Reader

̔́ Εστι μὲ ν καὶ πᾶ σιν ὑ μῖ ν τοῖ ς τὴ ν ἰ ατρικὴ ν μετιοῦ σι φιλανθρωπί α τὸ ἐ πιτή δευμα. καί μοι δοκεῖ τῶ ν κατὰ τὸ ν βί ον σπουδαζομέ νων ἁ πά ντων ὁ τὴ ν ὑ μετέ ραν προτιθεὶ ς ἐ πιστή μην ἐ πιτυχεῖ ν ἂ ν τῆ ς πρεπού σης κρί σεως, καὶ μὴ διαμαρτεῖ ν τοῦ προσή κοντος: εἴ περ τὸ πά ντων προτιμό τατον, ἡ ζωή, φευκτό ν ἐ στι καὶ ἐ πώ δυνον, ἐ ὰ ν μὴ μεθ̓ ὑ γεί ας ἐ ξῇ ταύ την ἔ χειν: ὑ γεί ας δὲ χορηγὸ ς ἡ ὑ μετέ ρα τέ χνη. ἀ λλά σοι διαφερό ντως περιδέ ξιό ς ἐ στιν ἡ ἐ πιστή μη, καὶ μεί ζονας ποιεῖ ς σεαυτῷ τῆ ς φιλανθρωπί ας τοὺ ς ὅ ρους, οὐ μέ χρι τῶ ν σωμά των περιορί ζων τὴ ν ἐ κ τῆ ς τέ χνης χά ριν, ἀ λλὰ καὶ τῶ ν ψυχικῶ ν ἀ ρρωστημά των ἐ πινοῶ ν τὴ ν διό ρθωσιν. ταῦ τα δὲ λέ γω, οὐ μό νον ταῖ ς τῶ ν πολλῶ ν φή μαις ἑ πό μενος, ἀ λλὰ καὶ τῇ κατ̓ ἐ μαυτὸ ν διδαχθεὶ ς πεί ρᾳ, ἐ ν πολλοῖ ς τε ἄ λλοις, καὶ διαφερό ντως νῦ ν ἐ ν τῇ τῶ ν ἐ χθρῶ ν ἡ μῶ ν ἀ νεκδιηγή τῳ κακί ᾳ: ἣ ν ῥ εύ ματος πονηροῦ δί κην κατὰ τῆ ς ζωῆ ς ἡ μῶ ν ἐ πιρρυεῖ σαν εὐ μηχά νως διέ χεας, τὴ ν βαρεῖ αν ταύ την φλεγμονὴ ν τῆ ς καρδί ας ἡ μῶ ν τῇ ἐ παντλή σει τῶ ν παρηγορικῶ ν λό γων διαφορή σας. ἐ γὼ γά ρ, πρὸ ς τὴ ν ἐ πά λληλον τῶ ν ἐ χθρῶ ν ἡ μῶ ν καὶ ποικί λην καθ̓ ἡ μῶ ν ἐ πιχεί ρησιν ἀ ποβλέ πων, σιωπᾷ ν ᾤ μην δεῖ ν καὶ δέ χεσθαι καθ̓ ἡ συχί αν τὰ ἐ παγό μενα, μηδὲ ἀ ντερεῖ ν τοῖ ς καθωπλισμέ νοις τῷ ψεύ δει, τῷ πονηρῷ τού τῳ ὅ πλῳ, τῷ καὶ διὰ τῆ ς ἀ ληθεί ας πολλά κις τὴ ν ἀ κμὴ ν εἰ σωθοῦ ντι. σὺ δέ, καλῶ ς ποιῶ ν, μὴ καταπροδιδό ναι τὴ ν ἀ λή θειαν ἐ νεκελεύ ου, ἀ λλὰ διελέ γχειν τοὺ ς συκοφά ντας, ὡ ς ἂ ν μὴ πολλοὶ παραβλαβεῖ εν, κατευημεροῦ ντος τῆ ς ἀ ληθεί ας τοῦ ψεύ δους.̓́ Εδοξαν οὖ ν μοι παραπλή σιό ν τι ποιεῖ ν τῷ Αἰ σωπεί ῳ μύ θῳ οἱ τὸ ἀ προφά σιστον καθ̓ ἡ μῶ ν ἀ ναλαβό ντες μῖ σος. ὡ ς γὰ ρ ἐ κεῖ νος ἐ γκλή ματά τινα τῷ ἀ ρνί ῳ τὸ ν λύ κον προφέ ρειν ἐ ποί ησεν, αἰ σχυνό μενον δῆ θεν τὸ δοκεῖ ν ἄ νευ δικαί ας προφά σεως ἀ ναιρεῖ ν τὸ ν μηδὲ ν προλυπή σαντα: τοῦ δὲ ἀ ρνὸ ς πᾶ σαν τὴ ν ἐ κ συκοφαντί ας ἐ παγομέ νην αἰ τί αν εὐ χερῶ ς διαλύ οντος, μηδὲ ν μᾶ λλον ὑ φί εσθαι τῆ ς ὁ ρμῆ ς τὸ ν λύ κον, ἀ λλὰ τοῖ ς μὲ ν δικαί οις ἡ ττᾶ σθαι, τοῖ ς δὲ ὀ δοῦ σι νικᾷ ν: οὕ τως οἷ ς τὸ καθ̓ ἡ μῶ ν μῖ σος ὥ ς τι τῶ ν ἀ γαθῶ ν ἐ σπουδά σθη, ἐ ρυθριῶ ντες τά χα τὸ δοκεῖ ν ἄ νευ αἰ τί ας μισεῖ ν, αἰ τί ας πλά ττουσι καθ̓ ἡ μῶ ν καὶ ἐ γκλή ματα: καὶ οὐ δενὶ τῶ ν λεγομέ νων μέ χρι παντὸ ς ἐ πιμέ νουσιν, ἀ λλὰ νῦ ν μὲ ν τοῦ το, μετ̓ ὀ λί γον δὲ ἄ λλο, καὶ αὖ θις ἕ τερον τῆ ς καθ̓ ἡ μῶ ν δυσμενεί ας τὸ αἴ τιον λέ γουσι. βέ βηκε δὲ αὐ τοῖ ς ἐ π̓ οὐ δενὸ ς ἡ κακί α: ἀ λλ̓ ὅ ταν τού του τοῦ ἐ γκλή ματος ἀ ποσεισθῶ σιν, ἑ τέ ρῳ προσφύ ονται, καὶ ἀ π̓ ἐ κεί νου πά λιν καταλαμβά νουσιν ἕ τερον: κἂ ν πά ντα διαλυθῇ τὰ ἐ γκλή ματα, τοῦ μισεῖ ν οὐ κ ἀ φί στανται. τρεῖ ς θεοὺ ς πρεσβεύ εσθαι παῤ ἡ μῶ ν αἰ τιῶ νται, καὶ περιηχοῦ σι τὰ ς ἀ κοὰ ς τῶ ν πολλῶ ν, καὶ πιθανῶ ς κατασκευά ζοντες τὴ ν διαβολὴ ν ταύ την οὐ παύ ονται. ἀ λλ̓ ὑ περμά χεται ἡ μῶ ν ἡ ἀ λή θεια, καὶ ἐ ν κοινῷ πρὸ ς πά ντας καὶ ἰ δί ᾳ πρὸ ς τοὺ ς ἐ ντυγχά νοντας δεικνύ ντων ἡ μῶ ν, ὅ τι ἀ νατεθεμά τισται παῤ ἡ μῶ ν πᾶ ς ὁ τρεῖ ς λέ γων θεού ς, καὶ οὐ δὲ Χριστιανὸ ς εἶ ναι κρί νεται. ἀ λλ̓ ὅ ταν τοῦ το ἀ κού σωσι, πρό χειρος αὐ τοῖ ς καθ̓ ἡ μῶ ν ὁ Σαβέ λλιος, καὶ ἡ ἐ ξ ἐ κεί νου νό σος ἐ πιθρυλλεῖ ται τῷ ἡ μετέ ρῳ λό γῳ. πά λιν καὶ πρὸ ς τοῦ το ἡ μεῖ ς τὸ σύ νηθες ὅ πλον τὴ ν ἀ λή θειαν προβαλλό μεθα, δεικνύ ντες ὅ τι ἐ πί σης τῷ̓ Ιουδαϊ σμῷ καὶ τὴ ν τοιαύ την αἵ ρεσιν φρί ττομεν. Τί οὖ ν; ἆ ρα μετὰ τοσαύ τας ἐ γχειρή σεις ἀ ποκαμό ντες ἡ σύ χασαν; οὐ κ ἔ στι ταῦ τα. ἀ λλὰ καινοτομί αν ἡ μῖ ν προφέ ρουσιν, οὑ τωσὶ τὸ ἔ γκλημα καθ̓ ἡ μῶ ν συντιθέ ντες τρεῖ ς ὑ ποστά σεις ὁ μολογού ντων: μί αν ἀ γαθό τητα, καὶ μί αν δύ ναμιν, καὶ μί αν θεό τητα λέ γειν ἡ μᾶ ς αἰ τιῶ νται. καὶ οὐ κ ἔ ξω τοῦ τό φασι τῆ ς ἀ ληθεί ας: λέ γομεν γά ρ. ἀ λλ̓ ἐ γκαλοῦ ντες τοῦ το προφέ ρουσιν, ὅ τι ἡ συνή θεια αὐ τῶ ν τοῦ το οὐ κ ἔ χει, καὶ ἡ Γραφὴ οὐ συντί θεται. τί οὖ ν καὶ πρὸ ς τοῦ το ἡ μεῖ ς; οὐ νομί ζομεν δί καιον εἶ ναι τὴ ν παῤ αὐ τοῖ ς ἐ πικρατοῦ σαν συνή θειαν νό μον καὶ κανό να τοῦ ὀ ρθοῦ ποιεῖ σθαι λό γου. εἰ γὰ ρ ἰ σχυρό ν ἐ στιν εἰ ς ἀ πό δειξιν ὀ ρθό τητος ἡ συνή θεια, ἔ ξεστι καὶ ἡ μῖ ν πά ντως ἀ ντιπροβά λλεσθαι τὴ ν παῤ ἡ μῖ ν ἐ πικρατοῦ σαν συνή θειαν. εἰ δὲ παραγρά φονται ταύ την ἐ κεῖ νοι, οὐ δὲ ἡ μῖ ν πά ντως ἀ κολουθητέ ον ἐ κεί νοις. οὐ κοῦ ν ἡ θεό πνευστος ἡ μῖ ν διαιτησά τω Γραφή, καὶ παῤ οἷ ς ἂ ν εὑ ρεθῇ τὰ δό γματα συνῳ δὰ τοῖ ς θεί οις λό γοις, ἐ πὶ τού τους ἥ ξει πά ντως τῆ ς ἀ ληθεί ας ἡ ψῆ φος. τί οὖ ν ἐ στι τὸ ἔ γκλημα; δύ ο γὰ ρ κατὰ ταὐ τὸ ν ἐ ν τῇ κατηγορί ᾳ τῇ καθ̓ ἡ μῶ ν προενή νεκται: ἓ ν μὲ ν τὸ διαιρεῖ ν τὰ ς ὑ ποστά σεις: ἕ τερον δὲ τὸ μηκέ τι μηδὲ ν τῶ ν θεαπρεπῶ ν ὀ νομά των πληθυντικῶ ς ἀ ριθμεῖ ν, ἀ λλὰ μί αν, καθὼ ς προεί ρηται, τὴ ν ἀ γαθό τητα καὶ τὴ ν δύ ναμιν καὶ τὴ ν θεό τητα, καὶ πά ντα τὰ τοιαῦ τα μοναδικῶ ς ἐ ξαγγέ λλειν. πρὸ ς μὲ ν οὖ ν τὴ ν διαί ρεσιν τῶ ν ὑ ποστά σεων οὐ κ ἂ ν ἔ χοιεν ἀ λλοτρί ως οἱ τὴ ν ἑ τερό τητα τῶ ν οὐ σιῶ ν ἐ πὶ τῆ ς θεί ας δογματί ζοντες φύ σεως. οὐ γὰ ρ εἰ κό ς ἐ στι τοὺ ς τρεῖ ς λέ γοντας οὐ σί ας μὴ καὶ τρεῖ ς ὑ ποστά σεις λέ γειν. οὐ κοῦ ν τοῦ το μό νον ἐ στὶ ν ἐ ν ἐ γκλή ματι, τὸ τὰ ἐ πιλεγό μενα τῇ θεί ᾳ φύ σει ὀ νό ματα μοναδικῶ ς καταγγέ λλειν.̓ Αλλ̓ ἕ τοιμος ἡ μῖ ν πρὸ ς τοῦ το καὶ σαφὴ ς ὁ λό γος. ὁ γὰ ρ καταγινώ σκων τῶ ν μί αν λεγό ντων θεό τητα ἐ ξ ἀ νά γκης τῷ πολλὰ ς λέ γοντι, ἢ τῷ μηδεμί αν, συνθή σεται. οὐ γά ρ ἐ στι δυνατὸ ν ἕ τερό ν τι παρὰ τὸ εἰ ρημέ νον ἐ πινοῆ σαι. ἀ λλ̓ οὔ τε πολλὰ ς λέ γειν ἡ θεό πνευστος συγχωρεῖ διδασκαλί α, εἴ που καὶ μέ μνηται, μοναχῶ ς τῆ ς θεό τητος μνημονεύ ουσα, ὅ τἰ Εν αὐ τῷ κατοικεῖ πᾶ ν τὸ πλή ρωμα τῆ ς θεό τητος: καὶ ἑ τέ ρωθι: Τὰ γὰ ρ ἀ ό ρατα αὐ τοῦ ἀ πὸ κτί σεως κό σμου τοῖ ς ποιή μασι νοού μενα καθορᾶ ται, ἥ τε ἀ ΐ διος αὐ τοῦ δύ ναμις καὶ θειό της. εἰ οὖ ν εἰ ς πλῆ θος ἐ κτεί νειν τὸ ν ἀ ριθμὸ ν τῶ ν θεοτή των μό νον τῶ ν τὴ ν πολύ θεον πλά νην νενοσηκό των ἐ στί, τὸ δὲ καθό λου ἀ ρνεῖ σθαι τὴ ν θεό τητα τῶ ν ἀ θέ ων ἂ ν εἴ η, τί ς λό γος ἐ στὶ ν ὁ διαβά λλων ἡ μᾶ ς ἐ πὶ τῷ μί αν ὁ μολογεῖ ν τὴ ν θεό τητα; ἀ λλ̓ ἐ κκαλύ πτουσι φανερώ τερον τὸ ν τοῦ λό γου σκοπό ν: ἐ πὶ μὲ ν