Philippicae

Cicero, Marcus Tullius

Cicero, Marcus Tullius

Philippicae

Phil 2.8

Choose a text More by Cicero, Marcus Tullius —

Share

Study

Versions & appearance

Version 1 Version 2

Perseus Lat2

2.1

quonam

2.1

meo fato, patres conscripti, fieri dicam ut nemo his annis viginti rei publicae fuerit hostis qui non bellum eodem tempore mihi quoque indixerit?

2.1

nec

2.1

vero necesse est quemquam a me

2.1

1

2.1

nominari: vobiscum ipsi recordamini.

2.1

mihi

2.1

poenarum illi plus quam optarem

2.1

2

2.1

dederunt: te miror, Antoni, quorum facta imitere, eorum exitus non perhorrescere

2.1

3

2.1

.

2.1

atque

2.1

hoc in aliis minus mirabar.

2.1

nemo

2.1

enim illorum inimicus mihi fuit voluntarius: omnes a me rei publicae causa lacessiti.

2.1

tu

2.1

ne verbo quidem violatus, ut audacior quam Catilina

2.1

4

2.1

, furiosior quam Clodius

2.1

5

2.1

viderere, ultro me maledictis lacessisti, tuamque a me alienationem commendationem tibi ad impios civis fore putavisti.

2.2

quid

2.2

putem? contemptumne me?

2.2

non

2.2

video nec in vita nec in gratia nec in rebus gestis nec in hac mea mediocritate ingeni quid despicere possit Antonius.

2.2

an

2.2

in senatu facillime de me detrahi posse credidit? qui ordo clarissimis civibus bene gestae rei publicae testimonium multis, mihi uni conservatae dedit.

2.2

an

2.2

decertare mecum voluit contentione dicendi?

2.2

hoc

2.2

quidem est beneficium

2.2

1

2.2

.

2.2

quid

2.2

enim plenius, quid uberius quam mihi

2.2

2

2.2

et pro me et contra Antonium dicere?

2.2

illud

2.2

profecto

2.2

3

2.2

: non existimavit sui

2.2

4

2.2

similibus probari posse se

2.2

5

2.2

esse hostem patriae, nisi mihi esset inimicus.

2.3

cui prius quam de ceteris rebus respondeo, de amicitia quam a me violatam esse criminatus est, quod ego gravissimum crimen iudico, pauca dicam. contra rem suam me nescio quando venisse questus est. an ego non venirem contra alienum pro familiari et necessarionecessario meo D, non venirem contra gratiam non virtutis spe, sed aetatis flore conlectam, non venirem contra iniuriam quam iste intercessoris iniquissimi beneficio obtinuit, non iure praetorio? sed hoc idcirco commemoratum a te puto utut uit V: uti Halm te infimo ordini commendares, cum omnes tecum omnes te Halm: cum omnes V2: om. V1 recordarentur libertini generum et liberos tuos nepotes Q. Fadi, libertini hominis, fuissesed hoc ... fuisse om. D. at enim te in disciplinam meam tradideras—nam ita dixisti—domum meam ventitarasventitabas Cobet. ne tu, si id fecisses, melius famae, melius pudicitiae tuae consuluisses. sed neque fecisti nec, si cuperes, tibi id per C. CurionemC. om. V facere licuisset.

2.4

auguratus

2.4

petitionem mihi te concessisse dixisti. O incredibilem audaciam, o impudentiam praedicandam!

2.4

quo

2.4

enim tempore me augurem a toto conlegio expetitum Cn. Pompeius et Q. Hortensius nominaverunt—nec

2.4

1

2.4

enim licebat a pluribus nominari—tu nec solvendo eras nec

2.4

2

2.4

te ullo modo nisi eversa re publica incolumem fore

2.4

3

2.4

putabas.

2.4

poteras

2.4

autem eo tempore auguratum petere cum in Italia

2.4

4

2.4

Curio non esset, aut tum cum es factus unam tribum sine Curione ferre potuisses? cuius etiam familiares de vi condemnati sunt, quod tui nimis studiosi fuissent.

2.5

at

2.5

beneficio sum tuo usus.

2.5

quo

2.5

?

2.5

quamquam

2.5

illud ipsum quod commemoras semper prae me tuli: malui me tibi debere confiteri quam cuiquam minus prudenti

2.5

1

2.5

non satis gratus videri.

2.5

sed

2.5

quo beneficio? quod

2.5

2

2.5

me Brundisi non occideris?

2.5

quem

2.5

ipse victor qui tibi, ut tute gloriari solebas, detulerat ex latronibus suis principatum, salvum esse voluisset, in Italiam ire iussisset, eum tu

2.5

3

2.5

occideres?

2.5

fac

2.5

potuisse.

2.5

quod

2.5

est aliud, patres conscripti, beneficium latronum nisi ut commemorare possint eis se dedisse vitam quibus non ademerint?

2.5

quod

2.5

si esset beneficium, numquam qui

2.5

4

2.5

illum interfecerunt a quo erant conservati

2.5

5

2.5

, quos tu ipse

2.5

6

2.5

clarissimos viros soles appellare

2.5

7

2.5

, tantam essent gloriam consecuti.

2.5

quale

2.5

autem beneficium est quod te abstinueris nefario scelere?

2.5

qua

2.5

in re non tam iucundum mihi videri

2.5

8

2.5

debuit non interfectum

2.5

me

2.5

9

2.5

a te quam miserum te id

2.5

10

2.5

impune facere potuisse.

2.6

sed

2.6

sit beneficium, quando quidem maius accipi a latrone nullum potuit: in quo potes me dicere ingratum?

2.6

an

2.6

de interitu rei publicae queri non debui, ne in te ingratus viderer?

2.6

at

2.6

in

2.6

1

2.6

illa querela misera quidem et luctuosa, sed mihi pro hoc gradu in quo me senatus populusque Romanus conlocavit necessaria, quid est dictum a me cum contumelia, quid non moderate, quid non amice?

2.6

quod

2.6

quidem cuius temperantiae fuit, de M. Antonio querentem abstinere maledicto

2.6

2

2.6

, praesertim cum tu reliquias rei publicae dissipavisses, cum domi tuae turpissimo mercatu omnia essent venalia, cum leges eas quae numquam promulgatae essent et de te et a te latas confiterere, cum auspicia augur, intercessionem consul sustulisses, cum esses foedissime stipatus armatis, cum omnis impuritates impudica

2.6

3

2.6

in domo cotidie susciperes vino lustrisque confectus.

2.7

at

2.7

ego, tamquam

2.7

1

2.7

mihi cum M. Crasso contentio esset, quocum multae et

2.7

2

2.7

magnae fuerunt, non cum uno gladiatore nequissimo, de re publica graviter querens de homine nihil dixi.

2.7

itaque

2.7

hodie perficiam ut intellegat quantum a me beneficium tum acceperit.

2.7

at

2.7

etiam litteras, quas me sibi misisse diceret, recitavit homo et humanitatis expers et vitae communis ignarus.

2.7

quis

2.7

enim umquam qui paulum modo

2.7

3

2.7

bonorum consuetudinem nosset, litteras ad se ab amico missas offensione aliqua interposita in medium protulit palamque recitavit?

2.7

quid

2.7

est aliud tollere ex

2.7

4

2.7

vita vitae societatem, tollere amicorum conloquia absentium?

2.7

quam

2.7

multa ioca

2.7

5

2.7

solent esse

2.7

6

2.7

in epistulis quae, prolata si sint, inepta videantur, quam multa seria neque tamen ullo modo divolganda!

2.8

sit

2.8

hoc inhumanitatis

2.8

1

2.8

: stultitiam incredibilem videte.

2.8

quid

2.8

habes quod mihi opponas, homo diserte, ut

2.8

mustelae

2.8

tamen Seio et Tironi Numisio

2.8

2

2.8

videris?

2.8

qui

2.8

cum hoc ipso

2.8

3

2.8

tempore stent cum gladiis in conspectu senatus, ego quoque te

2.8

4

2.8

disertum putabo, si ostenderis quo modo sis eos inter sicarios defensurus.

2.8

sed

2.8

quid opponas tandem, si negem me umquam ad te istas litteras misisse?

2.8

quo

2.8

me teste convincas

2.8

5

2.8

?

2.8

an

2.8

chirographo? in quo habes scientiam quaestuosam.

2.8

qui

2.8

possis? sunt enim librari

2.8

6

2.8

manu.

2.8

iam

2.8

invideo magistro tuo, qui te tanta mercede quantam iam proferam nihil sapere doceat

2.8

7

2.8

.

2.9

quid

2.9

enim est minus non dico oratoris, sed hominis quam id obicere adversario quod ille si verbo negarit longius progredi non possit qui obiecerit?

2.9

at

2.9

ego non nego, teque in isto ipso convinco non inhumanitatis solum sed etiam amentiae.

2.9

quod

2.9

enim verbum in istis litteris est non plenum humanitatis

2.9

1

2.9

, offici, benevolentiae?

2.9

omne

2.9

autem crimen tuum

2.9

2

2.9

est quod de te in his litteris non male existimem, quod scribam

2.9

3

2.9

tamquam ad civem, tamquam ad bonum virum, non tamquam ad sceleratum et latronem.

2.9

at

2.9

ego tuas litteras, etsi iure poteram a te lacessitus, tamen non proferam: quibus petis ut tibi per me liceat quendam de exsilio reducere, adiurasque id te invito me non esse facturum; idque a me impetras

2.9

4

2.9

.

2.9

quid

2.9

enim me interponerem audaciae tuae, quam

2.9

5

2.9

neque auctoritas huius ordinis neque existimatio populi Romani neque leges ullae possent coercere?

2.10

verum tamen quid erat quod me rogares, si erat is de quo rogabas Caesaris lege reductus? sed videlicet meam gratiam voluit esse, in quo ne ipsius quidem ulla esse poterat lege lata. sed cum mihi, patres conscripti, et pro me aliquid et in M. Antonium multa dicenda sint, alterum peto a vobis ut me pro me dicentem benigne, alterum ipse efficiam ut, contra illum cum dicam, attente audiatis. simul illud oro: si meam cum in omni vita tum in dicendo moderationem modestiamque cognostis, ne me hodie, cum isti, ut provocavit, responderorespondero V: -deo t: -debo cns, oblitum esse putetis mei. non tractabo ut consulem: ne ille quidem me ut consularem. etsi ille nullo modo consulest consul D, vel quod ita vivit vel quod ita rem publicam gerit vel quod ita factus est; ego sine ulla controversia consularis.

2.11

Vt igitur intellegeretis qualem ipse se consulem

2.11

1

2.11

profiteretur, obiecit mihi consulatum meum.

2.11

qui

2.11

consulatus verbo meus, patres conscripti, re vester fuit.

2.11

quid

2.11

enim ego constitui, quid gessi, quid egi nisi ex huius ordinis consilio, auctoritate, sententia?

2.11

haec

2.11

tu homo sapiens, non solum eloquens, apud eos quorum consilio sapientiaque gesta sunt ausus es vituperare?

2.11

quis

2.11

autem meum consulatum praeter te et P. Clodium

2.11

2

2.11

qui vituperaret inventus est? cuius quidem tibi fatum, sicuti C. Curioni

2.11

3

2.11

, manet, quoniam id domi

2.11

4

2.11

tuae est quod fuit illorum utrique fatale.

2.12

non

2.12

placet M. Antonio consulatus meus.

2.12

at

2.12

placuit P. Servilio, ut eum primum

2.12

1

2.12

nominem ex illius temporis consularibus qui proxime est mortuus; placuit

2.12

2

2.12

Q. Catulo, cuius semper in hac re publica vivet

2.12

3

2.12

auctoritas; placuit duobus Lucullis, M. Crasso, Q. Hortensio, C. Curioni, C. Pisoni, M'. Glabrioni, M'. Lepido

2.12

4

2.12

, L. Volcatio

2.12

5

2.12

, C. Figulo, D. Silano, L. Murenae, qui tum erant consules designati; placuit idem quod consularibus M. Catoni, qui cum multa vita excedens providit, tum quod te consulem non vidit.

2.12

maxime

2.12

vero consulatum meum Cn. Pompeius probavit qui, ut me primum

2.12

6

2.12

decedens ex Syria vidit, complexus et gratulans

2.12

7

2.12

meo beneficio patriam se visurum esse dixit.

2.12

sed

2.12

quid singulos commemoro?

2.12

frequentissimo

2.12

senatui sic placuit ut esset nemo qui mihi non ut parenti gratias ageret, qui mihi non

2.12

8

2.12

vitam suam, fortunas, liberos, rem publicam referret acceptam.

2.13

sed

2.13

quoniam illis quos nominavi tot et talibus viris res publica orbata est, veniamus ad vivos qui duo de consularium numero reliqui sunt

2.13

1

2.13

. L. Cotta, vir summo ingenio summaque prudentia, rebus eis gestis quas tu reprehendis supplicationem decrevit verbis amplissimis, eique illi ipsi quos modo nominavi consulares senatusque cunctus adsensus est

2.13

2

2.13

; qui honos post conditam hanc urbem habitus est togato ante me nemini.

2.14

L. Caesar, avunculus tuus, qua oratione, qua constantia, qua gravitate sententiam dixit in sororis suae virum, vitricum tuum!

2.14

hunc

2.14

tu cum auctorem et praeceptorem omnium consiliorum totiusque vitae debuisses habere, vitrici te similem quam avunculi maluisti

2.14

1

2.14

.

2.14

huius

2.14

ego alienus consiliis consul usus sum

2.14

2

2.14

: tu, sororis filius, ecquid ad eum umquam de re publica

2.14

3

2.14

rettulisti?

2.14

at

2.14

4

2.14

ad quos refert? di immortales!

2.14

ad

2.14

eos scilicet quorum nobis etiam dies natales audiendi sunt.

2.14

hodie

2.14

non descendit Antonius.

2.15

cur

2.15

?

2.15

dat

2.15

nataliciam

2.15

1

2.15

in hortis.

