Reader

SERMO II. De obedientia, patientia et sapientia; seu, de noscendo se ipsum, quod homines sumus.

Obsecro vos, fratres, per communem salutem, studiose suscipite datam vobis opportunitatem operandae salutis. Obsecro per misericordiam, pro qua tam miserabiles vos facere studuistis, facite ad quod venistis, ad quod ascendistis de fluminibus Babylonis. Super flumina Babylonis, ait Propheta, illic sedimus et flevimus, dum recordaremur tui, Sion. Nulla vobis hic nutriendorum liberorum cura, nulla sollicitudo quomodo placeatis uxoribus: non de nundinis, non de negotiis saecularibus, non de ipso victu et vestitu necesse est cogitare. Procul a vobis, magna quidem ex parte, diei malitia et sollicitudo vitae. Sic abscondit vos Deus in abscondito tabernaculi sui. Vacate, itaque, dilectissimi, et videte quoniam ipse est Deus. Verum, ut hoc quandoque possitis, curandum est vobis prius ut videatis quid estis vos, et, juxta ejusdem prophetae vocem: Sciant gentes quoniam homines sunt. Huic duplici considerationi tota haec vestra vocatio tribuatur, sicut sanctus orabat:« Deus, noverim me, noverim te.» Quomodo enim notus sibi videtur homo, laboris fugitans et doloris? aut quomodo scit se esse hominem, qui ad id paratus non est ad quod natus? Homo, inquit, nascitur ad laborem. Nam ad dolorem natum se dubitat, qui non natus est in dolore. Sed dolorem parturientis clamor, laborem prolis fletus indicat et vagitus. Quoniam tu laborem et dolorem consideras, ait Propheta. Labor in actionibus, dolor in passionibus est. Proinde qui se noverat hominem, ad utrumque paratus supplici confessione dicebat: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum. Et geminam hanc praeparationem evidentius exprimens, de actione quidem: Paratus sum, ait, et non sum turbatus, ut custodiam mandata tua. De passione vero: Ego, inquit, in flagella paratus sum, et dolor meus in conspectu meo semper.

Nemo sane in hac misera vita geminam hanc vexationem se evadere glorietur. Nemo quippe ex omnibus filiis Adae sine labore hic vivit, nemo sine dolore. Est qui declinat aliquos, sed incidit procul dubio in graviores. In labore, inquit, hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Non tamen continuo 1088 sine labore sunt, aut minime flagellantur. Denique propterea, inquit, tenuit eos superbia. Gravis equidem labor, Operti sunt iniquitate et impietate sua. Gravibus plane flagellis, siquidem non est gaudere impiis, dicit Dominus. Quod enim nec laboris anxietatem nec flagelli sentiunt laesionem, ipsa jam insensibilitas vehementiam indicat passionis. Sudat pauper in opere foris: sed nunquid minus anxie dives intus in ipsa sua cogitatione laborat? Aperit iste os suum in oscitatione; aperit ille in eructatione; et interdum ille gravius fastidio, quam iste inedia cruciatur. Postremo velint, nolint, non modo homines, sed etiam daemones et faciunt et patiuntur quod providentia summa disposuit.

Caeterum nec leprosa obedientia, nec canina patientia commendatur. Inde est quod non simpliciter petimus ut fiat voluntas Domini, quam in omnibus et per omnia fieri certissimo constat: voluntati enim ejus quis resistit? sed ut fiat sicut in coelo et in terra. Quam nimirum adjectionem duabus quoque praecedentibus petionibus nihilominus reor aptandam, ut Patrem nostrum qui in coelis est exoremus, quatenus et nomen ejus sanctificetur, et regnum ejus adveniat, et voluntas fiat. Haec omnia sicut in coelo, sic et in terra. Alioquin ubi non sanctificatur nomen ejus? ubi jam regnum ejus non venit, quando in nomine Jesu omne genu flectitur, coelestium, terrestrium et infernorum? Scio te quia es Sanctus Dei, ait etiam ipse malignus. At longe aliter et dissimili prorsus affectione nomen istud sanctificatur in coelis, ubi tam inenarrabili jucunditate clamatur: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus sabaoth. Sic et regnat non in terra solum, verum etiam in gehenna, imperium habens vitae et mortis. Sed omnino dissimiliter regnat in his qui inviti serviunt, et qui voluntarie famulantur.

Bonus cibus obedientia, de qua nimirum et ipse Dominus ait: Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei. Et Propheta: Labores, ait, manum tuarum quia manducabis; beatus es, et bene tibi erit. Bonus cibus patientia pauperum, quae non peribit in finem, panis lacrymarum, panis doloris. Verumtamen utrique necessarium est condimentum, sine quo uterque insipidus non modo non reficiat, sed gustatus afferat mortem. Durissimus equidem cibus uterque, fratres, et, nisi aliquod tertium saporabile apponatur, utique mors in olla. Quid vero tam saporabile quam sapientia? Nempe lignum vitae est, quod et ipsas aquas Marath per Moysen dulcoravit. Farinula est, quae pulmentum prophetarum per Elisaeum saporavit. Ignis est, qui semper ardere praecipitur in altari. Oleum est, ob cujus inopiam virginibus fatuis ostium clauditur nuptiarum. Sal est, quod nulli sacrificio deesse jubetur. Inde est quod insulsos homines dicimus, quos intelligi volumus minime sapientes. Et Dominus sal in nobis habere praecipit. Apostolus quoque omnem nostrum sermonem sale monet esse conditum.

Puto tamen hanc ipsam, quam obedientiae et patientiae tertiam addi volumus, sapientiam nihilominus triplicem inveniri, ut nostrum hoc condimentum velut tribus quibusdam herbis conficiatur. Opus est enim ut justitia sit in intentione, hilaritas in operatione, humilitas in reputatione. Insipida namque Deo et insulsa quodam modo nostra obedientia, seu etiam patientia est, nisi omnium quae vel agimus, vel patimur, ipse sit causa; quia et quidquid facimus, jubemur facere in gloriam Dei; et non si quid patimur, sed si quid propter justitiam patimur, beati. Oportet autem pusillanimitatem quoque et tristitiam in omnibus quae agenda sunt vel toleranda caveri; quia hilarem datorem diligit Deus. Denique hilaritas ipsa et devota voluntas ad eam quam supra diximus praeparationem specialiter noscitur pertinere. Porro elationem super omnia fugere necesse est. Quisquis enim altum sapit, et opus ejus, et patientia vanum 1089 sapit; nec gravior ullus sapor, aut magis contrarius est veritati. Videsne quam sit utile homini scire se hominem, ut proinde sit paratus ad mandatorum obedientiam, et tolerantiam flagellorum: ac deinceps studeat ut, qui nec laborem interim potest effugere nec dolorem, sic saltem laboret et doleat ut haec sibi in cibos transeant salutares? Siquidem melior est obedientia quam victimae; et: Melior est patiens viro forti. Inobedientia est causa mortis: omnes experimur, omnes morimur propter eam. Impatientia, animae perditio est, dicente Domino: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Nihilominus autem sapientia quoque, quam diximus, necessaria est ad salutem. Siquidem non solum propter inobedientiam quibus obedientia defuit, aut propter impatientiam qui patientia caruerunt; sed et qui non habuerunt sapientiam, propter suam insipientiam perierunt

