Reader

καὶ περὶ πί στεως Πολλά κις ἐ θαύ μασα τί ποτε πρὸ ς ἡ μᾶ ς πεπό νθατε καὶ πό θεν τοσοῦ τον ἡ ττᾶ σθε τῆ ς ἡ μετέ ρας βραχύ τητος, τῆ ς μικρᾶ ς καὶ ὀ λί γης καὶ οὐ δὲ ν ἴ σως ἐ χού σης ἐ ρά σμιον, καὶ λό γοις ἡ μᾶ ς προτρέ πεσθε φιλί ας τε καὶ πατρί δος ὑ πομιμνή σκοντες, ὥ σπερ φυγά δας τινὰ ς πατρικοῖ ς σπλά γχνοις πρὸ ς ἑ αυτοὺ ς πά λιν ἐ πιστρέ φειν πειρώ μενοι. ἐ γὼ δὲ τὸ μὲ ν φυγὰ ς γεγονέ ναι ὁ μολογῶ, καὶ οὐ κ ἀ ρνηθεί ην: τὴ ν δὲ αἰ τί αν μά θοιτ̓ ἂ ν ἤ δη ποθοῦ ντες. Μά λιστα μὲ ν τῷ ἀ δοκή τῳ τό τε πληγεί ς, καθά περ οἱ τοῖ ς αἰ φνιδί οις ψό φοις ἀ θρό ως καταπλαγέ ντες, οὐ κατέ σχον τοὺ ς λογισμού ς, ἀ λλ̓ ἐ μά κρυνα φυγαδεύ ων, καὶ ηὐ λί σθην χρό νον ἱ κανὸ ν ἀ φ̓ ὑ μῶ ν, ἔ πειτα δὲ καὶ πό θος τις ὑ πεισῄ ει μου τῶ ν θεί ων δογμά των καὶ τῆ ς περὶ ἐ κεῖ να φιλοσοφί ας. Πῶ ς γὰ ρ ἂ ν δυναί μην, ἔ φην ἐ γώ, κρατῆ σαι τῆ ς συνοικού σης ἡ μῖ ν κακί ας; τί ς δ̓ ἄ ν μοι γέ νηται Λά βαν, ἀ παλλά ττων με τοῦ̔ Ησαῦ καὶ πρὸ ς τὴ ν ἀ νωτά τω φιλοσοφί αν παιδαγωγῶ ν; ἀ λλ̓ ἐ πειδή, σὺ ν Θεῷ, τοῦ σκοποῦ κατὰ δύ ναμιν τετυχή καμεν εὑ ρό ντες σκεῦ ος ἐ κλογῆ ς καὶ φρέ αρ βαθύ, λέ γω δὲ τὸ τοῦ Χριστοῦ στό μα Γρηγό ριον, ὀ λί γον ἡ μῖ ν, παρακαλῶ, ὀ λί γον συγχωρή σατε χρό νον. αἰ τού μεθα, οὐ τὴ ν ἐ ν ταῖ ς πό λεσι διατριβὴ ν ἀ σπαζό μενοι: οὐ δὲ γὰ ρ λέ ληθεν ἡ μᾶ ς ὁ πονηρὸ ς διὰ τῶ ν τοιού των τὴ ν ἀ πά την τοῖ ς ἀ νθρώ ποις προσμηχανώ μενος: ἀ λλὰ τὴ ν συντυχί αν τὴ ν πρὸ ς τοὺ ς ἁ γί ους ἐ πωφελῆ μά λιστα κρί νοντες. ἐ ν γὰ ρ τῷ λέ γειν τι περὶ τῶ ν θεί ων δογμά των καὶ ἀ κού ειν πυκνό τερον, ἕ ξιν δυσαπό βλητον θεωρημά των λαμβά νομεν. καὶ τὰ μὲ ν καθ̓ ἡ μᾶ ς τοῦ τον ἔ χει τὸ ν τρό πον.̔ Υμεῖ ς δέ, ὦ θεῖ αί μοι καὶ προσφιλέ σταται πασῶ ν κεφαλαί, φυλά ττεσθε τοὺ ς τῶ ν Φυλιστιαί ων ποιμέ νας, μή τις λαθὼ ν ἐ μφρά ξῃ ὑ μῶ ν τὰ φρέ ατα καὶ τὸ καθαρὸ ν τῆ ς γνώ σεως τῆ ς περὶ τὴ ν πί στιν ἐ πιθολώ σῃ. τοῦ το γὰ ρ αὐ τοῖ ς ἀ εί ἐ στιν ἐ πιμελέ ς, μὴ ἐ κ τῶ ν θεί ων Γραφῶ ν διδά σκειν τὰ ς ἀ κεραιοτέ ρας ψυχά ς, ἀ λλ̓ ἐ κ τῆ ς ἔ ξωθεν σοφί ας παρακρού εσθαι τὴ ν ἀ λή θειαν. ὁ γὰ ρ ἀ γέ ννητον καὶ γεννητὸ ν ἐ πεισά γων ἡ μῶ ν τῇ πί στει, καὶ τὸ ν ἀ εὶ ὄ ντα μὴ ὄ ντα ποτὲ δογματἴ ζων, καὶ τὸ ν φύ σει καὶ ἀ εὶ Πατέ ρα πατέ ρα γινό μενον, καὶ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον οὐ κ ἀ ΐ διον, οὐ κ ἀ ντικρύ ς ἐ στι Φυλιστεύ ς; βασκαί νων τοῖ ς τοῦ πατριά ρχου ἡ μῶ ν προβά τοις, ἵ να μὴ πί νωσιν ἐ κ τοῦ καθαροῦ καὶ ἁ λλομέ νου εἰ ς ζωὴ ν αἰ ώ νιον ὕ δατος, ἀ λλὰ τὸ τοῦ προφή του λό γιον πρὸ ς ἑ αυτοὺ ς ἐ πισπά σωνται, τό̓ Εμὲ ἐ γκατέ λιπον πηγὴ ν ὕ δατος ζῶ ντος καὶ ὤ ρυξαν ἑ αυτοῖ ς λά κκους συντετριμμέ νους οἳ οὐ δυνή σονται ὕ δωρ συσχεῖ ν, δέ ον ὁ μολογεῖ ν Θεὸ ν τὸ ν Πατέ ρα, Θεὸ ν τὸ ν Υἱ ό ν, Θεὸ ν τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, ὡ ς οἱ θεῖ οι λό γοι καὶ οἱ τού τους ὑ ψηλό τερον νενοηκό τες ἐ δί δαξαν. Πρὸ ς δὲ τοὺ ς ἐ πηρεά ζοντας ἡ μῖ ν τὸ τρί θεον, ἐ κεῖ νο λεγέ σθω, ὅ τιπερ ἡ μεῖ ς ἕ να Θεό ν, οὐ τῷ ἀ ριθμῷ, ἀ λλὰ τῇ φύ σει ὁ μολογοῦ μεν. πᾶ ν γὰ ρ ὃ ἓ ν ἀ ριθμῷ λέ γεται, τοῦ το οὐ χ ἓ ν ὄ ντως οὐ δ̓ ἁ πλοῦ ν τῇ φύ σει ἐ στί ν: ὁ δὲ Θεὸ ς ἁ πλοῦ ς καὶ ἀ σύ νθετος παρὰ πᾶ σιν ὁ μολογεῖ ται. οὐ κ ἄ ρα εἷ ς ἀ ριθμῷ ἐ στὶ ν ὁ Θεό ς. ὃ δὲ λέ γω τοιοῦ τό ν ἐ στιν. ἓ ν ἀ ριθμῷ τὸ ν κό σμον εἶ ναί φαμεν, ἀ λλ̓ οὐ χ ἕ να τῇ φύ σει, ἀ λλ̓ οὐ δ̓ ἁ πλοῦ ν τινὰ τοῦ τον: τέ μνομεν γὰ ρ αὐ τὸ ν εἰ ς τὰ ἐ ξ ὧ ν συνέ στηκε στοιχεῖ α, εἰ ς πῦ ρ καὶ ὕ δωρ καὶ ἀ έ ρα καὶ γῆ ν. πά λιν ὁ ἄ νθρωπος εἷ ς ἀ ριθμῷ ὀ νομά ζεται: ἕ να γὰ ρ ἄ νθρωπον πολλά κις λέ γομεν. ἀ λλ̓ οὐ χ ἁ πλοῦ ς τις οὗ τό ς ἐ στιν, ἐ κ σώ ματος καὶ ψυχῆ ς συνεστώ ς. ὁ μοί ως δὲ καὶ ἄ γγελον ἕ να ἀ ριθμῷ ἐ ροῦ μεν, ἀ λλ̓ οὐ χ ἕ να τῇ φύ σει οὐ δὲ ἁ πλοῦ ν: οὐ σί αν γὰ ρ μεθ̓ ἁ γιασμοῦ τὴ ν τοῦ ἀ γγέ λου ὑ πό στασιν ἐ ννοοῦ μεν. εἰ τοί νυν πᾶ ν τὸ ἓ ν ἀ ριθμῷ ἓ ν τῇ φύ σει οὔ κ ἐ στι, καὶ τὸ ἓ ν τῇ φύ σει καὶ ἁ πλοῦ ν ἓ ν ἀ ριθμῷ οὔ κ ἐ στιν, ἡ μεῖ ς δὲ λέ γομεν ἕ να τῇ φύ σει Θεό ν, πῶ ς ἐ πεισά γουσιν ἡ μῖ ν τὸ ν ἀ ριθμό ν, αὐ τὸ ν πά ντη ἡ μῶ ν ἐ ξοριζό ντων τῆ ς μακαρί ας ἐ κεί νης καὶ νοητῆ ς φύ σεως; ὁ γὰ ρ ἀ ριθμό ς ἐ στι τοῦ ποσοῦ, τὸ δὲ ποσὸ ν τῇ σωματικῇ φύ σει συνέ ζευκται: ὁ γὰ ρ ἀ ριθμὸ ς τῆ ς σωματικῆ ς φύ σεως. σωμά των δὲ δημιουργὸ ν τὸ ν Κύ ριον ἡ μῶ ν εἶ ναι πεπιστεύ καμεν. διὸ καὶ πᾶ ς ἀ ριθμὸ ς ἐ κεῖ να σημαί νει τὰ ἔ νυλον καὶ περιγραπτὴ ν ἔ χειν λαχό ντα τὴ ν φύ σιν, ἡ δὲ μονὰ ς καὶ ἑ νὰ ς τῆ ς ἁ πλῆ ς καὶ ἀ περιλή πτου οὐ σί ας ἐ στὶ σημαντική. ὁ τοί νυν ἀ ριθμὸ ν ἢ κτί σμα ὁ μολογῶ ν τὸ ν Υἱ ὸ ν τοῦ Θεοῦ ἢ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, λανθά νει ἔ νυλον καὶ περιγραπτὴ ν φύ σιν εἰ σά γων. περιγραπτὴ ν δὲ λέ γω, οὐ μό νον τὴ ν περιεχομέ νην ὑ πὸ τό που, ἀ λλ̓ ἥ νπερ καὶ τῇ προγνώ σει ἐ μπεριεί ληφεν ὁ μέ λλων αὐ τὴ ν ἀ πὸ τοῦ μὴ ὄ ντος εἰ ς τὸ εἶ ναι παρά γειν, ἣ ν καὶ ἐ πιστή μῃ περιλαβεῖ ν δυνατό ν ἐ στι. πᾶ ν οὖ ν ἅ γιον, ὃ περιγραπτὴ ν ἔ χει τὴ ν φύ σιν καὶ ἐ πί κτητον ἔ χει τὴ ν ἁ γιό τητα, οὐ κ ἀ νεπί δεκτό ν ἐ στι κακί ας. ὁ δὲ Υἱ ὸ ς καὶ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον πηγή ἐ στιν ἁ γιασμοῦ, ὑ φ̓ ἧ ς πᾶ σα ἡ λογικὴ κτί σις κατ̓ ἀ ναλογί αν τῆ ς ἀ ρετῆ ς ἁ γιά ζεται. Καί τοι ἡ μεῖ ς κατὰ τὸ ν ἀ ληθῆ λό γον οὔ τε ὅ μοιον οὔ τε ἀ νό μοιον λέ γομεν τὸ ν Υἱ ὸ ν τῷ Πατρί. ἑ κά τερον γὰ ρ αὐ τῶ ν ἐ πί σης ἀ δύ νατον. ὅ μοιον γὰ ρ καὶ ἀ νό μοιον κατὰ τὰ ς ποιό τητας λέ γεται: ποιό τητος δὲ τὸ θεῖ ον ἐ λεύ θερον. ταὐ τό τητα δὲ τῆ ς φύ σεως ὁ μολογοῦ ντες καὶ τὸ ὁ μοού σιον ἐ κδεχό μεθα καὶ τὸ σύ νθετον φεύ γομεν, τοῦ κατ̓ οὐ σί αν Θεοῦ καὶ Πατρὸ ς τὸ ν κατ̓ οὐ σί αν Θεὸ ν καὶ Υἱ ὸ ν γεγεννηκό τος: ἐ κ γὰ ρ τού του τὸ ὁ μοού σιον δεί κνυται. ὁ γὰ ρ κατ̓ οὐ σί αν Θεὸ ς τῷ κατ̓ οὐ σί αν Θεῷ ὁ μοού σιό ς ἐ στιν.̓ Επεὶ δὲ λέ γεται θεὸ ς καὶ ὁ ἄ νθρωπος, ὡ ς τὸ Εγὼ εἶ πα, θεοί ἐ στε, καὶ ὁ δαί μων θεό ς, ὡ ς τὸ Οἱ θεοὶ τῶ ν ἐ θνῶ ν δαιμό νια, ἀ λλ̓ οἱ μὲ ν κατὰ χά ριν ὀ νομά ζονται, οἱ δὲ κατὰ ψεῦ δος. ὁ δὲ Θεὸ ς μό νος κατ̓ οὐ σί αν ἐ στὶ Θεό ς. μό νος δὲ ὅ ταν εἴ πω, τὴ ν οὐ σί αν τοῦ Θεοῦ τὴ ν ἁ γί αν καὶ ἄ κτιστον δηλῶ, τὸ γὰ ρ μό νος λέ γεται καὶ ἐ πί τινος ἀ νθρώ που καὶ ἐ πὶ φύ σεως ἁ πλῶ ς τῆ ς καθό λου: ἐ πί τινος μέ ν, οἷ ον, φέ ρε εἰ πεῖ ν, ἐ πὶ Παύ λου, ὅ τι μό νος ἡ ρπά γη ἕ ως τρί του οὐ ρανοῦ καὶ ἤ κουσεν ἄ ῤ ῥ ητα ῥ ή ματα ἃ οὐ κ ἐ ξὸ ν ἀ νθρώ πῳ λαλῆ σαι: ἐ πὶ φύ σεως δὲ τῆ ς καθό λου, ὡ ς ὅ ταν λέ γῃ Δαβί δ,̓́ Ανθρωπος, ὡ σεὶ χό ρτος αἱ ἡ μέ ραι αὐ τοῦ. ἐ νταῦ θα γὰ ρ οὐ τό ν τινα ἄ νθρωπον, ἀ λλὰ τὴ ν καθό λου φύ σιν δηλοῖ: πᾶ ς γὰ ρ ἄ νθρωπος πρό σκαιρος καὶ θνητό ς. οὕ τω κἀ κεῖ να νοοῦ μεν ἐ πὶ τῆ ς φύ σεως εἰ ρημέ να: τὸ̔ Ο μό νος ἔ χων ἀ θανασί αν, καί, Μό νῳ σοφῷ Θεῷ, καὶ τὸ Οὐ δεὶ ς ἀ γαθὸ ς εἰ μὴ εἷ ς ὁ Θεό ς̔ τὸ γὰ ρ εἷ ς ἐ νταῦ θα τῷ μό νος ταὐ τὸ ν δηλοῖ̓, καὶ τὸ̔ Ο τανύ σας τὸ ν οὐ ρανὸ ν μό νος, καὶ πά λιν, Κυρί ῳ τῷ Θεῷ σου προσκυνή σεις καὶ αὐ τῷ μό νῳ λατρεύ σεις, καὶ τὸ Οὐ κ ἔ στι Θεὸ ς πλὴ ν ἐ μοῦ. τὸ γὰ ρ εἷ ς καὶ μό νος ἐ πὶ Θεοῦ ἐ ν τῇ Γραφῇ οὐ πρὸ ς ἀ ντιδιαστολὴ ν τοῦ Υἱ οῦ ἢ τοῦ ἁ γί ου Πνεύ ματος λέ γεται, ἀ λλὰ πρὸ ς τοὺ ς μὴ ὄ ντας θεού ς, ὀ νομαζομέ νους δὲ ψευδῶ ς: ὡ ς τὸ Κύ ριος μό νος ἦ γεν αὐ τού ς, καὶ οὐ κ ἦ ν μετ̓ αὐ τῶ ν θεὸ ς ἀ λλό τριος, καὶ τὸ Περιεῖ λον υἱ οὶ̓ Ισραὴ λ τὰ Βααλεὶ μ καὶ τὰ ἄ λσἠ Ασταρὼ θ καὶ ἐ δού λευον Κυρί ῳ μό νῳ, καὶ πά λιν ὁ Παῦ λος,̔́ Ωσπερ εἰ σὶ θεοὶ πολλοὶ καὶ κύ ριοι πολλοί, ἀ λλ̓ ἡ μῖ ν εἷ ς Θεό ς, ὁ Πατή ρ, ἐ ξ οὗ τὰ πά ντα, καὶ εἷ ς Κύ ριος,̓ Ιησοῦ ς Χριστό ς, δἰ οὗ τὰ πά ντα.