Reader

EPISTOLA AD COLOSSENSES CAPUT PRIMUM.

« Paulus apostolus Jesu Christi per voluntatem Dei, et Timotheus frater, his qui sunt Colossis, sanctis, et fidelibus fratribus in Christo Jesu. Gratia vobis et pax a Deo patre nostro. Gratias agimus Deo et Patri Domini nostri Jesu Christi, semper pro vobis orantes, audientes fidem vestram, in Christo Jesu, et dilectionem quam habetis in sanctos omnes, propter spem quae reposita est vobis in coelis, quam audistis in verbo veritatis Evangelii, quod pervenit ad vos, sicut et in universo mundo est, et fructificat et crescit sicut in vobis, ex ea die qua audistis et cognovistis gratiam Dei in veritate, sicut didicistis ab Epaphra, charissimo conservo nostro, qui est fidelis pro vobis minister Christi Jesu; qui etiam manifestavit nobis dilectionem vestram in spiritu. Ideo et nos ex qua die audivimus, non cessamus pro vobis orantes et postulantes, ut impleamini agnitione voluntatis ejus in omni sapientia et intellectu spiritali, ut ambuletis digne Deo per omnia placentes, in omni opere bono fructificantes, et crescentes in scientia Dei, in omni virtute confortati secundum potentiam claritatis ejus in omni patientia et longanimitate, cum gaudio gratias agentes Deo et Patri, qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine. Qui eripuit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii dilectionis suae. In quo habemus redemptionem et remissionem peccatorum, qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae, quoniam in ipso condita sunt universa in coelis et in terra, visibilia et invisibilia, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia per ipsum et in ipso creata sunt. Et ipse est ante omnes, et omnia in ipso constant: et ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium primogenitus ex mortuis, ut sit in omnibus ipse primatum tenens, quia in ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis inhabitare, et per eum reconciliari omnia in ipsum, pacificans per sanguinem crucis ejus, sive quae in coelis, sive quae in terris sunt. Et vos cum essetis aliquando alienati et inimici sensu, in operibus malis, nunc autem reconciliavit in corpore carnis ejus, per mortem, exhibere vos sanctos, et immaculatos, et irreprehensibiles coram ipso, si tamen permanetis in fide fundati, et stabiles, et immobiles a spe Evangelii, quod audistis, quod praedicatum est in universa creatura, quae sub coelo est, cujus factus sum ego Paulus minister; qui nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt passionum Christi, in carne mea, pro corpore ejus, quod est Ecclesia, cujus factus sum ego minister secundum dispensationem Dei, quae data est mihi in vobis, ut impleam verbum Dei. Mysterium quod absconditum fuit a saeculis et generationibus; nunc autem manifestatum est sanctis ejus, quibus voluit Deus notas facere divitias gloriae sacramenti hujus in gentibus, quod est Christus, in vobis spes gloriae, quem nos annuntiamus corripientes omnem hominem, et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo Jesu, in quo et laboro, certando secundum operationem ejus quem operatur in me in virtute.» EXPOSITIO.

Paulus, etc. Quia hic auctoritas necessaria erat, dignitatis nomen non intermisit, dicens: Paulus apostolus, 273 non legis, sed Christi Jesu. Apostolus dico per voluntatem Dei. Scitote quia qui mihi contradicit, contradicit et voluntati Dei: qui autem Archippo et Epaphrae discipulis[ coadjutoribus] meis, similiter et mihi et Deo. Paulus, inquam, et Timotheus frater scribunt his qui sunt Colossis. His dico sanctis, id est qui sanciti sunt et confirmati in justitia fidei. Sanctis, inquam, et fidelibus fratribus, id est minus perfectis. Sanctis et fidelibus dico in Christo Jesu, quia si Christus Jesus vobis ad sanctificandum sufficit, frustra legem apprehendere vultis. Timotheum ideo secum in salutatione ponit, quia notus erat illis, et habebant eum magnae auctoritatis. Hic autem auctoritate sola opus erat. Non enim contradicebant Petro vel Paulo, vel cuiquam Christum praedicanti, sed simpliciter opinabantur illos pseudo sic esse ex Paulo, ut illos veros. Paulus, inquam, et Timotheus sic scribunt. Gratia vobis et pax a Deo patre nostro, sicut saepe expositum est. Nunc in primis commendat fidem eorum, quam tradiderant illis Archippus et Epaphras, dicens: Audientes fidem vestram gratias agimus Deo: pro qua utique non agerem gratias, si esset imperfecta. Sed agimus gratias Deo, et Patri Domini nostri Jesu Christi, cujus fides tradita est vobis. Cui sicut ego consentio, sic Christus et Pater ejus Deus. Videte ne vos negligentes discipulos contemnatis me magistrum, quia si me, et Christum et Patrem ejus Deum contemnitis. Gratias agimus nos, orantes pro vobis, ut in fide quam accepistis proficiatis, quod utique non orarem nisi fidem hanc approbarem. Orantes dico non raro, sed semper. Videte ne laborem orationis meae irritum faciatis.