2.15

cui

2.15

?

2.15

neminem

2.15

nominabo: putate

2.15

2

2.15

tum Phormioni alicui, tum Gnathoni, tum etiam

2.15

3

2.15

Ballioni. O foeditatem hominis flagitiosam, o impudentiam, nequitiam, libidinem non ferendam!

2.15

tu

2.15

cum principem senatorem, civem singularem tam propinquum habeas, ad eum de re publica nihil referas, referas ad eos

2.15

4

2.15

qui suam rem

2.15

5

2.15

nullam habent, tuam exhauriunt?

2.15

tuus

2.15

videlicet salutaris consulatus, perniciosus meus.

2.15

adeone

2.15

pudorem cum pudicitia perdidisti ut hoc in eo templo dicere ausus sis in quo ego senatum illum qui quondam florens orbi terrarum praesidebat consulebam, tu homines perditissimos cum gladiis conlocavisti?

2.16

at

2.16

etiam ausus es—quid autem est quod tu non audeas?—clivum Capitolinum dicere me consule plenum servorum armatorum fuisse. Vt illa, credo, nefaria senatus consulta

2.16

1

2.16

fierent, vim adferebam senatui. O miser

2.16

2

2.16

, sive illa tibi nota non sunt—nihil enim boni nosti—sive sunt, qui apud talis viros tam impudenter loquare!

2.16

quis

2.16

enim eques Romanus, quis praeter te adulescens nobilis, quis ullius ordinis qui se civem esse

2.16

3

2.16

meminisset, cum senatus in hoc templo esset, in clivo Capitolino non fuit, quis nomen non dedit? quamquam nec scribae sufficere nec tabulae nomina illorum capere potuerunt.

2.17

etenim

2.17

cum homines nefarii de patriae parricidio confiterentur, consciorum indiciis, sua manu, voce paene litterarum coacti se urbem inflammare, civis trucidare, vastare Italiam, delere rem publicam consensisse, quis esset qui ad salutem communem defendendam non excitaretur, praesertim cum senatus populusque Romanus haberet ducem, qualis si qui nunc esset, tibi idem quod illis accidit contigisset?

2.17

ad

2.17

sepulturam corpus vitrici sui negat a me datum.

2.17

hoc

2.17

vero ne P. quidem Clodius dixit umquam: quem, quia iure ei inimicus fui, doleo a te omnibus vitiis iam

2.17

1

2.17

esse superatum.

2.18

qui

2.18

autem tibi venit in mentem redigere in memoriam nostram te domi P. Lentuli esse educatum?

2.18

an

2.18

verebare ne non putaremus natura te potuisse tam improbum evadere, nisi accessisset etiam disciplina?

2.18

tam

2.18

autem eras excors ut tota in oratione tua

2.18

1

2.18

tecum ipse pugnares, non modo

2.18

2

2.18

non cohaerentia inter se diceres, sed maxime diiuncta

2.18

3

2.18

atque contraria, ut non tanta mecum quanta tibi tecum esset contentio.

2.18

vitricum

2.18

tuum fuisse in tanto scelere fatebare, poena adfectum querebare.

2.18

ita

2.18

quod proprie meum est

2.18

4

2.18

laudasti; quod totum est senatus reprehendisti.

2.18

nam

2.18

comprehensio sontium mea, animadversio senatus fuit.

2.18

homo

2.18

disertus non intellegit eum quem contra dicit laudari a se; eos apud quos dicit vituperari.

2.19

iam

2.19

illud cuius est, non dico audaciae—cupit enim se audacem

2.19

1

2.19

—sed, quod minime volt, stultitiae, qua vincit omnis, clivi Capitolini mentionem facere, cum inter subsellia nostra versentur armati, cum in hac cella Concordiae, di immortales! in qua me consule salutares sententiae dictae sunt, quibus ad hanc diem viximus, cum gladiis homines conlocati stent?

2.19

accusa

2.19

senatum; accusa equestrem ordinem qui tum cum senatu copulatus fuit; accusa omnis ordines, omnis civis, dum confiteare hunc ordinem hoc ipso tempore ab Ituraeis circumsederi.

2.19

haec

2.19

tu non propter audaciam dicis tam impudenter, sed quia

2.19

2

2.19

tantam rerum repugnantiam non vides

2.19

3

2.19

.

2.19

nihil

2.19

profecto sapis.

2.19

quid

2.19

est enim dementius quam, cum rei publicae

2.19

4

2.19

perniciosa arma ipse ceperis, obicere alteri salutaria?

2.20

at

2.20

etiam quodam loco facetus esse voluisti.

2.20

quam

2.20

id te

2.20

1

2.20

, di boni, non decebat!

2.20

in

2.20

quo est tua culpa non nulla

2.20

2

2.20

.

2.20

aliquid

2.20

enim salis a mima uxore trahere potuisti. ‘

2.20

cedant

2.20

arma togae.’

2.20

quid

2.20

? tum nonne cesserunt?

2.20

at

2.20

postea tuis armis cessit toga.

2.20

quaeramus

2.20

igitur utrum melius fuerit libertati populi Romani sceleratorum arma an libertatem nostram armis tuis cedere.

2.20

nec

2.20

vero tibi de versibus plura

2.20

3

2.20

respondebo: tantum dicam breviter, te neque illos neque ullas omnino

2.20

4

2.20

litteras nosse; me nec rei publicae nec amicis umquam defuisse, et tamen omni genere monumentorum meorum perfecisse operis subsicivis

2.20

5

2.20

ut meae vigiliae meaeque litterae et iuventuti utilitatis et nomini Romano laudis aliquid adferrent.

2.20

sed

2.20

haec non huius temporis: maiora videamus

2.20

6

2.20

.

2.21

P. Clodium meo consilio interfectum esse dixisti.

2.21

quidnam

2.21

homines putarent, si tum occisus esset cum tu illum in foro inspectante

2.21

1

2.21

populo Romano gladio insecutus es negotiumque transegisses, nisi se ille in scalas tabernae librariae coniecisset eisque oppilatis impetum tuum compressisset?

2.21

quod

2.21

quidem

2.21

2

2.21

ego favisse me tibi fateor, suasisse ne tu quidem dicis.

2.21

at

2.21

Miloni ne favere quidem potui; prius enim rem transegit quam quisquam eum

2.21

3

2.21

facturum id suspicaretur

2.21

4

2.21

.

2.21

at

2.21

ego suasi.

2.21

scilicet

2.21

is animus erat Milonis ut prodesse rei publicae sine suasore non posset.

2.21

at

2.21

laetatus sum.

2.21

quid

2.21

ergo? in tanta laetitia cunctae civitatis me unum tristem esse oportebat?

2.22

quamquam

2.22

de morte Clodi

2.22

1

2.22

fuit quaestio non satis prudenter illa quidem constituta— quid enim attinebat nova lege quaeri de eo qui hominem occidisset, cum esset legibus quaestio constituta?—quaesitum est tamen.

2.22

quod

2.22

igitur, cum res agebatur, nemo in me dixit, id

2.22

2

2.22

tot annis post tu es inventus qui diceres?

2.23

quod

2.23

vero dicere ausus es idque multis verbis, opera mea Pompeium a Caesaris amicitia esse diiunctum

2.23

1

2.23

ob eamque causam culpa mea bellum civile esse natum, in eo non tu quidem tota re sed, quod maximum est, temporibus errasti.

2.23

ego

2.23

M. Bibulo, praestantissimo civi

2.23

2

2.23

, consule nihil praetermisi, quantum facere enitique

2.23

3

2.23

potui, quin Pompeium a Caesaris coniunctione avocarem.

2.23

in

2.23

quo Caesar felicior fuit.

2.23

ipse

2.23

enim Pompeium a mea familiaritate diiunxit

2.23

4

2.23

.

2.23

postea

2.23

vero quam se totum Pompeius Caesari tradidit, quid ego illum ab eo distrahere conarer?

2.23

stulti

2.23

erat sperare, suadere impudentis.

2.24

duo

2.24

tamen tempora inciderunt quibus aliquid contra Caesarem Pompeio suaserim.

2.24

ea

2.24

velim reprehendas, si potes: unum ne quinquenni imperium Caesari prorogaret, alterum ne pateretur ferri

2.24

1

2.24

ut absentis eius ratio haberetur.

2.24

quorum

2.24

si utrumvis persuasissem, in has miserias numquam incidissemus.

2.24

atque

2.24

idem ego, cum iam opes omnis

2.24

2

2.24

et suas et populi Romani Pompeius ad Caesarem detulisset, seroque ea sentire coepisset quae multo ante provideram, inferrique patriae bellum viderem nefarium

2.24

3

2.24

, pacis, concordiae, compositionis auctor esse non

2.24

4

2.24

destiti, meaque illa vox est nota multis: ‘Vtinam, Cn. Pompei

2.24

5

2.24

, cum C. Caesare

2.24

6

2.24

societatem aut numquam coisses aut numquam diremisses!

2.24

fuit

2.24

alterum gravitatis, alterum

2.24

7

2.24

prudentiae tuae.’

2.24

haec

2.24

mea, M. Antoni, semper et de Pompeio et de re publica consilia fuerunt.

2.24

quae

2.24

si valuissent, res publica staret, tu tuis flagitiis, egestate, infamia concidisses.

2.25

sed

2.25

haec vetera, illud vero recens, Caesarem meo consilio interfectum.

2.25

iam

2.25

vereor, patres conscripti, ne, quod turpissimum est, praevaricatorem mihi apposuisse videar, qui me non solum meis laudibus ornaret sed etiam oneraret

2.25

1

2.25

alienis.

2.25

quis

2.25

enim meum in ista societate gloriosissimi

2.25

2

2.25

facti nomen audivit?

2.25

cuius

2.25

autem qui in eo numero fuisset nomen est occultatum?

2.25

occultatum

2.25

dico? cuius non statim divolgatum? Citius dixerim iactasse se aliquos ut fuisse in ea

2.25

3

2.25

societate viderentur, cum conscii

2.25

4

2.25

non fuissent, quam ut quisquam celari

2.25

5

2.25

vellet qui fuisset

2.25

6

2.25

.

2.26

quam

2.26

veri simile porro est in tot hominibus partim obscuris, partim adulescentibus neminem occultantibus meum nomen latere potuisse?

2.26

etenim

2.26

si auctores ad liberandam patriam desiderarentur illis actoribus

2.26

1

2.26

, Brutos ego impellerem, quorum uterque L. Bruti imaginem cotidie videret, alter etiam Ahalae?

2.26

hi

2.26

igitur his

2.26

2

2.26

maioribus ab

2.26

3

2.26

alienis potius consilium peterent quam a suis et foris potius quam domo

2.26

4

2.26

?

2.26

quid

2.26

? C. Cassius

2.26

5

2.26

in ea familia natus quae non modo dominatum, sed ne potentiam quidem cuiusquam ferre potuit, me auctorem, credo, desideravit: qui etiam sine his clarissimis viris hanc rem in Cilicia ad ostium fluminis Cydni confecisset, si ille ad eam ripam quam constituerat, non ad contrariam navis appulisset. Cn.

2.27

Domitium non patris interitus, clarissimi viri, non avunculi mors, non spoliatio dignitatis ad recuperandam

2.27

1

2.27

libertatem, sed mea auctoritas excitavit?

2.27

an

2.27

C. Trebonio ego

2.27

2

2.27

persuasi? cui ne suadere quidem ausus essem.

2.27

quo

2.27

3

2.27

etiam maiorem ei res publica gratiam debet

2.27

4

2.27

qui libertatem populi Romani unius amicitiae praeposuit depulsorque dominatus quam particeps esse maluit.

2.27

an

2.27

L. Tillius

2.27

5

2.27

Cimber me est auctorem secutus? quem ego magis fecisse illam rem sum admiratus quam facturum putavi, admiratus autem

2.27

6

2.27

ob eam causam quod immemor beneficiorum, memor patriae fuisset.

2.27

quid

2.27

duos Servilios

2.27

7

2.27

—Cascas dicam an Ahalas?—et hos auctoritate mea censes excitatos potius quam caritate rei publicae?

2.27

longum

2.27

est persequi ceteros, idque rei publicae praeclarum fuisse tam multos, ipsis gloriosum

2.27

8

2.27

.

2.28

at

2.28

quem ad modum me coarguerit homo acutus recordamini. ‘Caesare interfecto’ inquit ‘statim cruentum alte extollens Brutus pugionem Ciceronem nominatim exclamavit atque ei recuperatam libertatem est gratulatus.’

2.28

cur

2.28

mihi potissimum? quia

2.28

1

2.28

sciebam?

2.28

vide

2.28

ne illa causa fuerit appellandi mei

2.28

2

2.28

quod, cum rem gessisset consimilem rebus eis quas ipse gesseram, me potissimum testatus est se aemulum mearum laudum

2.28

3

2.28

exstitisse.

2.29

tu

2.29

autem, omnium stultissime, non

2.29

1

2.29

intellegis, si, id quod me arguis, voluisse interfici Caesarem crimen sit, etiam laetatum esse morte Caesaris crimen esse?

2.29

quid

2.29

enim interest inter suasorem facti et probatorem? aut quid refert utrum voluerim fieri an gaudeam factum?

2.29

ecquis

2.29

est igitur exceptis eis qui

2.29

2

2.29

illum regnare gaudebant

2.29

3

2.29

qui illud aut fieri noluerit aut factum improbarit

2.29

4

2.29

?

2.29

omnes

2.29

ergo

2.29

5

2.29

in culpa.

2.29

etenim

2.29

omnes boni, quantum in ipsis fuit, Caesarem occiderunt: aliis consilium, aliis animus, aliis occasio defuit; voluntas nemini.

2.30

sed

2.30

stuporem hominis vel dicam pecudis attendite.

2.30

sic

2.30

enim dixit: ‘Brutus

2.30

1

2.30

, quem ego honoris causa nomino, cruentum pugionem tenens Ciceronem exclamavit: ex quo intellegi debet eum conscium fuisse.’

2.30

ergo

2.30

ego sceleratus appellor a te

2.30

2

2.30

quem tu suspicatum aliquid suspicaris; ille

2.30

3

2.30

qui stillantem prae se pugionem tulit, is a te honoris causa nominatur?

2.30

esto

2.30

; sit in verbis tuis hic stupor: quanto in rebus sententiisque maior?

2.30

constitue

2.30

hoc, consul, aliquando, Brutorum, C. Cassi, Cn. Domiti, C. Treboni, reliquorum quam velis esse causam; edormi crapulam, inquam, et exhala.

2.30

an

2.30

faces admovendae sunt quae

2.30

4

2.30

excitent tantae causae indormientem?

2.30

numquamne

2.30

intelleges statuendum tibi esse utrum illi qui istam rem gesserunt homicidaene

2.30

5

2.30

sint an vindices libertatis.

2.31

attende

2.31

enim

2.31

1

2.31

paulisper cogitationemque sobrii hominis punctum

2.31

2

2.31

temporis suscipe.

2.31

ego

2.31

qui sum illorum, ut ipse fateor, familiaris, ut a

2.31

3

2.31

te arguor, socius, nego quicquam esse medium: confiteor eos, nisi liberatores populi Romani conservatoresque rei publicae sint, plus quam sicarios, plus quam homicidas, plus etiam quam parricidas esse, si quidem est atrocius patriae parentem quam suum occidere.

2.31

tu

2.31

homo sapiens et considerate, quid dicis? si parricidas

2.31

4

2.31

, cur honoris causa a te sunt et in hoc ordine et apud populum Romanum semper appellati? cur M. Brutus referente te

2.31

5

2.31

legibus est solutus, si ab urbe plus quam decem dies afuisset? cur ludi Apollinares incredibili M. Bruti honore celebrati? cur provinciae Bruto, Cassio

2.31

6

2.31

datae, cur quaestores additi, cur legatorum numerus auctus?

2.31

atqui

2.31

7

2.31

haec acta per te.

2.31

non

2.31

igitur homicidas

2.31

8

2.31

.

2.31

sequitur

2.31

ut liberatores tuo iudicio

2.31

9

2.31

, quando quidem tertium nihil potest esse.

2.32

quid

2.32

est? num conturbo te?

2.32

non

2.32

enim fortasse satis quae diiunctius

2.32

1

2.32

dicuntur intellegis.

2.32

sed

2.32

tamen haec summa est

2.32

2

2.32

conclusionis meae: quoniam scelere a te liberati sunt, ab eodem

2.32

3

2.32

amplissimis praemiis dignissimos iudicatos.

2.32

itaque

2.32

iam retexo orationem meam.

2.32

scribam

2.32

ad illos ut, si qui forte, quod a te mihi obiectum est, quaerent

2.32

4

2.32

sitne verum, ne cui negent.

2.32

etenim

2.32

vereor ne aut celatum me illis ipsis

2.32

5

2.32

non honestum aut invitatum refugisse mihi sit turpissimum.

2.32

quae

2.32

enim res umquam, pro sancte Iuppiter! non modo in hac urbe sed in omnibus terris est gesta maior; quae gloriosior, quae commendatior hominum

2.32

6

2.32

memoriae sempiternae?

2.32

in

2.32

huius me tu consili societatem tamquam in equum Troianum cum principibus includis?

2.33

non

2.33

recuso; ago etiam gratias, quoquo animo facis.

2.33

tanta

2.33

enim res est ut invidiam istam quam tu in me vis concitare cum laude non comparem.

2.33

quid

2.33

enim beatius illis quos tu expulsos a te praedicas et relegatos? qui locus est aut tam desertus aut tam inhumanus qui illos, cum

2.33

1

2.33

accesserint, non adfari atque appetere videatur? qui homines tam agrestes qui se, cum eos aspexerint, non maximum cepisse vitae fructum putent? quae vero tam immemor posteritas, quae tam ingratae litterae reperientur quae eorum gloriam non immortalitatis memoria prosequantur?

2.33

tu

2.33

vero ascribe me talem in numerum.

2.34

sed

2.34

unam rem vereor ne non probes: si enim fuissem

2.34

1

2.34

, non solum regem sed etiam regnum de re publica sustulissem; et, si meus stilus ille fuisset, ut dicitur, mihi crede, non solum unum actum sed totam fabulam confecissem.

2.34

quamquam

2.34

si interfici Caesarem voluisse crimen est, vide, quaeso, Antoni, quid tibi futurum sit, quem et Narbone hoc consilium cum C. Trebonio

2.34

2

2.34

cepisse notissimum est et ob eius consili societatem, cum interficeretur Caesar, tum te a Trebonio vidimus sevocari.

2.34

ego

2.34

autem—vide

2.34

3

2.34

quam tecum agam non

2.34

4

2.34

inimice—quod bene cogitasti aliquando, laudo; quod non indicasti, gratias ago; quod non fecisti, ignosco.

2.35

virum

2.35

1

2.35

res illa quaerebat.

2.35

quod

2.35

si te in iudicium quis adducat usurpetque illud Cassianum, ‘cui bono fuerit,’ vide, quaeso, ne haereas.

2.35

quamquam

2.35

illud quidem fuit, ut tu dicebas

2.35

2

2.35

, omnibus bono qui servire nolebant, tibi tamen praecipue qui non modo non servis sed etiam regnas; qui maximo te aere alieno ad aedem Opis liberavisti

2.35

3

2.35

; qui per easdem tabulas innumerabilem pecuniam dissipavisti; ad quem e domo Caesaris tam multa delata sunt; cuius domi

2.35

4

2.35

quaestuosissima est falsorum commentariorum et chirographorum officina, agrorum, oppidorum

2.35

5

2.35

, immunitatium

2.35

6

2.35

, vectigalium flagitiosissimae nundinae.

2.36

etenim

2.36

quae res egestati et aeri alieno tuo praeter mortem Caesaris subvenire potuisset?

2.36

nescio

2.36

quid conturbatus esse

2.36

1

2.36

videris: num quid subtimes ne ad te hoc crimen pertinere videatur?

2.36

libero

2.36

te metu: nemo credet umquam; non est tuum de re publica bene mereri; habet istius pulcherrimi facti clarissimos viros res publica auctores; ego te tantum gaudere dico, fecisse non arguo.

2.36

respondi

2.36

maximis criminibus: nunc

2.36

2

2.36

etiam reliquis respondendum est.

2.37

castra

2.37

mihi Pompei atque illud omne tempus obiecisti.

2.37

quo

2.37

quidem tempore si, ut dixi, meum consilium

2.37

1

2.37

auctoritasque valuisset, tu hodie egeres, nos liberi essemus; res publica non tot duces et exercitus amisisset.

2.37

fateor

2.37

enim me, cum ea quae acciderunt providerem futura

2.37

2

2.37

, tanta in maestitia fuisse quanta ceteri optimi cives, si idem providissent, fuissent.

2.37

dolebam

2.37

, dolebam, patres conscripti, rem publicam vestris quondam meisque consiliis conservatam brevi tempore esse perituram.

2.37

nec

2.37

vero eram tam indoctus ignarusque rerum ut frangerer animo propter vitae cupiditatem, quae me manens conficeret angoribus, dimissa molestiis omnibus liberaret.

2.37

illos

2.37

3

2.37

ego praestantissimos viros, lumina rei publicae, vivere volebam, tot consularis, tot praetorios, tot honestissimos senatores, omnem praeterea florem nobilitatis ac iuventutis, tum optimorum civium exercitus; qui si viverent, quamvis iniqua condicione pacis—mihi enim omnis pax cum civibus bello civili utilior videbatur—rem publicam hodie teneremus.

2.38

quae

2.38

sententia si valuisset ac non ei maxime mihi quorum ego vitae consulebam spe victoriae elati obstitissent, ut alia omittam, tu certe numquam in hoc ordine vel potius numquam in hac urbe mansisses.

2.38

at

2.38

vero Cn. Pompei voluntatem a me alienabat

2.38

1

2.38

oratio mea.

2.38

an

2.38

ille quemquam plus dilexit, cum ullo aut sermones aut consilia contulit saepius?

2.38

quod

2.38

quidem erat magnum, de summa re publica

2.38

2

2.38

dissentientis

2.38

3

2.38

in eadem consuetudine amicitiae permanere.

2.38

ego

2.38

quid ille et

2.38

4

2.38

contra ille quid ego sentirem et spectarem videbat.

2.38

ego

2.38

incolumitati civium primum, ut

2.38

5

2.38

postea dignitati possemus

2.38

6

2.38

, ille praesenti dignitati

2.38

7

2.38

potius consulebat.

2.38

quod

2.38

autem habebat uterque quid sequeretur

2.38

8

2.38

, idcirco tolerabilior erat nostra dissensio.

2.39

quid

2.39

vero ille singularis

2.39

1

2.39

vir ac paene divinus de me senserit sciunt qui eum de Pharsalia

2.39

2

2.39

fuga Paphum persecuti sunt.

2.39

numquam

2.39

ab eo mentio de me nisi honorifica, nisi plena amicissimi desideri, cum me vidisse plus fateretur, se speravisse meliora.

2.39

et

2.39

eius viri nomine me insectari audes cuius me amicum

2.39

3

2.39

, te sectorem

2.39

4

2.39

esse fateare?

2.39

sed

2.39

omittatur bellum illud in quo tu nimium felix fuisti.

2.39

ne

2.39

de

2.39

iocis

2.39

5

2.39

quidem respondebo quibus me in castris usum esse dixisti: erant quidem illa

2.39

6

2.39

castra plena curae; verum tamen homines, quamvis in turbidis rebus sint, tamen, si modo homines sunt, interdum animis relaxantur.

2.40

quod autem idem maestitiam meam reprehendit, idem iocum, magno argumento est me in utroque fuisse moderatum. hereditateshereditates Naugerius (1): -tate V: -tatem D mihi negasti venire. Vtinam hoc tuum verum crimen esset! plures amici mei et necessarii viverent. sed qui istuc tibi venit in mentem? ego enim amplius sestertium ducentiens acceptum hereditatibus rettuliretuli VD. quamquam in hoc genere fateor feliciorem esse te. me nemo nisi amicus fecit heredem, ut cum illo commodo, si quod erat, animi quidam dolor iungeretur; te is quem tu vidisti numquam, L. Rubrius Casinas fecit heredemfecit heredem del. Madvig (peiore numero).

2.41

et

2.41

quidem vide quam te amarit is qui albus aterne fuerit ignoras.

2.41

fratris

2.41

filium praeterit

2.41

1

2.41

, Q. Fufi, honestissimi equitis Romani suique amicissimi, quem palam heredem semper factitarat, ne nominat quidem

2.41

2

2.41

: te, quem numquam viderat aut certe numquam

2.41

3

2.41

salutaverat, fecit heredem.

2.41

velim

2.41

mihi dicas, nisi molestum est, L. Turselius

2.41

4

2.41

qua facie fuerit, qua statura, quo municipio, qua tribu. ‘

2.41

nihil

2.41

scio’ inquies

2.41

5

2.41

‘nisi quae praedia habuerit.’

2.41

igitur

2.41

6

2.41

fratrem exheredans te faciebat heredem.

2.41

in

2.41

multas praeterea pecunias alienissimorum hominum vi eiectis veris heredibus, tamquam heres esset, invasit.

2.42

quamquam hoc maxime admiratus sum, mentionem te hereditatum ausum esse facere, cum ipse hereditatem patris non adisses. haec ut conligeres, homo amentissime, tot dies in aliena villa declamasti? quamquam tu quidem, ut tui familiarissimi dictitant, vini exhalandi, non ingeni acuendiingenii acuendi D: ingeniendi V: ingenii augendi Stangl causa declamitasdeclamas V (peiore numero). atat Vt: et c: tu ns vero adhibes ioci causa magistrum suffragio tuo et compotorum tuorum rhetorem, cui concessisti ut in te quae vellet diceret, salsum omnino hominem, sed materia facilisfacilis D et Sueton. de Rhet. 5: facilis est V in te et in tuos dicta dicere. vide autem quid intersitvide autem quid intersit V: vide quid s2: om. cett. inter te et avum tuumtuum tum tuum V (cf. §§ 49, 88): tuum intersit nst: tuum quid intersit c. ille sensimsensim om. V dicebat quod causae prodesset; tu cursim dicis aliena.

2.43

at

2.43

quanta merces rhetori data est!

2.43

audite

2.43

1

2.43

, audite, patres conscripti, et cognoscite rei publicae volnera.

2.43

duo

2.43

milia iugerum campi Leontini Sex. Clodio rhetori adsignasti et quidem immunia, ut populi Romani

2.43

2

2.43

tanta mercede nihil sapere disceres.

2.43

num

2.43

etiam hoc, homo audacissime, ex Caesaris commentariis?

2.43

sed

2.43

dicam alio loco et de Leontino agro et de Campano, quos iste agros ereptos rei publicae turpissimis possessoribus inquinavit.

2.43

iam

2.43

enim, quoniam criminibus eius satis respondi, de ipso emendatore et correctore nostro quaedam dicenda sunt.

2.43

nec

2.43

enim omnia effundam, ut, si saepius decertandum sit, ut erit, semper novus veniam: quam facultatem mihi multitudo istius vitiorum peccatorumque largitur.

2.44

visne

2.44

igitur te inspiciamus a puero?

2.44

sic

2.44

opinor; a principio ordiamur.

2.44

tenesne

2.44

1

2.44

memoria praetextatum te decoxisse? ‘Patris’ inquies ‘ista culpa est.’

2.44

concedo

2.44

.

2.44

etenim

2.44

est pietatis plena defensio.

2.44

illud

2.44

tamen audaciae tuae quod sedisti in quattuordecim ordinibus, cum esset lege Roscia decoctoribus certus locus constitutus

2.44

2

2.44

, quamvis quis fortunae vitio, non suo decoxisset.

