐ τῶ ν τού των τῶ ν Πεπουζηνῶ ν: εὐ θὺ ς γὰ ρ περὶ αὐ τῆ ς τῆ ς εἰ ς Θεὸ ν πί στεώ ς ἐ στιν ἡ διαφορά. ἔ δοξε τοί νυν τοῖ ς ἐ ξ ἀ ρχῆ ς, τὸ μὲ ν τῶ ν αἱ ρετικῶ ν παντελῶ ς ἀ θετῆ σαι, τὸ δὲ τῶ ν ἀ ποσχισά ντων, ὡ ς ἔ τι ἐ κ τῆ ς̓ Εκκλησί ας ὄ ντων, παραδέ ξασθαι: τοὺ ς δὲ ἐ ν ταῖ ς παρασυναγωγαῖ ς, μετανοί ᾳ ἀ ξιολό γῳ καὶ ἐ πιστροφῇ βελτιωθέ ντας, συνά πτεσθαι πά λιν τῇ̓ Εκκλησί ᾳ, ὥ στε πολλά κις καὶ τοὺ ς ἐ ν βαθμῷ, συναπελθό ντας τοῖ ς ἀ νυποτά κτοις, ἐ πειδὰ ν μεταμεληθῶ σιν, εἰ ς τὴ ν αὐ τὴ ν παραδέ χεσθαι τά ξιν. οἱ τοί νυν Πεπουζηνοὶ προδή λως εἰ σὶ ν αἱ ρέ τικοι: εἰ ς γὰ ρ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον ἐ βλασφή μησαν, Μοντανῷ καὶ Πρισκί λλῃ τὴ ν τοῦ Παρακλή του προσηγορί αν ἀ θεμί τως καὶ ἀ ναισχύ ντως ἐ πιφημί σαντες. εἴ τε οὖ ν ὡ ς ἀ νθρώ πους θεοποιοῦ ντες, κατά κριτοι: εἴ τε ὡ ς τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον τῇ πρὸ ς ἀ νθρώ πους συγκρί σει καθυβρί ζοντες, καὶ οὕ τω τῇ αἰ ωνί ῳ καταδί κῃ ὑ πεύ θυνοι, διὰ τὸ ἀ συγχώ ρητον εἶ ναι τὴ ν εἰ ς τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον βλασφημί αν. τί να οὖ ν λό γον ἔ χει τὸ τού των βά πτισμα ἐ γκριθῆ ναι τῶ ν βαπτιζό ντων εἰ ς Πατέ ρα καὶ Υἱ ὸ ν καὶ Μοντανὸ ν ἢ Πρί σκιλλαν; οὐ γὰ ρ ἐ βαπτί σθησαν οἱ εἰ ς τὰ μὴ παραδεδομέ να ἡ μῖ ν βαπτισθέ ντες. ὥ στε, εἰ καὶ τὸ ν μέ γαν Διονύ σιον τοῦ το παρέ λαθεν, ἀ λλ̓ ἡ μῖ ν οὐ φυλακτέ ον τὴ ν μί μησιν τοῦ σφά λματος. τὸ γὰ ρ ἄ τοπον αὐ τό θεν πρό δηλον, καὶ πᾶ σιν ἐ ναργέ ς, οἷ ς τι καὶ μικρὸ ν τοῦ λογί ζεσθαι μέ τεστιν. Οἱ Καθαροὶ καὶ αὐ τοὶ τῶ ν ἀ πεσχισμέ νων εἰ σί. πλὴ ν ἀ λλ̓ ἔ δοξε τοῖ ς ἀ ρχαί οις, τοῖ ς περὶ Κυπριανὸ ν λέ γω καὶ Φιρμιλιανὸ ν τὸ ν ἡ μέ τερον, τού τους πά ντας μιᾷ ψή φῳ ὑ ποβαλεῖ ν, Καθαρού ς, καὶ̓ Εγκρατί τας, καὶ̔ Υδροπαραστά τας: διό τι ἡ μὲ ν ἀ ρχὴ τοῦ χωρισμοῦ διὰ σχί σματος γέ γονεν: οἱ δὲ τῆ ς̓ Εκκλησί ας ἀ ποστά ντες οὐ κέ τι ἔ σχον τὴ ν χά ριν τοῦ ἁ γί ου Πνεύ ματος ἐ φ̓ ἑ αυτοῖ ς: ἐ πέ λιπε γὰ ρ ἡ μετά δοσις τῷ διακοπῆ ναι τὴ ν ἀ κολουθί αν. οἱ μὲ ν γὰ ρ πρῶ τοι ἀ ναχωρή σαντες παρὰ τῶ ν πατέ ρων ἔ σχον τὰ ς χειροτονί ας καὶ διὰ τῆ ς ἐ πιθέ σεως τῶ ν χειρῶ ν αὐ τῶ ν εἶ χον τὸ χά ρισμα τὸ πνευματικό ν: οἱ δὲ ἀ πορραγέ ντες, λαϊ κοὶ γενό μενοι, οὔ τε τοῦ βαπτί ζειν, οὔ τε τοῦ χειροτονεῖ ν εἶ χον τὴ ν ἐ ξουσί αν, οὐ κέ τι δυνά μενοι χά ριν Πνεύ ματος ἁ γί ου ἑ τέ ροις παρέ χειν, ἧ ς αὐ τοὶ ἐ κπεπτώ κασι. διὸ ὡ ς παρὰ λἁ??̓ κῶ ν βαπτιζομέ νους τοὺ ς παῤ αὐ τῶ ν, ἐ κέ λευσαν ἐ ρχομέ νους ἐ πὶ τὴ ν̓ Εκκλησί αν τῷ ἀ ληθινῷ βαπτί σματι τῷ τῆ ς̓ Εκκλησί ας ἀ νακαθαί ρεσθαι. ἐ πειδὴ δὲ ὅ λως ἔ δοξέ τισι τῶ ν κατὰ τὴ ν̓ Ασί αν οἰ κονομί ας ἕ νεκα τῶ ν πολλῶ ν δεχθῆ ναι αὐ τῶ ν τὸ βά πτισμα, ἔ στω δεκτό ν. Τὸ δὲ τῶ ν̓ Εγκρανιτῶ ν κακού ργημα νοῆ σαι ἡ μᾶ ς δεῖ, ὅ τι ἵ ν̓ αὐ τοὺ ς ἀ προσδέ κτους ποιή σωσι τῇ̓ Εκκλησί ᾳ ἐ πεχεί ρησαν λοιπὸ ν ἰ δί ῳ προκαταλαμβά νειν βαπτί σματι: ὅ θεν καὶ τὴ ν συνή θειαν τὴ ν ἑ αυτῶ ν παρεχά ραξαν. νομί ζω τοί νυν, ὅ τι ἐ πειδὴ οὐ δέ ν ἐ στι περὶ αὐ τῶ ν φανερῶ ς διηγορευμέ νον, ἡ μᾶ ς προσῆ κεν ἀ θετεῖ ν αὐ τῶ ν τὸ βά πτισμα: κἄ ν τις ᾖ παῤ αὐ τῶ ν εἰ ληφώ ς, προσιό ντα τῇ̓ Εκκλησί ᾳ βαπτί ζειν. ἐ ὰ ν μέ ντοι μέ λλοι τῇ καθό λου οἰ κονομί ᾳ ἐ μπό διον ἔ σεσθαι τοῦ το, πά λιν τῷ ἔ θει χρηστέ ον, καὶ τοῖ ς οἰ κονομή σασι τὰ καθ̓ ἡ μᾶ ς πατρά σιν ἀ κολουθητέ ον. ὑ φορῶ μαι γὰ ρ μή ποτε, ὡ ς βουλό μεθα ὀ κνηροὺ ς αὐ τοὺ ς περὶ τὸ βαπτί ζειν ποιῆ σαι, ἐ μποδί σωμεν τοῖ ς σωζομέ νοις διὰ τὸ τῆ ς προτά σεως αὐ στηρό ν. εἰ δὲ ἐ κεῖ νοι φυλά σσουσι τὸ ἡ μέ τερον βά πτισμα, τοῦ το ἡ μᾶ ς μὴ δυσωπεί τω. οὐ γὰ ρ ἀ ντιδιδό ναι αὐ τοῖ ς ὑ πεύ θυνοι χά ριν ἐ σμέ ν, ἀ λλὰ δουλεύ ειν ἀ κριβεί ᾳ κανό νων. παντὶ δὲ λό γῳ τυπωθή τω, τοὺ ς ἀ πὸ τοῦ βαπτισμοῦ ἐ κεί νων προσερχομέ νους χρί εσθαι ἐ πὶ τῶ ν πιστῶ ν δηλονό τι, καὶ οὕ τω προσιέ ναι τοῖ ς μυστηρί οις. οἶ δα δὲ ὅ τι τοὺ ς ἀ δελφοὺ ς τοὺ ς περὶ̓ Ιζοΐ ν, καὶ Σατρυνῖ νον, ἀ π̓ ἐ κεί νης ὄ ντας τῆ ς τά ξεως, προσεδεξά μεθα εἰ ς τὴ ν καθέ δραν τῶ ν ἐ πισκό πων. ὥ στε τοὺ ς τῷ τά γματι ἐ κεί νων συνημμέ νους οὐ κέ τι δυνά μεθα διακρί νειν ἀ πὸ τῆ ς̓ Εκκλησιά ς, οἷ ον κανό να τινὰ τῆ ς πρὸ ς αὐ τοὺ ς κοινωνί ας ἐ κθέ μενοι διὰ τῆ ς τῶ ν ἐ πισκό πων παραδοχῆ ς.