τοῦ Πατρὸ ς καταδέ χεσθαι τὸ ν Θεὸ ν εἶ ναι, καὶ τὸ ν Υἱ ὸ ν ὡ σαύ τως τιμᾶ σθαι τῷ τῆ ς θεό τητος ὀ νό ματι συντιθέ μενοι, τὸ δὲ Πνεῦ μα Πατρὶ καὶ Υἱ ῷ συναριθμού μενον, μηκέ τι καὶ τῇ τῆ ς θεό τητος ἐ ννοί ᾳ συμπαραλαμβά νεσθαι, ἀ λλ̓ ἐ κ Πατρὸ ς μέ χρι τοῦ Υἱ οῦ ἱ σταμέ νην τὴ ν τῆ ς θεό τητος δύ ναμιν, ἀ ποκρί νειν τῆ ς θεϊ κῆ ς δό ξης τὴ ν φύ σιν τοῦ Πνεύ ματος. οὐ κοῦ ν ἀ πολογητέ ον καὶ ἡ μῖ ν, ὡ ς ἂ ν οἷ οί τε ὦ μεν, διὰ βραχέ ων καὶ πρὸ ς ταύ την τὴ ν ἔ ννοιαν. Τί ς οὖ ν ὁ ἡ μέ τερος λό γος; παραδιδοὺ ς ὁ Κύ ριος τὴ ν σωτή ριον πί στιν τοῖ ς μαθητευομέ νοις τῷ λό γῳ, τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱ ῷ συνά πτει καὶ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον. τὸ δὲ συνημμέ νον ἅ παξ διὰ πά ντων φαμὲ ν τὴ ν συνά φειαν ἔ χειν. οὐ γὰ ρ ἐ ν τινὶ συντεταγμέ νον, ἐ ν ἑ τέ ροις ἀ ποσχοινί ζεται. ἀ λλ̓ ἐ ν τῇ ζωοποιῷ δυνά μει, καθ̓ ἣ ν ἐ κ τοῦ φθαρτοῦ βί ου εἰ ς ἀ θανασί αν ἡ φύ σις ἡ μῶ ν μετασκευά ζεται, συμπαραληφθεῖ σα ἡ τοῦ Πνεύ ματος δύ ναμις Πατρὶ καὶ Υἱ ῷ καὶ ἐ ν πολλοῖ ς ἑ τέ ροις, οἷ ον ἐ ν τῇ κατὰ τὸ ἀ γαθὸ ν ἐ ννοί ᾳ, καὶ τὸ ἅ γιό ν τε καὶ ἀ ΐ διον, σοφό ν, εὐ θέ ς, ἡ γεμονικό ν, δυνατό ν, καὶ πανταχοῦ δηλονό τι, τὸ ἀ χώ ριστον ἔ χει ἐ ν πᾶ σι τοῖ ς πρὸ ς τὸ κρεῖ ττον ὑ πειλημμέ νοις ὀ νό μασιν. οὐ κοῦ ν ἡ γού μεθα καλῶ ς ἔ χειν τὸ ἐ ν τοσαύ ταις ἐ ννοί αις ὑ ψηλαῖ ς τε καὶ θεοπρεπέ σι συναπτό μενον Πατρὶ καὶ Υἱ ῷ ἐ ν οὐ δενὶ διακεκρί σθαι νομί ζειν. οὐ δὲ γὰ ρ οἴ δαμέ ν τινα τῶ ν περὶ τὴ ν θεί αν φύ σιν ἐ πινοουμέ νων ὀ νομά των τὴ ν κατὰ τὸ κρεῖ ττον καὶ τὸ χεῖ ρον διαφορά ν, ὡ ς εὐ αγὲ ς εἶ ναι οἴ εσθαι τὴ ν ἐ ν τοῖ ς καταδεεστέ ροις τῶ ν ὀ νομά των κοινωνί αν συγχωροῦ ντας τῷ Πνεύ ματι, τῶ ν ὑ περαιρό ντων κρί νειν ἀ νά ξιον. πά ντα γὰ ρ τὰ θεοπρεπῆ νοή ματά τε καὶ ὀ νό ματα ὁ μοτί μως ἔ χει πρὸ ς ἄ λληλα, τῷ μηδὲ ν περὶ τὴ ν τοῦ ὑ ποκειμέ νου διαφωνεῖ ν σημασί αν. οὐ γὰ ρ ἐ π̓ ἄ λλο τι ὑ ποκεί μενον χειραγωγεῖ τὴ ν διά νοιαν τοῦ ἀ γαθοῦ ἡ προσηγορί α, ἐ φ̓ ἕ τερον δὲ ἡ τοῦ σοφοῦ καὶ τοῦ δυνατοῦ καὶ τοῦ δικαί ου, ἀ λλ̓ ὅ σαπερ ἂ ν εἴ πῃ ς ὀ νό ματα, ἓ ν διὰ πά ντων ἐ στὶ τὸ σημαινό μενον. κἂ ν Θεὸ ν εἴ πῃ ς, τὸ ν αὐ τὸ ν ἐ νεδεί ξω ὃ ν διὰ τῶ ν λοιπῶ ν ὀ νομά των ἐ νό ησας. εἰ δὲ πά ντα τὰ ὀ νό ματα τῇ θεί ᾳ φύ σει ἐ πιλεγό μενα ἰ σοδυναμεῖ ἀ λλή λοις κατὰ τὴ ν τοῦ ὑ ποκειμέ νου ἔ νδειξιν, ἄ λλα κατὰ ἄ λλην ἔ μφασιν ἐ πὶ τὸ αὐ τὸ τὴ ν διά νοιαν ἡ μῶ ν ὁ δηγοῦ ντα, τί ς ὁ λό γος τὴ ν ἐ ν τοῖ ς ἄ λλοις ὀ νό μασι κοινωνί αν, πρὸ ς Πατέ ρα τε καὶ Υἱ ὸ ν συγχωροῦ ντα τῷ Πνεύ ματι, μό νης ἀ ποσχοινί ζειν αὐ τὸ τῆ ς θεό τητος; ἀ νά γκη γὰ ρ πᾶ σα ἢ καὶ ἐ ν τού τῳ διδό ναι τὴ ν κοινωνί αν, ἢ μηδὲ τὴ ν ἐ ν τοῖ ς λοιποῖ ς συγχωρεῖ ν. εἰ γὰ ρ ἐ ν ἐ κεί νοις ἄ ξιον, οὐ δὲ ἐ ν τού τῳ πά ντως ἀ νά ξιον. εἰ δὲ μικρό τερον, κατὰ τὸ ν ἐ κεί νων λό γον, ἐ στὶ ν ἢ ὥ στε τοῦ τῆ ς θεό τητος ὀ νό ματος πρὸ ς Πατέ ρα τε καὶ Υἱ ὸ ν τὴ ν κοινωνί αν χωρῆ σαι, οὐ δὲ ἄ λλου τινὸ ς τῶ ν θεοπρεπῶ ν ὀ νομά των μετέ χειν ἄ ξιον. καταμανθανό μενα γὰ ρ καὶ συγκρινό μενα πρὸ ς ἄ λληλα τὰ ὀ νό ματα διὰ τῆ ς ἑ κά στοις ἐ νθεωρουμέ νης ἐ μφά σεως, εὑ ρεθησεται μηδὲ ν τῆ ς τοῦ Θεοῦ προσηγορί ας ἔ λαττον ἔ χοντα. τεκμή ριον δὲ ὅ τι τού τῳ μὲ ν τῷ ὀ νό ματι πολλὰ καὶ τῶ ν καταδεεστέ ρων ἐ πονομά ζεται: μᾶ λλον δὲ οὐ φεί δεται ἡ θεί α Γραφὴ τῆ ς ὁ μωνυμί ας ταύ της, οὐ δὲ ἐ πὶ τῶ ν ἀ πεμφαινό ντων πραγμά των, ὡ ς ὅ ταν τὰ εἴ δωλα τῇ τοῦ Θεοῦ προσηγορί ᾳ κατονομά ζῃ. θεοὶ γά ρ, φησί ν, οἳ οὐ κ ἐ ποί ησαν τὸ ν οὐ ρανὸ ν καὶ τὴ ν γῆ ν, ἀ ρθή τωσαν, καὶ ὑ ποκά τω τῆ ς γῆ ς βληθή τωσαν: καί, Πά ντες, φησί ν, οἱ θεοὶ τῶ ν ἐ θνῶ ν δαιμό νια. καὶ ἡ ἐ γγαστρί μυθος ἐ ν ταῖ ς μαγγανεί αις αὐ τῆ ς ψυχαγωγοῦ σα τῷ Σαοὺ λ τὰ ς ἐ πιζητουμέ νας ψυχά ς, θεοὺ ς ἑ ωρακέ ναι φησί ν. ἀ λλὰ καὶ ὁ Βαλαὰ μ οἰ ωνιστή ς τις ὢ ν καὶ μά ντις, καὶ διὰ χειρὸ ς τὰ μαντεῖ α φέ ρων, καθώ ς φησιν ἡ Γραφή, καὶ τὴ ν ἐ κ δαιμό νων διδασκαλί αν διὰ τῆ ς οἰ ωνιστικῆ ς περιεργί ας ἑ αυτῷ κατορθώ σας, παρὰ Θεοῦ συμβουλεύ εσθαι ὑ πὸ τῆ ς Γραφῆ ς ἱ στορεῖ ται. καὶ πολλὰ τοιαῦ τά ἐ στι συλλεξά μενον ἐ κ τῶ ν θεί ων παραθέ σθαι Γραφῶ ν, ὅ τι τὸ ὄ νομα τοῦ το οὐ δὲ ν ὑ πὲ ρ τὰ ς λοιπὰ ς