2.44

sumpsisti

2.44

virilem

2.44

3

2.44

, quam statim muliebrem togam

2.44

4

2.44

reddidisti.

2.44

primo

2.44

volgare scortum; certa flagiti merces nec ea parva; sed cito Curio intervenit qui te a meretricio quaestu abduxit et, tamquam stolam dedisset, in matrimonio stabili et certo

2.44

5

2.44

conlocavit

2.44

6

2.44

.

2.45

nemo

2.45

umquam puer emptus libidinis causa tam fuit in domini potestate quam tu in Curionis.

2.45

quotiens

2.45

te pater eius domu

2.45

1

2.45

sua eiecit, quotiens custodes posuit ne limen intrares? cum tu tamen nocte socia, hortante libidine, cogente mercede, per tegulas demitterere

2.45

2

2.45

.

2.45

quae

2.45

flagitia domus illa diutius ferre non potuit.

2.45

scisne

2.45

me de rebus mihi notissimis dicere?

2.45

recordare

2.45

tempus illud cum pater Curio maerens iacebat in lecto; filius se ad pedes meos prosternens, lacrimans, te mihi commendabat; orabat ut se

2.45

3

2.45

contra suum patrem, si sestertium sexagiens peteret, defenderem; tantum enim se pro te intercessisse dicebat.

2.45

ipse

2.45

autem amore ardens confirmabat

2.45

4

2.45

, quod desiderium tui discidi ferre non posset, se in exsilium iturum

2.45

5

2.45

.

2.46

quo

2.46

tempore ego quanta mala florentissimae familiae sedavi vel potius sustuli!

2.46

patri

2.46

persuasi ut aes alienum fili dissolveret; redimeret adulescentem, summa spe et animi et ingeni praeditum, rei familiaris facultatibus eumque non modo tua

2.46

1

2.46

familiaritate sed etiam congressione patrio iure et potestate prohiberet.

2.46

haec

2.46

tu cum per me acta meminisses, nisi illis quos videmus gladiis confideres, maledictis me provocare ausus esses.

2.47

sed

2.47

iam stupra et flagitia omittamus: sunt quaedam quae honeste non possum dicere; tu autem eo liberior quod ea in te admisisti quae a verecundo inimico audire non posses.

2.47

sed

2.47

reliquum vitae cursum videte, quem quidem celeriter perstringam.

2.47

ad

2.47

haec enim quae in civili bello, in maximis rei publicae miseriis fecit, et ad ea quae cotidie facit, festinat animus.

2.47

quae

2.47

peto ut, quamquam multo notiora vobis quam mihi sunt, tamen, ut facitis, attente audiatis.

2.47

debet

2.47

enim talibus in rebus excitare animos non cognitio solum rerum sed etiam recordatio; etsi

2.47

1

2.47

incidamus, opinor

2.47

2

2.47

, media ne nimis sero ad extrema veniamus.

2.48

intimus

2.48

erat in tribunatu Clodio qui sua erga me beneficia commemorat; eius omnium incendiorum fax, cuius etiam domi iam tum quiddam

2.48

1

2.48

molitus est.

2.48

quid

2.48

dicam ipse optime intellegit. Inde iter Alexandream

2.48

2

2.48

contra senatus auctoritatem, contra rem publicam et

2.48

3

2.48

religiones; sed habebat ducem Gabinium, quicum quidvis rectissime facere posset.

2.48

qui

2.48

tum inde reditus aut qualis?

2.48

prius

2.48

in ultimam Galliam ex Aegypto quam domum.

2.48

quae

2.48

autem domus

2.48

4

2.48

? Suam enim quisque domum tum obtinebat nec

2.48

5

2.48

erat usquam tua.

2.48

domum

2.48

dico?

2.48

quid

2.48

erat in terris ubi in tuo pedem poneres praeter unum Misenum quod cum sociis tamquam Sisaponem tenebas.

2.49

venis

2.49

e

2.49

1

2.49

Gallia

2.49

2

2.49

ad quaesturam petendam.

2.49

aude

2.49

dicere te prius ad parentem

2.49

3

2.49

tuam

2.49

4

2.49

venisse quam ad me.

2.49

acceperam

2.49

iam ante Caesaris litteras ut mihi satis fieri paterer a te: itaque ne loqui quidem sum te passus de gratia.

2.49

postea

2.49

sum cultus

2.49

5

2.49

a te, tu a me observatus

2.49

6

2.49

in petitione quaesturae; quo quidem tempore P. Clodium approbante populo Romano in foro es conatus occidere, cumque eam rem tua sponte conarere, non impulsu meo, tamen ita praedicabas, te non existimare, nisi illum interfecisses, umquam mihi pro tuis in me iniuriis satis esse facturum.

2.49

in

2.49

quo demiror cur Milonem impulsu meo rem illam egisse dicas, cum te ultro mihi idem illud deferentem numquam sim adhortatus.

2.49

quamquam

2.49

7

2.49

, si in eo perseverares, ad tuam gloriam rem illam referri malebam

2.49

8

2.49

quam ad meam gratiam.

2.50

quaestor es factus: deinde continuo sine senatus consulto, sine sorte, sine lege ad Caesarem cucurristi. id enim unum in terris egestatis, aeris alieni, nequitiae perditis vitae rationibus perfugium esse ducebas. ibi te cum et illius largitionibus et tuis rapinis explevisses, si hoc est explere, expilareexpilare supplevi (cf. Rull. ii. 98, Pis. 52): devorare aut haurire suppl. Faernus quodquod cum Ernesti statim effundas, advolastiadvolas D egens ad tribunatum, ut in eo magistratu, si posses, viri tui similis esses. accipite nunc, quaeso, non ea quae ipse in se atque in domesticum decusdecus Madvig: dedecus codd. impure et intemperanter, sed quae in nos fortunasque nostras, id est in universam rem publicam, impie ac nefarie fecerit. ab huius enim scelere omnium malorum principium natum reperietis.

2.51

nam

2.51

cum L. Lentulo C. Marcello consulibus Kalendis Ianuariis labentem

2.51

1

2.51

et prope cadentem rem publicam fulcire cuperetis ipsique C. Caesari, si sana mente esset, consulere velletis, tum iste venditum atque emancipatum tribunatum consiliis vestris opposuit cervicesque suas ei subiecit securi qua multi minoribus in peccatis occiderunt.

2.51

in

2.51

te

2.51

2

2.51

, M. Antoni, id decrevit senatus et quidem incolumis, nondum tot luminibus

2.51

3

2.51

exstinctis quod in hostem togatum decerni est solitum more maiorum.

2.51

et

2.51

tu apud patres conscriptos contra me dicere ausus es, cum ab hoc ordine ego conservator essem, tu hostis rei publicae iudicatus?

2.51

commemoratio

2.51

illius tui sceleris intermissa est, non memoria deleta.

2.51

dum

2.51

genus hominum, dum populi Romani nomen exstabit—quod quidem erit, si per te

2.51

4

2.51

licebit

2.51

5

2.51

, sempiternum—tua illa pestifera intercessio nominabitur.

2.52

quid

2.52

cupide a senatu, quid temere fiebat, cum tu unus adulescens universum ordinem decernere de salute rei publicae prohibuisti, neque semel

2.52

1

2.52

, sed saepius, neque tu tecum de senatus auctoritate agi passus es? quid autem agebatur nisi ne deleri

2.52

2

2.52

et everti

2.52

3

2.52

rem publicam funditus velles, cum te neque principes civitatis rogando neque maiores natu monendo

2.52

4

2.52

neque frequens senatus agendo de vendita atque addicta sententia movere potuit

2.52

5

2.52

?

2.52

tum

2.52

illud multis rebus ante temptatis necessario tibi volnus inflictum est

2.52

6

2.52

quod paucis ante te, quorum incolumis fuit nemo:

2.53

tum contra te dedit arma hic ordo consulibus reliquisque imperiis et potestatibus: quae non effugisses, nisi te ad arma Caesaris contulisses.

2.53

tu

2.53

, tu, inquam, M. Antoni, princeps C. Caesari omnia perturbare cupienti causam belli contra patriam ferendi

2.53

1

2.53

dedisti.

2.53

quid

2.53

enim aliud ille dicebat, quam causam sui dementissimi consili et facti adferebat, nisi quod intercessio neglecta, ius tribunicium sublatum, circumscriptus

2.53

2

2.53

a senatu esset Antonius?

2.53

omitto

2.53

quam haec falsa, quam levia, praesertim cum omnino nulla causa iusta cuiquam esse possit contra patriam arma capiendi.

2.53

sed

2.53

nihil de

2.53

3

2.53

Caesare: tibi certe confitendum est

2.53

4

2.53

causam

2.53

5

2.53

perniciosissimi belli in

2.53

6

2.53

persona tua constitisse.

2.54

O miserum te, si haec

2.54

1

2.54

intellegis, miseriorem, si non intellegis hoc litteris mandari, hoc memoriae prodi, huius rei ne posteritatem quidem omnium saeculorum umquam immemorem fore, consules ex Italia expulsos, cumque

2.54

2

2.54

eis Cn. Pompeium quod imperi populi Romani decus ac lumen fuit, omnis consularis qui per valetudinem exsequi cladem illam fugamque potuissent, praetores, praetorios, tribunos plebis, magnam partem senatus, omnem subolem iuventutis, unoque verbo rem publicam expulsam atque exterminatam suis sedibus!

2.55

Vt igitur in seminibus est causa arborum et stirpium, sic huius luctuosissimi belli semen tu fuisti.

2.55

doletis

2.55

tris exercitus populi Romani interfectos: interfecit Antonius.

2.55

desideratis

2.55

clarissimos civis: eos quoque vobis

2.55

1

2.55

eripuit Antonius.

2.55

auctoritas

2.55

huius ordinis adflicta est: adflixit Antonius.

2.55

omnia

2.55

denique, quae postea vidimus—quid autem mali non vidimus?—si recte ratiocinabimur, uni accepta referemus Antonio. Vt Helena Troianis, sic iste huic rei publicae belli causa, causa

2.55

2

2.55

pestis atque exiti fuit.

2.55

reliquae

2.55

partes tribunatus principi

2.55

3

2.55

similes.

2.55

omnia

2.55

perfecit quae senatus salva re publica ne fieri possent profecerat

2.55

4

2.55

.

2.55

cuius

2.55

tamen scelus in scelere cognoscite.

2.56

restituebat

2.56

1

2.56

multos calamitosos: in eis patrui nulla mentio.

2.56

si

2.56

severus, cur non in omnis? si misericors, cur non in suos?

2.56

sed

2.56

omitto ceteros: Licinium

2.56

lenticulam

2.56

2

2.56

de alea condemnatum, conlusorem suum, restituit, quasi vero ludere cum condemnato non liceret, sed

2.56

3

2.56

ut quod in alea perdiderat beneficio legis dissolveret.

2.56

quam

2.56

attulisti rationem populo Romano cur eum restitui oporteret?

2.56

absentem

2.56

, credo, in reos relatum; rem indicta causa iudicatam; nullum fuisse de alea lege iudicium; vi oppressum et armis; postremo, quod de patruo tuo dicebatur, pecunia iudicium esse corruptum?

2.56

nihil

2.56

horum.

2.56

at

2.56

vir bonus et re publica dignus.

2.56

nihil

2.56

id quidem ad rem; ego

2.56

4

2.56

tamen, quoniam condemnatum esse pro nihilo est, si ita esset

2.56

5

2.56

, ignoscerem.

2.56

hominem

2.56

omnium nequissimum qui non dubitaret vel in foro alea ludere, lege quae est de alea condemnatum qui in integrum restituit, is non apertissime studium suum ipse profitetur?

2.57

in eodem vero tribunatu, cum Caesar in Hispaniam proficiscens huic conculcandam Italiam tradidisset, quae fuit eius peragratio itinerum, lustratio municipiorum! scio me in rebus celebratissimis omnium sermone versari, eaque quae dico dicturusque sum notiora esse omnibus qui in Italia tum fuerunt quam mihi qui non fui: notabo tamen singulas res, etsi nullo modo poterit oratio mea satis facere vestrae scientiae. etenim quod umquam in terris tantum flagitium exstitisse auditum est, tantam turpitudinem, tantum dedecus.

2.58

vehebatur

2.58

in essedo tribunus plebis; lictores laureati antecedebant, inter quos aperta lectica mima portabatur, quam ex oppidis municipales homines honesti, obviam necessario prodeuntes, non noto illo et mimico nomine, sed Volumniam consalutabant.

2.58

sequebatur

2.58

1

2.58

raeda cum lenonibus

2.58

2

2.58

, comites nequissimi

2.58

3

2.58

; reiecta

2.58

4

2.58

mater amicam impuri fili tamquam nurum sequebatur. O miserae mulieris fecunditatem calamitosam! Horum flagitiorum iste vestigiis omnia municipia, praefecturas, colonias, totam denique Italiam impressit.

2.59

reliquorum

2.59

factorum eius, patres conscripti, difficilis est sane reprehensio et lubrica.

2.59

versatus

2.59

1

2.59

in bello est; saturavit se sanguine dissimillimorum sui civium: felix fuit

2.59

2

2.59

, si potest ulla in scelere esse felicitas.

2.59

sed

2.59

quoniam veteranis cautum esse volumus, quamquam dissimilis est militum causa et tua—illi secuti sunt, tu quaesisti ducem—tamen, ne apud illos me in invidiam voces, nihil de genere belli

2.59

3

2.59

dicam. Victor e Thessalia Brundisium cum legionibus revertisti.

2.59

ibi

2.59

me non occidisti. Magnum beneficium! potuisse enim fateor.

2.59

quamquam

2.59

nemo erat eorum qui tum tecum fuerunt qui mihi non censeret parci oportere.

2.60

tanta

2.60

est enim caritas patriae ut vestris etiam legionibus sanctus essem, quod eam a me servatam esse meminissent.

