De Imperio Cn. Pompei Ad Quirites
Choose a text
id="mobileReaderAuthor" class="mobile-reader-author" href="/authors/cicero-marcus-tullius" aria-label="More works by Cicero, Marcus Tullius">
—
⋯
Original / primary: Perseus Lat2
1
1
quamquam
1
mihi semper frequens
1
1
1
conspectus vester multo iucundissimus, hic autem locus ad agendum amplissimus, ad dicendum ornatissimus est visus, Quirites, tamen hoc aditu laudis qui semper optimo cuique maxime patuit
1
2
1
non mea me voluntas adhuc sed vitae meae rationes ab ineunte aetate susceptae prohibuerunt.
1
nam
1
cum antea
1
3
1
nondum huius auctoritatem loci attingere auderem statueremque nihil huc nisi perfectum ingenio, elaboratum industria adferri oportere, omne meum tempus amicorum temporibus transmittendum putavi.
2
2
ita
2
neque hic locus vacuus fuit umquam
2
1
2
ab eis qui vestram causam defenderent et meus labor in privatorum periculis caste integreque versatus ex
2
2
2
vestro iudicio fructum est amplissimum consecutus.
2
nam
2
cum propter dilationem comitiorum ter praetor primus centuriis cunctis renuntiatus sum, facile intellexi, Quirites, et quid de me iudicaretis
2
3
2
et quid aliis
2
4
2
praescriberetis.
2
nunc
2
cum et auctoritatis in me tantum sit quantum vos honoribus mandandis esse voluistis, et ad agendum facultatis tantum quantum homini vigilanti ex forensi usu prope cotidiana dicendi exercitatio potuit adferre, certe et, si quid auctoritatis in me est, apud eos utar qui eam mihi dederunt
2
5
2
et, si quid in
2
6
2
dicendo consequi possum, eis ostendam potissimum qui ei quoque rei fructum suo iudicio tribuendum esse duxerunt
2
7
2
.
3
3
atque
3
illud in primis mihi
3
1
3
laetandum iure esse video quod in hac insolita mihi ex hoc
3
2
3
loco ratione dicendi causa talis oblata est in qua oratio deesse nemini possit
3
3
3
.
3
dicendum
3
est enim de Cn. Pompei singulari eximiaque virtute; huius autem orationis difficilius est exitum quam principium invenire
3
4
3
.
3
ita
3
mihi non tam copia quam modus in dicendo quaerendus est.
4
4
atque
4
ut inde oratio mea proficiscatur unde haec omnis causa ducitur, bellum grave et periculosum vestris vectigalibus atque
4
1
4
sociis a duobus potentissimis adfertur regibus
4
2
4
, Mithridate et Tigrane, quorum alter relictus, alter lacessitus occasionem sibi ad occupandam Asiam oblatam esse arbitratur
4
3
4
.
4
equitibus
4
Romanis, honestissimis viris, adferuntur ex Asia cotidie litterae, quorum magnae res aguntur in vestris vectigalibus exercendis occupatae; qui ad me pro necessitudine quae mihi est cum illo ordine causam rei publicae periculaque rerum suarum detulerunt,
5
5
Bithyniae quae nunc vestra provincia est vicos exustos esse compluris, regnum Ariobarzanis quod finitimum est vestris vectigalibus totum esse in hostium potestate;
5
L.ucium
5
Lucullum
5
1
5
magnis rebus gestis ab eo bello discedere; huic qui successerit, non satis esse paratum ad tantum bellum administrandum; unum ab omnibus sociis et civibus ad id bellum imperatorem deposci atque expeti, eundem hunc unum ab hostibus metui, praeterea neminem.
6
6
causa
6
quae sit videtis; nunc quid agendum sit ipsi
6
1
6
considerate.
6
primum
6
mihi videtur de genere belli, deinde de magnitudine, tum de imperatore deligendo esse dicendum.
6
genus
6
est eius belli
6
2
6
quod maxime vestros animos excitare atque inflammare ad persequendi studium
6
3
6
debeat.
6
in
6
quo agitur populi Romani gloria quae vobis a maioribus cum magna in omnibus rebus
6
4
6
tum summa in re militari tradita est; agitur salus sociorum atque amicorum pro qua multa maiores vestri magna et
6
5
6
gravia bella
6
6
6
gesserunt; aguntur certissima populi Romani vectigalia et maxima quibus amissis et pacis ornamenta et subsidia belli requiretis; aguntur bona multorum civium quibus est a vobis
6
7
6
et ipsorum causa et rei
6
8
6
publicae consulendum.
7
7
et
7
quoniam semper appetentes gloriae praeter ceteras gentis atque avidi laudis fuistis, delenda vobis est
7
1
7
illa macula Mithridatico bello superiore concepta
7
2
7
quae penitus iam
7
3
7
insedit ac nimis inveteravit in populi Romani nomine, quod is qui uno die tota in Asia tot in civitatibus uno nuntio atque una significatione
7
4
7
omnis
7
5
7
civis Romanos necandos trucidandosque curavit, non modo adhuc poenam nullam suo dignam scelere
7
6
7
suscepit sed ab illo tempore annum iam tertium et vicesimum regnat
7
7
7
, et ita regnat ut se non Ponti
7
8
7
neque Cappadociae latebris occultare velit sed emergere ex
7
9
7
patrio regno atque in vestris vectigalibus, hoc est in Asiae luce, versari.
8
8
etenim
8
adhuc ita nostri cum illo rege contenderunt imperatores ut ab illo insignia victoriae, non victoriam reportarent.
8
triumphavit
8
L.ucius
8
Sulla, triumphavit
8
L.ucius
8
Murena de Mithridate, duo fortissimi viri et summi imperatores, sed ita triumpharunt ut ille pulsus superatusque regnaret.
8
verum
8
tamen illis imperatoribus laus est tribuenda quod egerunt
8
1
8
, venia danda quod reliquerunt, propterea quod ab eo bello Sullam in Italiam res publica, Murenam Sulla revocavit.
9
9
Mithridates autem omne reliquum tempus non ad oblivionem veteris belli sed ad comparationem novi contulit.
9
qui
9
postea, cum
9
1
9
maximas aedificasset ornassetque classis exercitusque permagnos quibuscumque ex gentibus potuisset comparasset
9
2
9
et se
9
3
9
Bosphoranis, finitimis suis, bellum inferre simularet, usque in Hispaniam legatos ac litteras
9
4
9
misit ad eos duces quibuscum tum bellum gerebamus, ut, cum duobus in locis disiunctissimis maximeque diversis uno consilio a binis
9
5
9
hostium copiis bellum terra marique gereretur, vos ancipiti contentione districti
9
6
9
de imperio dimicaretis.
10
10
sed
10
tamen alterius partis periculum, Sertorianae atque Hispaniensis, quae multo plus firmamenti ac roboris habebat,
10
Cn.Gnaei
10
Pompei divino consilio ac singulari virtute depulsum est; in altera parte ita res ab
10
1
10
L.Lucio
10
Lucullo, summo viro, est administrata ut initia illa rerum gestarum
10
2
10
magna atque praeclara non felicitati eius sed virtuti, haec autem extrema quae nuper acciderunt non culpae sed fortunae tribuenda esse videantur.
10
sed
10
de Lucullo dicam alio loco, et ita dicam, Quirites, ut neque vera laus ei detracta oratione mea neque falsa adficta
10
3
10
esse videatur;
11
11
de vestri imperi dignitate atque gloria, quoniam is est exorsus orationis meae, videte quem vobis animum suscipiendum putetis.
11
maiores
11
nostri saepe pro
11
1
11
mercatoribus
11
2
11
aut naviculariis nostris
11
3
11
iniuriosius tractatis bella gesserunt; vos tot milibus
11
4
11
civium Romanorum uno nuntio atque uno tempore necatis quo tandem animo esse debetis?
11
legati
11
quod erant appellati superbius, Corinthum patres vestri totius Graeciae lumen exstinctum esse voluerunt; vos eum regem inultum esse patiemini qui legatum populi Romani consularem vinculis ac verberibus atque omni supplicio excruciatum necavit?
11
illi
11
libertatem imminutam civium Romanorum
11
5
11
non tulerunt; vos ereptam vitam
11
6
11
neglegetis
11
7
11
?
11
ius
11
legationis verbo violatum illi persecuti sunt; vos legatum omni supplicio interfectum relinquetis
11
8
11
?
12
12
videte
12
ne, ut illis pulcherrimum fuit tantam vobis imperi gloriam tradere, sic vobis turpissimum sit id quod accepistis tueri et conservare non posse.
12
quid
12
? quod salus sociorum summum in periculum ac discrimen vocatur, quo id
12
1
12
tandem animo ferre debetis?
12
regno
12
est expulsus
12
2
12
Ariobarzanes rex, socius populi Romani atque amicus; imminent duo reges toti Asiae non solum vobis inimicissimi sed etiam vestris sociis atque amicis; civitates autem omnes cuncta Asia atque Graecia
12
3
12
vestrum auxilium exspectare propter periculi magnitudinem coguntur; imperatorem a vobis certum
12
4
12
deposcere, cum praesertim vos alium miseritis, neque audent neque id se
12
5
12
facere sine summo periculo posse arbitrantur.
13
13
vident
13
enim
13
1
13
et sentiunt hoc idem quod vos, unum virum esse in quo summa
13
2
13
sint omnia, et eum propter esse
13
3
13
, quo etiam carent aegrius; cuius adventu ipso atque nomine, tametsi ille ad maritimum bellum venerit, tamen impetus hostium repressos esse intellegunt ac retardatos.
13
hi
13
vos, quoniam libere loqui non licet, taciti
13
4
13
rogant ut se quoque
13
5
13
dignos existimetis quorum salutem tali viro commendetis, atque hoc etiam magis quod ceteras in provincias eius modi homines cum imperio mittimus ut, etiam si ab hoste defendant, tamen ipsorum adventus in
13
6
13
urbis sociorum non multum ab hostili expugnatione differant, hunc audiebant antea, nunc praesentem vident tanta temperantia, tanta mansuetudine, tanta humanitate ut ei beatissimi esse videantur apud quos ille diutissime commoretur
13
7
13
.
14
14
qua
14
re si propter socios nulla ipsi iniuria lacessiti maiores nostri cum Antiocho, cum Philippo, cum Aetolis, cum Poenis bella gesserunt, quanto vos studiosius
14
1
14
convenit iniuriis provocatos sociorum salutem una cum imperi vestri dignitate defendere, praesertim cum de maximis vestris vectigalibus agatur?
14
nam
14
ceterarum provinciarum vectigalia, Quirites, tanta sunt ut eis ad ipsas provincias tuendas
14
2
14
vix contenti esse possimus, Asia vero tam
14
3
14
opima est ac fertilis ut et ubertate agrorum et varietate fructuum et magnitudine pastionis et multitudine earum rerum quae exportentur
14
4
14
facile omnibus terris antecellat.
14
itaque
14
haec vobis provincia, Quirites, si et belli utilitatem et pacis dignitatem retinere
14
5
14
voltis, non modo a calamitate sed etiam a metu calamitatis
14
6
14
est defendenda.
15
15
nam
15
in ceteris rebus cum venit calamitas, tum detrimentum accipitur; at in vectigalibus non solum adventus mali sed etiam metus ipse adfert calamitatem.
15
nam
15
cum hostium copiae non longe absunt, etiam si inruptio nulla facta est, tamen pecua
15
1
15
relinquuntur
15
2
15
, agri cultura deseritur, mercatorum navigatio conquiescit.
15
ita
15
neque ex portu neque ex decumis neque ex scriptura vectigal conservari potest; qua re saepe totius anni fructus uno rumore periculi atque uno belli terrore amittitur.
16
16
quo
16
tandem igitur
16
1
16
animo esse existimatis aut eos qui vectigalia nobis pensitant, aut eos qui exercent atque exigunt, cum duo reges cum maximis copiis propter
16
2
16
adsint, cum una excursio equitatus perbrevi tempore totius anni vectigal auferre possit, cum publicani familias maximas quas in salinis
16
3
16
habent, quas in agris, quas in portibus
16
4
16
atque
16
5
16
in custodiis magno periculo se habere arbitrentur?
16
putatisne
16
vos illis rebus frui posse, nisi eos qui vobis fructui sunt
16
6
16
conservaveritis
16
7
16
non solum, ut ante dixi, calamitate sed etiam calamitatis formidine liberatos?
17
17
ac
17
ne illud quidem vobis neglegendum est quod mihi ego extremum proposueram, cum essem de belli genere
17
1
17
dicturus, quod ad multorum bona civium Romanorum pertinet; quorum vobis pro vestra sapientia, Quirites, habenda est ratio diligenter.
17
nam
17
et publicani, homines honestissimi atque
17
2
17
ornatissimi, suas rationes et copias in illam provinciam contulerunt, quorum ipsorum per se res et fortunae vobis curae esse debent.
17
etenim
17
, si vectigalia nervos esse rei publicae semper duximus, eum certe ordinem qui exercet illa firmamentum ceterorum ordinum recte esse
17
3
17
dicemus.
18
18
deinde
18
ex ceteris
18
1
18
ordinibus homines gnavi
18
2
18
atque industrii partim ipsi in Asia negotiantur, quibus vos absentibus consulere debetis, partim eorum
18
3
18
in ea provincia pecunias magnas conlocatas habent.
18
est
18
igitur humanitatis vestrae magnum numerum civium
18
4
18
calamitate prohibere, sapientiae videre multorum civium calamitatem a re publica
18
5
18
seiunctam esse non posse.
18
etenim
18
illud primum
18
6
18
parvi
18
7
18
refert, vos
18
8
18
publicanis amissa
18
9
18
vectigalia postea victoria reciperare; neque enim isdem redimendi facultas erit propter calamitatem neque aliis voluntas propter timorem.
19
19
deinde
19
quod nos
19
1
19
eadem Asia atque idem iste Mithridates initio belli Asiatici docuit, id quidem
19
2
19
certe calamitate docti memoria retinere debemus.
19
nam
19
tum, cum
19
3
19
in Asia magnas permulti res amiserunt
19
4
19
, scimus Romae solutione impedita fidem concidisse.
19
non
19
enim possunt una in civitate multi rem ac fortunas amittere ut non pluris secum in eandem trahant calamitatem: a quo periculo prohibete rem publicam.
19
etenim
19
— mihi
19
5
19
credite id quod ipsi videtis — haec fides atque haec ratio pecuniarum quae Romae, quae in foro versatur, implicata
19
6
19
est cum illis pecuniis Asiaticis et cohaeret; ruere illa non possunt ut haec non eodem labefacta motu concidant.