τὰ ς θεοπρεπεῖ ς προσηγορί ας πρωτεύ ει, ὅ τε, καθὼ ς εἴ ρηται, καὶ ἐ πὶ τῶ ν ἀ πεμφαινό ντων ὁ μωνύ μως λεγό μενον εὑ ρί σκομεν. τὸ δὲ τοῦ ἁ γί ου ὄ νομα, καὶ τοῦ ἀ φθά ρτου, καὶ τοῦ εὐ θέ ος, καὶ τοῦ ἀ γαθοῦ, οὐ δαμοῦ κοινοποιού μενον πρὸ ς τὰ μὴ δέ οντα παρὰ τῆ ς Γραφῆ ς ἐ διδά χθημεν. οὐ κοῦ ν εἰ ἐ ν τοῖ ς ἐ ξαιρέ τως ἐ πὶ μό νης τῆ ς θεί ας φύ σεως εὐ σεβῶ ς λεγομέ νοις ὀ νό μασι κοινωνεῖ ν τὸ ἅ γιον Πνεῦ μα πρὸ ς τὸ ν Υἱ ὸ ν καὶ τὸ ν Πατέ ρα οὐ κ ἀ ντιλέ γουσι, τί ς ὁ λό γος, τού τῳ μό νῳ κατασκευά ζειν ἀ κοινώ νητον εἶ ναι, οὗ μετέ χειν ἐ δεί χθη, κατά τινα ὁ μώ νυμον χρῆ σιν καὶ τὰ δαιμό νια καὶ τὰ εἴ δωλα;̓ Αλλὰ λέ γουσι φύ σεως ἐ νδεικτικὴ ν εἶ ναι τὴ ν προσηγορί αν ταύ την, ἀ κοινώ νητον δὲ εἶ ναι πρὸ ς Πατέ ρα καὶ Υἱ ὸ ν τὴ ν τοῦ Πνεύ ματος φύ σιν, καὶ διὰ τοῦ το μηδὲ τῆ ς κατὰ τὸ ὄ νομα τοῦ το κοινωνί ας μετέ χειν. οὐ κοῦ ν δειξά τωσαν, διὰ τί νων τὸ τῆ ς φύ σεως παρηλλαγμέ νον ἐ πέ γνωσαν. εἰ μὲ ν γὰ ρ ἦ ν δυνατὸ ν αὐ τὴ ν ἐ φ̓ ἑ αυτῆ ς τὴ ν θεί αν φύ σιν θεωρηθῆ ναι, καὶ τό τε οἰ κεί ως ἔ χον καὶ τὸ ἀ λλοτρί ως διὰ τῶ ν φαινομέ νων εὑ ρεῖ ν, οὐ κ ἂ ν πά ντως ἐ δεή θημεν λό γων ἢ τεκμηρί ων ἑ τέ ρων πρὸ ς τὴ ν τοῦ ζητουμέ νου κατά ληψιν: ἐ πειδὴ δὲ ἡ μὲ ν ὑ ψηλοτέ ρα τῆ ς τῶ ν ζητουμέ νων ἐ στὶ κατανοή σεως, ἐ κ δὲ τεκμηρί ων τινῶ ν περὶ τῶ ν διαφευγό ντων τὴ ν γνῶ σιν ἡ μῶ ν λογιζό μεθα, ἀ νά γκη πᾶ σα διὰ τῶ ν ἐ νεργειῶ ν ἡ μᾶ ς χειραγωγεῖ σθαι πρὸ ς τὴ ν τῆ ς θεί ας φύ σεως ἔ ρευναν. οὐ κοῦ ν ἐ ὰ ν ἴ δωμεν διαφερού σας ἀ λλή λων τὰ ς ἐ νεργεί ας τὰ ς παρὰ τοῦ Πατρὸ ς καὶ τοῦ Υἱ οῦ καὶ τοῦ ἁ γί ου Πνεύ ματος ἐ νεργουμέ νας διαφό ρους εἶ ναι, καὶ τὰ ς ἐ νεργού σας φύ σεις ἐ κ τῆ ς ἑ τερό τητος τῶ ν ἐ νεργειῶ ν στοχασό μεθα. οὐ δὲ γὰ ρ ἐ νδέ χεται τὰ διεστῶ τα κατὰ τὸ ν τῆ ς φύ σεως λό γον πρὸ ς τὸ τῶ ν ἐ νεργειῶ ν εἶ δος ἀ λλή λοις συνενεχθῆ ναι:̔ οὔ τε ψύ χει τὸ πῦ ρ, οὔ τε θερμαί νει ὁ κρύ σταλλοσ̓, ἀ λλὰ τῇ τῶ ν φύ σεων διαφορᾷ συνδιαχωρί ζονται ἀ π̓ ἀ λλή λων καὶ αἱ παρὰ τού των ἐ νέ ργειαι. ἐ ὰ ν δὲ μί αν νοή σωμεν τὴ ν ἐ νέ ργειαν Πατρό ς τε καὶ Υἱ οῦ καὶ Πνεύ ματος ἁ γί ου, ἐ ν μηδενὶ διαφέ ρουσά ν τι ἢ παραλλά σσουσαν, ἀ νά γκη τῇ ταυτό τητι τῆ ς ἐ νεργεί ας τὸ ἡ νωμέ νον τῆ ς φύ σεως συλλογί ζεσθαι.̔ Αγιά ζει, καὶ ζωοποιεῖ, καὶ φωτί ζει, καὶ παρακαλεῖ, καὶ πά ντα τὰ τοιαῦ τα, ὁ μοί ως ὁ Πατὴ ρ καὶ ὁ Υἱ ὸ ς καὶ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον. καὶ μηδεὶ ς κατ̓ ἐ ξαί ρετον ἀ πονεμέ τω τῇ ἐ νεργεί ᾳ τοῦ Πνεύ ματος τὴ ν ἁ γιαστικὴ ν ἐ ξουσί αν, ἀ κού σας τοῦ Σωτῆ ρος ἐ ν τῷ Εὐ αγγελί ῳ περὶ τῶ ν μαθητῶ ν πρὸ ς τὸ ν Πατέ ρα λέ γοντος: Πά τερ, ἁ γί ασον αὐ τοὺ ς ἐ ν τῷ ὀ νοματί σου. ὡ σαύ τως δὲ καὶ τὰ ἄ λλα πά ντα κατὰ τὸ ἴ σον ἐ νεργεῖ ται τοῖ ς ἀ ξί οις παρὰ τοῦ Πατρό ς τε καὶ τοῦ Υἱ οῦ καὶ τοῦ ἁ γί ου Πνεύ ματος: πᾶ σα χά ρις καὶ δύ ναμις, ἡ ὁ δηγί α, ἡ ζωή, ἡ παρά κλησις, ἡ πρὸ ς τὸ ἀ θά νατον μεταβολή, ἡ εἰ ς ἐ λευθερί αν μετά στασις, καὶ εἴ τι ἄ λλο ἐ στὶ ν ἀ γαθό ν, ὃ μέ χρις ἡ μῶ ν καταβαί νει. ἡ δὲ ὑ πὲ ρ ἡ μᾶ ς οἰ κονομί α, ἔ ν τε τῇ νοητῇ κτί σει καὶ τῇ αἰ σθητῇ, εἴ τι χρὴ διὰ τῶ ν γινωσκομέ νων ἡ μῖ ν καὶ περὶ τῶ ν ὑ περκειμέ νων στοχά ζεσθαι, οὐ δὲ αὐ τὴ τῆ ς τοῦ ἀ γί ου Πνεύ ματος ἐ νεργεί ας καὶ δυνά μεως ἔ ξω καθέ στηκεν, ἑ κά στου κατὰ τὴ ν ἰ δί αν ἀ ξί αν τε καὶ χρεί αν τῆ ς ὠ φελεί ας μεταλαμβά νοντας. εἰ γὰ ρ καὶ ἄ δηλος τῇ αἰ σθή σει τῇ ἡ μετέ ρᾳ ἡ περὶ τῶ ν ἄ νω τῆ ς ἡ μετέ ρας φύ σεως διά ταξί ς τε καὶ διοί κησις, ὅ μως ἐ κ τῆ ς ἀ κολουθί ας εὐ λογώ τερον ἄ ν τις σύ νθοιτο διὰ τῶ ν ἡ μῖ ν γνωρί μων ἐ νεργὸ ν εἶ ναι καὶ ἐ π̓ ἐ κεί νων τὴ ν τοῦ Πνεύ ματος δύ ναμιν, ἢ ἀ πεξενῶ σθαι τῆ ς ἐ ν τοῖ ς ὑ περκειμέ νοις οἰ κονομί ας. ὁ μὲ ν γὰ ρ ἐ κεῖ νο λέ γων ψιλὴ ν καὶ ἀ κατά σκευον τὴ ν βλασφημί αν προβά λλεται, οὐ δενὶ λογισμῷ κατασκευά ζων τὴ ν ἀ τοπί αν. ὁ δὲ συντιθέ μενος καὶ τὰ ὑ πὲ ρ ἡ μᾶ ς μετὰ Πατρὸ ς καὶ Υἱ οῦ τῇ δυνά μει τοῦ Πνεύ ματος οἰ κονομεῖ σθαι, ἐ ναργεῖ τεκμηρί ῳ τῷ κατὰ τὴ ν ἰ δί αν ζωὴ ν ἐ περειδό μενος περὶ τού των διισχυρί ζεται. οὐ κοῦ ν ἡ τῆ ς ἐ νεργεί ας ταυτό της ἐ πὶ Πατρό ς τε καὶ Υἱ οῦ καὶ Πνεύ ματος ἁ γί ου δεί κνυσι σαφῶ ς τὸ τῆ ς φύ σεως ἀ παρά λλακτον. ὥ στε κἂ ν φύ σιν σημαί νῃ τὸ τῆ ς θεό τητος ὄ νομα, κυρί ως καὶ τῷ ἁ γί ῳ Πνεύ ματι τὴ ν προσηγορί αν ἐ φαρμό ζεσθαι ταύ την ἡ τῆ ς οὐ σί ας κοινό της συντί θεται.