2.60

sed

2.60

fac id

2.60

1

2.60

te dedisse mihi quod non ademisti, meque a te habere vitam, quia

2.60

2

2.60

non a te sit

2.60

3

2.60

erepta: licuitne

2.60

4

2.60

mihi per tuas contumelias hoc tuum beneficium sic tueri ut tuebar, praesertim cum te haec auditurum videres

2.60

5

2.60

.

2.61

venisti

2.61

Brundisium, in sinum quidem et in complexum tuae mimulae.

2.61

quid

2.61

est? num mentior?

2.61

quam

2.61

miserum est id negare non posse quod sit turpissimum confiteri!

2.61

si

2.61

te municipiorum non

2.61

1

2.61

pudebat, ne veterani quidem exercitus?

2.61

quis

2.61

enim miles fuit qui Brundisi illam non viderit? quis qui nescierit venisse eam tibi tot dierum viam

2.61

2

2.61

gratulatum? quis qui non indoluerit tam sero se quam nequam

2.61

3

2.61

hominem secutus esset cognoscere?

2.62

Italiae rursus percursatio eadem comite mima; in oppida militum crudelis et misera deductio; in urbe auri, argenti maximeque vini foeda direptio.

2.62

accessit

2.62

ut Caesare ignaro, cum esset ille Alexandreae, beneficio amicorum eius magister equitum constitueretur.

2.62

tum

2.62

existimavit se suo iure cum Hippia vivere et equos vectigalis Sergio mimo tradere; tum sibi non hanc quam nunc male tuetur, sed M. Pisonis domum ubi habitaret legerat

2.62

1

2.62

.

2.62

quid

2.62

ego istius decreta, quid rapinas, quid hereditatum possessiones datas, quid ereptas proferam?

2.62

cogebat

2.62

egestas; quo se verteret non habebat: nondum ei tanta a L. Rubrio, non a L. Turselio hereditas venerat; nondum in Cn. Pompei

2.62

2

2.62

locum multorumque aliorum qui aberant repentinus heres

2.62

3

2.62

successerat.

2.62

erat

2.62

4

2.62

vivendum latronum ritu, ut tantum haberet, quantum rapere potuisset.

2.63

sed

2.63

haec quae robustioris improbitatis sunt, omittamus: loquamur potius de nequissimo genere levitatis.

2.63

tu

2.63

istis faucibus, istis lateribus, ista gladiatoria totius corporis firmitate tantum vini in Hippiae nuptiis exhauseras ut tibi necesse esset in populi Romani conspectu vomere postridie. O rem non modo visu foedam sed etiam auditu!

2.63

si

2.63

inter cenam in ipsis tuis immanibus illis poculis

2.63

1

2.63

hoc tibi accidisset, quis non turpe duceret

2.63

2

2.63

?

2.63

in

2.63

coetu vero populi Romani

2.63

3

2.63

negotium publicum gerens

2.63

4

2.63

, magister equitum, cui ructare turpe esset, is vomens frustis esculentis vinum redolentibus gremium suum et totum tribunal implevit.

2.63

sed

2.63

haec ipse fatetur esse in suis sordibus: veniamus ad splendida

2.63

5

2.63

.

2.64

Caesar Alexandrea

2.64

1

2.64

se recepit, felix, ut sibi quidem videbatur, mea autem sententia, qui rei publicae sit infelix

2.64

2

2.64

, felix esse nemo potest.

2.64

hasta

2.64

posita pro aede Iovis Statoris bona Cn. Pompei

2.64

3

2.64

—miserum me! consumptis enim lacrimis tamen infixus animo haeret

2.64

4

2.64

dolor—bona, inquam, Cn. Pompei Magni

2.64

5

2.64

voci acerbissimae

2.64

6

2.64

subiecta praeconis. Vna in illa re servitutis oblita civitas ingemuit servientibusque animis, cum omnia metu tenerentur

2.64

7

2.64

, gemitus tamen populi Romani liber fuit.

2.64

exspectantibus

2.64

omnibus quisnam esset tam impius, tam demens, tam dis hominibusque hostis qui ad illud scelus sectionis auderet accedere, inventus est nemo praeter Antonium, praesertim cum tot essent circum hastam illam qui alia omnia auderent: unus inventus est qui id auderet quod omnium fugisset et reformidasset audacia.

2.65

tantus

2.65

igitur te stupor oppressit vel, ut verius dicam, tantus furor ut primum, cum sector sis isto loco natus, deinde cum Pompei sector, non te exsecratum

2.65

1

2.65

populo Romano, non detestabilem, non

2.65

2

2.65

omnis tibi deos, non omnis homines et esse

2.65

3

2.65

inimicos et futuros scias?

2.65

at

2.65

quam insolenter statim helluo invasit in eius viri fortunas cuius virtute terribilior erat populus Romanus exteris gentibus, iustitia carior!

2.65

in

2.65

eius igitur viri

2.65

4

2.65

copias cum se subito ingurgitasset, exsultabat gaudio persona de mimo, modo egens, repente dives.

2.65

sed

2.65

, ut est apud poetam nescio quem ‘male parta male dilabuntur.'

2.66

incredibile

2.66

ac simile portenti est quonam modo illa tam multa quam paucis non dico mensibus sed diebus effuderit.

2.66

maximus

2.66

vini numerus fuit, permagnum optimi pondus argenti, pretiosa vestis, multa et lauta supellex et magnifica multis locis, non illa quidem luxuriosi hominis, sed tamen abundantis. Horum paucis diebus nihil erat.

2.66

quae

2.66

Charybdis tam vorax

2.66

1

2.66

?

2.67

Charybdin

2.67

1

2.67

dico? quae si fuit

2.67

2

2.67

, animal unum fuit: Oceanus, me dius fidius, vix videtur tot res tam dissipatas, tam distantibus in locis positas tam cito absorbere potuisse.

2.67

nihil

2.67

erat clausum, nihil obsignatum, nihil scriptum.

2.67

apothecae

2.67

totae nequissimis hominibus condonabantur; alia mimi rapiebant, alia mimae; domus erat aleatoribus referta, plena ebriorum; totos dies potabatur atque id locis pluribus; suggerebantur etiam saepe

2.67

3

2.67

—non enim semper iste felix—damna aleatoria; conchyliatis Cn. Pompei peristromatis servorum in cellis lectos stratos

2.67

4

2.67

videres.

2.67

quam

2.67

ob rem desinite mirari haec tam celeriter esse consumpta.

2.67

non

2.67

modo unius patrimonium quamvis amplum, ut illud fuit, sed urbis et regna celeriter tanta nequitia devorare potuisset.

2.67

at

2.67

idem aedis etiam et hortos.

2.68

O audaciam immanem! tu etiam

2.68

1

2.68

ingredi illam domum ausus es, tu illud sanctissimum limen intrare, tu illarum aedium dis penatibus os impurissimum

2.68

2

2.68

ostendere?

2.68

quam

2.68

domum aliquamdiu nemo aspicere poterat, nemo sine lacrimis praeterire, hac te in domo tam diu deversari

2.68

3

2.68

non pudet? in qua, quamvis nihil sapias, tamen nihil tibi potest esse iucundum.

2.68

an

2.68

tu illa in vestibulo

2.68

4

2.68

rostra

2.68

5

2.68

cum aspexisti, domum tuam te introire putas

2.68

6

2.68

?

2.68

fieri

2.68

non potest.

2.68

quamvis

2.68

enim sine mente, sine sensu sis, ut es, tamen et te et tua

2.68

7

2.68

et tuos nosti.

2.68

nec

2.68

vero te umquam neque vigilantem neque in somnis credo posse mente consistere.

2.68

necesse

2.68

est, quamvis sis, ut es, violentus

2.68

8

2.68

et furens, cum tibi obiecta sit species singularis viri, perterritum te de somno excitari, furere etiam saepe vigilantem.

2.69

me

2.69

quidem miseret parietum ipsorum atque tectorum.

2.69

quid

2.69

enim umquam domus illa viderat nisi pudicum, quid

2.69

1

2.69

nisi ex optimo more et sanctissima disciplina?

2.69

fuit

2.69

enim ille vir, patres conscripti, sicuti scitis, cum foris clarus tum domi admirandus, neque rebus externis magis laudandus quam institutis domesticis.

2.69

huius

2.69

in sedibus

2.69

2

2.69

pro cubiculis stabula, pro conclavibus popinae

2.69

3

2.69

sunt.

2.69

etsi

2.69

iam negat.

2.69

nolite

2.69

quaerere; frugi factus est: illam suam

2.69

4

2.69

suas res sibi habere iussit, ex duodecim tabulis clavis

2.69

5

2.69

ademit, exegit.

2.69

quam

2.69

porro spectatus civis, quam probatus!

2.69

cuius

2.69

ex omni vita nihil est honestius quam quod cum

2.69

6

2.69

mima fecit divortium.

2.70

at

2.70

quam crebro usurpat: ‘et consul et Antonius!’

2.70

hoc

2.70

est dicere, et consul et impudicissimus, et consul et homo

2.70

1

2.70

nequissimus.

2.70

quid

2.70

est enim

2.70

2

2.70

aliud Antonius?

2.70

nam

2.70

si dignitas significaretur in nomine, dixisset, credo, aliquando avus tuus se et

2.70

3

2.70

consulem et Antonium.

2.70

numquam

2.70

dixit

2.70

4

2.70

.

2.70

dixisset

2.70

etiam conlega meus, patruus tuus, nisi si tu es solus Antonius.

2.70

sed

2.70

omitto ea peccata quae non sunt earum partium propria quibus tu rem publicam vexavisti: ad ipsas tuas partis redeo, id est ad civile bellum, quod natum, conflatum, susceptum opera tua est.

2.71

cui

2.71

bello

2.71

1

2.71

cum propter timiditatem tuam tum propter libidines defuisti.

2.71

gustaras

2.71

civilem sanguinem vel potius exsorbueras; fueras in acie Pharsalica antesignanus; L. Domitium, clarissimum et nobilissimum virum, occideras multosque praeterea

2.71

2

2.71

qui e

2.71

3

2.71

proelio effugerant, quos Caesar, ut non nullos, fortasse servasset

2.71

4

2.71

, crudelissime persecutus trucidaras.

2.71

quibus

2.71

rebus tantis

2.71

5

2.71

talibus gestis quid fuit causae cur in Africam

2.71

6

2.71

Caesarem non sequerere, cum praesertim belli pars tanta restaret

2.71

7

2.71

?

2.71

itaque

2.71

quem locum apud ipsum Caesarem post eius ex Africa reditum obtinuisti? quo numero fuisti?

2.71

cuius

2.71

tu imperatoris quaestor fueras, dictatoris magister equitum, belli princeps, crudelitatis auctor, praedae socius, testamento

2.71

8

2.71

, ut dicebas

2.71

9

2.71

ipse, filius, appellatus es de pecunia quam pro domo, pro hortis, pro sectione debebas.

2.72

primo

2.72

respondisti plane ferociter et, ne omnia videar contra te, prope modum aequa et iusta dicebas: ‘A me C. Caesar

2.72

1

2.72

pecuniam? cur potius quam ego ab illo? an sine me ille vicit?

2.72

at

2.72

ne

2.72

2

2.72

potuit quidem.

2.72

ego

2.72

ad illum belli civilis causam attuli; ego leges perniciosas rogavi

2.72

3

2.72

; ego arma contra consules imperatoresque populi Romani, contra senatum populumque Romanum, contra deos patrios arasque et focos, contra patriam tuli.

2.72

num

2.72

sibi soli vicit?

2.72

quorum

2.72

facinus est commune, cur non sit eorum praeda communis?’

2.72

ius

2.72

postulabas, sed quid ad rem?

2.73

plus

2.73

ille poterat.

2.73

itaque

2.73

excussis

2.73

1

2.73

tuis vocibus et ad te et ad praedes tuos milites misit, cum repente a te praeclara illa tabula prolata est

2.73

2

2.73

.

2.73

qui

2.73

risus hominum

2.73

3

2.73

, tantam esse tabulam, tam varias, tam multas possessiones, ex quibus praeter partem Miseni nihil erat quod is qui auctionaretur posset suum dicere.

2.73

auctionis

2.73

vero miserabilis aspectus: vestis Pompei non multa eaque maculosa; eiusdem quaedam argentea vasa conlisa, sordidata mancipia, ut doleremus quicquam esse ex illis reliquiis

2.73

4

2.73

quod videre possemus.

2.74

hanc

2.74

tamen auctionem heredes L. Rubri decreto Caesaris prohibuerunt.

2.74

haerebat

2.74

nebulo: quo se verteret non habebat.

2.74

quin

2.74

1

2.74

his ipsis

2.74

2

2.74

temporibus domi Caesaris percussor ab isto missus deprehensus dicebatur esse cum sica: de quo Caesar in senatu aperte in te invehens questus est.

2.74

proficiscitur

2.74

in Hispaniam Caesar paucis tibi ad solvendum propter inopiam tuam prorogatis diebus.

2.74

ne

2.74

tum quidem sequeris.

2.74

tam

2.74

bonus gladiator rudem tam cito

2.74

3

2.74

?

2.74

hunc

2.74

igitur quisquam qui in suis partibus, id est in suis fortunis, tam timidus fuerit

2.74

4

2.74

pertimescat.

2.75

profectus

2.75

est aliquando tandem

2.75

1

2.75

in Hispaniam; sed tuto, ut ait, pervenire non potuit.

2.75

quonam

2.75

modo igitur Dolabella pervenit?

2.75

aut

2.75

non suscipienda fuit ista causa, Antoni, aut, cum suscepisses, defendenda usque ad extremum.

2.75

ter

2.75

depugnavit Caesar cum civibus, in Thessalia, Africa, Hispania.

2.75

omnibus

2.75

adfuit his pugnis Dolabella; in

2.75

2

2.75

Hispaniensi etiam volnus accepit.

2.75

si

2.75

de meo iudicio quaeris, nollem; sed tamen consilium a primo reprehendendum, laudanda constantia.

2.75

tu

2.75

vero quid es? Cn. Pompei liberi tum

2.75

3

2.75

primum patriam repetebant.