Unde gratias agat, proxime subdit, commendando fidem, sicut tradiderant illis Archippus et Epaphras, dicens: Gratias agimus, audientes fidem vestram esse in Christo Jesu, et audientes bonum effectum vestrae fidei, scilicet dilectionem, quam habetis in omnes sanctos quibus ex charitate vestra communicatis. Dilectionem dico habitam propter spem, id est propter rem speratam; quae spes est posita, id est abscondita vobis, et reservata in tam digno loco sicut in caelis. Per hoc quod dicit, speratam positam esse et absconsam, commendat meritum eorum, qui sperant a Deo quod nec viderunt nec audierunt. Ubi ait in coelis, dignitatem speratae rei ex loco in quo futura est, ostendit. Dicerent illi: Spes ista ex lege habetur. Ad hoc Paulus: Quam rem speratam et audistis et intellexistis in verbo veritatis. Neque haec veritas in lege fuit, sed veritatis Evangelii. Lex enim falsitatis est verbum, sed Evangelium verbum est veritatis. Iterum illi: Malumus non obedire tibi, quam rem inauditam suscipere. Ad hoc Paulus: Quod Evangelium( pertransiens jam multas Ecclesias) venit ad vos. Quod autem omnis Ecclesia tenet, vosne repellere vultis? Iterum illi: Pervenit utique ad nos, sed non sic integrum ut ad alios. Ad hoc ait: Pervenit utique ad vos, sicut pervenit in universum mundum. In hac enim eadem fide quam tradiderunt vobis, totus mundus post Christum abit. Pervenit dico et est, id est sic permanet in universo mundo, et fructificat bene operando, et crescit tam numero quam cognitione Dei. Non per aliud quam traditum est vobis, sed sicut isti posuerunt in vobis. Dicerent illi: Crescit quidem in nobis, ex quo coepimus audire hos qui noviter intraverunt. Minime, ait Paulus, sed crescit ex ea die quae audistis fidem ab Archippo, et cognovistis per testimonia Scripturarum, approbatam vobis gratiam Dei quae est in fide. Gratia enim legis in manu abscindentis pelliculam vetulae consistit.

Gratiam Dei dico in veritate, credite mihi, quia haec est vera gratia Dei. Gratia legis umbra erat. Audistis dico, et sicut vos didicistis, et utique turpe est didicisse, quod derelinqueretis, et e converso: Didicistis dico ab Epaphra charissimo nostro, qui ita servit Christo in Evangelio ut Petrus vel ego. Ne ergo minus audiatis eum. Dicerent illi: Vocas eum conservum; sed alia ministravit nobis, quae a te non didicit. 274 Minime, ait Paulus, quia qui est fidelis minister, nil addens, nil diminuens. Minister dico Christi Jesu, id est vel quia Christum ministrat, vel quia Christus instituit eum ministrum, vel minister ad honorem Christi. Et quod minister est, hoc certe pro vobis, qui populus ejus estis, quia nisi pro dilectione vestra esset, credo non ministraret. Qui etiam manifestavit nobis non odium vestrum, non dissensionem, sed dilectionem vestram esse in spiritu, id est contemnere carnalia, diligere spiritualia.