̓ Αλλὰ ζητοῦ μεν ἐ νταῦ θα πῶ ς Εἷ ς Θεὸ ς εἰ ρηκὼ ς οὐ κ ἠ ρκέ σθη τῇ φωνῇ̔ ἔ φαμεν γὰ ρ ὅ τι μό νος καὶ τὸ εἷ ς, ἐ πὶ Θεοῦ, τὴ ν φύ σιν δηλοῖ̓, ἀ λλὰ καὶ τὸ Πατὴ ρ προσέ θηκε καὶ τοῦ Χριστοῦ ἐ μνημό νευσεν. ὑ πονοῶ τοί νυν ὅ τι οὐ κ ἐ ξαρκεῖ ν ᾠ ή θη νῦ ν ὁ Παῦ λος, τὸ σκεῦ ος τῆ ς ἐ κλογῆ ς, κηρύ σσειν μό νον Θεὸ ν τὸ ν Υἱ ὸ ν καὶ Θεὸ ν τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, ὅ περ διὰ τῆ ς Εἷ ς Θεὸ ς ἐ δή λωσε ῥ ή σεως, ἐ ὰ ν μὴ καὶ διὰ τῆ ς προσθή κης τοῦ Πατρὸ ς τὸ ν ἐ ξ οὗ τὰ πά ντα δηλώ σῃ, καὶ διὰ τῆ ς μνή μης τοῦ Κυρί ου τὸ ν Λό γον τὸ ν δἰ οὗ τὰ πά ντα σημά νῃ: καὶ πά λιν, διὰ τῆ ς̓ Ιησοῦ Χριστοῦ συμπαραλή ψεως, τὴ ν ἐ νανθρώ πησιν παραγγεί λῃ καὶ τὸ πά θος παραστή σῃ καὶ τὴ ν ἀ νά στασιν φανερώ σῃ. τὸ γὰ ῤ Ιησοῦ ς Χριστὸ ς τὰ ς τοιαύ τας ἐ ννοί ας ἡ μῖ ν ἐ μφαί νει. διὸ καὶ πρὸ τοῦ πά θους παραιτεῖ ται ὁ Κύ ριος,̓ Ιησοῦ ς Χριστὸ ς καταγγέ λλεσθαι, καὶ διαστέ λλεται τοῖ ς μαθηταῖ ς, ἵ να μηδενὶ εἴ πωσιν, ὅ τι αὐ τό ς ἐ στιν̓ Ιησοῦ ς ὁ Χριστό ς. πρό κειται γὰ ρ αὐ τῷ τελειώ σαντι τὴ ν οἰ κονομί αν, μετὰ τὴ ν ἐ κ νεκρῶ ν ἀ νά στασιν καὶ τὴ ν εἰ ς οὐ ρανοὺ ς ἀ νά ληψιν, ἐ πιτρέ ψαι αὐ τοῖ ς κηρύ σσειν αὐ τὸ ν̓ Ιησοῦ ν τὸ ν Χριστό ν. τοιοῦ τό ν ἐ στι καὶ τὸ̔́ Ινα γινώ σκωσί σε τὸ ν μό νον ἀ ληθινὸ ν Θεό ν, καὶ ὃ ν ἀ πέ στειλας̓ Ιησοῦ ν Χριστό ν, καὶ τὸ Πιστεύ ετε εἰ ς Θεὸ ν καὶ εἰ ς ἐ μὲ πιστεύ ετε: πανταχοῦ τὴ ν ἔ ννοιαν ἡ μῶ ν ἀ σφαλιζομέ νου τοῦ Πνεύ ματος τοῦ ἁ γί ου, ἵ να μὴ θατέ ρῳ προσβαί νοντες θατέ ρου ἐ κπί πτωμεν, καὶ τῇ θεολογί ᾳ προσέ χοντες τῆ ς οἰ κονομί ας καταφρονῶ μεν, καὶ γέ νηται ἡ μῖ ν κατὰ τὸ ἐ λλεῖ πον ἡ ἀ σέ βεια. Τὰ δὲ ῥ ή ματα τῆ ς θεί ας Γραφῆ ς, ἅ περ λαμβά νοντες οἱ ἀ ντικεί μενοι καὶ διαστρέ φοντες πρὸ ς τὴ ν οἰ κεί αν συνεί δησιν εἰ ς καθαί ρεσιν τῆ ς δό ξης τοῦ Μονογενοῦ ς ἡ μῖ ν προφέ ρουσιν, οὕ τως ἐ ξετά σωμεν, κατὰ τὸ δυνατὸ ν ἡ μῖ ν ἀ ναπτύ σσοντες αὐ τῶ ν τὴ ν διά νοιαν. καὶ πρῶ τον ἡ μῖ ν προτιθέ σθω τὸ̓ Εγὼ ζῶ διὰ τὸ ν Πατέ ρα: τοῦ το γά ρ ἐ στιν ἓ ν τῶ ν βελῶ ν τῶ ν εἰ ς οὐ ρανὸ ν πεμπομέ νων ὑ πὸ τῶ ν ἀ σεβῶ ς αὐ τῷ κεχρημέ νων. ἐ νταῦ θα δὲ τὸ ῥ ητὸ ν οὐ τὴ ν προαιώ νιον, ὡ ς οἶ μαι, ζωὴ ν ὀ νομά ζεἱ πᾶ ν γὰ ρ τὸ δἰ ἕ τερον ζῶ ν αὐ τοζωὴ εἶ ναι οὐ δύ ναται, ὡ ς οὐ δὲ τὸ ὑ φ̓ ἑ τέ ρου θερμανθὲ ν αὐ τοθερμό της εἶ ναι, ὁ δὲ Χριστὸ ς καὶ Θεὸ ς ἡ μῶ ν εἴ ρηκεν,̓ Εγώ εἰ μι ἡ ζωή̓, ἀ λλὰ ζωὴ ν ταύ την τὴ ν ἐ ν σαρκὶ καὶ ἐ ν τῷ χρό νῳ τού τῳ γεγενημέ νην, ἣ ν ἔ ζησε διὰ τὸ ν Πατέ ρα. βουλή σει γὰ ρ αὐ τοῦ ἐ πιδεδή μηκε τῷ βί ῳ τῶ ν ἀ νθρώ πων: καὶ οὐ κ εἶ πεν,̓ Εγὼ ἔ ζησα διὰ τὸ ν Πατέ ρα, ἀ λλ̓,̓ Εγὼ ζῶ διὰ τὸ ν Πατέ ρα, σαφῶ ς τὸ ν παρό ντα προσημαί νων χρό νον. δύ ναται δὲ καὶ ζωὴ ν λέ γειν ἣ ν δῇ ὁ Χριστό ς, τὸ ν λό γον τοῦ Θεοῦ ἔ χων ἐ ν ἑ αυτῷ. καὶ ὅ τι τοῦ τό ἐ στι τὸ δηλού μενον, ἐ κ τοῦ ἐ πιφερομέ νου εἰ σό μεθα. Καὶ ὁ τρώ γων με, φησί, ζή σεται δἰ ἐ μέ: τρώ γομεν γὰ ρ αὐ τοῦ τὴ ν σά ρκα καὶ πί νομεν αὐ τοῦ τὸ αἷ μα, κοινωνοὶ γινό μενοι, διὰ τῆ ς ἐ νανθρωπή σεως καὶ τῆ ς αἰ σθητῆ ς ζωῆ ς, τοῦ Λό γου καὶ τῆ ς σοφί ας. σά ρκα γὰ ρ καὶ αἷ μα πᾶ σαν αὐ τοῦ τὴ ν μυστικὴ ν ἐ πιδημί αν ὠ νό μασε, καὶ τὴ ν ἐ κ πρακτικῆ ς καὶ φυσικῆ ς καὶ θεολογικῆ ς συνεστῶ σαν διδασκαλί αν ἐ δή λωσε, δἰ ἧ ς τρέ φεται ψυχὴ καὶ πρὸ ς τὴ ν τῶ ν ὄ ντων τέ ως θεωρί αν παρασκευά ζεται. καὶ τοῦ τό ἐ στι τὸ ἐ κ τοῦ ῥ ητοῦ ἴ σως δηλού μενον. Καὶ πά λιν,̔ Ο Πατή ρ μου μεί ζων μου ἐ στί: κέ χρηται γὰ ρ καὶ τού τῳ τῷ ῥ ητῷ τὰ ἀ χά ριστα κτί σματα, τὰ τοῦ πονηροῦ γεννή ματα. ἐ γὼ δὲ καὶ ἐ κ ταύ της τῆ ς φωνῆ ς τὸ ὁ μοού σιον εἶ ναι τὸ ν Υἱ ὸ ν τῷ Πατρὶ δηλοῦ σθαι πεπί στευκα. τὰ ς γὰ ρ συγκρί σεις οἶ δα κυρί ως ἐ πὶ τῶ ν τῆ ς αὐ τῆ ς φύ σεως γινομέ νας. ἄ γγελον γὰ ρ ἀ γγέ λου λέ γομεν μεί ζονα, καὶ ἄ νθρωπον ἀ νθρώ που