19
qua
19
re videte num
19
7
19
dubitandum vobis sit omni studio ad id bellum incumbere in quo gloria nominis vestri, salus sociorum, vectigalia maxima, fortunae plurimorum civium coniunctae
19
8
19
cum re publica defendantur.
20
20
quoniam
20
de genere belli dixi, nunc de magnitudine pauca dicam.
20
potest
20
enim hoc
20
1
20
dici, belli genus esse ita necessarium ut sit gerendum, non esse ita magnum ut sit pertimescendum.
20
in
20
quo maxime laborandum est ne forte ea
20
2
20
vobis quae diligentissime providenda sunt contemnenda esse videantur.
20
atque
20
ut omnes intellegant me
20
L.Lucio
20
Lucullo tantum impertire laudis quantum forti viro et sapienti
20
3
20
homini et magno imperatori debeatur, dico eius adventu maximas Mithridati
20
4
20
copias omnibus rebus ornatas atque instructas fuisse, urbemque Asiae clarissimam nobisque amicissimam Cyzicenorum oppressam
20
5
20
esse ab ipso rege maxima multitudine et oppugnatam vehementissime; quam
20
L.Lucius
20
Lucullus virtute, adsiduitate, consilio summis obsidionis periculis liberavit.
21
21
ab
21
eodem imperatore classem magnam et ornatam quae ducibus Sertorianis ad Italiam studio atque odio
21
1
21
inflammata
21
2
21
raperetur superatam esse atque depressam; magnas hostium praeterea copias multis proeliis esse deletas patefactumque nostris legionibus esse Pontum qui antea
21
3
21
populo Romano ex omni aditu clausus fuisset; Sinopen atque Amisum, quibus in oppidis erant domicilia regis omnibus rebus ornata ac referta
21
4
21
, ceterasque urbis Ponti et Cappadociae permultas uno aditu adventuque esse captas
21
5
21
; regem spoliatum regno patrio atque avito ad alios se reges atque ad alias gentis supplicem contulisse; atque haec omnia salvis populi Romani sociis atque integris vectigalibus esse gesta.
21
satis
21
opinor hoc esse
21
6
21
laudis atque ita, Quirites, ut hoc vos intellegatis
21
7
21
, a nullo istorum qui huic obtrectant legi atque causae
21
L.Lucium
21
Lucullum similiter ex hoc loco esse laudatum.
22
22
requiretur
22
fortasse nunc quem ad modum, cum haec ita sint, reliquum possit magnum esse
22
1
22
bellum.
22
cognoscite
22
, Quirites; non enim hoc sine causa quaeri videtur.
22
primum
22
ex suo regno sic
22
2
22
Mithridates profugit ut ex eodem Ponto Medea illa quondam fugisse
22
3
22
dicitur, quam praedicant in fuga fratris sui membra in eis locis qua se parens persequeretur dissipavisse, ut eorum conlectio dispersa maerorque
22
4
22
patrius celeritatem consequendi
22
5
22
retardaret.
22
sic
22
Mithridates fugiens maximam vim auri atque argenti pulcherrimarumque rerum omnium quas et a
22
6
22
maioribus acceperat et ipse bello superiore ex tota Asia direptas in suum regnum congesserat in Ponto omnem reliquit.
22
haec
22
dum nostri conligunt omnia diligentius, rex ipse e manibus effugit.
22
ita
22
illum
22
7
22
in persequendi studio maeror, hos laetitia tardavit
22
8
22
.
23
23
hunc
23
in illo timore et fuga Tigranes, rex Armenius, excepit diffidentemque rebus suis confirmavit et adflictum erexit perditumque recreavit.
23
cuius
23
in regnum postea quam
23
L.Lucius
23
Lucullus
23
1
23
cum exercitu venit, plures etiam gentes contra imperatorem nostrum concitatae sunt.
23
erat
23
enim metus iniectus eis nationibus quas numquam populus Romanus neque lacessendas bello neque temptandas putavit; erat etiam alia gravis atque vehemens opinio quae per
23
2
23
animos gentium barbararum pervaserat, fani locupletissimi et religiosissimi diripiendi causa in eas oras nostrum esse exercitum
23
3
23
adductum.
23
ita
23
nationes multae atque magnae novo quodam terrore ac metu concitabantur.
23
noster
23
autem exercitus, tametsi
23
4
23
urbem ex Tigrani
23
5
23
regno ceperat et proeliis usus erat secundis, tamen nimia longinquitate locorum ac desiderio suorum commovebatur.
24
24
hic
24
iam plura non dicam; fuit enim illud extremum ut ex eis
24
1
24
locis a militibus nostris reditus magis maturus quam progressio
24
2
24
longior quaereretur. Mithridates autem se et suam manum
24
3
24
iam confirmarat eorum opera qui ad eum ex ipsius regno concesserant
24
4
24
et magnis adventiciis auxiliis multorum regum et nationum iuvabatur.
24
iam
24
5
24
hoc fere sic fieri solere
24
6
24
accepimus ut regum adflictae fortunae facile multorum opes adliciant ad misericordiam, maximeque eorum qui aut reges
24
7
24
sunt aut vivunt in regno, ut
24
8
24
eis nomen regale magnum et sanctum esse videatur.
25
25
itaque
25
tantum victus efficere potuit quantum incolumis numquam est ausus optare.
25
nam
25
cum se in regnum suum recepisset, non fuit eo contentus quod ei praeter spem acciderat, ut illam postea quam pulsus erat terram umquam attingeret, sed in exercitum nostrum clarum atque victorem impetum fecit.
25
sinite
25
hoc loco, Quirites, sicut poetae solent qui res Romanas scribunt, praeterire me nostram calamitatem, quae tanta fuit ut eam ad auris imperatoris
25
1
25
non ex proelio nuntius sed ex sermone rumor adferret.
25
hic
25
in illo ipso malo gravissimaque belli offensione L
25
2
25
.
26
26
Lucullus, qui tamen aliqua ex parte eis incommodis mederi fortasse potuisset, vestro iussu coactus qui
26
1
26
imperi diuturnitati modum statuendum vetere exemplo putavistis, partim militum qui iam stipendiis confectis
26
2
26
erant dimisit, partim
26
3
26
M'.
26
Glabrioni
26
4
26
tradidit.
26
multa
26
praetereo consulto; sed ea vos coniectura perspicite quantum illud
26
5
26
bellum factum putetis quod coniungant reges potentissimi, renovent agitatae nationes, suscipiant integrae gentes, novus imperator noster accipiat vetere exercitu pulso.
27
27
satis
27
multa mihi
27
1
27
verba fecisse videor qua re
27
2
27
esset hoc bellum genere ipso necessarium, magnitudine periculosum.
27
restat
27
ut de imperatore ad id bellum deligendo ac tantis rebus praeficiendo dicendum esse videatur. Vtinam, Quirites, virorum fortium atque innocentium copiam tantam haberetis ut haec vobis deliberatio difficilis esset quemnam potissimum tantis rebus ac tanto bello praeficiendum putaretis!
27
nunc
27
vero cum sit unus
27
Cn.Gnaeus
27
Pompeius qui non modo eorum hominum qui nunc sunt gloriam sed etiam antiquitatis memoriam virtute superarit
27
3
27
, quae res est quae cuiusquam animum in hac causa dubium facere possit?
28
28
ego
28
enim sic existimo, in summo imperatore quattuor has res inesse oportere, scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem
28
1
28
.