οἱ ὀ μνύ οντες μὴ καταδέ χεσθαι τὴ ν λειροτονί αν, ἐ ξομνύ μενοι, μὴ ἀ ναγκαζέ σθωσαν ἐ πιορκεῖ ν. εἰ γὰ ρ καὶ δοκεῖ τις εἶ ναι κανὼ ν ὁ συγχωρῶ ν τοῖ ς τοιού τοις, ἀ λλὰ πεί ρᾳ ἐ γνώ καμεν, ὅ τι οὐ κ εὐ οδοῦ νται οἱ παρορκή σαντες. σκοπεῖ ν δὲ δεῖ καὶ τὸ εἶ δος τοῦ ὅ ρκου, καὶ τὰ ῥ ή ματα, καὶ τὴ ν διά θεσιν ἀ φ̓ ἧ ς ὀ μωμό κασι, καὶ τὰ ς κατὰ λεπτὸ ν ἐ ν τοῖ ς ῥ ή μασι προσθή κας: ὡ ς ἐ ὰ ν μηδεμί α ᾖ μηδαμό θεν παραμυθί α, χρὴ παντελῶ ς ἐ ᾷ ν τοὺ ς τοιού τους. τὸ μέ ντοι κατὰ Σευῆ ρον πρᾶ γμα, ἤ τοι τὸ ν ὑ πὸ τού του χειροτονηθέ ντα πρεσβύ τερον, τοιαύ την τινά μοι δοκεῖ παραμυθί αν ἔ χειν, εἰ καὶ σοι συνδοκεῖ. τὸ ν ἀ γρὸ ν ἐ κεῖ νον τὸ ν ὑ ποκεί μενον τῇ Μηστεί ᾳ, ᾧ ἐ πεκηρύ χθη ὁ ἄ νθρωπος, κέ λευσον Οὐ ασό δοις ὑ ποτελεῖ ν: οὕ τω γὰ ρ κἀ κεῖ νος οὐ παρορκή σει μὴ ἀ ναχωρῶ ν τοῦ τό που: καὶ ὁ Λογγῖ νος, ἔ χων τὸ ν Κυριακὸ ν μεθ̓ ἑ αυτοῦ, οὐ κ ἐ ρημώ σει τὴ ν ἐ κκλησί αν, οὐ δὲ τὴ ν ἑ αυτοῦ ψυχὴ ν διὰ τὴ ς ἀ ργί ας καταδικά σει. καὶ ἡ μεῖ ς δό ξομεν μὴ παρὰ κανό νας ποιεῖ ν τι, συμπεριφερό μενοι τῷ Κυριακῷ, ὀ μό σαντι μὲ ν συμπαραμέ νειν Μινδανοῖ ς, καταδεξαμέ νῳ δὲ τὴ ν μετά θεσιν. ἡ γά ρ ἐ πά νοδος φυλακὴ ἔ σται τοῦ ὅ ρκου. τὸ δὲ εἶ ξαι αὐ τὸ ν τῇ οἰ κονομί ᾳ εἰ ς ἐ πιορκί αν αὐ τῷ οὐ λογισθή σεται, διὰ τὸ μὴ προσκεῖ σθαι τῷ ὅ ρκῳ, μηδὲ πρὸ ς βραχὺ ἀ ναχωρή σειν Μινδά νων, ἀ λλὰ παραμενεῖ ν εἰ ς τὸ ἐ φεξῆ ς. Σευή ρῳ δὲ προφασιζομέ νῳ τὴ ν λή θην ἡ μεῖ ς συγχωρή σομεν, εἰ πό ντες, ὅ τι τῶ ν κρυπτῶ ν γνώ στης οὐ περιό ψεται τὴ ν ἑ αυτοῦ̓ Εκκλησί αν ὑ πὸ τοιού του λυμαινομέ νην, ποιοῦ ντος μὲ ν ἀ κανονί στως τὸ ἐ ξ ἀ ρχῆ ς, ὅ ρκῳ δὲ καταδεσμοῦ ντος παρὰ τὰ εὐ αγγέ λια, παρορκεῖ ν δὲ διδά σκοντος δἰ ὧ ν μετετέ θη, ψευδομέ νου δὲ νῦ ν δἰ ὧ ν τὴ ν λή θην σχηματί ζεται. ἐ πειδὴ δὲ οὐ κ ἐ σμὲ ν καρδιῶ ν κριταί, ἀ λλ̓ ἐ ξ ὧ ν ἀ κού ομεν κρί νομεν, δῶ μεν τῷ Κυρί ῳ τὴ ν ἐ κδί κησιν, αὐ τοὶ δὲ ἀ διακρί τως αὐ τὸ ν δεξώ μεθα, συγγνώ μην δό ντες ἀ νθρωπί νῳ πά θει τῇ λή θῃ.