δικαιό τερον, καὶ πτηνὸ ν πτηνοῦ ταχύ τερον. εἰ τοί νυν αἱ συγκρί σεις ἐ πὶ τῶ ν ὁ μοειδῶ ν γί νονται, μεί ζων δὲ κατὰ σύ γκρισιν εἴ ρηται ὁ Πατὴ ρ τοῦ Υἱ οῦ, ὁ μοού σιος τῷ Πατρὶ ὁ Υἱ ό ς. ἔ στι δέ τις καὶ ἄ λλη ἔ ννοια ἐ ναποκειμέ νη τῷ ῥ ητῷ. τί γὰ ρ θαυμαστὸ ν εἰ μεί ζονα ἑ αυτοῦ τὸ ν Πατέ ρα ὡ μολό γησε, Λό γος ὢ ν καὶ σὰ ρξ γεγονώ ς, ὁ πό ταν καὶ ἀ γγέ λων ὤ φθη κατὰ τὴ ν δό ξαν ἐ λά ττων καὶ ἀ νθρώ πων κατὰ τὸ εἶ δος;̓ Ηλά ττωσας γὰ ρ αὐ τό ν, φησί, βραχύ τι παῤ ἀ γγέ λους: καὶ πά λιν, Τὸ ν δὲ βραχύ τι παῤ ἀ γγέ λους ἠ λαττωμέ νον, καὶ τὸ Εἴ δομεν αὐ τό ν, καὶ οὐ κ εἶ χεν εἶ δος οὐ δὲ κά λλος, ἀ λλὰ τὸ εἶ δος αὐ τοῦ ἐ κλεῖ πον παρὰ πά ντας τοὺ ς ἀ νθρώ πους. τού των δὲ πά ντων ἠ νέ σχετο διὰ τὴ ν πολλὴ ν αὐ τοῦ περὶ τὸ πλά σμα φιλανθρωπί αν, ἵ να τὸ ἀ πολωλὸ ς πρό βατον ἀ νασώ σηται καὶ τὸ σωθὲ ν καταμί ξῃ καὶ τὸ ν κατελθό ντα ἀ πὸ̔ Ιερουσαλὴ μ εἰ ς̔ Ιεριχώ, καὶ διὰ τοῦ το περιπεσό ντα λῃ σταῖ ς, εἰ ς τὴ ν οἰ κεί αν ὑ γιαί νοντα πά λιν ἐ παναγά γῃ πατρί δα.̓̀ Η καὶ τὴ ν φά τνην αὐ τῷ ὀ νειδί σει αἱ ρετικό ς, δἰ ἧ ς ἄ λογος ὢ ν ἐ τρά φη ὑ πὸ τοῦ Λό γου; καὶ τὴ ν πενί αν προοί σει, ὅ τι κλινιδί ου οὐ κ ηὐ πό ρησεν ὁ τοῦ τέ κτονος υἱ ό ς; διὰ τοῦ το Πατρὸ ς ἐ λά ττων ὁ Υἱ ό ς, ὅ τι διὰ σὲ γέ γονε νεκρό ς, ἵ να σε τῆ ς νεκρό τητος ἀ παλλά ξῃ καὶ ζωῆ ς μέ τοχον ἐ πουρανί ου ποιή σῃ; ὥ σπερ ἄ ν, εἴ τις καὶ τὸ ν ἰ ατρὸ ν αἰ τιῷ το, ὅ τι συγκύ πτων ἐ πὶ τὰ πά θη τῆ ς δυσωδί ας συναπολαύ ῃ, ἵ να τοὺ ς πεπονθό τας ἰ ά σηται. Διὰ σὲ καὶ τὴ ν ὥ ραν καὶ τὴ ν ἡ μέ ραν τῆ ς κρί σεως ἀ γνοεῖ: καί τοι οὐ δὲ ν λανθά νει τὴ ν ὄ ντως σοφί αν, Πά ντα γὰ ρ δἰ αὐ τῆ ς ἐ γέ νετο, οὐ δεὶ ς δὲ ἀ νθρώ πων πώ ποτε ὃ πεποί ηκεν ἀ γνοεῖ. ἀ λλὰ τοῦ το οἰ κονομεῖ διὰ τὴ ν σὴ ν ἀ σθέ νειαν, ἵ να μή τε τῷ στενῷ τῆ ς προθεσμί ας οἱ ἁ μαρτή σαντες τῇ ἀ θυμί ᾳ καταπέ σωσιν, ὡ ς οὐ χ ὑ πολελειμμέ νου καιροῦ μετανοί ας, μηδ̓ οὖ πά λιν οἱ πολεμοῦ ντες μακρὰ ν τῇ ἀ ντικειμέ νῃ δυνά μει διὰ τὸ μῆ κος τοῦ χρό νου λειποτακτή σωσιν. ἑ κατέ ρους τοί νυν διὰ τῆ ς προσποιητῆ ς ἀ γνοί ας οἰ κονομεῖ: τῷ μὲ ν διὰ τὸ ν καλὸ ν ἀ γῶ να συντέ μνων τὸ ν χρό νον, τῷ δὲ διὰ τὰ ς ἁ μαρτί ας καιρὸ ν μετανοί ας ταμιευό μενος. καί τοι ἐ ν τοῖ ς Εὐ αγγελί οις ἑ αυτὸ ν συγκαταριθμή σας τοῖ ς ἀ γνοοῦ σι διὰ τὴ ν τῶ ν πολλῶ ν, ὡ ς ἔ φην, ἀ σθέ νειαν: ἐ ν ταῖ ς Πρά ξεσι τῶ ν ἀ ποστό λων, ὡ ς τελεί οις κατ̓ ἰ δί αν διαλεγό μενος, καθ̓ ὑ πεξαί ρεσιν ἑ αυτοῦ φησί ν, Οὐ χ ὑ μῶ ν ἐ στὶ γνῶ ναι χρό νους ἢ καιροὺ ς οὓ ς ὁ Πατὴ ρ ἔ θετο ἐ ν τῇ ἰ δί ᾳ ἐ ξουσί ᾳ. Καὶ ταῦ τα μὲ ν κατὰ τὴ ν προτέ ραν ἐ πιβολὴ ν εἰ ρή σθω παχύ τερον. ἤ δη δὲ ἐ ξεταστέ ον ὑ ψηλό τερον τὴ ν διά νοιαν τοῦ ῥ ητοῦ καὶ κρουστέ ον τὴ ν θύ ραν τῆ ς γνώ σεως, εἴ πως δυνηθεί ην ἐ ξεγεῖ ραι τὸ ν οἰ κοδεσπό την, τὸ ν τοὺ ς πνευματικοὺ ς ἄ ρτους διδό ντα τοῖ ς αἰ τοῦ σιν αὐ τό ν, ἐ πειδὴ φί λοι καὶ ἀ δελφοί εἰ σιν οὓ ς ἑ στιᾶ σαι σπουδά ζομεν. Οἱ ἅ γιοι μαθηταὶ τοῦ Σωτῆ ρος ἡ μῶ ν ἐ πέ κεινα θεωρί ας, ὡ ς ἔ νι ἀ νθρώ ποις, ἐ λθό ντες καὶ καθαρθέ ντες ἀ πὸ τοῦ λό γου, τὸ τέ λος ἐ πιζητοῦ σι καὶ τὴ ν ἐ σχά την μακαριό τητα γνῶ ναι ποθοῦ σιν, ὅ περ ἀ γνοεῖ ν καὶ τοὺ ς ἀ γγέ λους αὐ τοῦ καὶ αὐ τὸ ν ὁ Κύ ριος ἡ μῶ ν ἀ πεφή νατο: ἡ μέ ραν μὲ ν λέ γων πᾶ σαν τὴ ν ἀ κριβῆ κατά ληψιν τῶ ν ἐ πινοί ων τοῦ Θεοῦ, ὥ ραν δὲ τὴ ν ἑ νά δος καὶ μονά δος θεωρί αν, ὧ ν τὴ ν εἴ δησιν μό νῳ προσέ νειμε τῷ Πατρί. ὑ πονοῶ τοί νυν ὅ τι ἐ κεῖ νο λέ γεται περὶ ἑ αυτοῦ εἰ δέ ναι ὁ Θεὸ ς ὅ περ ἐ στί, κἀ κεῖ νο μὴ εἰ δέ ναι, ὅ περ οὔ κ ἐ στι. δικαιοσύ νην μὲ ν γὰ ρ καὶ σοφί αν λέ γεται εἰ δέ ναι ὁ Θεό ς, αὐ τοδικαιοσύ νη καὶ σοφί α ὑ πά ρχων, ἀ δικί αν δὲ καὶ πονηρί αν ἀ γνοεῖ ν: οὐ γά ρ ἐ στιν ἀ δικί α καὶ πονηρί α ὁ κτί σας ἡ μᾶ ς Θεό ς. εἰ τοί νυν ἐ κεῖ νο λέ γεται περὶ ἑ αυτοῦ εἰ δέ ναι ὁ Θεὸ ς ὅ περ ἐ στί, κἀ κεῖ νο μὴ εἰ δέ ναι ὅ περ οὐ κ ἔ στιν̔ οὐ κ ἔ στι δὲ ὁ Κύ ριος ἡ μῶ ν κατὰ τὴ ν τῆ ς ἐ νανθρωπή σεως ἐ πί νοιαν καὶ παχυτέ ραν διδασκαλί αν τὸ ἔ σχατον ὀ ρεκτό ν̓, οὐ κ ἄ ρα οἶ δεν ὁ Σωτὴ ρ ἡ μῶ ν τὸ τέ λος καὶ τὴ ν ἐ σχά την μακαριό τητα. ἀ λλ̓ οὐ δὲ οἱ ἄ γγελοι, φησί ν, ἴ σασι: τουτέ στιν, οὐ δὲ ἡ ἐ ν αὐ τοῖ ς θεωρί α καὶ οἱ λό γοι τῶ ν διακονιῶ ν εἰ σὶ τὸ ἔ σχατον ὀ ρεκτό ν. παχεῖ α γὰ ρ καὶ τού των ἡ γνῶ σις συγκρί σει τοῦ πρό σωπον πρὸ ς πρό σωπον. Μό νος δὲ ὁ Πατή ρ, φησί ν, ἐ πί σταται, ἐ πεὶ καὶ αὐ τό ς ἐ στι τὸ τέ λος καὶ ἡ ἐ σχά τη μακαριό της. ὅ ταν γὰ ρ μηκέ τι Θεὸ ν ἐ ν τοῖ ς κατό πτροις μηδὲ διὰ τῶ ν ἀ λλοτρί ων ἐ πιγινώ σκωμεν, ἀ λλ̓ αὐ τῷ ὡ ς μό νῳ καὶ ἑ νὶ προσέ λθωμεν, τό τε καὶ τὸ ἔ σχατον τέ λος εἰ σό μεθα. Χριστοῦ γὰ ρ βασιλεί αν φασὶ ν εἶ ναι πᾶ σαν τὴ ν ἔ νυλον γνῶ σιν: τοῦ δὲ Θεοῦ καὶ Πατρὸ ς τὴ ν ἄ ϋ λον, καὶ ὡ ς ἂ ν εἴ ποι τις, αὐ τῆ ς τῆ ς θεό τητος θεωρί αν. ἔ στι δὲ καὶ ὁ Κύ ριος ἡ μῶ ν καὶ αὐ τὸ ς τὸ τέ λος καὶ ἡ ἐ σχά τη μακαριό της κατὰ τὴ ν τοῦ Λό γου ἐ πί νοιαν. τί γά ρ φησιν ἐ ν τῷ Εὐ αγγελί ῳ; Κἀ γὼ ἀ ναστή σω αὐ τὸ ν ἐ ν τῇ ἐ σχά τῃ ἡ μέ ρᾳ: ἀ νά στασιν λέ γων τὴ ν ἀ πὸ τῆ ς ἐ νύ λου γνώ σεως ἐ πὶ τὴ ν ἄ ϋ λον θεωρί αν μετά βασιν, ἐ σχά την δὲ ἡ μέ ραν τὴ ν γνῶ σιν ταύ την εἰ πώ ν, μεθ̓ ἣ ν οὐ κ ἔ στιν ἑ τέ ρα. τηνικαῦ τα γὰ ρ ὁ νοῦ ς ἡ μῶ ν ἐ ξανί σταται καὶ πρὸ ς ὕ ψος μακά ριον διεγεί ρεται, ὁ πηνί κα ἂ ν θεωρή σῃ τὴ ν ἑ νά δα καὶ μονά δα τοῦ Λό γου.̓ Αλλ̓ ἐ πειδὴ παχυνθεὶ ς ἡ μῶ ν ὁ νοῦ ς τῷ χοῒ συνεδέ θη καὶ τῷ πηλῷ συμφύ ρεται καὶ ψιλῇ τῇ θεωρί ᾳ ἐ νατενί ζειν ἀ δυνατεῖ, διὰ τῶ ν συγγενῶ ν τοῦ σώ ματος αὐ τοῦ κό σμων ποδηγού μενος, τὰ ς ἐ νεργεί ας τοῦ κτί στου κατανοεῖ καὶ ταῦ τα ἐ κ τῶ ν ἀ ποτελεσμά των τέ ως ἐ πιγινώ σκει, ἵ ν̓ οὕ τω κατὰ μικρὸ ν αὐ ξηθεὶ ς ἰ σχύ σῃ ποτὲ καὶ αὐ τῇ γυμνῇ προσελθεῖ ν τῇ θεό τητι. κατὰ ταύ την δὲ οἶ μαι τὴ ν ἐ πί νοιαν εἰ ρῆ σθαι καὶ τὸ̔ Ο Πατή ρ μου μεί ζων μού ἐ στι, καὶ τὸ Οὐ κ ἔ στιν ἐ μὸ ν δοῦ ναι, ἀ λλ̓ οἷ ς ἡ τοί μασται ὑ πὸ τοῦ Πατρό ς. τοῦ το γά ρ ἐ στι καὶ τὸ παραδοῦ ναι τὴ ν βασιλεί αν τὸ ν Χριστὸ ν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, ἀ παρχὴ ν ὄ ντα καὶ οὐ τέ λος κατὰ τὴ ν παχυτέ ραν, ὡ ς ἔ φην, διδασκαλί αν, ἥ τις ὡ ς πρὸ ς ἡ μᾶ ς, καὶ οὐ πρὸ ς αὐ τὸ ν τὸ ν Υἱ ὸ ν θεωρεῖ ται. ὅ τι δὲ ταῦ θ̓ οὕ τως ἔ χει, πά λιν ἐ ρωτή σασι τοῖ ς μαθηταῖ ς ἐ ν ταῖ ς Πρά ξεσι τῶ ν ἀ ποστό λων τὸ Πό τε ἀ ποκαθιστά νεὶ ς τὴ ν βασιλεί αν τῷ̓ Ισραή λ; φησί ν, Οὐ χ ἡ μῶ ν ἐ στὶ γνῶ ναι χρό νους ἢ καιροὺ ς οὓ ς ὁ Πατὴ ρ ἔ θετο ἐ ν τῇ ἰ δί ᾳ ἐ ξουσί ᾳ, τουτέ στιν, οὐ τῶ ν συνδεδεμέ νων σαρκὶ καὶ αἵ ματι τῆ ς τοιαύ της βασιλεί ας ἡ γνῶ σις. Ταύ την γὰ ρ τὴ ν θεωρί αν ὁ Πατὴ ρ ἐ ναπέ θετο τῇ ἰ δί ᾳ ἐ ξουσί ᾳ: ἐ ξουσί αν λέ γων τοὺ ς ἐ ξουσιαζομέ νους, ἰ δί αν δέ, οὓ ς μὴ κατέ χει ἄ γνοια τῶ ν κατωτέ ρω πραγμά των. χρό νους δὲ καὶ καιροὺ ς μή μοι νό ει αἰ σθητού ς, ἀ λλὰ διαστή ματά τινα γνώ σεως ὑ πὸ τοῦ νοητοῦ ἡ λί ου γινό μενα. δεῖ γὰ ρ τὴ ν προσευχὴ ν ἐ κεί νην ἐ πὶ πέ ρας ἀ χθῆ ναι τοῦ Δεσπό του ἡ μῶ ν:̓ Ιησοῦ ς γά ρ ἐ στιν ὁ προσευξά μενος, Δὸ ς αὐ τοῖ ς, ἵ να καὶ αὐ τοὶ ἐ ν ἡ μῖ ν ἓ ν ὦ σι, καθὼ ς ἐ γὼ καὶ σὺ ἕ ν ἐ σμεν, Πά τερ. εἷ ς γὰ ρ ὢ ν ὁ Θεό ς, ἐ ν ἑ κά στῳ γινό μενος, ἑ νοῖ τοὺ ς πά ντας: καὶ ἀ πό λλυται ὁ ἀ ριθμὸ ς τῇ τῆ ς μονά δος ἐ πιδημί ᾳ. Κἀ γὼ μὲ ν οὕ τως ἐ πέ βαλον τῷ ῥ ητῷ κατὰ τὴ ν δευτέ ραν ἐ πιχεί ρησιν. εἰ δέ τις βέ λτιον λέ γοι ἢ διορθοί η εὐ σεβῶ ς τὰ ἡ μέ τερα, καὶ λεγέ τω καὶ διορθού σθω, καὶ ὁ Κύ ριος ἀ νταποδώ σει ὑ πὲ ρ ἡ μῶ ν. οὐ δεὶ ς γὰ ρ παῤ ἡ μῖ ν αὐ λί ζεται φθό νος, ὅ τι μηδὲ φιλονεικί ας ἕ νεκεν ἢ κενοδοξί ας ἐ πὶ τή νδε τὴ ν ἐ ξέ τασιν τῶ ν ῥ ημά των κεχωρή καμεν, ἀ λλ̓ ὠ φελεί ας ἕ νεκεν τῶ ν ἀ δελφῶ ν, ὑ πὲ ρ τοῦ μὴ δοκεῖ ν παρακρού εσθαι τὰ ὀ στρά κινα σκεύ η, τὰ τὸ ν θησαυρὸ ν ἔ χοντα τοῦ Θεοῦ, ὑ πὸ τῶ ν λιθοκαρδί ων καὶ ἀ περιτμή των ἀ νθρώ πων, τῶ ν ἐ κ τῆ ς μωρᾶ ς ὡ πλισμέ νων σοφί ας. Πά λιν διὰ τοῦ σοφοῦ Σολομῶ ντος ἐ ν Παροιμί αις κέ κτισται, Κύ ριος γά ρ, φησί ν, ἔ κτισέ με. καὶ ἀ ρχὴ ὁ δῶ ν εὐ αγγελικῶ ν ὀ νομά ζεται, ἀ γουσῶ ν ἡ μᾶ ς πρὸ ς τὴ ν βασιλεί αν τῶ ν οὐ ρανῶ ν, οὐ κατ̓ οὐ σί αν κτί σις, ἀ λλὰ κατὰ τὴ ν οἰ κονομί αν ὁ δὸ ς γεγονώ ς. τὸ γὰ ρ γεγονέ ναι καὶ τὸ ἐ κτί σθαι ταὐ τὸ ν δηλοῖ. ὡ ς γὰ ρ ὁ δὸ ς γέ γονε, καὶ θύ ρα, καὶ ποιμή ν, καὶ ἄ γγελος, καὶ πρό βατον, καὶ πά λιν ἀ ρχιερεὺ ς καὶ ἀ πό στολος, ἄ λλων κατ̓ ἄ λλην ἐ πί νοιαν τῶ ν ὀ νομά των κειμέ νων. Τί ἂ ν εἴ ποι πά λιν ὁ αἱ ρετικὸ ς περὶ τοῦ ἀ νυποτά κτου Θεοῦ καὶ τοῦ δἰ ἡ μᾶ ς ἁ μαρτί αν γεγενημέ νου; γέ γραπται γά ρ,̔́ Οταν ὑ ποταγῇ αὐ τῷ τὰ πά ντα, τό τε καὶ αὐ τὸ ς ὁ Υἱ ὸ ς ὑ ποταγή σεται τῷ ὑ ποτά ξαντι αὐ τῷ τὰ πά ντα. οὐ φοβῇ, ἄ νθρωπε, τὸ ν Θεὸ ν ἀ νυπό τακτον ὀ νομαζό μενον; τὴ ν γὰ ρ σὴ ν ὑ ποταγὴ ν ἰ δί αν ποιεῖ ται, καὶ ἐ ν τῷ ἀ ντιτεί νειν σε πρὸ ς τὴ ν ἀ ρετή ν, ἀ νυπό τακτον ἑ αυτὸ ν ὀ νομά ζει. οὕ τω ποτὲ καὶ ἑ αυτὸ ν ἔ φη εἶ ναι τὸ ν διωκό μενον, Σαῦ λε γά ρ, φησί, Σαῦ λε, τί με διώ κεις; ἡ νί κα ἐ πὶ Δαμασκὸ ν ἔ τρεχε, τοὺ ς μαθητὰ ς τοῦ Χριστοῦ συνδῆ σαι βουλό μενος. καὶ πά λιν ἑ αυτὸ ν γυμνὸ ν ὀ νομά ζει, ἑ νό ς τινος τῶ ν ἀ δελφῶ ν γυμνητεύ οντος, Γυμνὸ ς γά ρ, φησί ν, ἤ μην, καὶ περιεβά λετέ με. καί, ἄ λλου ἐ ν φυλακῇ ὄ ντος, ἑ αυτὸ ν ἔ φη εἶ ναι τὸ ν καθειργμέ νον. αὐ τὸ ς γὰ ρ τὰ ς ἀ σθενί ας ἡ μῶ ν ἦ ρε καὶ τὰ ς νό σους ἐ βά στασε. μί α δὲ τῶ ν ἀ σθενειῶ ν ἐ στὶ καὶ ἡ ἀ νυποταξί α, καὶ ταύ την ἐ βά στασε. διὸ καὶ τὰ συμβαί νοντα ἡ μῖ ν περιστατικὰ ἰ διοποιεῖ ται ὁ Κύ ριος, ἐ κ τῆ ς πρὸ ς ἡ μᾶ ς κοινωνί ας τὰ ἡ μέ τερα πά θη ἀ ναδεχό μενος.̓ Αλλὰ καὶ τὸ Οὐ δύ ναται ὁ Υἱ ὸ ς ποιεῖ ν ἀ φ̓ ἑ αυτοῦ οὐ δέ ν, λαμβά νουσιν οἱ θεομά χοι ἐ πὶ καταστροφῇ τῶ ν ἀ κουό ντων. ἐ μοὶ δὲ καὶ τοῦ το τὸ ῥ ητὸ ν μά λιστα καταγγέ λλει τῆ ς αὐ τῆ ς φύ σεως εἶ ναι τὸ ν Υἱ ὸ ν τῷ Πατρί. εἰ γὰ ρ ἕ καστον τῶ ν λογικῶ ν κτισμά των δύ ναταί τι ποιεῖ ν ἀ φ̓ ἑ αυτοῦ, αὐ τεξού σιον ἔ χον τὴ ν ἐ πὶ τὸ χεῖ ρό ν τε καὶ κρεῖ ττον ῥ οπή ν, ὁ δὲ Υἱ ὸ ς οὐ δύ ναταί τι ποιεῖ ν ἀ φ̓ ἑ αυτοῦ, οὐ κτί σμα ὁ Υἱ ό ς. εἰ δὲ μὴ κτί σμα, ὁ μοού σιος τῷ Πατρί. καὶ πά λιν, οὐ δὲ ν τῶ ν κτισμά των τὰ ὅ σα βού λεται δύ ναται.̔ Ο δὲ Υἱ ὸ ς ἐ ν τῷ οὐ ρανῷ καὶ ἐ πὶ τῆ ς γῆ ς πά ντα ὅ σα ἠ θέ λησεν ἐ ποί ησεν. οὐ κ ἄ ρα κτί σμα ὁ Υἱ ό ς. καὶ πά λιν, πά ντα τὰ κτί σματα ἢ ἐ κ τῶ ν ἐ ναντί ων συνέ στηκεν ἢ τῶ ν ἐ ναντί ων ἐ στὶ δεκτικά. ὁ δὲ Υἱ ὸ ς αὐ τοδικαιοσύ νη καὶ ἄ ϋ λό ς ἐ στιν. οὐ κ ἄ ρα κτί σμα ὁ Υἱ ό ς. εἰ δὲ μὴ τοῦ το, ὁ μοού σιος τῷ Πατρί. Καὶ αὕ τη μὲ ν αὐ τά ρκης ἡ μῖ ν ἡ ἐ ξέ τασις κατὰ τὴ ν δύ ναμιν τὴ ν ἡ μετέ ραν τῶ ν τεθέ ντων ῥ ητῶ ν. ἤ δη δὲ λοιπὸ ν καὶ πρὸ ς τοὺ ς ἀ ντιπί πτοντας τῷ Πνεύ ματι τῷ ἁ γί ῳ τῷ λό γῳ χωρή σωμεν, καθαιροῦ ντες αὐ τῶ ν πᾶ ν ὕ ψωμα διανοί ας ἐ παιρό μενον κατὰ τῆ ς γνώ σεως τοῦ Θεοῦ. κτί σμα λέ γεις τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον. πᾶ ν δὲ κτί σμα δοῦ λό ν ἐ στι τοῦ κτί σαντος: Τὰ γὰ ρ σύ μπαντα, φησί, δοῦ λα σά. εἰ δὲ δοῦ λό ν ἐ στι, καὶ ἐ πί κτητον ἔ χει τὴ ν ἁ γιό τητα: πᾶ ν δὲ ὃ ἐ πί κτητον ἔ χει τὴ ν ἁ γιό τητα οὐ κ ἀ νεπί δεκτό ν ἐ στι κακί ας. τὸ δὲ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, κατ̓ οὐ σί αν ὂ ν ἅ γιον, πηγὴ ἁ γιασμοῦ προσηγό ρευται. οὐ κ ἄ ρα κτί σμα τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον. εἰ δὲ μὴ κτί σμα, ὁ μοού σιό ν ἐ στι τῷ Θεῷ. πῶ ς δὲ δοῦ λον ἀ ποκαλεῖ ς, εἰ πέ μοι, τὸ ν διὰ τοῦ βαπτί σματος ἐ λευθεροῦ ντά σε τῆ ς δουλεί ας;̔ Ο γὰ ρ νό μος, φησί, τοῦ Πνεύ ματος τῆ ς ζωῆ ς ἠ λευθέ ρωσέ με ἀ πὸ τοῦ νό