Ostenso unde gratias agat cum approbatione acceptae fidei, subdit quod oret pro eis inserendo improbationem legis, dicens: Et quia manifestavit nobis dilectionem vestram in spiritu, ideo oramus pro vobis et non cessamus orantes, ex ea die qua audivimus fidem et dilectionem vestram. Orantes dico et postulantes, id est quasi rem justitiae vestrae debitam, cum fiducia petentes ut impleamini agnitione voluntatis ejus, id est ut plenarie cognoscatis voluntatem Dei. Impleamini dico in omni sapientia. Sapientiam hic ponit quasi scientiam, et quod ait in omni sapientia idem valet quod in omni cognitione activae vitae. Impleamini etiam in omni spiritali intellectu, ut, sicut in corporalibus, sic voluntatem Dei intelligatis in spiritalibus. Ut intelligentes voluntatem ejus ambuletis per omnia, id est bene operemini. Ambuletis dico, digne Deo, id est ut sitis digni habere Deum. Vel digne Deo ut Deus dignum judicet habitare in vobis. Vos dico sic ambulando placentes. Vel ambuletis placentes per omnia, quod idem valet. Nec in ambulando subsistere velitis, sed in omni opere bono fructificantes, id est incrementum habentes. Vos dico sic fructificando crescentes in scientia Dei, id est in cognitione divinae essentiae, quam nemo habere potest nisi prius operetur quae sunt Dei; non enim per cognitionem ad opera, sed per opera praemissa ad cognitionem ascenditur. Haec scientia Dei et agnitio voluntatis ejus quam praemisit longe a se differunt: ibi enim ait, quid velit Deus, quid non velit; quod facile patet quibuslibet: hic autem de cognitione divinae essentiae, quam aperit puritas vitae, convenienter ascendit. Prius enim intelligenda est voluntas Dei; qua intellecta, ambulandum est in ea, nec ibi subsistendum, sed in melius fructificandum. Tum demum patet introitus ad cognitionem divinae essentiae. Quo postquam venitur, restat solummodo perseverare. Unde ait: Postquam fructificaveritis et creveritis in scientia Dei, estote confortati, id est roborati et perseverantes, in omni virtute, id est humilitate, temperantia et quaecunque sunt.

Confortati dico secundum potentiam ejus, id est ita confortati sicut ipse potens est vos confortare. Potentiam dico claritatis ejus, id est quae vos clarificavit. Qui enim cum essetis in tenebris peccatorum, vos clarificavit justificatos, facilius poterit et debet consummare jam justos. In omni virtute dico, scilicet in omni patientia et longanimitate confortati cum gaudio. Quia has duas virtutes vidit magis necessarias ad perseverandum, ideo subjungit in omni patientia, id est ut sicut acerbitatem malorum, sic et opprobria patiamur. Qui enim pati non vult contendit, repercutit, et sic dilectio perit. Addidit etiam in longanimitate. Qui enim longanimis in sustinendo non est, si differtur remuneratio, projicit onus Dei, et sic omnis virtus in illo perit. Iterum patientes et longanimes esse malum est, nisi ex voluntate, et ideo addit cum gaudio, ut non tristentur; sed gaudeant pati et diu expectare. Vult illis modo improbare legem, dicens se et alios apostolos qui in lege nati fuerunt, quia in tenebris tunc erant, legem deseruisse, et gratias agere Deo, ex eo quod ad fidem vocavit eos; et si naturales legis, illa neglecta, adhaerent fidei. Stultum est eos qui nunquam in lege fuerunt, et fidem acceperunt, confundere puritatem fidei admistione legis. Unde sic ait: Non cessamus orantes pro vobis, et gratias agentes Deo Patri, qui nos fecit dignos in partem sortis, id est participationem haereditatis sanctorum, id est, quam habituri sunt sancti. Nos dico positos in lumine, id est in vera cognitione. Vel in lumine, id 275 est in Christo illuminante nos. Patrem ait secundum diversos possessores, non quia ibi sint segregatae partes, quia omnibus una beatitudo. Haereditatem sanctorum vocat sortem, quia non per meritum hominis datur, sed sorte, id est divina electione. Quomodo dignos hac sorte fecerit subdit, dicens: Posuit, inquam, in lumine, qui primum eripuit nos de postestate tenebrarum, id est vel daemonum vel peccatorum, vel ignominiae. Potestatem ideo dicit, quia vis humana per se non poterat evadere. Et nos ereptos transtulit, id est transformavit, in regnum Filii, id est ut Filius suus regnaret in nobis. Filii dico dilectionis suae. Omnes enim praeter istum filii fuerunt irae. Omnes enim in peccato nati; sed hic solus Filius dilectionis, quia a peccato immunis. De quo Pater ait:« Hic est Filius meus dilectus,» etc. Modum ereptionis subdit: In quo Filio habemus redemptionem; pretium enim sanguinis in cruce datum est omnibus sufficiens. Per quem etiam habemus remissionem peccatorum in baptismo; qui Filius secundum divinam naturam est imago Dei invisibilis, id est plena repraesentatio Patris, quia quidquid in Patre, totum est in Filio, non tamen imago, quod aliud sit, nisi quantum ad distinctionem personarum, sed plena identitas in substantia. Possumus construere, invisibilis imago Dei, vel imago Dei invisibilis. Et ex his verbis habemus Filium consubstantialem Patri, quia, si omnia de substantia Filii quae de substantia Patris dicuntur, profecto consubstantialis est ei.