28
quis
28
igitur hoc homine scientior umquam aut fuit aut esse debuit? qui e ludo atque e
28
2
28
pueritiae disciplinis bello maximo atque acerrimis hostibus ad patris exercitum atque in militiae disciplinam profectus est, qui extrema pueritia miles in exercitu
28
3
28
summi fuit
28
4
28
imperatoris, ineunte adulescentia maximi ipse exercitus imperator, qui saepius cum hoste conflixit quam quisquam cum inimico concertavit, plura bella gessit quam ceteri legerunt, pluris provincias confecit quam alii concupiverunt, cuius adulescentia ad scientiam rei militaris non alienis praeceptis sed suis imperiis, non offensionibus belli sed victoriis, non stipendiis sed triumphis est erudita.
28
quod
28
denique genus esse belli
28
5
28
potest in quo illum non exercuerit fortuna rei publicae?
28
civile
28
, Africanum, Transalpinum, Hispaniense mixtum ex civibus
28
6
28
atque ex
28
7
28
bellicosissimis nationibus
28
8
28
, servile, navale bellum, varia et diversa genera et bellorum et hostium non solum gesta ab hoc uno sed etiam confecta nullam rem esse declarant in usu positam militari quae huius
28
9
28
viri
28
10
28
scientiam fugere possit.
29
29
iam
29
vero virtuti
29
Cn.Gnaei
29
Pompei quae potest oratio par inveniri?
29
quid
29
est quod quisquam
29
1
29
aut illo dignum aut vobis novum aut cuiquam inauditum possit adferre
29
2
29
?
29
neque
29
enim solae sunt
29
3
29
virtutes imperatoriae quae volgo existimantur, labor in negotiis, fortitudo in periculis, industria in agendo, celeritas in conficiendo, consilium in providendo, quae tanta sunt in hoc uno quanta in omnibus reliquis imperatoribus quos aut vidimus aut audivimus non fuerunt. Testis est Italia quam ille ipse
29
4
29
victor L.
30
30
Sulla huius virtute et
30
1
30
subsidio confessus est liberatam; testis
30
2
30
Sicilia quam multis undique cinctam periculis non terrore belli sed consili celeritate explicavit; testis Africa quae magnis oppressa hostium copiis eorum ipsorum sanguine redundavit; testis Gallia per quam legionibus nostris iter in Hispaniam
30
3
30
Gallorum internicione patefactum est; testis Hispania quae saepissime plurimos hostis ab hoc superatos prostratosque conspexit; testis iterum et saepius Italia quae, cum servili bello taetro periculosoque premeretur, ab hoc auxilium absente expetivit, quod bellum exspectatione eius attenuatum atque imminutum est, adventu sublatum ac sepultum.
31
31
testes
31
nunc
31
1
31
vero iam omnes orae atque omnes terrae gentes
31
2
31
nationes, maria denique
31
3
31
omnia cum universa tum in singulis oris omnes sinus atque portus.
31
quis
31
enim toto mari locus per hos annos aut tam firmum habuit praesidium ut tutus esset, aut tam fuit abditus ut lateret?
31
quis
31
navigavit qui non se aut mortis aut servitutis periculo committeret, cum aut hieme aut referto praedonum mari navigaret?
31
hoc
31
tantum bellum, tam turpe, tam vetus, tam late divisum atque dispersum quis umquam arbitraretur aut ab omnibus imperatoribus uno anno aut omnibus annis ab uno imperatore confici posse?
32
32
quam
32
provinciam tenuistis a praedonibus liberam
32
1
32
per hosce annos? quod vectigal vobis tutum fuit? quem socium defendistis? cui praesidio classibus vestris fuistis? quam multas existimatis insulas esse desertas, quam multas aut
32
2
32
metu relictas aut a praedonibus captas urbis esse sociorum?
32
sed
32
quid ego longinqua commemoro?
32
fuit
32
hoc quondam, fuit proprium
32
3
32
populi Romani longe a domo bellare et propugnaculis imperi sociorum fortunas, non sua tecta defendere.
32
sociis
32
ego vestris
32
4
32
mare per hosce
32
5
32
annos clausum fuisse dicam, cum exercitus vestri numquam Brundisio
32
6
32
nisi hieme summa
32
7
32
transmiserint?
32
qui
32
ad vos ab exteris nationibus venirent, captos querar, cum legati populi Romani redempti sint?
32
mercatoribus
32
mare tutum
32
8
32
non fuisse dicam, cum duodecim secures in praedonum potestatem pervenerint?
33
33
Cnidum aut
33
1
33
Colophonem aut Samum, nobilissimas urbis, innumerabilisque alias captas esse commemorem, cum vestros portus atque eos portus quibus vitam ac
33
2
33
spiritum ducitis in praedonum fuisse potestate
33
3
33
sciatis?
33
an
33
vero ignoratis portum Caietae celeberrimum et
33
4
33
plenissimum navium inspectante praetore a praedonibus esse direptum, ex Miseno autem eius ipsius liberos qui cum praedonibus antea
33
5
33
bellum gesserat
33
6
33
a praedonibus esse sublatos?
33
nam
33
quid ego Ostiense incommodum atque illam labem atque ignominiam rei publicae querar, cum prope inspectantibus vobis classis ea cui consul populi Romani praepositus esset a praedonibus capta atque depressa
33
7
33
est?
33
pro
33
di immortales! tantamne
33
8
33
unius hominis incredibilis ac divina virtus tam brevi tempore lucem adferre rei publicae potuit ut vos, qui modo ante ostium Tiberinum classem hostium videbatis, ei
33
9
33
nunc nullam intra Oceani ostium praedonum navem esse
33
10
33
audiatis?
34
34
atque
34
haec qua celeritate gesta sint, quamquam videtis, tamen a me in dicendo praetereunda non sunt.
34
quis
34
enim umquam aut obeundi negoti aut consequendi quaestus studio tam brevi tempore tot loca adire, tantos cursus conficere potuit, quam celeriter
34
Cn.Gnaeo
34
Pompeio duce tanti belli impetus navigavit? qui nondum tempestivo ad navigandum mari
34
1
34
Siciliam adiit, Africam exploravit, inde
34
2
34
Sardiniam cum classe venit atque haec tria frumentaria subsidia rei publicae firmissimis praesidiis classibusque munivit.
35
35
Inde cum se
35
1
35
in Italiam recepisset, duabus Hispaniis et Gallia Transalpina
35
2
35
praesidiis ac navibus confirmata
35
3
35
, missis item in oram Illyrici maris et in Achaiam omnemque Graeciam navibus Italiae duo maria maximis classibus firmissimisque
35
4
35
praesidiis adornavit, ipse autem ut Brundisio
35
5
35
profectus est, undequinquagesimo die totam ad imperium populi Romani Ciliciam adiunxit; omnes qui ubique praedones fuerunt partim capti interfectique sunt, partim unius huius se imperio ac potestati dediderunt
35
6
35
.
35
idem
35
Cretensibus, cum ad eum usque in
35
7
35
Pamphyliam legatos deprecatoresque misissent, spem deditionis non ademit obsidesque imperavit.
35
ita
35
tantum bellum, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum, quo bello omnes gentes ac nationes premebantur,
35
Cn.Gnaeus
35
Pompeius extrema hieme apparavit, ineunte vere suscepit, media aestate confecit.
36
36
est
36
haec divina atque incredibilis virtus imperatoris.
36
quid
36
? ceterae quas paulo ante commemorare coeperam quantae atque quam multae sunt!
36
non
36
enim bellandi virtus solum in summo ac perfecto imperatore quaerenda est sed multae sunt artes eximiae huius administrae comitesque virtutis.