Φθεί ρασα κατ̓ ἐ πιτή δευσιν, φό νου δί κην ὑ πέ χει. ἀ κριβολογί α δὲ ἐ κμεμορφωμέ νου καὶ ἀ νεξεικονί στου παῤ ἡ μῖ ν οὐ κ ἔ στιν. ἐ νταῦ θα γὰ ρ ἐ κδικεῖ ται οὐ μό νον τὸ γεννηθησό μενον, ἀ λλὰ καὶ αὐ τὴ ἡ ἑ αυτῇ ἐ πιβουλεύ σασα: διό τι ὡ ς ἐ πὶ τὸ πολὺ ἐ ναποθνή σκουσι ταῖ ς τοιαύ ταις ἐ πιχειρή σεσιν αἱ γυναῖ κες. πρό σεστι δὲ τού τῳ καὶ ἡ φθορὰ τοῦ ἐ μβρύ ου, ἕ τερος φό νος, κατά γε τὴ ν ἐ πί νοιαν τῶ ν ταῦ τα τολμῶ ντων. δεῖ μέ ντοι μὴ μέ χρι τῆ ς ἐ ξό δου παρατεί νειν αὐ τῶ ν τὴ ν ἐ ξομολό γησιν, ἀ λλὰ δέ χεσθαι μὲ ν τὸ μέ τρον τῶ ν δέ κα ἐ τῶ ν: ὁ ρί ζειν δὲ μὴ χρό νῳ, ἀ λλὰ τρό πῳ τῆ ς μετανοί ας τὴ ν θεραπεί αν.