Filius dico primogenitus omnis creaturae, id est ante omnem creaturam genitus ex Patre; ipse solus genitus, caetera creata non modo illius genita; nec ipse creatus, et in his verbis habemus eum coaeternum Patri. Vere genitus est ante omnem creaturam, quia universa sunt condita in ipso, id est per ipsum, juxta illud:« Omnia in sapientia fecisti,» hoc est in Filio. Universa dico, quia visibilia et invisibilia in coelis, ut angeli, sol et luna, et visibilia et invisibilia in terra, ut spiritus animalium, et omnia terrae corpora. In coelis bene dico, quia sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia creata sunt per ipsum, et ita per ipsum quod creata contineantur in ipso, id est intra amplitudinem ejus; ipse enim in omnibus et jam extra. Et ipse est ante omnes dignitate secundum utramque naturam, et omnia creata constant in ipso, id est existere habent per ipsum. Sicut enim esse non poterant, nisi per ipsum, sic nec creata consistere, nisi per ipsum, et ipse Christus est caput, id est principium et regimen Ecclesiae. Quod ita ait: Caput corporis Ecclesiae, quia sicut corpus hominis omnes sensus habet in capite, sic Ecclesia omnes vires suas habet in Christo, capite, principio suo et rectore. Opponeret ille: Quare dicis Christum caput Ecclesiae, cum Abel et multi justi fuerint prius illo, tempore? Hoc ita removet: Vere caput Ecclesiae, quia, qui est principium Ecclesiae. Licet enim multi sancti carnem Christi praecessissent tempore, nunquam tamen salvarentur, nisi per fidem membra essent capitis Christi. Potuit itaque caput esse Ecclesiae, quia primogenitus est ex mortuis. Primus enim omnium surrexit ex mortuis. Et primogenitus, quia ipse habet omnem haereditatem Patris. Et quicunque inde aliquid habet, oportet ut ab illo habeat. Sicut primogenitus filius habet omnem haereditatem patris, et nemo quidquam nisi ab eo. Nec primogenitus repudiandus, ut Esau; sed ita primogenitus ut ipse sit tenens primatum in omnibus creaturis. Princeps enim constitutus est omnium, ideo primatum tenens, quia complacuit Deo Patri habitare in ipso Filio plenitudinem omnium bonorum, sicut Joannes ait:« De plenitudine ejus omnes accepimus. Et placuit Deo per eum Filium reconciliare sibi omnia, tam gentiles quam Judaeos.