36
ac
36
primum quanta innocentia debent esse imperatores, quanta deinde in omnibus
36
1
36
rebus temperantia, quanta fide, quanta facilitate
36
2
36
, quanto ingenio, quanta humanitate! quae breviter qualia sint in
36
Cn.Gnaeo
36
Pompeio consideremus.
36
summa
36
enim sunt omnia
36
3
36
, Quirites
36
4
36
, sed ea magis ex
36
5
36
aliorum contentione quam ipsa per sese cognosci atque intellegi possunt.
37
37
quem
37
enim possumus imperatorem
37
1
37
ullo in numero putare cuius in exercitu centuriatus veneant
37
2
37
atque venierint?
37
quid
37
hunc hominem magnum aut amplum de re publica cogitare qui pecuniam ex aerario depromptam ad bellum administrandum aut propter cupiditatem provinciae magistratibus diviserit aut propter avaritiam Romae in quaestu reliquerit
37
3
37
?
37
vestra
37
admurmuratio facit, Quirites
37
4
37
, ut agnoscere videamini qui haec fecerint; ego autem nomino neminem; qua re irasci mihi nemo poterit nisi qui ante de se voluerit
37
5
37
confiteri.
37
itaque
37
propter hanc avaritiam imperatorum quantas calamitates, quocumque ventum sit
37
6
37
, nostri exercitus adferant
37
7
37
quis ignorat?
38
38
itinera
38
quae per hosce
38
1
38
annos in Italia per agros atque oppida civium Romanorum nostri imperatores fecerint recordamini; tum facilius statuetis quid apud exteras nationes fieri existimetis. Vtrum pluris arbitramini per hosce annos militum vestrorum armis hostium urbis an hibernis sociorum civitates esse deletas?
38
neque
38
enim potest exercitum is continere imperator qui se ipse
38
2
38
non continet, neque severus esse in iudicando qui alios in se severos esse iudices non volt.
38
hic
38
miramur hunc hominem tantum excellere ceteris,
39
39
cuius legiones sic in Asiam pervenerint ut non modo manus tanti exercitus sed ne vestigium quidem cuiquam pacato nocuisse dicatur?
39
iam
39
vero quem ad modum milites hibernent cotidie sermones ac litterae perferuntur; non modo ut sumptum faciat in militem nemini vis adfertur sed ne cupienti quidem quicquam
39
1
39
permittitur.
39
hiemis
39
enim non avaritiae perfugium maiores nostri in sociorum atque amicorum tectis esse voluerunt.
40
40
age
40
vero, ceteris in rebus quae
40
1
40
sit temperantia considerate. Vnde illam tantam celeritatem et tam incredibilem cursum inventum putatis?
40
non
40
enim illum eximia vis remigum aut ars inaudita quaedam gubernandi aut venti aliqui novi tam celeriter in ultimas terras pertulerunt, sed eae
40
2
40
res quae ceteros remorari solent non retardarunt.
40
non
40
avaritia ab instituto cursu ad praedam aliquam devocavit, non libido ad voluptatem, non amoenitas ad delectationem, non nobilitas urbis
40
3
40
ad cognitionem, non denique labor ipse ad quietem; postremo signa et tabulas ceteraque ornamenta Graecorum oppidorum quae ceteri tollenda esse arbitrantur, ea sibi ille ne visenda quidem existimavit.
41
41
itaque
41
omnes
41
1
41
nunc in eis locis Cn. Pompeium sicut aliquem non ex hac urbe missum sed de caelo delapsum intuentur; nunc denique incipiunt credere fuisse homines Romanos hac quondam
41
2
41
continentia, quod iam nationibus exteris incredibile ac falso memoriae proditum videbatur; nunc imperi vestri splendor illis gentibus lucem adferre coepit
41
3
41
; nunc intellegunt non sine causa maiores suos tum cum ea
41
4
41
temperantia magistratus habebamus
41
5
41
servire populo Romano quam imperare aliis maluisse.
41
iam
41
vero ita faciles aditus ad eum privatorum, ita liberae querimoniae de aliorum iniuriis esse dicuntur, ut is qui dignitate principibus excellit facilitate infimis par esse videatur.
42
42
iam
42
quantum consilio, quantum dicendi gravitate et copia valeat, in quo ipso inest quaedam dignitas imperatoria, vos, Quirites
42
1
42
, hoc ipso ex loco saepe cognostis
42
2
42
.
42
fidem
42
vero eius quantam inter socios existimari putatis quam hostes omnes omnium generum sanctissimam iudicarint?
42
humanitate
42
iam tanta est ut difficile dictu sit utrum hostes magis virtutem eius pugnantes timuerint an mansuetudinem victi dilexerint.
42
et
42
quisquam dubitabit quin huic hoc tantum bellum
42
3
42
permittendum
42
4
42
sit qui ad omnia nostrae memoriae bella conficienda divino quodam consilio natus esse videatur?
43
43
et
43
quoniam auctoritas quoque in bellis administrandis multum atque in
43
1
43
imperio militari valet, certe nemini dubium est quin ea re
43
2
43
idem ille imperator plurimum possit.
43
vehementer
43
autem pertinere ad bella administranda quid hostes, quid socii de imperatoribus nostris existiment quis ignorat, cum sciamus homines in tantis rebus ut aut metuant aut contemnant aut oderint aut ament
43
3
43
opinione non minus et fama
43
4
43
quam aliqua ratione certa commoveri?
43
quod
43
igitur nomen umquam in orbe terrarum clarius fuit, cuius res gestae pares? de quo homine vos, id quod maxime facit auctoritatem, tanta et tam praeclara iudicia fecistis?
44
44
an
44
vero ullam usquam esse oram tam desertam putatis quo non illius diei
44
1
44
fama pervaserit, cum universus populus Romanus referto foro completisque omnibus templis ex quibus hic locus conspici potest unum sibi ad commune omnium gentium bellum
44
Cn.Gnaeum
44
Pompeium imperatorem depoposcit?
44
itaque
44
ut plura non dicam neque aliorum exemplis confirmem quantum auctoritas
44
2
44
valeat in bello, ab eodem Cn. Pompeio omnium rerum egregiarum exempla sumantur.
44
qui
44
quo die a vobis maritimo bello praepositus est imperator, tanta repente
44
3
44
vilitas ex summa inopia et caritate rei frumentariae consecuta est unius hominis spe ac nomine quantam vix in
44
4
44
summa ubertate agrorum diuturna pax efficere potuisset.
45
45
iam
45
accepta in Ponto calamitate ex eo proelio de quo vos paulo ante invitus admonui, cum socii pertimuissent, hostium opes
45
1
45
animique crevissent, satis firmum praesidium provincia non haberet, amisissetis Asiam, Quirites, nisi ad
45
2
45
ipsum discrimen eius temporis divinitus Cn. Pompeium ad eas regiones Fortuna
45
3
45
populi Romani attulisset.
45
huius
45
adventus et Mithridatem insolita
45
4
45
inflatum
45
5
45
victoria continuit et Tigranen
45
6
45
magnis copiis minitantem Asiae retardavit.
45
et
45
quisquam dubitabit quid virtute perfecturus
45
7
45
sit qui tantum auctoritate perfecerit
45
8
45
, aut quam facile imperio atque exercitu socios et vectigalia conservaturus sit qui ipso nomine ac rumore defenderit?