Διά κονος, μετὰ τὴ ν διακονί αν πορνεύ σας, ἀ πό βλητος μὲ ν τῆ ς διακονί ας ἔ σται: εἰ ς δὲ τὸ ν τῶ ν λαϊ κῶ ν ἀ πωσθεὶ ς τό πον, τῆ ς κοινωνί ας οὐ κ εἰ ρχθή σεται. διό τι ἀ ρχαῖ ό ς ἐ στι κανὼ ν τοὺ ς ἀ πὸ βαθμοῦ πεπτωκό τας τού τῳ μό νῳ τῷ τρό πῳ τῆ ς κολά σεως ὑ ποβά λλεσθαι: ἀ κολουθησά ντων, ὡ ς οἶ μαι, τῶ ν ἐ ξ ἀ ρχῆ ς τῷ νό μῳ ἐ κεί νῳ τῷ, Οὐ κ ἐ κδική σεις δὶ ς ἐ πὶ τὸ αὐ τό: καὶ δἰ ἑ τέ ραν δὲ αἰ τί αν: ὅ τι οἱ μὲ ν ἐ ν τῷ λαϊ κῷ ὄ ντες τά γματι, ἐ κβεβλημέ νοι τοῦ τό που τῶ ν πιστῶ ν, πά λιν εἰ ς τὸ ν ἀ φ̓ οὗ ἐ ξέ πεσον τό πον ἀ ναλαμβά νονται: ὁ δὲ διά κονος ἅ παξ ἔ χει διαρκῆ τὴ ν δί κην τῆ ς καθαιρέ σεως. ὡ ς οὖ ν οὐ κ ἀ ποδιδομέ νης αὐ τῷ τῆ ς διακονί ας, ἐ πὶ ταύ της ἔ στησαν μό νης τῆ ς ἐ κδική σεως. ταῦ τα μὲ ν οὖ ν τὰ ἐ κ τῶ ν τύ πων. καθό λου δὲ ἀ ληθέ στερό ν ἐ στιν ἴ αμα ἡ τῆ ς ἁ μαρτί ας ἀ ναχώ ρησις. ὥ στε ὁ διὰ σαρκὸ ς ἡ δονὴ ν ἀ θετή σας τὴ ν χά ριν, διὰ τοῦ συντριμμοῦ τῆ ς σαρκὸ ς καὶ πά σης δουλαγωγί ας τῆ ς κατ̓ ἐ γκρά τειαν ἀ ποστὰ ς τῶ ν ἡ δονῶ ν, ὑ φ̓ ὧ ν κατεστρά φη, τελεί αν ἡ μῖ ν παρέ ξει τῆ ς ἰ ατρεύ σεως αὐ τοῦ τὴ ν ἀ πό δειξιν. ἀ μφό τερα τοί νυν εἰ δέ ναι ἡ μᾶ ς δεῖ, καὶ τὰ τῆ ς ἀ κριβεί ας καὶ τὰ τῆ ς συνηθεί ας: ἕ πεσθαι δὲ ἐ πὶ τῶ ν μὴ καταδεξαμέ νων τὴ ν ἀ κρό τητα τῷ παραδοθέ ντι τύ πῳ.

Περὶ τριγά μων καὶ πολυγά μων τὸ ν αὐ τὸ ν ὥ ρισαν κανό να, ὃ ν καὶ ἐ πὶ τῶ ν διγά μων, ἀ ναλό γως: ἐ νιαυτὸ ν μὲ ν γὰ ρ ἐ πὶ τῶ ν διγά μων, ἄ λλοι δὲ δύ ο ἔ τη: τοὺ ς δὲ τριγά μους ἐ ν τρισὶ καὶ τέ ταρσι πολλά κις ἔ τεσιν ἀ φορί ζουσιν. ὀ νομά ζουσι δὲ τὸ τοιοῦ τον οὐ κ ἔ τι γά μον, ἀ λλὰ πολυγαμί αν, μᾶ λλον δὲ πορνεί αν κεκολασμέ νην. διὸ καὶ ὁ Κύ ριος τῇ Σαμαρεί τιδι πέ ντε ἄ νδρας διαμειψά σῃ,̔̀ Ον νῦ ν, φησί ν, ἔ χεις, οὐ κ ἔ στι σου ἀ νή ρ: ὡ ς οὐ κέ τι ἀ ξί ων ὄ ντων τῶ ν ὑ περεκπεσό ντων τοῦ μέ τρου τῆ ς διγαμί ας τῷ τοῦ ἀ νδρὸ ς ἢ τῆ ς γυναικὸ ς καλεῖ σθαι προσρή ματι. συνηθειαν δὲ κατελά βομεν ἐ πὶ τῶ ν τριγά μων πενταετί ας ἀ φορισμό ν: οὐ κ ἀ πὸ κανό νων, ἀ λλ̓ ἀ πὸ τῆ ς τῶ ν προειληφό των ἀ κολουθί ας. δεῖ δὲ μὴ πά ντη αὐ τοὺ ς ἀ πεί ργειν τῆ ς̓ Εκκλησί ας, ἀ λλ̓ ἀ κροά σεως αὐ τοὺ ς ἀ ξιοῦ ν ἐ ν δύ ο που ἔ τεσιν ἢ τρισί: καὶ μετὰ ταῦ τα ἐ πιτρέ πειν συστή κειν μέ ν, τῆ ς δὲ κοινωνί ας τοῦ ἀ γαθοῦ ἀ πέ χεσθαι, καὶ οὕ τως ἐ πιδειξαμέ νους καρπό ν τινα μετανοί ας ἀ ποκαθιστᾷ ν τῷ τό πῳ τῆ ς κοινωνί ας.