Omnia tamen dico manentia in ipso. Qui enim in ipso non manserit, expers erit reconciliationis. Placuit reconciliare pacificans mundum sibi, vel Judaeos et gentiles inter se per sanguinem non fusum aliquo genere honestae mortis; sed per sanguinem crucis ejus; quod genus mortis contemptibilissimum 276 erat. Pacificans dico Deo, sive quae in coelis sunt, id est sanctos quorum animae jam regnant in coelis, sive quae in terris sunt, id est eos qui adhuc peregrinantur in terra. Vel ita: Sive quae in coelis sunt, id est angelos, sive quae in terris sunt, id est homines. Ante Christum inter angelos et homines dissidium erat: sed justificatus homo, mox pacem habuit cum angelo. Nunc tandem descendit ad illud quod intendebat ex praemissis, dicens: Nos Judaeos pacificavit, et vos gentiles similiter reconciliavit. Vos dico, cum, id est quamvis, essetis aliquando, id est tempore infidelitatis, alienati a Deo per ignorantiam: et essetis inimici, id est inimicaremini Deo, sensu, id est ex voluntate. Inimici etiam in operibus malis. Vel, quamvis essetis inimici sensu, tamen reconciliavit vos, nunc autem reconciliavit in corpore, nondum immortali, sed corpore carnis ejus, id est adhuc mortalis. Et si in corpore mortali hoc fecit, quid faciet in immortali? Longe amplius. Reconciliavit in corpore per mortem; ut enim vos reconciliaret, pati voluit mortem, id est ut exhibeat vos sanctos positione virtutum, et immaculatos, remotione malorum, et irreprehensibiles coram ipso Deo. Quod nec subtilitas ejus( cujus oculis omnia nuda sunt) inveniat in eis quid reprehendat. Ita tamen dico exhibeat, si vos permanetis fundati et firmi in fide. Et si permanetis stabiles quantum ex vobis est. Et immobiles si immineat persecutor a spe, id est a sperata re. Spe dico Evangelii, id est quam speratam beatitudinem promittit Evangelium; quod Evangelium audistis a discipulis nostris. Nec debetis illud refellere, quia sic accipiunt omnes justi. Et hoc ita ait: Quod Evangelium praedicatum est universae creaturae, et permanet sic in universa creatura. Creaturam vocat justos per excellentiam, quia licet omnes sint creaturae Dei, justi tamen privilegio quodam creaturae dicuntur in quibus prior generatio quae fuit in delicto carnis per baptismum deleta est, et novitas fidei generavit eos novos filios in Christo. Unde sic ait: In universa creatura, id est in omnibus justis in fide Christi nova creatura factis. Universa dico, non unius regionis, sed quaecunque sub coelo est. Vel ita: Creatura quae sub coelo est, id est quae adhuc peregrinatur in mundo, post modicum, merito fidei transferenda super coelos. Et in hoc verbo satis commendat fidem illis.

Modo ponit auctoritatem suam, quae necessaria erat illis ad confirmationem dicens: Cujus Evangelii ego Paulus( cujus auctoritati contraire non licet) factus sum a Deo, non utique dator, sed minister; qui etiam ut magnificem Evangelium, nunc patior positus in vinculis, et in passionibus illis gaudeo pro vobis instruendis. Si enim viderent Paulum refugientem pro fide pati, vituperarent fidem ex ipso Paulo qui ostenderet in se non esse patiendum pro ea. Gaudeo, inquam, et gaudens adimpleo ea passionum Christi quae adhuc desunt, et implenda mihi restant. Passiones suas dicit esse Christi, et quia Christus sic eum pati instituit, et quia patitur pro nomine Christi. Adimplere se dicit, quia ad mortem vadit, in qua est consummatio passionum. Vel ita: Adimpleo ea passionum Christi, quae adhuc desunt. Christus multas passiones habuit, patiendo opprobria, vexationes, et flagella, ad ultimum, mortem. Sic Paulus opprobria, verbera, multas afflictiones passus erat, et ad mortem festinabat, ut sicut Christus pro eo, sic ipse moreretur pro Christo. Adimpleo passiones Christi: non in damno rei, non in opprobriis solum, sed in carne mea. Ipsam enim carnem exhibeo ad poenam, et hoc pro corpore ejus, scilicet Christi multiplicando. Non corpore quod receptum est super coelos, sed pro corpore quod est Ecclesia. Potuisset dixisse simpliciter pro Ecclesia; sed ubi ait: Pro corpore ejus quod est Ecclesia, plurimum commendavit fidem, quae facit hominem membrum hujus corporis, cujus caput est Christus. Cujus iterum Ecclesiae ego factus sum minister secundum dispensationem, quia scio dispensare unicuique pro modo suo; huic majorem, illi 277 minorem gratiam. Dispensationem dico Dei, id est quia vel Deum ipsum dispenso, vel quia Deus me dispensatorem instituit, secundum dispensationem quae data est mihi in vos. Videtur hoc superfluere, quae data est mihi in vos, quia dixerat, secundum dispensationem; sed quibusdam tradita est dispensatio, qui tamen praeventi martyrio, non habuerunt tempus dispensandi; sed Paulus et officium dispensationis accepit, et data est ei facultas dispensandi.