46
46
age
46
vero illa res quantam declarat eiusdem hominis apud hostis populi Romani auctoritatem, quod ex locis tam longinquis tamque diversis tam brevi tempore omnes huic se uni dediderunt
46
1
46
! quod
46
a
46
communi
46
2
46
Cretensium legati, cum in eorum insula noster imperator exercitusque esset, ad Cn. Pompeium in ultimas prope terras venerunt
46
3
46
eique se omnis Cretensium civitates dedere velle dixerunt!
46
quid
46
? idem iste Mithridates nonne ad eundem
46
Cn.Gnaeum
46
Pompeium legatum usque in
46
4
46
Hispaniam misit? eum quem Pompeius legatum semper iudicavit, ei quibus erat molestum
46
5
46
ad eum potissimum esse missum speculatorem quam legatum iudicari
46
6
46
maluerunt.
46
potestis
46
igitur iam constituere, Quirites
46
7
46
, hanc auctoritatem multis postea rebus gestis magnisque vestris iudiciis amplificatam quantum apud illos reges, quantum apud exteras nationes valituram esse existimetis.
47
47
reliquum
47
est ut de felicitate quam praestare de se ipso
47
1
47
nemo potest, meminisse et commemorare de altero possumus
47
2
47
, sicut aequum est homines de potestate deorum, timide et pauca dicamus.
47
ego
47
enim sic existimo,
47
maximo
47
, Marcello, Scipioni, Mario ceterisque
47
3
47
magnis imperatoribus non solum propter virtutem sed etiam propter fortunam saepius imperia mandata atque exercitus esse commissos.
47
fuit
47
enim profecto quibusdam summis viris quaedam ad amplitudinem et ad gloriam et ad res magnas bene gerendas divinitus adiuncta fortuna.
47
de
47
huius autem hominis felicitate quo de
47
4
47
nunc agimus hac utar moderatione dicendi, non ut in illius potestate fortunam positam esse dicam sed ut praeterita meminisse, reliqua sperare videamur, ne aut invisa dis immortalibus oratio nostra aut ingrata esse videatur.
48
48
itaque
48
non sum
48
1
48
praedicaturus quantas ille res domi militiae
48
2
48
, terra marique quantaque felicitate gesserit, ut eius semper voluntatibus non modo cives adsenserint, socii obtemperarint, hostes oboedierint, sed etiam venti tempestatesque obsecundarint; hoc brevissime dicam, neminem umquam tam impudentem fuisse qui ab dis immortalibus tot et tantas res tacitus auderet optare quot
48
3
48
et quantas di immortales ad
48
Cn.Gnaeum
48
Pompeium detulerunt
48
4
48
.
48
quod
48
ut illi proprium ac perpetuum sit, Quirites, cum communis salutis atque imperi tum ipsius hominis causa, sicuti facitis, et velle
48
5
48
et optare debetis.
49
49
qua
49
re cum et bellum sit ita
49
1
49
necessarium ut neglegi non possit, ita magnum ut accuratissime sit administrandum, et cum ei imperatorem praeficere possitis in quo sit
49
2
49
eximia belli scientia, singularis virtus, clarissima auctoritas, egregia fortuna, dubitatis
49
3
49
, Quirites, quin hoc tantum boni quod vobis
49
4
49
ab
49
5
49
dis immortalibus oblatum et datum est in rem publicam conservandam atque amplificandam conferatis?
49
quod
49
si Romae Cn.
50
50
Pompeius privatus esset hoc tempore, tamen ad tantum bellum is erat deligendus
50
1
50
atque mittendus; nunc cum ad ceteras summas utilitates haec quoque opportunitas adiungatur ut in eis
50
2
50
ipsis locis adsit, ut habeat exercitum, ut ab eis qui habent accipere statim possit, quid exspectamus? aut cur
50
3
50
non ducibus dis immortalibus eidem cui cetera summa cum salute rei publicae commissa sunt hoc quoque bellum regium commendamus
50
4
50
?
51
51
at
51
enim vir clarissimus, amantissimus
51
1
51
rei publicae, vestris beneficiis amplissimis
51
2
51
adfectus,
51
Q.Quintus
51
Catulus, itemque summis ornamentis honoris, fortunae, virtutis, ingeni praeditus,
51
Q.Quintus
51
Hortensius, ab hac ratione dissentiunt.
51
quorum
51
ego auctoritatem apud vos multis locis plurimum valuisse et valere oportere confiteor; sed in hac causa, tametsi cognostis
51
3
51
auctoritates contrarias virorum
51
4
51
fortissimorum et clarissimorum, tamen omissis auctoritatibus ipsa re ac ratione exquirere possumus veritatem, atque hoc facilius quod ea omnia quae a me adhuc dicta sunt idem
51
5
51
isti vera esse concedunt
51
6
51
, et necessarium bellum esse et magnum et in uno Cn.
52
52
Pompeio summa esse omnia.
52
quid
52
igitur ait Hortensius?
52
si
52
uni omnia tribuenda sint, dignissimum
52
1
52
esse Pompeium, sed ad unum tamen omnia deferri non oportere.
52
obsolevit
52
iam ista oratio
52
2
52
re multo magis quam verbis refutata.
52
nam
52
tu idem,
52
Q.Quinti
52
Hortensi, multa pro tua summa copia ac singulari facultate dicendi et in senatu contra virum fortem,
52
A.Aulum
52
Gabinium
52
3
52
, graviter ornateque dixisti, cum is de uno imperatore contra praedones constituendo legem promulgasset, et ex hoc ipso loco permulta item
52
4
52
contra eam legem verba fecisti.
53
53
quid
53
? tum, per deos immortalis! si plus apud populum Romanum auctoritas tua quam ipsius populi Romani salus et vera causa valuisset, hodie hanc gloriam atque hoc orbis terrae imperium teneremus
53
1
53
?
53
an
53
tibi tum imperium hoc esse
53
2
53
videbatur cum populi Romani legati quaestores praetoresque
53
3
53
capiebantur, cum ex omnibus provinciis commeatu et privato et publico prohibebamur, cum ita clausa nobis erant maria omnia ut neque privatam rem transmarinam neque publicam iam obire possemus?
54
54
quae
54
civitas umquam
54
1
54
fuit antea, non dico Atheniensium quae satis
54
2
54
late quondam mare tenuisse dicitur, non Carthaginiensium qui permultum classe ac maritimis
54
3
54
rebus valuerunt, non Rhodiorum quorum usque ad nostram memoriam disciplina navalis et gloria permansit
54
4
54
, quae civitas, inquam, antea tam tenuis aut tam parvola
54
5
54
fuit quae non portus suos et agros et aliquam partem regionis atque orae maritimae per se ipsa defenderet?
54
at
54
hercules
54
6
54
aliquot annos continuos ante legem Gabiniam ille populus Romanus
54
7
54
, cuius usque ad nostram memoriam nomen invictum in navalibus pugnis permanserit, magna ac multo maxima parte non modo utilitatis sed etiam
54
8
54
dignitatis atque imperi caruit.
55
55
nos
55
quorum maiores Antiochum regem classe Persenque
55
1
55
superarunt omnibusque
55
2
55
navalibus pugnis Carthaginiensis, homines in maritimis rebus exercitatissimos paratissimosque
55
3
55
, vicerunt, ei nullo in loco iam
55
4
55
praedonibus pares esse poteramus.