̓ Αλλ̓ οὐ κ οἶ δα ὅ πως ἐ πὶ τὴ ν τῆ ς φύ σεως ἔ νδειξιν τὴ ν προσηγορί αν τῆ ς θεό τητος φέ ρουσιν οἱ πά ντα κατασκευά ζοντες, ὥ σπερ οὐ κ ἀ κηκοό τες παρὰ τῆ ς Γραφῆ ς, ὅ τι χειροτονητὴ φύ σις οὐ γί νεται. Μωϋ σῆ ς δὲ τῶ ν Αἰ γυπτί ων ἐ χειροτονή θη θεό ς, οὕ τω πρὸ ς αὐ τὸ ν εἰ πό ντος τοῦ χρηματί ζοντος, ὅ τι Θεό ν σε δέ δωκα τῷ Φαραώ. οὐ κοῦ ν ἐ ξουσί ας τινό ς, εἴ τε ἐ ποπτικῆ ς εἴ τε ἐ νεργητικῆ ς, ἔ νδειξιν ἡ προσηγορί α φέ ρει. ἡ δὲ θεί α φύ σις ἐ ν πᾶ σι τοῖ ς ἐ πινοουμέ νοις ὀ νό μασι, καθό ἐ στι, μέ νει ἀ σή μαντος, ὡ ς ὁ ἡ μέ τερος λό γος. εὐ εργέ την γά ρ, καὶ κριτή ν, ἀ γαθό ν τε καὶ δί καιον, καὶ ὅ σα ἄ λλα τοιαῦ τα μαθό ντες, ἐ νεργειῶ ν διαφορὰ ς ἐ διδά χθημεν: τοῦ δὲ ἐ νεργοῦ ντος τὴ ν φύ σιν οὐ δὲ ν μᾶ λλον διὰ τῆ ς τῶ ν ἐ νεργειῶ ν κατανοή σεως ἐ πιγνῶ ναι δυνά μεθα. ὅ ταν γὰ ρ ἀ ποδιδῷ τις λό γον ἑ κά στου τε τού των τῶ ν ὀ νομά των καὶ αὐ τῆ ς τῆ ς φύ σεως περὶ ἣ ν τὰ ὀ νό ματα, οὐ τὸ ν αὐ τὸ ν ἀ μφοτέ ρων ἀ ποδώ σει λό γον. ὧ ν δὲ ὁ λό γος ἕ τερος, τού των καὶ ἡ φύ σις διά φορος. οὐ κοῦ ν ἄ λλο μέ ν τί ἐ στιν ἡ οὐ σί α, ἧ ς οὔ πω λό γος μηνυτὴ ς ἐ ξευρέ θη: ἑ τέ ρα δὲ τῶ ν περὶ αὐ τὴ ν ὀ νομά των ἡ σημασί α, ἐ ξ ἐ νεργεί ας τινὸ ς ἢ ἀ ξί ας ὀ νομαζομέ νων. Τὸ μὲ ν οὖ ν ἐ ν ταῖ ς ἐ νεργεί αις μηδεμί αν εἶ ναι διαφορὰ ν ἐ κ τῆ ς τῶ ν ὀ νομά των κοινωνί ας εὑ ρί σκομεν: τῆ ς δὲ κατὰ τὴ ν φύ σιν παραλλαγῆ ς οὐ δεμί αν καταλαμβά νομεν ἐ ναργῆ τὴ ν ἀ πό δειξιν: καθὼ ς εἴ ρηται, τῆ ς τῶ ν ἐ νεργειῶ ν ταὐ τό τητος τὸ κοινὸ ν τῆ ς φύ σεως ὑ ποσημαινού σης. εἴ τε οὖ ν ἐ νεργεί ας ὄ νομα ἡ θεό της, ὡ ς μί αν ἐ νέ ργειαν Πατρὸ ς καὶ Υἱ οῦ καὶ ἁ γί ου Πνεύ ματος, οὕ τω μί αν φαμὲ ν εἶ ναι τὴ ν θεό τητα: εἴ τε κατὰ τὰ ς τῶ ν πολλῶ ν δό ξας, φύ σεως ἐ νδεικτικό ν ἐ στι τὸ τῆ ς θεό τητος ὄ νομα, διὰ τὸ μηδεμί αν εὑ ρί σκειν ἐ ν τῇ φύ σει παραλλαγή ν, οὐ κ ἀ πεικό τως μιᾶ ς θεό τητος τὴ ν ἁ γί αν Τριά δα διοριζό μεθα.