Licet ad illos non fuerit, dicit tamen sibi datam esse dispensationem in eos, quia de apostolatu ejus sunt, et per discipulos ejus edocti. Data est mihi ideo, ut impleam verbum Dei, quod et locutus ab aeterno, et in tempore vaticinatus est per prophetas suos. Magnae auctoritatis apud Deum Paulus se asserit, cum dicat per se compleri quod tot ante tempora praedictum fuit, et donec ad ipsum inexpletum remansit, scilicet salvationem gentium. Verbum Dei dico, id est mysterium quod absconditum fuit a prioribus saeculis, et ita a saeculis quod etiam a generationibus, id est quod quicunque in priori genitura erat, hoc secretum ignoraret. Licet pauci tunc cognovissent, et hi justificati per fidem venturi ut Abraham. Olim fuit absconditum, sed nunc in diebus gratiae, manifestatum est sanctis ejus, scilicet Christi, nec omnibus, sed illis quibus Deus voluit. Ut ibi apparuit, quando discipuli reprehenderunt. Petrum, quia recepisset gentilem Cornelium, nondum plene cognoscentes mysterium Dei de salute gentium; quibus Deus voluit notas facere divitias gloriae. Divitias ideo, quia infinita sunt dona Dei; Gloriae, quia gloria est in omnibus illis. Divitias dico sacramenti hujus, cujus minister factus sum. Sacramenti dico in gentibus; salus enim gentium fere omnibus occulta erat, sed de salute Judaeorum non dicitur mysterium, quia illis aperte Christus promissus erat in lege, cum in gentibus non esset Deus, quod sacramentum est Christus, qui in lege sub mysterio fuit promissus. Christus dico spes gloriae in vobis, id est in quo vobis sperare licet omnem gloriam et remissionem peccatorum, et justitiam vitae, et futuram gloriam. Quem talem scilicet spem totius gloriae( futurae) nos annuntiamus, omni fiducia corripientes omnem hominem et docentes, corripientes errantem a veritate, vel fidei contradicentem. Docentes et eum qui nihil scit, vel adhuc simpliciter sapit, corripientes et docentes in omni sapientia, id est tam de corporeis rebus quam de spiritalibus, ideo, ut exhibeamus non Judaeum tantum, sed omnem hominem, nec gentilem minus, Judaeum perfectius; sed omnem hominem aeque perfectum in Christo Jesu, qui solus ad perfectionem sufficit. In quo, id est in qua re, ut omnem hominem perfectum exhibeam, non solum corripio et doceo, sed etiam laboro, certando. Laborat jejunando, vigilando, et per hujusmodi certat contra persecutores sustinendo, contra pseudo fidem confirmando. Laboro et certo agens secundum operationem ejus quam operatur in me in virtute miraculorum, id est, sic Deus cooperatur mihi in labore et certamine, sicut in operatione miraculorum, in quo etiam infideles virtutem Dei confitentur in me esse.