55
nos
55
qui
55
5
55
antea non modo Italiam tutam habebamus sed omnis socios in ultimis oris auctoritate nostri imperi salvos praestare poteramus, tum cum insula Delus
55
6
55
tam procul a nobis in Aegaeo mari posita, quo omnes undique cum mercibus atque oneribus commeabant, referta divitiis, parva, sine muro nihil timebat, idem non modo provinciis atque oris Italiae maritimis ac portibus
55
7
55
nostris sed etiam Appia iam via carebamus
55
8
55
.
55
et
55
eis temporibus nonne
55
9
55
pudebat magistratus populi Romani in hunc ipsum locum escendere
55
10
55
, cum eum nobis maiores nostri exuviis nauticis et classium spoliis ornatum reliquissent!
56
56
bono
56
te animo tum,
56
Q.Quinti
56
Hortensi, populus Romanus et ceteros qui erant in eadem sententia dicere existimavit et ea
56
1
56
quae sentiebatis; sed tamen in salute communi idem populus Romanus dolori suo maluit quam auctoritati vestrae obtemperare.
56
itaque
56
una lex, unus vir, unus annus non modo vos
56
2
56
illa miseria ac turpitudine liberavit sed etiam effecit ut aliquando vere videremini
56
3
56
omnibus gentibus ac nationibus terra marique imperare.
57
57
quo
57
mihi etiam indignius videtur obtrectatum esse adhuc, Gabinio dicam anne Pompeio an utrique, id quod est verius, ne legaretur
57
A.Aulus
57
Gabinius
57
Cn.Gnaeo
57
Pompeio expetenti ac postulanti. Vtrum ille qui postulat ad tantum bellum legatum
57
1
57
quem velit idoneus non est qui impetret, cum ceteri ad expilandos socios diripiendasque provincias quos voluerunt
57
2
57
legatos eduxerint, an ipse cuius lege salus ac dignitas populo Romano atque omnibus gentibus constituta est expers esse debet eius imperatoris
57
3
57
atque eius
57
4
57
exercitus qui consilio ac periculo illius
57
5
57
est constitutus?
57
an
57
C.
58
58
Falcidius,
58
Q.Quintus
58
Metellus,
58
Q.Quintus
58
Caelius Latiniensis, Cn. Lentulus, quos omnis honoris causa nomino, cum tribuni plebi fuissent, anno proximo legati esse potuerunt; in uno Gabinio sunt tam diligentes qui in hoc bello quod lege Gabinia geritur
58
1
58
, in hoc imperatore atque exercitu quem per vos ipse constituit, etiam praecipuo iure esse debebat
58
2
58
?
58
de
58
quo legando consules spero ad senatum relaturos.
58
qui
58
si dubitabunt aut gravabuntur, ego me profiteor relaturum; neque me impediet cuiusquam iniquitas
58
3
58
quo minus vobis
58
4
58
fretus vestrum ius beneficiumque defendam, neque praeter intercessionem quicquam audiam
58
5
58
, de qua, ut ego
58
6
58
arbitror, isti ipsi qui minitantur
58
7
58
etiam atque etiam quid liceat considerabunt.
58
mea
58
quidem sententia, Quirites, unus
58
A.Aulus
58
Gabinius belli maritimi rerumque gestarum
58
Cn.Gnaeo
58
Pompeio socius
58
8
58
ascribitur, propterea quod alter uni illud
58
9
58
bellum suscipiendum vestris suffragiis detulit, alter delatum susceptumque confecit.
59
59
reliquum
59
est ut de
59
Q.Quinti
59
Catuli auctoritate et sententia dicendum esse videatur.
59
qui
59
cum ex vobis quaereret, si in uno
59
Cn.Gnaeo
59
Pompeio omnia poneretis, si quid eo
59
1
59
factum esset, in quo spem essetis habituri, cepit magnum suae virtutis fructum ac dignitatis, cum omnes una prope voce in eo ipso
59
2
59
vos spem habituros esse dixistis.
59
etenim
59
talis est vir ut nulla res tanta sit ac tam difficilis
59
3
59
quam ille non et consilio regere et integritate tueri et virtute conficere possit.
59
sed
59
in hoc ipso ab eo vehementissime dissentio, quod quo minus certa est hominum ac minus diuturna vita, hoc magis res publica, dum per deos immortalis licet, frui debet summi viri vita atque virtute.
60
60
at
60
enim
60
1
60
ne quid novi fiat contra exempla atque instituta maiorum.
60
non
60
dicam
60
2
60
hoc loco maiores nostros semper in pace consuetudini, in bello utilitati paruisse, semper ad novos casus temporum novorum consiliorum rationes accommodasse, non dicam duo bella maxima, Punicum atque Hispaniense, ab uno imperatore esse confecta duasque
60
3
60
urbis potentissimas quae huic imperio maxime minitabantur, Carthaginem atque
60
4
60
Numantiam, ab eodem Scipione esse deletas, non commemorabo nuper ita vobis patribusque vestris esse visum ut in uno
60
C.Gaio
60
Mario spes imperi poneretur, ut idem cum Iugurtha, idem cum Cimbris, idem cum Teutonis bellum administraret; in ipso
60
Cn.Gnaeo
60
Pompeio in quo novi constitui nihil volt
60
Q.Quintus
60
Catulus quam multa sint nova summa
60
Q.Quinti
60
Catuli
60
5
60
voluntate constituta recordamini.
61
61
quid
61
tam novum quam adulescentulum
61
1
61
privatum exercitum difficili rei publicae tempore conficere?
61
confecit
61
.
61
huic
61
praeesse?
61
praefuit
61
.
61
rem
61
optime ductu suo gerere?
61
gessit
61
.
61
quid
61
tam praeter consuetudinem quam homini peradulescenti cuius aetas a senatorio gradu
61
2
61
longe abesset imperium atque exercitum dari, Siciliam permitti atque Africam bellumque in ea provincia
61
3
61
administrandum?
61
fuit
61
in his provinciis singulari innocentia, gravitate, virtute, bellum in Africa maximum confecit, victorem exercitum deportavit.
61
quid
61
vero tam inauditum quam equitem Romanum triumphare?
61
at
61
eam quoque rem populus Romanus non modo vidit sed omnium etiam
61
4
61
studio visendam et concelebrandam
61
5
61
putavit.
62
62
quid
62
tam inusitatum quam ut
62
1
62
, cum duo consules clarissimi fortissimique essent, eques Romanus ad bellum maximum formidolosissimumque pro consule mitteretur? Missus est.
62
quo
62
quidem tempore cum esset non nemo in senatu qui diceret 'non oportere mitti hominem privatum pro consule,'
62
L.Lucius
62
Philippus dixisse dicitur 'non se illum sua sententia pro consule sed pro consulibus mittere.'
62
tanta
62
in eo rei publicae bene gerendae spes constituebatur ut duorum consulum munus unius adulescentis virtuti committeretur.
62
quid
62
tam singulare quam ut ex senatus consulto legibus solutus consul ante fieret quam ullum alium
62
2
62
magistratum per leges capere licuisset? quid tam incredibile quam ut iterum
62
3
62
eques Romanus ex senatus consulto triumpharet?
62
quae
62
in omnibus hominibus nova post hominum memoriam constituta sunt, ea tam multa non sunt quam haec quae in hoc uno homine vidimus
62
4
62
.
63
63
atque
63
haec tot exempla tanta ac tam nova profecta sunt in eodem homine
63
1
63
a
63
Q.Quinti
63
Catuli
63
2
63
atque a
63
3
63
ceterorum eiusdem dignitatis amplissimorum hominum auctoritate.