μου τῆ ς ἁ μαρτί ας. ἀ λλ̓ οὐ δὲ τρεπτὴ ν αὐ τοῦ ποτὲ τὴ ν οὐ σί αν τολμή σεις εἰ πεῖ ν, ἀ φορῶ ν εἰ ς τὴ ν φύ σιν τῆ ς ἀ ντικειμέ νης δυνά μεως, ἥ τις ὡ ς ἀ στραπὴ πέ πτωκεν ἀ πὸ τοῦ οὐ ρανοῦ, καὶ ἐ ξέ πεσε τῆ ς ὄ ντως ζωῆ ς διὰ τὸ ἐ πί κτητον ἐ σχηκέ ναι τὴ ν ἁ γιό τητα καὶ ἐ πηκολουθηκέ ναι τῇ κακῇ βουλῇ τὴ ν ἀ λλοί ωσιν. τοιγαροῦ ν καὶ ἐ κπεσὼ ν τῆ ς μονά δος καὶ τὸ ἀ γγελικὸ ν ἀ ποῤ ῥ ί ψας ἀ ξί ωμα, ἀ πὸ τοῦ τρό που ὠ νομά σθη διά βολος, ἀ ποσβεσθεί σης μὲ ν αὐ τοῦ τῆ ς προτέ ρας καὶ μακαρί ας ἕ ξεως, τῆ ς δὲ ἀ ντικειμέ νης ταύ της δυνά μεως ἀ ναφθεί σης.̓́ Επειτα εἰ κτί σμα λέ γει τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, πεπερατωμέ νην τὴ ν φύ σιν αὐ τοῦ εἰ σά γει. πῶ ς οὖ ν σταθή σεται τὸ Πνεῦ μα Κυρί ου πεπλή ρωκε τὴ ν οἰ κουμέ νην, καὶ τὸ Ποῦ πορευθῶ ἀ πὸ τοῦ Πνεύ ματό ς σου; ἀ λλ̓ οὐ δ̓ ἁ πλοῦ ν αὐ τὸ τῇ φύ σει, ὡ ς ἔ οικεν, ὁ μολογεῖ. ἀ ριθμῷ γὰ ρ ἓ ν αὐ τὸ ὀ νομά ζει. πᾶ ν δὲ ὃ ἓ ν ἀ ριθμῷ, τοῦ το οὐ χ ἁ πλοῦ ν, ὡ ς ἔ φην, ἐ στί ν. εἰ δὲ μὴ ἁ πλοῦ ν ἐ στὶ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, ἐ ξ οὐ σί ας καὶ ἁ γιασμοῦ συνέ στηκε: τὸ δὲ τοιοῦ τον σύ νθετον. καὶ τί ς οὕ τως ἀ νό ητος ὡ ς σύ νθετον εἰ πεῖ ν τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, καὶ μὴ ἁ πλοῦ ν καὶ κατὰ τὸ ν τῆ ς ἁ πλό τητος λό γον ὁ μοού σιον Πατρὶ καὶ Υἱ ῷ; Εἰ δὲ δεῖ προβῆ ναι τῷ λό γῳ καὶ ἐ ποπτεῦ σαι τὰ μεί ζονα, ἐ κ τού του μά λιστα τὴ ν θεϊ κὴ ν δύ ναμιν τοῦ ἁ γί ου Πνεύ ματος θεωρή σωμεν. τρεῖ ς κτί σεις εὑ ρή καμεν ὀ νομαζομέ νας ἐ ν τῇ Γραφῇ: μί αν μὲ ν καὶ πρώ την, τὴ ν ἀ πὸ τοῦ μὴ ὄ ντος εἰ ς τὸ εἶ ναι παραγωγή ν: δευτέ ραν δέ, τὴ ν ἀ πὸ τοῦ χεί ρονος εἰ ς τὸ κρεῖ ττον ἀ λλοί ωσιν: τρί την δέ, τὴ ν ἐ ξανά στασιν τῶ ν νεκρῶ ν. ἐ ν ταύ ταις εὑ ρή σεις συνεργὸ ν Πατρὶ καὶ Υἱ ῷ τὸ ἅ γιον Πνεῦ μα. οὐ ρανῶ ν γὰ ρ οὐ σί ωσις. καὶ τί φησιν ὁ Δαβί δ; Τῷ λό γῳ Κυρί ου οἱ οὐ ρανοὶ ἐ στερεώ θησαν, καὶ τῷ πνεύ ματι τοῦ στό ματος αὐ τοῦ πᾶ σα ἡ δύ ναμις αὐ τῶ ν. πά λιν ἄ νθρωπος διὰ βαπτί σματος κτί ζεται, Εἴ τις γὰ ρ ἐ ν Χριστῷ, καινὴ κτί σις. καὶ τί φησι τοῖ ς μαθηταῖ ς ὁ Σωτή ρ;̓ Απελθό ντες μαθητεύ σατε πά ντα τὰ ἔ θνη, βαπτί ζοντες αὐ τοὺ ς εἰ ς τὸ ὄ νομα τοῦ Πατρὸ ς καὶ τοῦ Υἱ οῦ καὶ τοῦ ἁ γί ου Πνεύ ματος. ὁ ρᾷ ς κἀ νταῦ θα συμπαρὸ ν Πατρὶ καὶ Υἱ ῷ τὸ ἅ γιον Πνεῦ μα. τί δ̓ ἂ ν εἴ ποις καὶ περὶ τῆ ς ἀ ναστά σεως τῶ ν νεκρῶ ν, ὅ ταν ἐ κλεί ψωμεν, καὶ εἰ ς τὸ ν χοῦ ν ἡ μῶ ν ἐ πιστρέ ψωμεν; Γῆ γά ρ ἐ σμεν καὶ εἰ ς τὴ ν γῆ ν ἀ πελευσό μεθα, καὶ̓ Αποστελεῖ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον καὶ κτί σει ἡ μᾶ ς, καὶ ἀ νακαινί σει τὸ πρό σωπον τῆ ς γῆ ς. ἣ ν γὰ ρ Παῦ λος ὁ ἅ γιος ἐ ξανά στασιν εἴ ρηκε, ταύ την Δαβὶ δ ἀ νακαινισμὸ ν προσηγό ρευσε.̓ Ακού σωμεν δὲ πά λιν τοῦ ἁ ρπαγέ ντος ἕ ως τρί του οὐ ρανοῦ. τί φησιν; ὅ τι Ναὸ ς τοῦ ἐ ν ὑ μῖ ν ἁ γί ου Πνεύ ματό ς ἐ στε. πᾶ ς δὲ ναὸ ς Θεοῦ ναό ς. εἰ δὲ ναό ς ἐ σμεν τοῦ Πνεύ ματος τοῦ ἁ γί ου, Θεὸ ς τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον. λέ γεται δὲ καὶ ναὸ ς Σολομῶ ντος, ἀ λλ̓ ὡ ς κατασκευά σαντος. εἰ δὲ οὕ τως ἐ σμὲ ν ναὸ ς τοῦ ἁ γί ου Πνεύ ματος, Θεὸ ς τὸ ἅ γιον Πνεῦ μα,̔ Ο γὰ ρ πά ντα κατασκευά σας Θεό ς. εἰ δὲ ὡ ς προσκυνουμέ νου καὶ ἐ νοικοῦ ντος ἐ ν ἡ μῖ ν, ὁ μολογή σωμεν αὐ τὸ εἶ ναι Θεό ν. Κυρί ῳ γὰ ρ τῷ Θεῷ σου προσκυνή σεις, καὶ αὐ τῷ μό νῳ λατρεύ σεις. εἰ δὲ τὴ ν Θεὸ ς φωνὴ ν παραιτοῖ ντο, μανθανέ τωσαν τί νος ἐ στὶ σημαντικὸ ν τὸ ὄ νομα τοῦ το. παρὰ γὰ ρ τὸ τεθεικέ ναι τὰ πά ντα ἢ θεᾶ σθαι τὰ πά ντα ὁ Θεὸ ς ὀ νομά ζεται. εἰ τοί νυν Θεὸ ς εἴ ρηται παρὰ τὸ τεθεικέ ναι ἢ θεᾶ σθαι τὰ πά ντα, τὸ δὲ Πνεῦ μα πά ντα γινώ σκει τὰ τοῦ Θεοῦ, ὡ ς τὸ πνεῦ μα τὸ ἐ ν ἡ μῖ ν τὰ ἡ μέ τερα, Θεὸ ς οὖ ν τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον. Καὶ πά λιν, εἰ ἡ μά χαιρα τοῦ Πνεύ ματος ῥ ῆ μά ἐ στι Θεοῦ, Θεὸ ς τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, ἐ κεί νου γά ρ ἐ στιν ἡ μά χαιρα, οὗ καὶ ῥ ῆ μα καλεῖ ται. καὶ εἰ καὶ δεξιὰ τοῦ Πατρὸ ς ὀ νομά ζεταἱ Δεξιὰ γὰ ρ Κυρί ου ἐ ποί ησε δύ ναμιν, καὶ̔ Η δεξιά σου, Κύ ριε, ἔ θραυσεν ἐ χθρού σ̓, δά κτυλος δὲ Θεοῦ τὸ Πνεῦ μα τὸ ἅ γιον, κατὰ τὸ ῥ ητό ν, τὸ Εἰ ἐ γὼ ἐ ν δακτύ λῳ Θεοῦ ἐ κβά λλω τὰ δαιμό νια: ὅ περ ἐ ν ἑ τέ ρῳ Εὐ αγγελί ῳ γέ γραπται, τὸ Εἰ ἐ γὼ ἐ ν Πνεύ ματι Θεοῦ ἐ κβά λλω τὰ δαιμό νια, τῆ ς αὐ τῆ ς φύ σεως τῷ Πατρὶ καὶ Υἱ ῷ τὸ πνεῦ μα τὸ ἅ γιον. Καὶ περὶ μὲ ν τῆ ς προσκυνητῆ ς καὶ ἁ γί ας Τριά δος τοσαῦ τα ἡ μῖ ν ἐ πὶ τοῦ παρό ντος εἰ ρή σθω: οὐ γὰ ρ νῦ ν δυνατὸ ν πλατύ τερον ἐ ξετά σαι τὸ ν περὶ αὐ τῆ ς λό γον. ὑ μεῖ ς δὲ λαβό ντες παρὰ τῆ ς ἡ μετέ ρας ταπεινώ σεως σπέ ρματα, στά χυν ὥ ριμον ἑ αυτοῖ ς γεωργή σατε, ἐ πεὶ καὶ τό κους, ὡ ς ἴ στε, τῶ ν τοιού των προσαπαιτού μεθα. πιστεύ ω δὲ τῷ Θεῷ ὅ τι καρποφορή σετε καὶ τριά κοντα καὶ ἑ ξή κοντα καὶ ἑ κατὸ ν διὰ τὴ ν καθαρό τητα τοῦ βί ου ὑ μῶ ν. Μακά ριοι γά ρ, φησί ν, οἱ καθαροὶ τῇ καρδί ᾳ, ὅ τι αὐ τοὶ τὸ ν Θεὸ ν ὄ ψονται. καὶ μηδὲ ἄ λλο τι, ἀ δελφοί, τὴ ν βασιλεί αν τῶ ν οὐ ρανῶ ν νομί σητε ἢ τὴ ν τῶ ν ὄ ντων ἀ ληθῆ κατανό ησιν, ἣ ν καὶ μακαριό τητα ὀ νομά ζουσιν αἱ Θεῖ αι Γραφαί:̔ Η γὰ ρ βασιλεί α τῶ ν οὐ ρανῶ ν ἐ ντὸ ς ὑ μῶ ν ἐ στί. περὶ δὲ τὸ ν ἐ ντὸ ς ἄ νθρωπον οὐ δὲ ν ἕ τερον ἢ θεωρί α συνί σταται. θεωρί α ἂ ν εἴ η λοιπὸ ν ἡ βασιλεί α τῶ ν οὐ ρανῶ ν. ὧ ν γὰ ρ νῦ ν τὰ ς σκιὰ ς καθορῶ μεν, ὡ ς ἐ ν κατό πτρῳ, ὕ στερον ἀ παλλαγέ ντες τοῦ γεώ δους σώ ματος τού του καὶ ἄ φθαρτον ἐ πενδυσά μενοι καὶ ἀ θά νατον, τού των τὰ ἀ ρχέ τυπα κατοψό μεθα. ὀ ψό μεθα δέ, εἴ γε τὸ ν ἑ αυτῶ ν βί ον πρὸ ς τὸ εὐ θὲ ς κυβερνῴ ημεν καὶ τῆ ς ὀ ρθῆ ς πί στεως ποιοί μεθα πρό νοιαν, ὧ ν χωρὶ ς οὐ δεὶ ς ὄ ψεται τὸ ν Κύ ριον. Εἰ ς γὰ ρ κακό τεχνον ψυχή ν, φησί ν, οὐ κ εἰ σελεύ σεται σοφί α, οὐ δὲ κατοική σει ἐ ν σώ ματι καταχρέ ῳ ἁ μαρτί ας. καὶ μηδεὶ ς ὑ ποκρουέ τω λέ γων ὅ τι τὰ ἐ ν ποσὶ ν ἀ γνοῶ ν, περὶ τῆ ς ἀ σωμά του καὶ πά ντη ἀ νύ λου οὐ σί ας ἡ μῖ ν φιλοσοφεῖ ς. καὶ γὰ ρ ἄ τοπον κρί νω τὰ ς μὲ ν αἰ σθή σεις ἐ ᾷ ν ἀ κωλύ τως τῶ ν ἰ δί ων ἐ μπί πλασθαι ὑ λῶ ν, τὸ ν δὲ νοῦ ν μό νον εἴ ργεσθαι τῆ ς οἰ κεί ας ἐ νεργεί ας. ὡ ς γὰ ρ ἡ αἴ σθησις τῶ ν αἰ σθητῶ ν, οὕ τως ὁ νοῦ ς τῶ ν νοητῶ ν ἐ πί βολό ς ἐ στιν.̔́ Αμα δὲ καὶ τοῦ το λεκτέ ον, ὅ τι τὰ φυσικὰ κριτή ρια ἀ δί δακτα πεποί ηκεν ὁ κτί σας ἡ μᾶ ς Θεό ς. οὐ δεὶ ς γὰ ρ διδά σκει τὰ ς ὄ ψεις χρωμά των ἢ σχημά των ἀ ντιλαμβά νεσθαι, οὐ δ̓ ἀ κοὴ ν ψό φων τε καὶ φωνῶ ν, οὐ δ̓ ὄ σφρησιν ἀ τμῶ ν εὐ ωδῶ ν τε καὶ δυσωδῶ ν, οὐ δὲ γεῦ σιν χυμῶ ν καὶ χυλῶ ν, οὐ δ̓ ἁ φὴ ν μαλακῶ ν καὶ σκληρῶ ν, ἢ θερμῶ ν καὶ ψυχρῶ ν. οὐ δὲ τὸ ν νοῦ ν ἐ πιβά λλειν τοῖ ς νοητοῖ ς διδά ξοι τις ἄ ν. καὶ ὥ σπερ εἴ τι πά θοιεν αὗ ται, ἐ πιμελεί ας μό νον προσδέ ονται, καὶ τὴ ν οἰ κεί αν ἐ νέ ργειαν εὐ κό λως ἀ ποπληροῦ σιν: οὕ τως καὶ ὁ νοῦ ς, σαρκὶ συνδεθεὶ ς καὶ τῶ ν ἐ κ ταύ της φαντασιῶ ν πληρωθεί ς, πί στεως δεῖ ται καὶ πολιτεί ας ὀ ρθῆ ς, αἵ τινες καταρτί ζουσι τοὺ ς πό δας αὐ τοῦ ὡ σεὶ ἐ λά φου καὶ ἐ πὶ τὰ ὑ ψηλὰ ἱ στῶ σιν αὐ τό ν. τοῦ τό τοι αὐ τὸ καὶ ὁ σοφὸ ς παρεγγυᾷ Σολομῶ ν, καί ποτε μὲ ν ἡ μῖ ν προφέ ρει τὸ ν ἀ νεπαί σχυντον ἐ ργά την τὸ ν μύ ρμηκα καὶ δἰ αὐ τοῦ τὴ ν πρακτικὴ ν ἡ μῖ ν ὁ δὸ ν ὑ πογρά φει: ποτὲ δὲ τὸ τῆ ς σοφῆ ς μελί ττης κηρό πλαστον ὄ ργανον, καὶ δἰ αὐ τῆ ς φυσικὴ ν θεωρί αν αἰ νί ττεται, ἐ ν ᾗ καὶ ὁ περὶ τῆ ς ἁ γί ας Τριά δος ἐ γκέ κραται λό γος, εἴ περ ἐ κ καλλονῆ ς κτισμά των ἀ ναλό γως ὁ γενεσιουργὸ ς θεωρεῖ ται.̓ Αλλ̓ εὐ χαριστή σαντες Πατρὶ καὶ Υἱ ῷ καὶ ἁ γί ῳ Πνεύ ματι, πέ ρας ἐ πιθῶ μεν τῷ γρά μματι, ἐ πειδὴ πᾶ ν μέ τρον ἄ ριστον, ὡ ς ἡ παροιμί α φησί ν.