2.75

esto

2.75

, fuerit haec partium causa communis.

2.75

repetebant

2.75

praeterea deos patrios

2.75

4

2.75

, aras, focos, larem suum familiarem, in quae tu invaseras

2.75

5

2.75

.

2.75

haec

2.75

cum peterent

2.75

6

2.75

armis ei

2.75

7

2.75

quorum erant legibus—etsi in rebus iniquissimis quid potest esse aequi?—tamen quem erat aequissimum contra Cn. Pompei liberos pugnare

2.75

8

2.75

? quem? te sectorem.

2.76

an ut tuut tu scripsi: tutu V: ut n: tu cst: cum Servius K. iv. 416: cum tu Klotz Narbone mensas hospitum convomeresconvomeres V: cum vomeres cns: cum convom. t Dolabella pro te in Hispania dimicaret? qui vero Narbone reditus! etiametiam V: ẽ (ei’ c) iam ct: et tamen ns quaerebat cur ego ex ipso cursu tam subito revertissem. exposui nuper, patres conscripti, causam reditus mei. volui, si possem, etiam ante Kalendas Ianuarias prodesse rei publicae. nam, quod quaerebas quo modo redissem, primum luce, non tenebris; deinde cum calceis et toga, nullis nec GallicisGallicis Gellius xiii. 22. 6: caligis codd. (ita mox), Rufinianus Rhet. p. 40 nec lacerna. at etiam aspicis me et quidem, ut videris, iratus. ne tu iam mecum in gratiam redeas, si scias quam me pudeat nequitiae tuae, cuius te ipsum non pudet. ex omnium omnibus flagitiis nullum turpius vidi, nullumturpius vidi nullum om. V audivi. qui magister equitum fuisse tibi viderere, in proximum annum consulatum peteres vel potius rogares, peris (add. qui ns) per D municipia coloniasque Galliae, aa D: om. V: e Halm qua nos tumnostum V: nostrum c: nostrin t: noster ns cum consulatus petebatur, non rogabatur, petere consulatum solebamus, cum Gallicis et lacerna cucurristi.

2.77

at

2.77

videte levitatem hominis

2.77

1

2.77

.

2.77

cum

2.77

hora diei decima fere ad Saxa rubra venisset, delituit in quadam cauponula atque ibi se occultans perpotavit ad vesperum

2.77

2

2.77

; inde cisio celeriter ad urbem advectus domum venit capite

2.77

3

2.77

involuto

2.77

4

2.77

.

2.77

ianitor

2.77

, ‘

2.77

quis

2.77

tu?’ ‘A Marco tabellarius.’

2.77

confestim

2.77

ad eam deducitur

2.77

5

2.77

cuius causa venerat, eique epistulam tradidit.

2.77

quam

2.77

cum illa legeret flens—erat enim scripta amatorie

2.77

6

2.77

; caput autem litterarum

2.77

7

2.77

sibi cum illa mima posthac nihil futurum; omnem se amorem abiecisse illim

2.77

8

2.77

atque in hanc transfudisse—cum mulier fleret uberius, homo misericors ferre non potuit, caput aperuit, in collum invasit. O hominem nequam!

2.77

quid

2.77

enim aliud dicam? magis proprie nihil

2.77

9

2.77

possum dicere.

2.77

ergo

2.77

, ut te catamitum, nec opinato cum te

2.77

10

2.77

ostendisses, praeter spem mulier aspiceret, idcirco urbem terrore nocturno, Italiam multorum dierum metu perturbasti?

2.78

et domi quidem causam amoris habuistihabuit codd.: corr. Ferrarius, foris etiam turpiorem ne L. Plancus praedes tuossuos h venderet. productus autem in contionem a tribuno plebis cum respondisses te rei tuae causa venisse, populum etiam dicacem in te reddidisti. sed nimis multa de nugis: ad maiora veniamus. C. CaesariC. om. D ex Hispania redeunti obviam longissime processisti. celeriter istiisti et D, redisti, ut cognosceret te si minus fortem, at tamen strenuum. factus es ei rursus nescio quo modo familiaris. habebat hoc omnino Caesar: quem plane perditum aere alieno egentemque, si eundem nequam hominem audacemque cognoratcognoverat D, hunc in familiaritatem libentissime recipiebat.

2.79

his

2.79

igitur rebus praeclare commendatus iussus es renuntiari consul et quidem cum ipso.

2.79

nihil

2.79

queror de Dolabella qui tum est

2.79

1

2.79

impulsus, inductus, elusus.

2.79

qua

2.79

in re quanta fuerit uterque

2.79

2

2.79

vestrum perfidia in Dolabellam

2.79

3

2.79

quis ignorat? ille induxit ut peteret

2.79

4

2.79

, promissum et receptum intervertit ad seque transtulit; tu eius perfidiae voluntatem tuam ascripsisti.

2.79

veniunt

2.79

Kalendae Ianuariae; cogimur in senatum: invectus est copiosius multo in istum et paratius Dolabella quam nunc ego.

2.80

hic

2.80

autem iratus

2.80

1

2.80

quae dixit, di boni!

2.80

primum

2.80

cum Caesar ostendisset se, prius quam proficisceretur, Dolabellam consulem esse iussurum—quem negant

2.80

2

2.80

regem, qui et faceret semper eius modi aliquid et diceret—sed cum Caesar ita dixisset, tum hic bonus augur eo se sacerdotio praeditum esse dixit ut comitia auspiciis vel impedire vel vitiare posset, idque se facturum esse adseveravit.

2.80

in

2.80

quo primum incredibilem stupiditatem hominis cognoscite.

2.81

quid

2.81

enim

2.81

1

2.81

? istud quod te sacerdoti iure facere posse dixisti, si augur non esses et consul esses, minus facere potuisses?

2.81

vide

2.81

ne etiam facilius.

2.81

nos

2.81

enim nuntiationem solum habemus, consules et reliqui magistratus etiam spectionem

2.81

2

2.81

.

2.81

esto

2.81

: hoc imperite; nec enim est ab homine numquam sobrio postulanda prudentia, sed videte impudentiam.

2.81

multis

2.81

ante mensibus in senatu dixit se

2.81

3

2.81

Dolabellae comitia aut prohibiturum auspiciis aut id facturum esse quod fecit.

2.81

quisquamne

2.81

divinare potest

2.81

4

2.81

quid viti in auspiciis futurum sit, nisi qui de caelo servare constituit? quod neque licet comitiis per leges et si qui servavit non comitiis habitis

2.81

5

2.81

, sed prius quam habeantur, debet nuntiare.

2.81

verum

2.81

implicata inscientia

2.81

6

2.81

impudentia est: nec scit quod augurem nec facit quod pudentem decet.

2.82

atque

2.82

1

2.82

ex illo die recordamini eius usque ad Idus Martias consulatum.

2.82

quis

2.82

umquam apparitor tam humilis, tam abiectus?

2.82

nihil

2.82

ipse poterat; omnia rogabat; caput in aversam

2.82

2

2.82

lecticam inserens

2.82

3

2.82

, beneficia quae venderet

2.82

4

2.82

a conlega petebat.

2.82

ecce

2.82

Dolabellae comitiorum dies.

2.82

sortitio

2.82

praerogativae; quiescit.

2.82

renuntiatur

2.82

: tacet.

2.82

prima

2.82

classis vocatur

2.82

5

2.82

, deinde ita

2.82

6

2.82

ut adsolet suffragia

2.82

7

2.82

, tum secunda classis

2.82

8

2.82

, quae omnia sunt citius facta quam dixi.

2.83

confecto

2.83

negotio bonus augur—C. Laelium

2.83

1

2.83

diceres—'Alio die’ inquit. O impudentiam singularem!

2.83

quid

2.83

videras, quid senseras, quid audieras?

2.83

neque

2.83

enim te de caelo servasse dixisti nec

2.83

2

2.83

hodie

2.83

3

2.83

dicis.

2.83

id

2.83

igitur obvenit vitium quod tu iam Kalendis Ianuariis futurum esse provideras et tanto ante praedixeras.

2.83

ergo

2.83

hercule magna, ut spero, tua potius quam rei publicae calamitate ementitus es auspicia; obstrinxisti religione populum Romanum

2.83

4

2.83

; augur auguri, consul consuli obnuntiasti

2.83

5

2.83

.

2.83

nolo

2.83

plura, ne acta Dolabellae videar convellere, quae necesse est aliquando ad nostrum conlegium deferantur.

2.83

sed

2.83

adrogantiam hominis insolentiamque cognoscite.

2.84

quam diu tu voles, vitiosus consul Dolabella; rursus, cum voles, salvis auspiciis creatus. sisi Vc: sed nst nihil est, cum augur eis verbis nuntiat, quibus tu nuntiasti, confitere te, cum ‘Alio die’ dixeris, sobrium non fuisse; sin est aliqua vis in istis verbis, ea quae sit auguraugur Vc: auguris nst a conlega requiro. sed ne forte ex multis rebus gestis M. Antoni rem unam pulcherrimam transiliat oratio, ad Lupercalia veniamus. non dissimulat, patres conscripti: apparet esse commotum; sudat, pallet. Quidlibet, modo ne nauseetnauseet nausiet codd: del. Cobet, faciat quod in porticu Minucia fecit. quae potest esse turpitudinis tantae defensio? cupio audire, ut videam ubi rhetoris sitsit om. D tanta merces, ubi campus Leontinus appareatubi ... appareat D: id est ubi ... appareat V: del. Campe (cf. Zielinski p. 213).

2.85

sedebat

2.85

in rostris conlega tuus amictus toga purpurea, in sella aurea, coronatus.

2.85

escendis

2.85

1

2.85

, accedis ad sellam—ita eras Lupercus ut te consulem esse meminisse deberes—diadema ostendis.

2.85

gemitus

2.85

toto foro. Vnde diadema?

2.85

non

2.85

enim abiectum sustuleras, sed attuleras domo meditatum et cogitatum scelus.

2.85

tu

2.85

diadema imponebas cum plangore populi; ille cum plausu reiciebat

2.85

2

2.85

.

2.85

tu

2.85

ergo unus, scelerate, inventus es qui cum auctor regni esses, eumque quem

2.85

3

2.85

conlegam habebas dominum habere velles, idem temptares quid populus Romanus ferre et pati posset.

2.86

at

2.86

etiam misericordiam captabas: supplex te ad pedes abiciebas

2.86

1

2.86

.

2.86

quid

2.86

petens? ut servires?

2.86

tibi

2.86

uni peteres qui ita a puero vixeras ut omnia paterere, ut facile servires

2.86

2

2.86

; a nobis populoque Romano mandatum id certe non habebas. O praeclaram illam eloquentiam tuam, cum es nudus contionatus!

2.86

quid

2.86

hoc turpius, quid foedius, quid suppliciis omnibus dignius?

2.86

num

2.86

exspectas dum te stimulis fodiamus

2.86

3

2.86

?

2.86

haec

2.86

te, si ullam partem habes sensus, lacerat, haec cruentat oratio.

2.86

vereor

2.86

ne imminuam summorum virorum gloriam; dicam tamen dolore commotus.

2.86

quid

2.86

indignius quam vivere

2.86

4

2.86

eum qui imposuerit diadema, cum omnes fateantur iure interfectum esse qui abiecerit?

2.87

at

2.87

etiam ascribi iussit in fastis ad Lupercalia: C. Caesari, dictatori perpetuo, M. Antonium

2.87

1

2.87

consulem populi iussu regnum detulisse; Caesarem uti noluisse.

2.87

iam

2.87

iam minime miror te otium perturbare; non modo urbem odisse sed etiam lucem; cum perditissimis latronibus non solum de

2.87

2

2.87

die sed etiam in diem bibere

2.87

3

2.87

. Vbi enim tu in pace consistes? qui locus tibi in legibus et in iudiciis esse potest, quae tu, quantum in te fuit, dominatu regio sustulisti?

2.87

ideone

2.87

L. Tarquinius exactus

2.87

4

2.87

, Sp. Cassius, Sp. Maelius

2.87

5

2.87

, M. Manlius necati ut multis post saeculis a M. Antonio, quod fas non est, rex Romae constitueretur?

2.88

sed

2.88

ad auspicia redeamus, de quibus

2.88

1

2.88

Idibus

2.88

2

2.88

Martiis fuit in senatu Caesar acturus.

2.88

quaero

2.88

: tum tu quid egisses?

2.88

audiebam

2.88

equidem

2.88

3

2.88

te paratum venisse, quod me de ementitis auspiciis, quibus tamen parere necesse erat, putares esse dicturum.

2.88

sustulit

2.88

illum diem fortuna rei publicae

2.88

4

2.88

.

2.88

num

2.88

etiam tuum

2.88

5

2.88

de auspiciis iudicium interitus Caesaris sustulit?

2.88

sed

2.88

incidi in id tempus quod eis rebus in quas ingressa erat oratio praevertendum

2.88

6

2.88

est.

2.88

quae

2.88

tua fuga, quae formido praeclaro

2.88

7

2.88

illo die, quae propter conscientiam scelerum desperatio vitae, cum ex illa fuga beneficio eorum qui te, si sanus esses, salvum esse voluerunt, clam te domum recepisti!

2.89

O mea frustra semper verissima auguria rerum futurarum! dicebam illis in Capitolio liberatoribus nostris, cum me ad te ire vellent, ut ad defendendam rem publicam te adhortarer, quoad metueres, omnia te promissurum; simul ac timere desisses, similem te futurum tui. itaque cum ceteri consulares irent, redirent, in sententia mansi: neque te illo die neque postero vidi neque ullam societatem optimis civibus cum importunissimo hoste foedere ullo confirmari posse credidi. post diem tertium veni in aedem telluris et quidem invitus, cum omnis aditus armati obsiderent.

2.90

qui

2.90

tibi dies ille

2.90

1

2.90

, Antoni, fuit?

2.90

quamquam

2.90

mihi inimicus subito exstitisti, tamen me tui miseret quod tibi invideris.