Τοὺ ς δὲ ἐ πὶ ἐ ξό δῳ μετανοοῦ ντας τῶ ν αἱ ρετικῶ ν δέ χεσθαι χρή: δέ χεσθαι δὲ δηλονό τι οὐ κ ἀ κρί τως, ἀ λλὰ δοκιμά ζοντας εἰ ἀ ληθινὴ ν ἐ πιδεί κνυνται μετά νοιαν, καὶ εἰ τοὺ ς καρποὺ ς ἔ χουσι μαρτυροῦ ντας τῇ πρὸ ς τὸ σωθῆ ναι σπουδῇ.

Τῶ ν κανονικῶ ν τὰ ς πορνεί ας εἰ ς γά μον μὴ καταλογί ζεσθαι, ἀ λλὰ παντὶ τρό πῳ διασπᾷ ν αὐ τῶ ν τὴ ν συνά φειαν. τοῦ το γὰ ρ καὶ τῇ̓ Εκκλησί ᾳ πρὸ ς ἀ σφά λειαν λυσιτελέ ς, καὶ τοῖ ς αἱ ρετικοῖ ς οὐ δώ σει καθ̓ ἡ μῶ ν λαβή ν, ὡ ς διὰ τὴ ν τοῦ ἁ μαρτά νειν ἄ δειαν ἐ πισπωμέ νων πρὸ ς ἑ αυτού ς.

̓ Αρρενοφθό ροι καὶ ζωοφθό ροι, καὶ φονεῖ ς, καὶ φαρμακοί, καὶ μοιχοί, καὶ εἰ δωλολά τραι τῆ ς αὐ τῆ ς καταδί κης εἰ σὶ ν ἠ ξιωμέ νοι. ὥ στε ὃ ν ἔ χεις ἐ πὶ τῶ ν ἄ λλων τύ πον, καὶ ἐ πὶ τού των φύ λαξον. τοὺ ς δὲ ἐ ν τριά κοντα ἔ τεσι μετανοή σαντας ἐ πὶ τῇ ἀ καθαραί ᾳ, ἣ ν ἐ ν ἀ γνοί ᾳ ἔ πραξαν, οὐ δ̓ ἀ μφιβά λλειν ἡ μᾶ ς προσῆ κεν εἰ ς τὸ παραδέ ξασθαι. ἥ τε γὰ ρ ἄ γνοια συγγνώ μης ἀ ξί ους αὐ τοὺ ς ποιεῖ, καὶ τὸ ἑ κού σιον τῆ ς ἐ ξαγορεύ σεως, καὶ ἡ παρά τασις ἐ ν τοσού τῳ χρό νῳ γενομέ νη. σχεδὸ ν γὰ ρ ὅ λην γενεὰ ν ἀ νθρώ που παρεδό θησαν τῷ Σατανᾷ, ἵ να παιδευθῶ σι μὴ ἀ σχημονεῖ ν. ὥ στε κέ λευσον αὐ τοὺ ς ἤ δη ἀ νυπερθέ τως δεχθῆ ναι, μά λιστα εἰ καὶ δά κρυα ἔ χουσι δυσωποῦ ντά σου τὴ ν εὐ σπλαγχνί αν, καὶ βί ον ἐ πιδεί κνυνται ἄ ξιον συμπαθεί ας.