Et haec quidem ut sciant homines quoniam homines sunt, actionibus jam et passionibus deputati; erat quando in actione et meditatione positus erat homo, sine passione habens actionem, habens etiam sine labore meditationem. Dico autem quando positus est in paradisum, ut operaretur et custodiret. Verum hinc quoque si non caderet, erat aliquando promovendus, ut sola jam frueretur contemplatione: sicut et ex hoc inferiori gradu, quem modo tenet, nisi resurgere satagat, in infimum est quandoque casurus: videlicet ut in sola jam passione versetur, quod nec opus nec ratio, sed tantum passio apud inferos sit. Felix quidem cujus animam corpus non aggravabat, quia nec corrumpebatur. Sed longe felicior, si ad hoc pervenisset, ut minoratus actu, plenius perfectusque perciperet sapientiam, gratis diligens corpus, tanquam in nullo indigens corpore. Esset enim hic pulcherrimus ordo, et erit adhuc quando erit. Neque enim aliquatenus desperandum, ut videlicet sicut anima Deo, sic animae caro dicere videretur: Quoniam bonorum meorum non eges; Adimplebis me laetitia, ait, cum vultu tuo. Inde plenitudo, inde satietas, cum apparuerit gloria tua. Nam quod de corporum reformatione, et conformatione claritati corporis ejus exspectamus, ex abundanti quodam modo et mensurae supereffluentia erit: ut feliciter quidem in ipsius glorificatione, sed non principaliter gaudeamus. Uxor, inquit, tua, sicut vitis abundans, in lateribus domus tuae. Honorabitur caro, sed juxta mensuram suam, non in medio domus habitans, sed seorsum; nec in facile nobis, sed in latere constituta. Filii tui, sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae. Nimirum opera etiam ipsa non deerunt, sed quae nunc fiunt, non quae fient tunc; sicut scriptum est: Opera enim illorum sequuntur illos. Verum etsi gratulemur et agamus gratias Deo super his quae ipsius adjutorio gessimus, non primum tamen eis locum dabimus, sed in circuitu locabuntur.

Nunc vero in regione corporum habitantes, corporibus sumus obnoxii: et ex quo dissipaverunt legem parentes nostri, non modo faciendi tempus est, sed etiam patiendi, et omnium nostrum amplius labor et dolor. Durus equidem cibus est hordeaceus panis; sed offenso rege, pulsus palatio miles quamlibet delicatus, ad unum forte quem solum habet servulum divertere opus habebit: ibi fovere latebras, et insolita capere prandia apud eum; regales delicias pultibus rusticanis, ac nobiles stratus sterquilinio mutare servuli, juxta illud propheticae lamentationis: Qui nutriebantur in croceis, amplexati sunt stercora. Ibique hoc maxime propheta deplorat, oblitas propriae conditionis ingenuas creaturas tantam dissimulare miseriam: nec modo non reputare quod tolerant, sed tanquam bona magna complecti, quae paulo minus extrema sunt mala. Propterea siquidem et de se ipso ait: Ego vir videns paupertatem meam in virga indignationis ejus. 1090

Gemamus nos sub hoc onere, fratres, et praesentes deploremus aerumnas. Frequenter quisque nostrum in vocem piae querimoniae erumpat, et clamet: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Studeamus etiam furari aliquando nosmetipsos; et a pessimis occupationibus istis subripere vel ad horam: jaculari animos, vibrare corda in id quod suum est, et quod quanto naturalius, tanto suavius est. Hoc enim est quod dicitur: Vacate, et videte quoniam ego sum Deus. Neque enim est oculorum visio ista, sed cordium, cum Dominus dicat: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Proprium hoc cordis bonum; nec servili ad hoc indiget instrumento. Proprius enim animae cibus est, de quo Propheta: Aruit, inquit, cor meum, quia oblitus sum comedere panem meum. Sane quod dicimus: Dictu facilius nihil est; in comparatione dicimus operum, quod longe sit volubilior lingua, quam dextera, et levius haec ad verbum, quam ad actum illa moveatur. Alioquin et dictu et actu cogitatus facilior est, quod in eo quidem suo ipsius ore loquatur anima, suis videat oculis, suis manibus operetur. Quamvis et hic interdum laborare eam necesse est etiam in gemitu suo, et intra proprium quoque cubile compungi. Siquidem usque adeo vita nostra inferno appropinquavit, qui solius utique passionis est locus, ut et actionem passio, imo et ipsam quoque cogitationem actio et passio pariter occuparint. Nonne enim nobis quodam modo passivae sunt actiones, et in cogitationibus etiam dolor et labor? Heu vitula Ephraim docta diligere trituram, assueta jugo, ignara quietis! quando veniam et apparebo ante faciem Dei? Quando cessabunt haec omnia, et jam non erit amplius neque luctus neque clamor, sed nec ullus dolor neque labor ullus? Quando inebriabit animam ubertas domus Dei, et torrens ille indeficiens voluptatis divinae? Quando totam sibi eam serenissimi contemplatio luminis vindicabit? Filioli, concupiscamus in atria Domini; crebro suspiremus illuc. Patria nostra ipsa est, odoremus[ alias adoremus] saltem et a longe salutemus eam. Amen.