2.90

qui

2.90

tu vir, di immortales, et

2.90

2

2.90

quantus fuisses, si illius diei mentem servare potuisses!

2.90

pacem

2.90

haberemus, quae erat facta per obsidem puerum nobilem, M. Bambalionis

2.90

3

2.90

nepotem.

2.90

quamquam

2.90

bonum te

2.90

4

2.90

timor faciebat, non diuturnus magister offici, improbum fecit ea quae, dum timor abest, a te non discedit, audacia.

2.90

etsi

2.90

tum, cum optimum te putabant me quidem dissentiente, funeri tyranni, si illud funus fuit, sceleratissime praefuisti

2.90

5

2.90

.

2.91

tua

2.91

illa pulchra laudatio, tua miseratio, tua cohortatio; tu, tu, inquam

2.91

1

2.91

, illas faces incendisti, et eas quibus semustilatus ille est et eas quibus incensa L. Bellieni domus deflagravit.

2.91

tu

2.91

illos impetus perditorum hominum

2.91

2

2.91

et ex maxima parte servorum quos nos vi manuque reppulimus in nostras domos immisisti.

2.91

idem

2.91

tamen quasi fuligine abstersa reliquis diebus in Capitolio praeclara senatus consulta fecisti, ne qua post Idus Martias immunitatis tabula neve cuius

2.91

3

2.91

benefici figeretur.

2.91

meministi

2.91

ipse de exsulibus, scis de immunitate quid dixeris.

2.91

optimum

2.91

vero quod dictaturae nomen in perpetuum de re publica sustulisti: quo quidem facto tantum te cepisse odium regni videbatur ut eius omnem

2.91

4

2.91

propter proximum dictatorem

2.91

5

2.91

metum tolleres

2.91

6

2.91

.

2.91

constituta

2.91

res publica videbatur aliis,

2.92

mihi vero nullo modo, qui omnia te gubernante naufragia metuebam.

2.92

num

2.92

igitur me fefellit, aut num diutius sui potuit esse dissimilis

2.92

1

2.92

?

2.92

inspectantibus

2.92

vobis toto Capitolio tabulae figebantur, neque solum singulis venibant

2.92

2

2.92

immunitates sed etiam populis universis: civitas non iam singillatim, sed provinciis totis dabatur.

2.92

itaque

2.92

si haec manent quae stante re publica manere non possunt, provincias universas, patres conscripti, perdidistis, neque vectigalia solum sed etiam imperium populi Romani huius domesticis nundinis deminutum est.

2.93

Vbi est septiens miliens quod est in

2.93

1

2.93

tabulis quae sunt ad Opis

2.93

2

2.93

?

2.93

funestae

2.93

illius quidem pecuniae, sed tamen quae nos

2.93

3

2.93

, si eis quorum erat non redderetur, a tributis posset vindicare.

2.93

tu

2.93

autem quadringentiens sestertium quod Idibus Martiis debuisti quonam modo ante Kalendas Aprilis debere desisti

2.93

4

2.93

?

2.93

sunt

2.93

ea quidem innumerabilia

2.93

5

2.93

quae a tuis

2.93

6

2.93

emebantur non insciente te, sed unum egregium de rege Deiotaro, populi Romani amicissimo, decretum in Capitolio fixum: quo proposito nemo erat qui in ipso dolore risum posset continere.

2.94

quis

2.94

enim cuiquam inimicior quam Deiotaro Caesar? aeque atque huic ordini, ut equestri, ut Massiliensibus, ut omnibus quibus rem publicam populi Romani caram esse sentiebat.

2.94

igitur

2.94

1

2.94

a quo vivo nec praesens nec absens rex Deiotarus quicquam aequi boni impetravit

2.94

2

2.94

, apud mortuum

2.94

3

2.94

factus est gratiosus.

2.94

compellarat

2.94

hospitem praesens, computarat pecuniam

2.94

4

2.94

, in eius tetrarchia

2.94

5

2.94

unum ex Graecis comitibus suis conlocarat, Armeniam abstulerat a senatu datam.

2.94

haec

2.94

vivus eripuit, reddit

2.94

6

2.94

mortuus.

2.95

at

2.95

quibus verbis?

2.95

modo

2.95

aequum sibi videri, modo non iniquum.

2.95

mira

2.95

verborum complexio!

2.95

at

2.95

ille numquam—semper enim absenti adfui Deiotaro— quicquam sibi quod nos pro illo postularemus aequum dixit videri.

2.95

syngrapha

2.95

sesterti centiens per legatos, viros bonos, sed timidos et imperitos, sine nostra

2.95

1

2.95

, sine reliquorum hospitum regis sententia facta in gynaecio est

2.95

2

2.95

, quo in loco plurimae res venierunt et veneunt.

2.95

qua

2.95

ex syngrapha quid sis acturus meditere censeo: rex enim ipse sua sponte, nullis commentariis Caesaris, simul atque audivit eius interitum, suo Marte res suas recuperavit.

2.96

sciebat

2.96

homo sapiens ius semper hoc fuisse ut, quae tyranni eripuissent, ea tyrannis interfectis ei quibus erepta essent recuperarent.

2.96

nemo

2.96

igitur iure

2.96

1

2.96

consultus, ne iste quidem, qui tibi uni est iure consultus, per quem haec agis, ex ista syngrapha deberi dicet

2.96

2

2.96

pro eis rebus quae erant ante syngrapham recuperatae.

2.96

non

2.96

enim a te emit, sed prius quam tu suum sibi venderes ipse possedit.

2.96

ille

2.96

vir fuit; nos quidem contemnendi qui auctorem

2.96

3

2.96

odimus, acta defendimus.

2.97

quid

2.97

ego de commentariis infinitis, quid de innumerabilibus chirographis loquar? quorum etiam institores

2.97

1

2.97

sunt qui ea tamquam gladiatorum libellos palam venditent.

2.97

itaque

2.97

tanti acervi nummorum apud istum construuntur ut iam expendantur, non numerentur pecuniae.

2.97

at

2.97

quam caeca avaritia est!

2.97

nuper

2.97

fixa tabula est qua civitates locupletissimae Cretensium vectigalibus

2.97

2

2.97

liberantur, statuiturque ne post M. Brutum pro consule

2.97

3

2.97

sit Creta provincia.

2.97

tu

2.97

mentis

2.97

4

2.97

compos, tu non constringendus?

2.97

an

2.97

5

2.97

Caesaris decreto Creta post M. Bruti decessum potuit liberari, cum Creta nihil ad Brutum Caesare vivo pertineret?

2.97

at

2.97

huius venditione decreti—ne nihil actum putetis—provinciam Cretam perdidistis.

2.97

omnino

2.97

nemo ullius rei fuit emptor cui defuerit

2.97

6

2.97

hic venditor.

2.98

et

2.98

de exsulibus legem quam fixisti Caesar tulit?

2.98

nullius

2.98

insector calamitatem: tantum queror, primum eorum reditus inquinatos

2.98

1

2.98

quorum causam Caesar dissimilem

2.98

2

2.98

iudicarit; deinde nescio cur non reliquis

2.98

3

2.98

idem tribuas: neque enim plus quam tres aut quattuor reliqui sunt.

2.98

qui

2.98

simili in calamitate sunt

2.98

4

2.98

, cur tua misericordia non simili fruuntur, cur eos habes in loco patrui? de quo ferre, cum de reliquis ferres, noluisti: quem etiam ad censuram petendam impulisti, eamque petitionem comparasti quae et risus hominum et querelas moveret.

2.98

cur

2.98

autem ea comitia non habuisti?

2.99

an

2.99

quia

2.99

1

2.99

tribunus plebis sinistrum fulmen nuntiabat?

2.99

cum

2.99

2

2.99

tua quid interest, nulla auspicia sunt; cum

2.99

3

2.99

tuorum, tum fis

2.99

4

2.99

religiosus.

2.99

quid

2.99

? eundem in

2.99

vii

2.99

viratu

2.99

5

2.99

nonne destituisti? intervenit enim cui metuisti, credo, ne salvo capite negare non posses.

2.99

omnibus

2.99

eum contumeliis onerasti quem patris loco, si ulla in te pietas esset, colere debebas.

2.99

filiam

2.99

eius, sororem tuam, eiecisti, alia condicione quaesita et ante perspecta.

2.99

non

2.99

est satis: probri insimulasti pudicissimam feminam.

2.99

quid

2.99

est quod addi possit?

2.99

contentus

2.99

eo non fuisti: frequentissimo senatu Kalendis Ianuariis sedente patruo hanc tibi esse cum Dolabella causam odi dicere ausus es

2.99

6

2.99

quod ab eo sorori et uxori tuae stuprum esse oblatum

2.99

7

2.99

comperisses.

2.99

quis

2.99

interpretari potest, impudentiorne qui in senatu, an improbior qui in Dolabellam, an impurior qui patre

2.99

8

2.99

audiente, an crudelior qui in illam miseram tam spurce, tam impie dixeris.

2.100

sed ad chirographa redeamus. quae tuatua post fuit habent D fuit cognitio? Acta enim Caesaris pacis causa confirmata sunt a senatu: quae quidem Caesar egisset, non ea quaequaeque V egissegessisse V Caesarem dixisset Antonius. Vnde ista erumpunt, quo auctore proferuntur? si sunt falsa, cur probantur? si vera, cur veneunt? at sic placuerat ut exut ex D: om. V: ut Muretus Kalendis Iuniis de Caesaris actis cum consilio cognosceretis. quod fuit consilium, quem umquam convocastiadvocasti D, quas Kalendas Iunias exspectasti? an eas ad quas te peragratis veteranorum coloniis stipatum armis rettulisti? O praeclaram illam percursationem tuam mense Aprili atque Maio, tum cum etiam Capuam coloniamcoloniam om. D deducere conatus es! quem ad modum illinc abierisillinc abieris Faernus: illĩ cauieris V: illam adieris D vel potius paene non abierisabieris Faernus: habueris V: adieris D scimus.

2.101

cui

2.101

tu urbi minitaris. Vtinam conere, ut aliquando illud ‘paene’ tollatur!

2.101

at

2.101

quam nobilis est tua

2.101

1

2.101

illa peregrinatio!

2.101

quid

2.101

prandiorum apparatus, quid furiosam vinolentiam tuam proferam?

2.101

tua

2.101

ista detrimenta sunt, illa nostra: agrum Campanum, qui cum de vectigalibus eximebatur ut militibus daretur, tamen infligi magnum rei publicae volnus putabamus, hunc tu compransoribus tuis et conlusoribus dividebas.

2.101

mimos

2.101

dico et mimas, patres conscripti, in agro

2.101

2

2.101

Campano conlocatos.

2.101

quid

2.101

iam querar

2.101

3

2.101

de agro Leontino? quoniam quidem hae quondam arationes Campana et Leontina

2.101

4

2.101

in populi Romani patrimonio grandiferae

2.101

5

2.101

et fructuosae ferebantur. Medico tria milia iugerum: quid, si

2.101

6

2.101

te sanasset

2.101

7

2.101

? rhetori duo: quid, si te

2.101

8

2.101

disertum facere potuisset.

2.102

sed

2.102

ad iter Italiamque redeamus.

2.102

deduxisti

2.102

coloniam Casilinum, quo Caesar ante deduxerat.

2.102

consuluisti

2.102

me per litteras de Capua tu quidem, sed idem de Casilino respondissem

2.102

1

2.102

: possesne ubi colonia esset, eo coloniam novam iure deducere.

2.102

negavi

2.102

in eam coloniam quae esset

2.102

2

2.102

auspicato deducta, dum esset incolumis, coloniam novam iure deduci: colonos novos ascribi posse rescripsi.

2.102

tu

2.102

autem insolentia elatus omni auspiciorum iure turbato Casilinum coloniam deduxisti, quo erat paucis annis ante deducta, ut vexillum tolleres

2.102

3

2.102

, ut aratrum

2.102

4

2.102

circumduceres; cuius quidem vomere portam Capuae paene perstrinxisti, ut florentis coloniae territorium minueretur.

2.103

ab

2.103

hac perturbatione religionum advolas in M. Varronis, sanctissimi atque integerrimi viri, fundum Casinatem.

2.103

quo

2.103

iure, quo ore? ‘

2.103

eodem

2.103

,’ inquies ‘quo in heredum L. Rubri, quo in heredum L. Turseli praedia, quo in reliquas innumerabilis possessiones.’

2.103

et

2.103

si ab hasta, valeat hasta

2.103

1

2.103

, valeant tabulae, modo Caesaris, non tuae, quibus debuisti, non quibus tu te

2.103

2

2.103

liberavisti. Varronis quidem Casinatem fundum quis venisse dicit, quis hastam istius venditionis vidit, quis vocem praeconis audivit?

2.103

misisse

2.103

te

2.103

3

2.103

dicis Alexandream qui emeret a Caesare; ipsum enim exspectare magnum fuit.

2.104

quis

2.104

vero audivit umquam—nullius autem salus curae pluribus fuit— de fortunis Varronis rem ullam esse detractam?

2.104

quid

2.104

? si

2.104

1

2.104

etiam scripsit ad te Caesar ut redderes, quid satis potest dici de tanta impudentia? Remove gladios parumper illos quos videmus: iam intelleges aliam causam esse hastae Caesaris, aliam confidentiae et temeritatis tuae.

2.104

non

2.104

enim te dominus modo illis sedibus

2.104

2

2.104

sed quivis amicus, vicinus

2.104

3

2.104

, hospes, procurator arcebit.

2.104

at

2.104

quam multos dies in ea villa turpissime es

2.104

4

2.104

perbacchatus!

2.104

ab

2.104

hora tertia bibebatur, ludebatur, vomebatur. O tecta ipsa misera, ‘quam dispari domino'—quamquam quo modo iste dominus—sed tamen quam ab

2.104

5

2.104

dispari tenebantur!

2.104

studiorum

2.104

enim suorum M.

2.104

6

2.104

Varro voluit illud

2.104

7

2.104

, non libidinum deversorium.