̔ Ο ἀ ξί νῃ παρὰ τὸ ν θυμὸ ν κατὰ τῆ ς ἑ αυτοῦ γαμετῆ ς χρησά μενος φονεύ ς ἐ στι. καλῶ ς δέ με ὑ πέ μνησας καὶ ἀ ξί ως τῆ ς σεαυτοῦ συνέ σεως εἰ πεῖ ν περὶ τού των πλατύ τερον: διό τι πολλαὶ ἐ ν τοῖ ς ἑ κουσί οις καὶ ἀ κουσί οις διαφοραί. ἀ κού σιον μὲ ν γά ρ ἐ στι παντελῶ ς καὶ πό ρρω τοῦ κατά ρξαντος τὸ ἀ κοντί σαντα λί θον ἐ πὶ κύ να ἢ δέ νδρον ἀ νθρώ που τυχεῖ ν. ἡ μὲ ν γὰ ρ ὁ ρμὴ ἦ ν τὸ θηρί ον ἀ μύ νασθαι, ἢ τὸ ν καρπὸ ν κατασεῖ σαι: ὑ πέ βη δὲ αὐ τομά τως τῇ πληγῇ κατὰ πά ροδον ὁ παραπεσώ ν: ὥ στε τὸ τοιοῦ τον ἀ κού σιον. ἀ κού σιον μέ ντοι καὶ εἴ τις βουλό μενος ἐ πιστρέ ψαι τινά, ἱ μά ντι ἢ ῥ ά βδῳ μὴ σκληρᾷ τύ πτοι, ἀ ποθά νῃ δὲ ὁ τυπτό μενος. ἡ γὰ ρ πρό θεσις ἐ νταῦ θα σκοπεῖ ται, ὅ τι βελτιῶ σαι ἠ βού λετο τὸ ν ἁ μαρτά νοντα, οὐ κ ἀ νελεῖ ν. ἐ ν τοῖ ς ἀ κουσί οις ἐ στὶ κἀ κεῖ νο, τὸ ἀ μυνό μενό ν τινα ἐ ν μά χῃ ξύ λῳ ἢ χειρί, ἀ φειδῶ ς ἐ πὶ τὰ καί ρια τὴ ν πληγὴ ν ἐ νεγκεῖ ν, ὥ στε κακῶ σαι αὐ τό ν, οὐ χ ὥ στε παντελῶ ς ἀ νελεῖ ν. ἀ λλὰ τοῦ το ἤ δη προσεγγί ζει τῷ ἑ κουσί ῳ. ὁ γὰ ρ τοσού τῳ χρησά μενος ὀ ργά νῳ πρὸ ς ἄ μυναν, ἢ ὁ μὴ πεφεισμέ νως τὴ ν πληγὴ ν ἐ παγαγώ ν, δῆ λό ς ἐ στι, διὰ τὸ κεκρατῆ σθαι ὑ πὸ τοῦ πά θους, ἀ φειδῶ ν τοῦ ἀ νθρώ που. ὁ μοί ως καὶ ὁ ξύ λῳ βαρεῖ, καὶ ὁ λί θῳ μεί ζονι τῆ ς δυνά μεως τῆ ς ἀ νθρωπί νης χρησά μενος, τοῖ ς ἀ κουσί οις ἐ ναριθμεῖ ται, ἄ λλο μέ ν τι προελό μενος, ἄ λλο δέ τι ποιή σας. ὑ πὸ γὰ ρ τοῦ θυμοῦ τοιαύ την ἤ νεγκε τὴ ν πληγή ν, ὥ στε ἀ νελεῖ ν τὸ ν πληγέ ντα: καί τοι ἡ σπουδὴ ἦ ν αὐ τῷ συντρί ψαι τυχό ν, οὐ χὶ δὲ καὶ παντελῶ ν θανατῶ σαι. ὁ μέ ντοι ξί φει χρησά μενος, ἢ ᾡ τινιοῦ ν τοιού τῳ, οὐ δεμί αν ἔ χει παραί τησιν: καί μά λιστα ὁ τὴ ν ἀ ξί νην ἀ κοντί σας. καὶ γὰ ρ οὐ δὲ ἀ πὸ χειρὸ ς φαί νεται πλή ξας, ὥ στε τὸ μέ τρον τῆ ς πληγῆ ς ἐ π̓ αὐ τῷ εἶ ναι, ἀ λλ̓ ἠ κό ντισεν, ὥ στε καὶ τῷ βά ρει τοῦ σιδή ρου, καὶ τῇ ἀ κμῇ, καὶ τῇ διὰ πλεί στου φορᾷ, ὀ λεθρί αν ἀ ναγκαί ως τὴ ν πληγὴ ν γενέ σθαι.̔ Εκού σιον δὲ πά λιν παντελῶ ς, καὶ οὐ δεμί αν ἀ μφιβολί αν ἔ χον, οἷ ό ν ἐ στι τὸ τῶ ν λῃ στῶ ν καὶ τὸ τῶ ν πολεμικῶ ν ἐ φό δων. οὗ τοι μὲ ν γὰ ρ διὰ χρή ματα ἀ ναιροῦ σι, τὸ ν ἔ λεγχον ἀ ποφεύ γοντες: οἵ τε ἐ ν τοῖ ς πολέ μοις ἐ πὶ φό νους ἔ ρχονται, οὔ τε φοβῆ σαι, οὔ τε σωφρονί σαι, ἀ λλ̓ ἀ νελεῖ ν τοὺ ς ἐ ναντιουμέ νους ἐ κ τοῦ φανεροῦ προαιρού μενοι. καὶ μέ ντοι, κἄ ν δἰ ἄ λλην τινὰ αἰ τί αν περί εργον φά ρμακό ν τις ἐ γκερά σῃ, ἀ νέ λῃ δέ, ἑ κού σιον τιθέ μεθα τὸ τοιοῦ τον: οἷ ον ποιοῦ σιν αἱ γυναῖ κες πολλά κις, ἐ παοιδαῖ ς τισι καὶ καταδέ σμοις πρὸ ς τὸ ἑ αυτῶ ν φί λτρον ἐ πά γεσθαί τινας πειρώ μεναι, καὶ προσδιδοῦ σαι αὐ τοῖ ς φά ρμακα, σκό τωσιν ἐ μποιοῦ ντα ταῖ ς διανοί αις. αἱ τοιαῦ ται τοί νυν ἀ νελοῦ σαι, εἰ καὶ ἄ λλο προελό μεναι ἄ λλο ἐ ποί ησαν, ὅ μως διὰ τὸ περί εργον καὶ ἀ πηγορευμέ νον τῆ ς ἐ πιτηδεύ σεως ἐ ν τοῖ ς ἑ κουσί ως φονεύ ουσι καταλογί ζονται. καὶ αἱ τοί νυν τὰ ἀ μβλωθρί δια διδοῦ σαι φά ρμακα φονεύ τριαί εἰ σι καὶ αὐ ταί, καὶ αἱ δεχό μεναι τὰ ἐ μβρυοκτό να δηλητή ρια. ταῦ τα μὲ ν εἰ ς τοσοῦ τον.