63
qua
63
re videant ne sit periniquum et non ferendum illorum auctoritatem de
63
Cn.Gnaei
63
Pompei dignitate a vobis comprobatam semper
63
4
63
esse, vestrum ab illis de eodem homine iudicium populique Romani auctoritatem improbari, praesertim cum iam suo iure populus Romanus in hoc homine suam auctoritatem vel contra omnis qui dissentiunt possit defendere, propterea quod isdem
63
5
63
istis reclamantibus vos unum illum ex omnibus delegistis quem bello praedonum praeponeretis.
64
64
hoc
64
si vos temere fecistis et rei publicae parum consuluistis, recte isti studia vestra suis consiliis regere conantur
64
1
64
.
64
sin
64
autem vos plus tum
64
2
64
in re publica vidistis, vos eis
64
3
64
repugnantibus per vosmet ipsos dignitatem huic imperio, salutem orbi terrarum attulistis, aliquando isti principes et sibi et ceteris populi Romani universi auctoritati parendum esse fateantur.
64
atque
64
in hoc
64
4
64
bello Asiatico et regio, Quirites
64
5
64
, non solum militaris illa virtus quae est in
64
Cn.Gnaeo
64
Pompeio singularis sed aliae quoque animi virtutes
64
6
64
magnae et multae requiruntur.
64
difficile
64
est in Asia, Cilicia, Syria regnisque interiorum nationum ita versari nostrum imperatorem ut nihil aliud nisi de hoste ac de laude cogitet.
64
deinde
64
, etiam si qui sunt pudore ac temperantia moderatiores, tamen eos esse talis propter multitudinem cupidorum hominum nemo arbitratur.
65
65
difficile
65
est dictu, Quirites, quanto in odio simus apud exteras nationes propter eorum quos ad eas per hos annos cum imperio misimus libidines et iniurias
65
1
65
.
65
quod
65
enim fanum
65
2
65
putatis in illis terris nostris magistratibus religiosum, quam civitatem sanctam, quam domum
65
3
65
satis clausam ac munitam fuisse? Vrbes iam locupletes et copiosae requiruntur quibus causa belli propter diripiendi facultatem
65
4
65
inferatur.
66
66
libenter
66
haec coram cum
66
Q.Quinto
66
Catulo
66
1
66
et
66
Q.Quinto
66
Hortensio, summis et clarissimis viris, disputarem; norunt
66
2
66
enim sociorum volnera, vident eorum calamitates, querimonias audiunt.
66
pro
66
sociis vos contra hostis exercitus
66
3
66
mittere putatis an hostium simulatione contra socios atque amicos?
66
quae
66
civitas est in Asia quae non modo imperatoris aut legati sed unius tribuni militum animos ac spiritus capere possit?
66
qua
66
re, etiam si quem habetis qui conlatis signis exercitus regios superare posse videatur, tamen, nisi erit idem qui a
66
4
66
pecuniis sociorum, qui ab eorum coniugibus ac liberis, qui ab ornamentis fanorum atque oppidorum
66
5
66
, qui ab auro gazaque regia manus, oculos, animum cohibere possit, non erit idoneus qui ad bellum Asiaticum regiumque mittatur.
67
67
ecquam
67
1
67
putatis civitatem pacatam fuisse quae locuples sit, ecquam esse locupletem quae istis pacata esse videatur? Ora maritima, Quirites
67
2
67
,
67
Cn.Gnaeum
67
Pompeium non solum
67
3
67
propter rei militaris gloriam sed etiam propter animi continentiam requisivit.
67
videbat
67
enim praetores
67
4
67
locupletari quotannis pecunia publica praeter paucos, neque nos
67
5
67
quicquam aliud adsequi
67
6
67
classium nomine nisi ut detrimentis accipiendis maiore adfici turpitudine videremur.
67
nunc
67
7
67
qua cupiditate homines in provincias, quibus
67
8
67
iacturis
67
9
67
quibusque
67
10
67
condicionibus proficiscantur ignorant videlicet isti qui ad unum deferenda omnia esse non arbitrantur.
67
quasi
67
vero
67
Cn.Gnaeum
67
Pompeium non cum suis virtutibus tum etiam alienis vitiis magnum esse videamus.
68
68
qua
68
re nolite dubitare quin
68
1
68
huic uni credatis omnia qui inter
68
2
68
tot annos
68
3
68
unus inventus est quem socii in urbis suas cum exercitu venisse gauderent
68
4
68
.
68
quod
68
si auctoritatibus hanc causam, Quirites, confirmandam putatis, est vobis auctor vir bellorum omnium maximarumque rerum peritissimus,
68
P.Publius
68
Servilius, cuius tantae res gestae terra marique exstiterunt ut, cum de bello deliberetis, auctor vobis gravior esse nemo
68
5
68
debeat; est C. Curio, summis vestris beneficiis
68
6
68
maximisque rebus gestis, summo ingenio et prudentia praeditus, est
68
Cn.Gnaeus
68
Lentulus in quo omnes pro amplissimis vestris honoribus summum consilium, summam gravitatem esse cognostis
68
7
68
, est
68
C.Gaius
68
Cassius, integritate, veritate
68
8
68
, constantia singulari.
68
qua
68
re videte ut horum
68
9
68
auctoritatibus illorum
68
10
68
orationi qui dissentiunt respondere posse videamur.
69
69
quae
69
cum ita sint,
69
C.Gaii
69
Manili, primum istam tuam et legem et voluntatem et sententiam laudo vehementissimeque comprobo; deinde te hortor ut auctore populo Romano maneas in sententia neve cuiusquam vim aut minas pertimescas.
69
primum
69
in te satis esse animi perseverantiaeque
69
1
69
arbitror; deinde, cum tantam multitudinem tanto cum
69
2
69
studio adesse videamus
69
3
69
quantam iterum nunc in eodem homine praeficiendo videmus, quid est quod aut de re aut de perficiendi
69
4
69
facultate dubitemus?
69
ego
69
autem, quicquid est in me
69
5
69
studi, consili, laboris, ingeni, quicquid hoc beneficio populi Romani atque hac potestate praetoria, quicquid auctoritate, fide, constantia possum, id omne ad hanc rem conficiendam tibi et populo Romano polliceor ac defero testorque omnis deos,
70
70
et eos maxime qui huic loco temploque praesident, qui omnium mentis eorum qui ad rem publicam adeunt maxime perspiciunt, me hoc neque rogatu facere cuiusquam, neque quo
70
Cn.Gnaei
70
Pompei gratiam mihi per hanc causam conciliari putem, neque quo mihi ex cuiusquam amplitudine aut praesidia periculis aut adiumenta honoribus quaeram, propterea quod pericula facile, ut hominem praestare oportet, innocentia tecti repellemus, honorem autem neque ab uno neque ex
70
1
70
hoc loco sed eadem illa nostra laboriosissima ratione vitae, si vestra voluntas feret, consequemur.
71
71
quam
71
ob rem, si quid
71
1
71
in hac causa mihi susceptum est, Quirites, id ego omne
71
2
71
me rei publicae causa suscepisse confirmo, tantumque abest ut aliquam mihi bonam gratiam quaesisse videar, ut multas me
71
3
71
etiam simultates partim obscuras, partim apertas intellegam mihi non necessarias, vobis non inutilis suscepisse.
71
sed
71
ego me hoc honore praeditum, tantis vestris
71
4
71
beneficiis adfectum statui, Quirites, vestram voluntatem et rei publicae dignitatem et salutem provinciarum atque sociorum meis omnibus commodis et rationibus praeferre oportere.