2.105

quae

2.105

in illa villa antea

2.105

1

2.105

dicebantur, quae cogitabantur

2.105

2

2.105

, quae litteris mandabantur! iura populi Romani, monumenta maiorum, omnis sapientiae ratio omnisque doctrinae

2.105

3

2.105

.

2.105

at

2.105

vero te inquilino —non enim domino—personabant omnia vocibus ebriorum, natabant pavimenta vino, madebant parietes, ingenui pueri cum meritoriis, scorta inter matres familias versabantur. Casino

2.105

4

2.105

salutatum veniebant, Aquino, Interamna: admissus est nemo.

2.105

iure

2.105

id quidem; in homine enim turpissimo obsolefiebant

2.105

5

2.105

dignitatis insignia.

2.106

cum

2.106

inde Romam proficiscens ad Aquinum accederet, obviam ei processit, ut est frequens municipium, magna sane multitudo.

2.106

at

2.106

iste operta lectica latus per oppidum est

2.106

1

2.106

ut mortuus.

2.106

stulte

2.106

Aquinates: sed tamen in via habitabant.

2.106

quid

2.106

Anagnini?

2.106

qui

2.106

, cum essent devii

2.106

2

2.106

, descenderunt ut istum, tamquam si esset consul

2.106

3

2.106

, salutarent.

2.106

incredibile

2.106

dictu

2.106

4

2.106

, sed

2.106

5

2.106

inter omnis constabat neminem esse resalutatum, praesertim cum duos secum Anagninos haberet,

2.106

mustelam

2.106

et Laconem, quorum alter gladiorum

2.106

6

2.106

est princeps, alter poculorum.

2.107

quid

2.107

ego illas istius minas contumeliasque commemorem quibus invectus est in Sidicinos, vexavit Puteolanos, quod C. Cassium et

2.107

1

2.107

Brutos patronos adoptassent? Magno quidem studio, iudicio, benevolentia, caritate, non, ut te et Basilum, vi et armis, et alios vestri similis quos clientis nemo habere velit, non modo illorum cliens esse

2.107

2

2.107

.

2.107

interea

2.107

dum tu abes, qui dies ille conlegae tui fuit

2.107

3

2.107

, cum illud quod venerari solebas bustum in foro evertit?

2.107

qua

2.107

re tibi nuntiata, ut constabat inter eos qui una fuerunt concidisti.

2.107

quid

2.107

evenerit postea nescio—metum credo valuisse et arma—conlegam quidem de caelo detraxisti effecistique

2.107

4

2.107

non tu quidem etiam nunc ut similis

2.107

5

2.107

tui, sed certe ut dissimilis esset sui.

2.108

qui

2.108

vero inde reditus

2.108

1

2.108

Romam, quae perturbatio totius urbis!

2.108

memineramus

2.108

Cinnam

2.108

2

2.108

nimis potentem, Sullam postea dominantem, modo Caesarem regnantem videramus.

2.108

erant

2.108

fortasse gladii, sed

2.108

3

2.108

absconditi nec ita multi.

2.108

ista

2.108

vero quae et quanta barbaria est!

2.108

agmine

2.108

quadrato cum gladiis sequuntur; scutorum lecticas

2.108

4

2.108

portari videmus.

2.108

atque

2.108

his quidem iam inveteratis, patres conscripti, consuetudine obduruimus. Kalendis Iuniis cum in senatum, ut erat constitutum, venire vellemus, metu perterriti repente diffugimus.

2.109

at

2.109

iste, qui senatu non egeret, neque desideravit quemquam et

2.109

1

2.109

potius discessu nostro laetatus est statimque illa mirabilia facinora effecit.

2.109

qui

2.109

chirographa Caesaris defendisset lucri sui causa, is leges Caesaris easque praeclaras, ut rem publicam concutere posset, evertit.

2.109

numerum

2.109

annorum provinciis prorogavit; idemque, cum actorum Caesaris defensor esse deberet, et in publicis

2.109

2

2.109

et in privatis rebus acta Caesaris rescidit.

2.109

in

2.109

publicis nihil est lege gravius; in privatis firmissimum est testamentum.

2.109

leges

2.109

alias sine promulgatione sustulit, alias ut tolleret promulgavit.

2.109

testamentum

2.109

inritum fecit, quod etiam infimis civibus semper obtentum est.

2.109

signa

2.109

, tabulas, quas populo Caesar una cum hortis legavit, eas hic partim in hortos Pompei deportavit, partim in villam Scipionis.

2.110

et

2.110

tu in Caesaris memoria diligens, tu illum amas mortuum?

2.110

quem

2.110

is honorem maiorem consecutus erat quam ut haberet pulvinar, simulacrum, fastigium, flaminem?

2.110

est

2.110

ergo flamen, ut Iovi, ut Marti, ut Quirino, sic divo Iulio M. Antonius?

2.110

quid

2.110

igitur cessas?

2.110

cur

2.110

non inauguraris

2.110

1

2.110

?

2.110

sume

2.110

diem, vide qui te inauguret: conlegae sumus; nemo negabit. O detestabilem hominem, sive quod

2.110

2

2.110

tyranni

2.110

3

2.110

sacerdos es

2.110

4

2.110

sive quod mortui!

2.110

quaero

2.110

deinceps num hodiernus dies qui sit ignores?

2.110

nescis

2.110

heri quartum in circo diem ludorum Romanorum fuisse? te autem ipsum ad populum tulisse ut quintus praeterea dies Caesari tribueretur?

2.110

cur

2.110

non sumus praetextati? cur honorem Caesaris tua lege datum deseri patimur? an supplicationes addendo diem

2.110

5

2.110

contaminari passus es, pulvinaria noluisti

2.110

6

2.110

?

2.110

aut

2.110

undique religionem tolle aut usque

2.110

7

2.110

quaque conserva.

2.111

quaeris

2.111

1

2.111

placeatne mihi pulvinar esse, fastigium, flaminem.

2.111

mihi

2.111

vero nihil istorum placet: sed tu qui acta Caesaris defendis quid potes dicere cur alia defendas, alia non cures? Nisi forte vis fateri te omnia quaestu tuo, non illius dignitate metiri.

2.111

quid

2.111

ad haec tandem? exspecto enim eloquentiam

2.111

2

2.111

.

2.111

disertissimum

2.111

cognovi avum tuum, at te etiam apertiorem in dicendo.

2.111

ille

2.111

numquam nudus est contionatus: tuum hominis simplicis pectus vidimus.

2.111

respondebisne

2.111

ad haec, aut omnino hiscere audebis?

2.111

ecquid

2.111

reperies ex tam longa oratione mea cui te respondere posse confidas?

2.111

sed

2.111

praeterita omittamus.

2.112

hunc

2.112

1

2.112

unum diem, unum, inquam, hodiernum diem, hoc punctum temporis, quo loquor, defende, si potes.

2.112

cur

2.112

armatorum corona senatus saeptus est, cur me tui satellites cum gladiis audiunt, cur valvae Concordiae non patent, cur homines omnium gentium maxime barbaros, Ituraeos

2.112

2

2.112

, cum sagittis deducis in forum?

2.112

praesidi

2.112

sui causa se facere dicit.

2.112

non

2.112

3

2.112

igitur miliens perire est melius quam in sua civitate sine armatorum praesidio non posse vivere?

2.112

sed

2.112

nullum est istuc, mihi crede, praesidium: caritate te

2.112

4

2.112

et benevolentia civium saeptum oportet esse, non armis.

2.113

eripiet

2.113

et

2.113

1

2.113

extorquebit tibi ista populus Romanus, utinam salvis nobis!

2.113

sed

2.113

quoquo modo nobiscum egeris, dum istis consiliis uteris, non potes, mihi crede, esse diuturnus.

2.113

etenim

2.113

ista tua minime avara coniunx quam ego sine contumelia describo nimium diu debet populo Romano tertiam pensionem.

2.113

habet

2.113

populus Romanus ad quos gubernacula rei publicae

2.113

2

2.113

deferat: qui ubicumque terrarum sunt, ibi omne est rei publicae praesidium vel potius ipsa res publica, quae se adhuc tantum modo ulta

2.113

3

2.113

est, nondum recuperavit.

2.113

habet

2.113

quidem certe res publica adulescentis nobilissimos paratos defensores.

2.113

quam

2.113

volent illi cedant otio consulentes; tamen a re publica revocabuntur.

2.113

et

2.113

nomen pacis dulce est et ipsa res salutaris; sed inter pacem et servitutem plurimum interest.

2.113

pax

2.113

est tranquilla libertas, servitus postremum malorum omnium, non modo bello sed morte etiam repellendum

2.113

4

2.113

.

2.114

quod

2.114

si se ipsos illi nostri liberatores e conspectu nostro abstulerunt, at exemplum facti reliquerunt.

2.114

illi

2.114

quod nemo fecerat fecerunt. Tarquinium Brutus bello est persecutus, qui tum rex fuit cum esse Romae

2.114

1

2.114

licebat; Sp. Cassius, Sp. Maelius, M. Manlius propter suspicionem regni appetendi sunt necati: hi primum

2.114

2

2.114

cum gladiis non in regnum appetentem, sed in regnantem impetum fecerunt.

2.114

quod

2.114

cum ipsum factum per se praeclarum est atque divinum

2.114

3

2.114

, tum expositum ad imitandum est

2.114

4

2.114

, praesertim cum illi eam gloriam consecuti sint quae vix caelo capi posse videatur.

2.114

etsi

2.114

enim satis in ipsa conscientia pulcherrimi facti fructus erat, tamen mortali

2.114

5

2.114

immortalitatem non arbitror

2.114

6

2.114

contemnendam.

2.115

recordare

2.115

igitur

2.115

1

2.115

illum, M. Antoni, diem quo dictaturam sustulisti; pone ante oculos laetitiam senatus populique Romani; confer cum hac nundinatione

2.115

2

2.115

tua tuorumque: tum intelleges quantum inter laudem et lucrum

2.115

3

2.115

intersit.

2.115

sed

2.115

nimirum, ut quidam morbo aliquo et sensus stupore suavitatem cibi non sentiunt, sic libidinosi, avari, facinerosi verae laudis gustatum

2.115

4

2.115

non habent.

2.115

sed

2.115

si te laus adlicere ad recte faciendum non potest, ne metus quidem a foedissimis factis potest avocare?

2.115

iudicia

2.115

non metuis: si propter innocentiam, laudo; sin propter vim, non intellegis, qui isto modo iudicia non timeat, ei quid

2.115

5

2.115

timendum sit?

2.116

quod

2.116

si non metuis viros fortis egregiosque civis, quod a corpore tuo prohibentur armis, tui te, mihi crede, diutius non ferent.

2.116

quae

2.116

est autem vita

2.116

1

2.116

dies et noctes timere

2.116

2

2.116

a suis? Nisi vero aut maioribus habes beneficiis obligatos quam ille quosdam habuit ex eis a quibus est interfectus, aut tu es ulla re cum eo

2.116

3

2.116

comparandus.

2.116

fuit

2.116

in illo ingenium, ratio, memoria, litterae, cura

2.116

4

2.116

, cogitatio, diligentia; res bello gesserat, quamvis rei publicae calamitosas, at tamen magnas; multos annos regnare meditatus, magno labore, magnis

2.116

5

2.116

periculis quod cogitarat

2.116

6

2.116

effecerat; muneribus, monumentis, congiariis, epulis multitudinem imperitam delenierat

2.116

7

2.116

; suos praemiis, adversarios clementiae specie devinxerat.

2.116

quid

2.116

multa?

2.116

attulerat

2.116

8

2.116

iam liberae civitati partim metu partim patientia consuetudinem serviendi.

2.117

cum

2.117

illo ego te dominandi cupiditate conferre possum, ceteris vero rebus nullo modo comparandus es

2.117

1

2.117

.

2.117

sed

2.117

ex plurimis malis quae ab illo rei publicae sunt inusta hoc tamen boni est

2.117

2

2.117

quod didicit iam populus Romanus quantum cuique crederet, quibus se committeret, a quibus caveret.

2.117

haec

2.117

non

2.117

3

2.117

cogitas, neque

2.117

4

2.117

intellegis satis esse viris fortibus didicisse quam sit re

2.117

5

2.117

pulchrum, beneficio gratum, fama gloriosum tyrannum occidere?

2.117

an

2.117

6

2.117

, cum illum homines non tulerint, te ferent?

2.118

certatim posthac, mihi crede, ad hoc opus curretur neque occasionis tarditas exspectabitur. respice, quaeso, aliquando rem publicam, M. Antoni, quibusrespice ... quibus D: respice quaeso aliquibus V med. omissis: respice quaeso aliquando quibus Halm: resipisce q. a. q. Seidler ortus sis, non quibuscum vivas considera: mecum, ut volesut voles D: utivles V: uti voles Halm cum re p. redi D: redi cum re publica in gratiam. sed de te tutu ipse D videris; ego de me ipseipse V: ipso cns: ipse ipso t profitebor. defendi rem publicam adulescens, non deseramdeseram sextimescam tuos V1 (e coll. mea) med. omissis, unde extimescam coni. Nohl senex: contempsi Catilinae gladios, non pertimescam tuos. quin etiam corpus libenter obtulerim, si repraesentari morte mea libertas civitatis potest, ut aliquando dolor populi Romani pariat quod iam diu parturitparturii D! etenim si abhinc annos prope viginti hoc ipso in templo negavi posse mortem immaturam esse consulari, quanto verius nuncnunc Vc: non nt: om. s negabo seni? mihi vero, patres conscripti, iam etiam optanda mors est, perfuncto rebus eis quas adeptus sum quasque gessi. duo modo haec opto, unum utadeptus ... unum, ut om. V1 moriens populum Romanum liberum relinquam—hoc mihi maius ab dis immortalibus dari nihil potest—alterum ut ita cuique eveniat ut de re publica quisque mereatur.

Reader

Variation units

Available for this work

Intertext edge

Note

Variation units

Jeremiah order map

Available for this work