̔ Η δὲ τοῦ Κυρί ου ἀ πό φασις, κατὰ μὲ ν τὴ ν τῆ ς ἐ ννοί ας ἀ κολουθί αν ἐ ξ ἴ σου καὶ ἀ νδρά σι καὶ γυναιξὶ ν ἁ ρμό ζει, περὶ τοῦ μὴ ἐ ξεῖ ναι γά μου ἐ ξί στασθαι, παρεκτὸ ς λό γου πορνεί ας. ἡ δὲ συνή θεια οὐ χ οὕ τως ἔ χει, ἀ λλ̓ ἐ πὶ μὲ ν τῶ ν γυναικῶ ν πολλὴ ν εὑ ρί σκομεν ἀ κριβολογί αν, τοῦ μὲ ν ἀ ποστό λου λέ γοντος:̔́ Οτι ὁ κολλώ μενος τῇ πό ρνῃ ἓ ν σῶ μά ἐ στι: τοῦ δὲ̔ Ιερεμί ου:̔́ Οτι, ἐ ὰ ν γέ νηται γυνὴ ἀ νδρὶ ἑ τέ ρῳ, οὐ κ ἐ πιστρέ ψει πρὸ ς τὸ ν ἄ νδρα αὐ τῆ ς, ἀ λλὰ μιαινομέ νη μιανθή σεται: καὶ πά λιν:̔ Ο ἔ χων μοιχαλί δα ἄ φρων καὶ ἀ σεβή ς. ἡ δὲ συνή θεια καὶ μοιχεύ οντας ἄ νδρας καὶ ἐ ν πορνεί αις ὄ ντας κατέ χεσθαι ὑ πὸ γυναικῶ ν προστά σσει. ὥ στε ἡ τῷ ἀ φειμέ νῳ ἀ νδρὶ συνοικοῦ σα οὐ κ οἶ δα εἰ δύ ναται μοιχαλις χρηματί ζειν: τὸ γὰ ρ ἔ γκλημα ἐ νταῦ θα τῆ ς ἀ πολυσά σης τὸ ν ἄ νδρα ἅ πτεται, κατὰ ποί αν αἰ τί αν ἀ πέ στη τοῦ γά μου. εἶ τε καὶ τυπτομέ νη, μὴ φέ ρουσα τὰ ς πληγά ς, ὑ πομέ νειν ἐ χρῆ ν μᾶ λλον ἢ διαζευχθῆ ναι τοῦ συνοικοῦ ντος: εἴ τε τὴ ν εἰ ς τὰ χρή ματα ζημί αν μὴ φέ ρουσα, οὐ δὲ αὕ τη ἡ πρό φασις ἀ ξιό λογος. εἰ δὲ διὰ τὸ ἐ ν πορνεί ᾳ αὐ τὸ ν ζῇ ν, οὐ κ ἔ χομεν τοῦ το ἐ ν τῇ συνηθεί ᾳ τῇ ἐ κκλησιαστικῇ τὸ παρατή ρημα: ἀ λλὰ καὶ ἀ πί στου ἀ νδρὸ ς χωρί ζεσθαι οὐ προσετά χθη γυνή, ἀ λλὰ παραμέ νειν, διὰ τὸ ἄ δηλον τῆ ς ἐ κβά σεως. τί γὰ ρ οἶ δας, γύ ναι, εἰ τὸ ν ἄ νδρα σώ σεις; ὥ στε ἡ καταλιποῦ σα, μοιχαλί ς, εἰ ἐ π̓ ἄ λλον ἦ λθεν ἄ νδρα. ὁ δὲ καταλειφθεὶ ς συγγνωστό ς ἐ στι, καὶ ἡ συνοικοῦ σα τῷ τοιού τῳ οὐ κατακρί νεται. εἰ μέ ντοι ὁ ἀ νὴ ρ ἀ ποστὰ ς τῆ ς γυναικό ς, ἐ π̓ ἄ λλην ἦ λθε, καὶ αὐ τὸ ς μοιχό ς, διό τι ποιεῖ αὐ τὴ ν μοιχευθῆ ναι: καὶ ἡ συνοικοῦ σα αὐ τῷ μοιχαλί ς, διό τι ἀ λλό τριον ἄ νδρα πρὸ ς ἑ αυτὴ ν μετέ στησεν.

̔ Ο δὲ τὸ ν ἀ κού σιον ποιή σας φό νον ἀ ρκού ντως ἐ ξεπλή ρωσε τὴ ν δί κην ἐ ν τοῖ ς ἕ νδεκα ἔ τεσι. δῆ λον γὰ ρ ὅ τι ἐ πὶ τῶ ν πληγέ ντων τὰ Μωυσέ ως παρατηρή σομεν: καὶ τὸ ν κατακλιθέ ντα μὲ ν ἐ πὶ τῶ ν πληγῶ ν ἃ ς ἔ λαβε, βαδί σαντα δὲ πά λιν ἐ πὶ τῇ ῥ ά βδῳ αὐ τοῦ, οὐ λογισό μεθα πεφονεῦ σθαι. εἰ δὲ καὶ οὐ κ ἐ ξανέ στη μετὰ τὰ ς πληγά ς— ἀ λλ̓ οὖ ν τῷ μὴ προελέ σθαι αὐ τὸ ν ἀ νελεῖ ν ὁ τυπτή σας φονευτὴ ς μέ ν, ἀ λλ̓ ἀ κού σιος διὰ τὴ ν πρό θεσιν.

Τοὺ ς διγά μους παντελῶ ς ὁ κανὼ ν τῆ ς ὑ πηρεσί ας ἀ πέ κλεισε.

Τοὺ ς ἐ ν πολέ μοις φό νους οἱ πατέ ρες ἡ μῶ ν ἐ ν τοῖ ς φό νοις οὐ κ ἐ λογί σαντο: ἐ μοὶ δοκεῖ ν, συγγνώ μην δό ντες τοῖ ς ὑ πὲ ρ σωφροσύ νης καὶ εὐ σεβεί ας ἀ μυνομέ νοις. τά χα δὲ καλῶ ς ἔ χει συμβουλεύ ειν, ὡ ς τὰ ς χεῖ ρας μὴ καθαροὺ ς τριῶ ν ἐ τῶ ν τῆ ς κοινωνί ας μό νης ἀ πέ χεσθαι.

̔ Ο τό κους λαμβά νων, ἐ ὰ ν καταδέ ξηται τὸ ἄ δικον κέ ρδος εἰ ς πτωχοὺ ς ἀ ναλῶ σαι, καὶ τοῦ λοιποῦ τοῦ νοσή ματος τῆ ς φιλοχρηματί ας ἀ παλλαγῆ ναι, δεκτό ς ἐ στιν εἰ ς ἱ ερωσύ νην.

Θαυμά ζω δέ σου, τὴ ν γραμματικὴ ν ἀ κρί βειαν ἐ πὶ τῆ ς Γραφῆ ς ἀ παιτοῦ ντος, καὶ λογιζομέ νου ὅ τι ἠ ναγκασμέ νη ἐ στὶ ν ἡ λέ ξις τῆ ς ἑ ρμηνεί ας τὸ αὑ τῆ ς εὔ σημον ἐ κδιδού σης, οὐ τὸ κυρί ως ὑ πὸ τῆ ς̔ Εβραϊ κῆ ς φωνῆ ς σημαινό μενον μετατιθεί σης. ἐ πεὶ δὲ δεῖ μὴ ἀ ργῶ ς παρελθεῖ ν τὸ ὑ π̓ ἀ νδρὸ ς ζητητικοῦ κινηθὲ ν πρό βλημα, τὰ πετεινὰ τοῦ οὐ ρανοῦ καὶ οἱ ἰ χθύ ες τῆ ς θαλά σσης καὶ ἐ ν τῇ κοσμοποιί ᾳ τὴ ν αὐ τὴ ν ἔ λαχον γέ νεσιν. ἐ κ τῶ ν ὑ δά των γὰ ρ ἐ ξή χθη ἀ μφό τερα τὰ γέ νη. τὸ δὲ αἴ τιον, ὅ τι ταὐ τό ν ἐ στιν ἑ κατέ ροις ἰ δί ωμα. τὰ μὲ ν γὰ ρ διανή χεται τὸ ὕ δωρ τὰ δὲ ἐ πινή χεται τῷ ἀ έ ρι. διὰ τοῦ το μὲ ν οὖ ν κοινῇ αὐ τῶ ν ἐ πεμνή σθη. τὸ δὲ σχῆ μα τοῦ λό γου ὡ ς μὲ ν πρὸ ς τοὺ ς ἰ χθύ ας ἀ καταλλή λως ἀ ποδοθέ ν, ὡ ς δὲ πρὸ ς πά ντα τὰ ἐ ν ὕ δασι διαιτώ μενα καὶ πά νυ οἰ κεί ως. τὰ γὰ ρ πετεινὰ τοῦ οὐ ρανοῦ ὑ ποτέ τακται τῷ ἀ νθρώ πῳ, καὶ οἱ ἰ χθύ ες τῆ ς θαλά σσης: καὶ οὐ κ αὐ τοὶ μό νον, ἀ λλὰ καὶ πά ντα τὰ διαπορευό μενα τρί βους θαλασσῶ ν. οὐ γὰ ρ εἴ τι ἔ νυδρον, καὶ ἰ χθύ ς ἐ στιν, ὡ ς τὰ κητώ δη, φά λαιναι, καὶ ζύ γαιναι, καὶ δελφῖ νες, καὶ φῶ και, καὶ προσέ τι ἵ πποι, καὶ κύ νες, καὶ πρί ονες, καὶ ξιφί αι, καὶ οἱ θαλά σσιοι βοῦ ς, εἰ δὲ βού λει, καὶ ἀ κά ληφαι, καὶ κτέ νες, καὶ τὰ ὀ στρακό ρινα πά ντα, ὧ ν οὐ δέ ν ἐ στιν ἰ χθύ ς, καὶ πά ντα ἃ διαπορεύ εται τρί βους θαλασσῶ ν: ὡ ς εἶ ναι τρί α τὰ γέ νη, πετεινὰ οὐ ρανοῦ, ἰ χθύ ας θαλά σσης, καὶ ὅ σα τῶ ν ἐ νύ δρων τοῖ ς ἰ χθύ σιν ἀ ντιστελλό μενα διαπορεύ ονται καὶ αὐ τὰ τὰ ς τρί βους θαλασσῶ ν.

̔ Ο δὲ Νεεμᾶ ν οὐ χὶ μέ γας παρὰ Κυρί ῳ, ἀ λλὰ παῤ αὐ τῷ τῷ κυρί ῳ αὐ τοῦ: τουτέ στι, τῶ ν παραδυναστευό ντων ἦ ν τῷ βασιλεῖ τῶ ν Σύ ρων. πρό σεχε οὖ ν ἀ κριβῶ ς τῇ Γραφῇ καὶ αὐ τό θεν εὑ ρή σεις τὴ ν λύ σιν τοῦ ζητή ματος.